Bescherming van de ozonlaag; CFK- vrij Suriname vanaf 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bescherming van de ozonlaag; CFK- vrij Suriname vanaf 2010"

Transcriptie

1 Bescherming van de ozonlaag; CFK- vrij Suriname vanaf 2010 Nog maar ongeveer 7 tot 8 maanden te gaan en de import en het gebruik van de ozonlaagafbrekende stoffen, met name de categorie CFK s (Chloorfluorkoolstoffen), zal voor 100% worden stopgezet. Suriname is verplicht om uiterlijk 2010 honderd procent van zijn consumptie van ozonlaag afbrekende stoffen te verminderen. Gebaseerd op het consumptiepatroon tussen is dat 42 ton. In 1987 werden de eerste afspraken gemaakt ter beperking van CFK-gebruik in het Protocol van Montréal. Door vrijwel alle landen is inmiddels het Protocol ondertekend. Het resultaat van al die afspraken is dat onder andere de productie van CFK's op korte termijn gestaakt zal worden. Daardoor zullen deze ozonlaagafbrekende stoffen binnen afzienbare tijd nergens op de wereld meer verkrijgbaar zijn. Suriname heeft het Protocol van Montreal, ter bescherming van de ozonlaag, getekend op 14 oktober Dat wil zeggen dat ook Suriname is gebonden aan de verplichtingen tot vermindering van het gebruik van ozonlaagafbrekende stoffen. Door dit verdrag te tekenen hebben landen afgesproken stapsgewijs het gebruik en de productie van ozonlaagafbrekende stoffen stop te zetten (tabel 1). R betekent Refrigerant of Koelgas. Bijvoorbeeld R-12 betekent Koelgas nummer 12. De ozonlaag De ozonlaag bevindt zich tussen 15 en 30 km hoogte in een luchtlaag binnen de atmosfeer die wij kennen als de stratosfeer. De ozonlaag zorgt ervoor dat schadelijke ultraviolet (UV) zonlicht de aarde niet kan bereiken. UV stralen kunnen

2 namelijk het menselijke afweersysteem aantasten, huidkanker, vroegtijdige huidveroudering en cataract veroorzaken. Ook kunnen UV stralen landbouwgewassen aantasten. Ozonlaag afbrekende stoffen Vernietiging van de ozonlaag wordt veelal veroorzaakt door bepaalde chemische stoffen die wij gebruiken. Voorbeelden van deze stoffen zijn: - Chloorfluorkoolstoffen (CFK s) en Chloorfluorkoolwaterstoffen (HCFK s); Deze werden gebruikt in spuitbussen, koel- en vrieskasten, ijsmachines, waterkoelers en airco s (ook in die van auto s). - Halonen Deze komen voor in brandblusapparaten. - Methylbromide Deze werd gebruikt in bestrijdingsmiddelen Belangrijk is ook te vermelden dat deze ozonlaagafbrekende stoffen ook tot de broeikasgassen behoren (figuur 1)! Deze broeikasgassen zorgen ervoor dat de temperatuur op aarde toeneemt met als gevolg klimaatsverandering die momenteel wereldwijd en ook in Suriname merkbaar is (toenemende en zware neerslag, toenemende temperatuur, overstromingen etc ). Het is dus belangrijk dat deze schadelijke stoffen niet meer worden gebruikt en onmiddellijk worden stopgezet! Wanneer deze stoffen of gassen in de lucht terecht komen tot bij de ozonlaag (dmv gebruik, lekkage, vervaardiging), vinden er chemische processen plaats die uiteindelijk de ozonlaag vernietigen. Er treedt verdunning van de ozonlaag op, welke ook bekend staat als het ozongat, met als gevolg dat de schadelijke UV stralen niet meer worden tegengehouden door de ozonlaag en op het aardoppervlak terecht komen met alle nadelige gevolgen zoals eerder aangegeven. Figuur 1: het broeikaseffect

3 Alternatieven voor CFK s Fabrikanten van schuimplastic vulmaterialen, piepschuim, koelkasten en airconditionings gebruiken nu twee andere kunstmatige stoffen in plaats van CFK s. Beide alternatieven veroorzaken schade aan de ozonlaag, maar niet zoveel als CFK s. Er zijn enkele natuurlijke stoffen die CFK s zouden kunnen vervangen en die helemaal geen schade veroorzaken. De beste zijn koolwaterstoffen. Deze stoffen bestaan alleen uit koolstof en waterstof. Voorbeelden zijn propaan en butaan. Ze zijn net zo goed als CFK s en werken in sommige opzichten beter. Het gebruik van NH 3 (ammoniak) als alternatief koelmiddel neemt ook toe. Deze stof is echter giftig en explosief. Bovendien tast ammoniak koper aan. Door onder andere deze oorzaken wordt de installatie aanzienlijk duurder maar deze kosten kunnen op den duur worden terugverdiend omdat het rendement van een ammoniak installatie aanzienlijk hoger is. De levensduur van de ozonlaag aantastende stoffen is verschillend en varieert van 60 tot 400 jaar. Zelfs als wij met onmiddellijke ingang elk gebruik zouden stoppen, duurt het nog generaties voor de aantasting van de ozonlaag door deze, door mensen geproduceerde, stoffen ophoudt! Redenen genoeg dus voor de overheid èn het bedrijfsleven om maatregelen te nemen. Het gevaar van de aantasting van de ozonlaag wordt gekarakteriseerd door de parameter "ODP" en staat voor "Ozon Depletion Potential". Dat betekent het ozonafbraakpotentieel waarmee de mate van schadelijkheid in een waarde wordt vastgelegd ten opzichte van CFK 11, waarvoor ODP =1 is aangenomen. HFK s hebben weliswaar geen ODP maar dragen wel bij aan het broeikaseffect (GWP= Global Warming Potential) waardoor ook van deze stoffen beperking van de emissie nodig is. Schadelijk Alternatief Koelmiddel Toepassing Levensduur (jaar) Formule ODP GWP R-11 Blaasmiddel 60 R-12 Koelmiddel 130 CFK R-113 Reinigingsmiddel 90 R-22 Koel- & blaasmiddel 15 HCFK R-134a Koelmiddel 16 HFK ODP = de ratio van de impact van een hoeveelheid chemische stof op de ozonlaag ten opzichte van de impact die CFK-11 (dezelfde hoeveelheid) heeft op de ozonlaag. GWP = de ratio van de hoeveelheid geproduceerde warmte van een substantie ten opzichte van dezelfde hoeveelheid geproduceerde warmte door CO 2.

4 De ozon-vriendelijke koelkast Als de oude koelkast CFK s bevat, moet je deze stoffen veilig opruimen. Daarna kun je een moderne koelkast kopen die ozonvriendelijk is en minder dan de helft van de energie gebruikt die gewone koelkasten gebruiken. De wanden van het apparaat zijn geïsoleerd met een schuimplastic dat is gemaakt met behulp van koolwaterstoffen in plaats van CFK s (figuur 2). Figuur 2: Deze technicus laat het CFK-koelmiddel uit een oude koelkast lopen om het veilig op te kunnen ruimen De Nationale Ozon Unit Het mechanisme dat verantwoordelijk is voor de implementatie van het Montreal Protocol is de Nationale Ozon Unit (NOU) die binnen het NIMOS is gevestigd. Dat wil zeggen dat het NOU de instantie is in Suriname die ervoor moet zorgen dat de schadelijke ozonlaag afbrekende stoffen niet meer geimporteerd worden en ook niet meer in ons land gebruikt worden. Het NOU heeft al verschillende activiteiten uitgevoerd zoals het inventariseren van importen en gebruik van koelgassen, het uitvoeren van bewustzijnsactiviteiten en koeltechnische trainingen voor o.a de Douane officieren (figuur 2), het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (B.O.G), het Ministerie van Handel en Industrie (Min. HI), het Ministerie van Arbeid, Technologische Ontwikkeling en Milieu (Min. ATM), het Korps Brandweer Suriname (KBS), het Ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (Min.LVV), NATIN, SAO en de Koeltechnische Sector. Intussen zijn medewerkers van de Ministeries van ATM, HI, Volksgezondheid, de Douane officieren, Het BOG, het Korps Brandweer en andere relevante instanties getraind in hoe ze de ozonlaag afbrekende stoffen kunnen herkennen en hoe ze deze stoffen op een milieuvriendelijke manier kunnen verwijderen. In 2005 en 2008 zijn er binnen de koeltechnische sector trainingen verzorgd voor het vergroten van het bewustzijn van de koeltechnici over de ozonlaag en de afbraak daarvan en hoe oude koelsystemen te kunnen ombouwen (retrofitten) tot machines om ozonvriendelijke gassen te bevatten (figuur 3). 4

5 Figuur 2: Een douaneofficier demonstreert hoe Figuur 3: Een Recovery Unit voor het terugwinnen van een koelgas te indentificeren. de ozonlaagafbrekende stoffen uit een airconditioning apparaat ( De rol van de Koeltechnische Sector Een zeer belangrijke sector voor het naleven van het Montreal Protocol voor de bescherming van de ozonlaag is de Koeltechnische Sector. Deze sector houdt zich voornamelijk bezig met het gebruik van koelgassen waaronder ook ozonlaagafbrekende stoffen. Deze sector heeft een zeer belangrijke rol te vervullen vooral met betrekking tot koelapparatuur die ozonlaagafbrekende stoffen bevat en van milieuvriendelijk koelgas moet worden voorzien. Opkomende activiteiten ivm uitbannen van CFK s Het NOU is intussen bezig met het voorbereiden van verschillende activiteiten waaronder een bewustwordingscampagne die de komende maanden zal plaatsvinden. Koeltechnische bedrijven, Auto Service en Reparatie bedrijven, automonteurs, koeltechnici en alle andere belangstellenden die zich bezighouden met het handelen of gebruik van koelmiddelen, reparaties verrichten aan koelinstallaties alsook auto airco s, zullen worden opgeroepen voor het volgen van trainingen om op correcte wijze oude koelsystemen om te bouwen (retrofitten) zoals ijskasten, vriezers en airco's (figuur 4) en eventueel gratis in aanmerking te komen voor apparatuur, gereedschappen Figuur 4: Het retrofitten van auto- airconditioning unit (http://www.noulanka.lk/macr_files/image002.jpg) 5

6 en andere benodigdheden voor het retrofitten van het gas CFK-12 naar HFC-134a. De gemeenschap zal de komende periode geinformeerd en opgeroepen worden om hun oude koelkasten en auto s met een bouwjaar van 94 of ouder niet weg te doen maar de komende berichten te volgen over wat er mee te doen of waar men de informatie over het bezitten van een oude koelkast en een auto vanaf bouwjaar 94 en ouder, kan opgeven. U kunt zelf nagaan of uw koelapparaat het schadelijk koelmiddel bevat door op de labels of de compressor van het apparaat te kijken. Onderstaande figuur geeft een voorbeeld en verduidelijking aan voor het natrekken van een schadelijk koelmiddel bij een ijskast. Indien het niet lukt, of u nog twijfels heeft om welke koelmiddel het precies gaat, kunt u contact maken met het NIMOS afdeling Ozon Unit (zie ook onderstaande adressen). Boven aan de achterkant op de etiket R-12 Beneden aan de achterkant op de compressor R-12 6

7 Ramdjanamsingh Anjani Mohan Suraya Assistant Ozone Officer (NOU) NIMOS Onafhankelijkheidsplein # 2 Tel: /

8 8

De implementatie van het Montreal Protocol in Suriname

De implementatie van het Montreal Protocol in Suriname De implementatie van het Montreal Protocol in Suriname In het vorige artikel hebben wij het gehad over het ontstaan van het Montreal Protocol en de ozonlaag. Wij zijn ingegaan op onder andere de functie

Nadere informatie

16 september 2008 Dag ter Bescherming van de Ozonlaag

16 september 2008 Dag ter Bescherming van de Ozonlaag 16 september 2008 Dag ter Bescherming van de Ozonlaag Global Partnership for Global benefits Kibri a ozonlaag so a kan kibri wi Samenwerken om de Ozonlaag te beschermen In het vorige artikel hebben we

Nadere informatie

Nieuwe duurzame koelconcepten. Rittal B.V. Elbert Raben

Nieuwe duurzame koelconcepten. Rittal B.V. Elbert Raben Nieuwe duurzame koelconcepten Rittal B.V. Elbert Raben Deze lezing wordt u aangeboden door: IT Enclosures IT Cooling IT Power IT Security IT Monitoring IT Services RiMatrix projects Agenda Verbod koudemiddel

Nadere informatie

Axima Refrigeration. 100% cooling technology. www.aximaref-gdfsuez.be

Axima Refrigeration. 100% cooling technology. www.aximaref-gdfsuez.be Axima Refrigeration 100% cooling technology www.aximaref-gdfsuez.be Het doel heiligt de middelen Quiz algemene koeltechnische kennis? Zijn er natuurlijke koudemiddelen beschikbaar onder het kritische punt

Nadere informatie

Koudeproductie. Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie?

Koudeproductie. Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie? Koudeproductie Verbod op het gebruik van koelmiddelen die de ozonlaag afbreken = Euthanasie of anesthesie? Inhoud I. De uitdagingen : Milieu, Energie en Beschikbaarheid II. Plan van aanpak III. Dalkia

Nadere informatie

Inhoud DE CONSEQUENTIES...3

Inhoud DE CONSEQUENTIES...3 ALLES OVER HET UITFASEREN VAN SYNTHETISCHE KOUDEMIDDELEN Inhoud DE CONSEQUENTIES...3 MEER OVER SYNTHETISCHE KOUDEMIDDELEN...3 WAT ZIJN DE HOOFDPUNTEN UIT DE NIEUWE F- GAS WETGEVING...3 Een beperking van

Nadere informatie

Voor deze afvalstoffen zie Spuitbussen Sectorplan 43: Verpakkingen van overige gevaarlijke stoffen

Voor deze afvalstoffen zie Spuitbussen Sectorplan 43: Verpakkingen van overige gevaarlijke stoffen TEKST SECTORPLAN 70 (onderdeel LAP) Sectorplan 70 CFK s, HCFK s, HFK s en halonen I Afbakening Chloorfluorkoolstoffen (CFK s), chloorfluorkoolwaterstoffen (HCFK s) en halonen zijn stoffen die als zodanig

Nadere informatie

Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd. Spreker: Marius Klerk

Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd. Spreker: Marius Klerk Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd Spreker: Marius Klerk ZONDER F-GASSEN STAAT UW DATACENTER STIL! F-gassen? gefluoreerde broeikasgassen,

Nadere informatie

Koudemiddelen en wetgeving

Koudemiddelen en wetgeving 112 1 Koudemiddelen en wetgeving door P. G. H. Uges Nederlandse Vereniging voor Koude Het Koudetechnisch Centrum Deventer 1. Inleiding 112 3 2. De plaats van de koudetechniek in de huidige maatschappij

Nadere informatie

Vlaamse regelgeving inzake lekverliezen Studiedag reductie F-gassen in de koelsector 7 juli 2016

Vlaamse regelgeving inzake lekverliezen Studiedag reductie F-gassen in de koelsector 7 juli 2016 Vlaamse regelgeving inzake lekverliezen Studiedag reductie F-gassen in de koelsector 7 juli 2016 Sven Claeys Broeikasgassen en hun Global Warming Potential (GWP) CO 2 1 CH 4 21 N 2 O 310 HFK s, PFK s en

Nadere informatie

Een fragiele wereld drijft ons naar andere koelmiddelen. De warmtepomp is het broertje van de koelmachine

Een fragiele wereld drijft ons naar andere koelmiddelen. De warmtepomp is het broertje van de koelmachine Een fragiele wereld drijft ons naar andere koelmiddelen De warmtepomp is het broertje van de koelmachine Bij een warmtepomp wordt warmte onttrokken aan de koude buiten omgeving, waardoor het buiten nog

Nadere informatie

HET CFK-AKTIEPROGRAMMA EN HET BROEIKASEFFECT

HET CFK-AKTIEPROGRAMMA EN HET BROEIKASEFFECT SEPTEMBER 1990 ECN-I--90-035 HET CFK-AKTIEPROGRAMMA EN HET BROEIKASEFFECT J.R. YBEMA INHOUD 1. INLEIDING 2. HET CFK-AKTIEPROGRAMMA 3. HET BEGRIP GLOBAL WARMING POTENTIAL 4. BROEIKASEFFECT VAN CFK S 5.

Nadere informatie

De Climalife aanbevelingen

De Climalife aanbevelingen koudemiddelen De Climalife aanbevelingen Toepassing Koudemiddelen Klimaatregeling Airconditioning R-134a R-404A R-507 R-407C R-410A R-417A (ISCEON MO59) R-422D (ISCEON MO29) R-422A (ISCEON MO79) R-427A

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Veiligheidsaspecten met betrekking tot natuurlijke koudemiddelen.

Veiligheidsaspecten met betrekking tot natuurlijke koudemiddelen. Toepassing van natuurlijke koudemiddelen in koelinstallaties, airconditioners en warmtepompen Veiligheidsaspecten met betrekking tot natuurlijke koudemiddelen. Nederlandse praktijkrichtlijn (NPR-7600)

Nadere informatie

Francis Altdorfer, ECONOTEC Tom Dauwe, VITO. LNE Rondetafelconferentie: F-gassen in koel- en luchtbehandelingsinstallaties 14 mei 2012.

Francis Altdorfer, ECONOTEC Tom Dauwe, VITO. LNE Rondetafelconferentie: F-gassen in koel- en luchtbehandelingsinstallaties 14 mei 2012. EMISSIE-INVENTARISATIEMETHODE VOOR F-GASSEN IN DE KOELSECTOR Francis Altdorfer, Tom Dauwe, VITO LNE Rondetafelconferentie: F-gassen in koel- en luchtbehandelingsinstallaties 14 mei 2012 1 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van, nr. BJZ2011036817, Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken;

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van, nr. BJZ2011036817, Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken; Besluit van houdende regels ten behoeve van de uitvoering van verordening (EG) nr. 1005/2009 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 16 september 2009 betreffende ozonlaagafbrekende

Nadere informatie

Herziene F-gassenverordening

Herziene F-gassenverordening Herziene F-gassenverordening Schakeldag 2014 26 juni 2014 Harald van der Bol Inhoud Inleiding Samenvatting belangrijkste onderdelen F-gassenverordening Nederlandse regelgeving Aandachtspunten voor Toezicht

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Problematiek van F-gassen en opportuniteiten voor natuurlijke koelmiddelen

Problematiek van F-gassen en opportuniteiten voor natuurlijke koelmiddelen Problematiek van F-gassen en opportuniteiten voor natuurlijke koelmiddelen Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid tel: 02/553.11.29 --- fax: 02/553.11.45

Nadere informatie

Bescherming Ozonlaag. Een gezonde ozonlaag lijkt dichterbij dan verstandig zongedrag. Brochure voor Wereldozondag, 16 september 2013

Bescherming Ozonlaag. Een gezonde ozonlaag lijkt dichterbij dan verstandig zongedrag. Brochure voor Wereldozondag, 16 september 2013 Bescherming Ozonlaag Een gezonde ozonlaag lijkt dichterbij dan verstandig zongedrag Brochure voor Wereldozondag, 16 september 2013 Uitgave van KNMI en RIVM Ministerie van Infrastructuur en Milieu 2 Bescherming

Nadere informatie

(EU) nr. 517/2014 (F-gassen) Wat zijn F-gassen? Europese regelgeving F-gassen Aanpassingen VLAREL Aanpassingen VLAREM II

(EU) nr. 517/2014 (F-gassen) Wat zijn F-gassen? Europese regelgeving F-gassen Aanpassingen VLAREL Aanpassingen VLAREM II VLAREM- en VLARELwijzigingen t.g.v. verordening (EU) nr. 517/2014 (F-gassen) Nele Maes Dienst BBT en Erkenningen Afdeling Milieuvergunningen 2 december 2015 VLAREM- en VLARELwijzigingen t.g.v. verordening

Nadere informatie

Natuurlijke koudemiddelen - actuele ontwikkelingen en trends

Natuurlijke koudemiddelen - actuele ontwikkelingen en trends Achtergrond Natuurlijke koudemiddelen - actuele ontwikkelingen en trends door Monika Witt, CEO van eurammon; het Europees initiatief voor natuurlijke koudemiddelen Bij de beslissing welk koudemiddel in

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 1.8.2008 COM(2008) 505 definitief 2008/0165 (COD) MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

Nadere informatie

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Sven Claeys Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid Dienst Klimaat tel: 02/553.11.29 sven.claeys@lne.vlaanderen.be

Nadere informatie

activering van het gebruik van natuurlijke koudemiddelen zoals NH 3

activering van het gebruik van natuurlijke koudemiddelen zoals NH 3 A - KOUDEMIDDELEN Koudemiddelen De internationale zorg over de aantasting van de ozon in de hoge luchtlagen door chloor heeft geleid tot het protocol van Montréal waarbij gasvormige stoffen met chloor

Nadere informatie

Vervangunits VRV RQYQ140-180P. Daikin's oplossing voor de uitfasering van R-22. » Voordelige upgrade voor R-22 systemen

Vervangunits VRV RQYQ140-180P. Daikin's oplossing voor de uitfasering van R-22. » Voordelige upgrade voor R-22 systemen Vervangunits VRV Daikin's oplossing voor de uitfasering van R-22» Voordelige upgrade voor R-22 systemen» Automatische reiniging van koelmiddelleidingen» Geen beperkingen op de voorgeschiedenis van het

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

- Business uitvoering

- Business uitvoering - Business uitvoering Sommige airco's zijn verkrijgbaar in een business uitvoering, dit houdt in dat de buitenunit is voorzien van een hoge- en lagedrukbeveiliging. Deze beschermt de compressor bij storingen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 : Koeltechniek- warmtepomp

Hoofdstuk 8 : Koeltechniek- warmtepomp Hoofdstuk 8 : Koeltechniek- warmtepomp 8.1 Koelproces Uit voorgaande weten we : om te verdampen is er warmte nodig. Deze warmte wordt uit de omgeving gehaald, waardoor de omgeving in temperatuur daalt.

Nadere informatie

Geachte mevrouw, heer,

Geachte mevrouw, heer, Ingenieursbureau Wolter & Dros B.V. Groningen Rostockweg 3 9723 HG Groningen Postbus 390 9700 AJ Groningen Telefoon 050-547 14 71 Fax 050-541 34 88 groningen@wolterendros.nl www.wolterendros.nl Rabobank

Nadere informatie

SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH)

SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Dit proefschrift behandelt de relatie tussen de vraag naar koeling, klimaatverandering en het hieraan gerelateerde milieubeleid. Inleiding Koelsystemen worden op allerlei

Nadere informatie

Energiebalans aarde: systeemgrens

Energiebalans aarde: systeemgrens Energiebalans aarde: systeemgrens Aarde Atmosfeer Energiebalans Boekhouden: wat gaat er door de systeemgrens? Wat zijn de uitgaande stromen? Wat zijn de ingaande stromen? Is er accumulatie? De aarde: Energie-instroom

Nadere informatie

Industriële koeling: Huidig en toekomstig beleid voor het gebruik van gefluoreerde broeikasgassen.

Industriële koeling: Huidig en toekomstig beleid voor het gebruik van gefluoreerde broeikasgassen. Industriële koeling: Huidig en toekomstig beleid voor het gebruik van gefluoreerde broeikasgassen. Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid tel: 02/553.11.29

Nadere informatie

WETGEVING KOELMIDDELEN - (van toepassing op )

WETGEVING KOELMIDDELEN - (van toepassing op ) WETGEVING KOELMIDDELEN - (van toepassing op 31.01.2013) 1987 : Protocol van Montréal : afschaffing van de koelmiddelen die de ozonlaag aantasten. 1991 : Koninklijk Besluit van 7 maart 1991 : CFK s mogen

Nadere informatie

Bewust Duurzaam Bouwen. Deel 1: Waarom?

Bewust Duurzaam Bouwen. Deel 1: Waarom? Bewust Duurzaam Bouwen Deel 1: Waarom? 1 Bewust Duurzaam Bouwen Bron: www.klimaat.be 2 1. Waarom? 1. Milieu 2. Energie 3. Overheid 4. Comfort 3 1. Waarom? 1. Milieu 2. Energie 3. Overheid 4. Comfort 4

Nadere informatie

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)?

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? In een Environmental Product Declaration of EPD wordt in een 11-tal impactcategoriën de milieu-impact van een product uitgedrukt in getallen. Het is een

Nadere informatie

Extracten uit titel II van het Vlarem. Uit artikel 1.1.2.

Extracten uit titel II van het Vlarem. Uit artikel 1.1.2. Extracten uit titel II van het Vlarem. Uit artikel 1.1.2. «OZONAFBREKENDE STOFFEN EN GEFLUOREERDE BROEIKASGASSEN - ozonafbrekende stoffen: de stoffen opgesomd in de tabel in bijlage I van Verordening (EG)

Nadere informatie

D2C-Airco. Resultaten en bevindingen van project. Datum 11 april Optimair Holding BV in opdracht van Agentschap NL

D2C-Airco. Resultaten en bevindingen van project. Datum 11 april Optimair Holding BV in opdracht van Agentschap NL Resultaten en bevindingen van project D2C-Airco Dit rapport is onderdeel van de projectencatalogus energie-innovatie. Tussen 2005 en 2011 kregen ruim 1000 innovatieve onderzoeks- en praktijkprojecten subsidie.

Nadere informatie

Lekdichtheid van koelinstallaties en koelmiddelproblematiek Eddy Veraart

Lekdichtheid van koelinstallaties en koelmiddelproblematiek Eddy Veraart Lekdichtheid van koelinstallaties en koelmiddelproblematiek Eddy Veraart Lekdichte koelinstallaties: vragen & mogelijke oplossingen www.aximaref-gdfsuez.com 1 Wat vooraf ging Stijgende trend uitstoot F-gassen

Nadere informatie

Koolwaterstoffen 13 juni Talent voor groei

Koolwaterstoffen 13 juni Talent voor groei Koolwaterstoffen 13 juni 2017 Talent voor groei Om welke koolwaterstoffen gaat het? R170-89 C (bij 1 bara) Ethaan R1150-104 C Etheen Ethyleen R290-42 C Propaan R1270-48 C Propeen Propyleen R600-0,5 C Butaan

Nadere informatie

KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER

KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER AGENDA STULZ Groep B.V. Huidige EU doelstelling Energiestromen in een datacenter EER waarde Evolutie koelsystemen Toekomst STULZ GROEP B.V. Airconditioning

Nadere informatie

Koeltechnici. Alles wat u moet weten over de nieuwe wetgeving in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Koeltechnici

Koeltechnici. Alles wat u moet weten over de nieuwe wetgeving in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Koeltechnici Koeltechnici Alles wat u moet weten over de nieuwe wetgeving in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Koeltechnici 1 Inhoudstafel Koelsector 3 De verschillende wetgevingen 4 De krachtlijnen van het besluit

Nadere informatie

De aardse atmosfeer. Robert Parson Associate Professor Department of Chemistry and Biochemistry University of Colorado

De aardse atmosfeer. Robert Parson Associate Professor Department of Chemistry and Biochemistry University of Colorado De aardse atmosfeer Robert Parson Associate Professor Department of Chemistry and Biochemistry University of Colorado Vertaling en tekstbewerking: Gjalt T.Prins Cdß, Universiteit Utrecht Inleiding De ozonlaag

Nadere informatie

Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist. 22 MAART 2007 sinds 1927

Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist. 22 MAART 2007 sinds 1927 Brandbeveiliging op maat werk voor dé specialist 22 MAART 2007 sinds 1927 Uitwerking praktijk case Hoe groot is het brandrisico s in mijn IT ruimten? Niet 0 en (flink?) groter dan in andere ruimten Worden

Nadere informatie

Stratosfeer en ozonlaag. Dr. Michiel van Weele Atmosfeer- en Klimaatonderzoek KNMI, De Bilt

Stratosfeer en ozonlaag. Dr. Michiel van Weele Atmosfeer- en Klimaatonderzoek KNMI, De Bilt Stratosfeer en ozonlaag Dr. Michiel van Weele Atmosfeer- en Klimaatonderzoek KNMI, De Bilt De lezing van vandaag De start zien begrijpen klimaat effecten checken reactie verwachten In den beginnne Life

Nadere informatie

Export van tweedehands elektronica

Export van tweedehands elektronica Export van tweedehands elektronica De Europese Unie stelt strenge eisen aan de export van afval. De Europese regels verbieden het zonder vergunning exporteren van elektronica-afval naar landen in Afrika.

Nadere informatie

Ozonlaagafbrekende stoffen en gefluoreerde broeikasgassen 2010. Datum 21 januari 2011 Status Definitief

Ozonlaagafbrekende stoffen en gefluoreerde broeikasgassen 2010. Datum 21 januari 2011 Status Definitief Ozonlaagafbrekende stoffen en gefluoreerde broeikasgassen 2010 Datum 21 januari 2011 Status Definitief Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Milieugevaarlijke Stoffen Rijnstraat 8 Postbus

Nadere informatie

CFK s als drijfgassen

CFK s als drijfgassen 038 1 CFK s als drijfgassen Inleiding Drijfgassen vinden hun toepassing in spuitbussen. Een groep van verbindingen die aanvankelijk bijzonder geschikt leek als drijfgas, de zogenaamde fluorchloorkoolstofverbindingen

Nadere informatie

Agenda. Algemene ontwikkelingen Warmtepomp theorie en mogelijke verbeteringen Marktvraag HFO als mogelijke oplossing Toekomstige ontwikkelingen

Agenda. Algemene ontwikkelingen Warmtepomp theorie en mogelijke verbeteringen Marktvraag HFO als mogelijke oplossing Toekomstige ontwikkelingen Agenda Algemene ontwikkelingen Warmtepomp theorie en mogelijke verbeteringen Marktvraag HFO als mogelijke oplossing Toekomstige ontwikkelingen Koeloplossingen voor de toekomst De installatietechniek op

Nadere informatie

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid tel: 02/553.11.29 --- fax: 02/553.11.45 sven.claeys@lne.vlaanderen.be

Nadere informatie

RISICO EN ECOLOGISCHE EVALUATIE PODIUMPRODUCTIE. PRAKTIJKFICHES ACTIEDOMEIN: onderhoud

RISICO EN ECOLOGISCHE EVALUATIE PODIUMPRODUCTIE. PRAKTIJKFICHES ACTIEDOMEIN: onderhoud RISICO EN ECOLOGISCHE EVALUATIE PODIUMPRODUCTIE PRAKTIJKFICHES ACTIEDOMEIN: onderhoud REcoEP ontwikkelt praktische tips en tools voor duurzame podiumtechnieken. Het project verzamelt tips en goede praktijken

Nadere informatie

Lekkages van ozonlaagafbrekende en broeikasgassen uit koelinstallaties in zeeschepen

Lekkages van ozonlaagafbrekende en broeikasgassen uit koelinstallaties in zeeschepen VROM-Inspectie Regio Zuid-West Afdeling Stoffen en Producten Lekkages van ozonlaagafbrekende en broeikasgassen uit koelinstallaties in zeeschepen Weena 723 Postbus 29036 3001 GA Rotterdam www.vrom.nl artikelcode

Nadere informatie

Milieurapport Vlaanderen MIRA. Themabeschrijving. Aantasting van de ozonlaag

Milieurapport Vlaanderen MIRA. Themabeschrijving. Aantasting van de ozonlaag Milieurapport Vlaanderen MIRA Themabeschrijving Aantasting van de ozonlaag Milieurapport Vlaanderen MIRA Themabeschrijving Aantasting van de ozonlaag juni 2013 1 Coördinerende auteurs: Nathalie Dewolf

Nadere informatie

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING INHOUD Voorwoord 13 Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 Deel 1. LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING 21 1. Inleiding

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 2.2.2017 COM(2017) 51 final 2017/0016 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting van de in Kigali goedgekeurde overeenkomst tot wijziging van het Protocol

Nadere informatie

Natuurlijke koudemiddelen, ontwikkelingen en trends

Natuurlijke koudemiddelen, ontwikkelingen en trends door Monika Witt, presidente van eurammon, het Europese initiatief voor natuurlijke koudemiddelen Natuurlijke koudemiddelen, ontwikkelingen en trends Belangrijke criteria als veiligheid, kosten en milieu

Nadere informatie

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek

Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Wetgeving en beleid rond koelmiddelproblematiek Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afd. Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid tel: 02/553.11.29 --- fax: 02/553.11.45 sven.claeys@lne.vlaanderen.be

Nadere informatie

Koudemiddelen. Koudemiddelen

Koudemiddelen. Koudemiddelen Koudemiddeen Koudemiddeen Geregenereerde HCFK s HFK s Ammoniak Koowaterstoffen Tabe voor de vervanging van koudemiddeen Software en toebehoren Eigenschappen van de verpakkingen Recuperatie van koudemiddeen

Nadere informatie

Mondiale milieuproblemen Afbraak van STRATOSFERISCH OZON

Mondiale milieuproblemen Afbraak van STRATOSFERISCH OZON Mondiale milieuproblemen Afbraak van STRATOSFERISCH OZON Erik P.C. ROMBAUT,Master in Biology, Asst. Prof., LUCA. Hoger Architectuurinstituut Sint-Lucas (LUCA, school of Arts), Hoogstraat 51, B-9000 Gent

Nadere informatie

Bescherming ozonlaag: 20 jaar effectief beleid - een welkome waarheid

Bescherming ozonlaag: 20 jaar effectief beleid - een welkome waarheid Bescherming ozonlaag: 2 jaar effectief beleid - een welkome waarheid Bescherming ozonlaag: 2 jaar effectief beleid - een welkome waarheid Het ter bescherming van de ozonlaag bestaat twintig jaar. Dankzij

Nadere informatie

Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen

Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen Door: Robin Sommers en Erik Deliege, Van Beek DIT IS EEN PUBLICATIE VAN: VAN BEEK INGENIEURS B.V. UTRECHTSESTRAAT 59 6811 LW ARNHEM +31

Nadere informatie

OEFENOPGAVEN MOLBEREKENINGEN

OEFENOPGAVEN MOLBEREKENINGEN OEFENOPGAVEN MOLBEREKENINGEN * = voor VWO Salmiak, NH 4 Cl(s), kan gemaakt worden door waterstofchloride, HCl(g), te laten reageren met ammoniak, NH 3 (g) 01 Wat is de chemische naam voor salmiak? 02 Geef

Nadere informatie

Milieurapport Vlaanderen MIRA. Achtergronddocument Aantasting ozonlaag

Milieurapport Vlaanderen MIRA. Achtergronddocument Aantasting ozonlaag Milieurapport Vlaanderen MIRA Achtergronddocument Aantasting ozonlaag Milieurapport Vlaanderen MIRA Achtergronddocument 2010 Auteurs Ils Moorkens, Caroline Polders en Daan Beheydt, Projectgroep Energie,

Nadere informatie

Retrofitten van oude R12 airco systemen onnodig!

Retrofitten van oude R12 airco systemen onnodig! Retrofitten van oude R12 airco systemen onnodig! Wie een klassieke auto bezit en zich gelukkig mag prijzen met de luxe van een aircosysteem, zal op een gegeven moment tegen problemen aanlopen: de airco

Nadere informatie

De eindverantwoordelijkheid voor het naleven van de VLAREM-voorwaarden ligt bij de exploitant (of eigenaar) van de koelinstallatie.

De eindverantwoordelijkheid voor het naleven van de VLAREM-voorwaarden ligt bij de exploitant (of eigenaar) van de koelinstallatie. Module 6 - Inleiding De belangrijkste wettelijke verplichtingen met betrekking tot het uitbaten van koeltoepassingen zijn terug te vinden in Europese en Vlaamse regelgeving, met name: EU-verordening 517/2014;

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, STAATSCOURANT Nr. Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. 19618 18 december 2009 Regeling van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 10 december

Nadere informatie

F-gassen review 2012: Kansen en consequenties voor de koeltechnische branche

F-gassen review 2012: Kansen en consequenties voor de koeltechnische branche F-gassen review 2012: Kansen en consequenties voor de koeltechnische branche Hierna treft u onze samenvatting aan van de F-gassen herziening. Officieel een voorstel ter vervanging van de huidige regelgeving

Nadere informatie

Toepassen aparte druktrappen/installaties voor koelen, vriezen en invriezen Procesefficiency Opwekken duurzame energie

Toepassen aparte druktrappen/installaties voor koelen, vriezen en invriezen Procesefficiency Opwekken duurzame energie Maatregeltitel Uitfaseren (H)CFK's Uitfaseren HFK s met GWP>2500 IE3 motoren op compressoren (of IE2 in combinatie met VFD) Uitvoeren good housekeeping maatregelen Invoeren energiezorg conform basischeck

Nadere informatie

De volgende generatie koelmiddelen en technieken. Overwegingen en oplossingen in een dynamische tijd

De volgende generatie koelmiddelen en technieken. Overwegingen en oplossingen in een dynamische tijd De volgende generatie koelmiddelen en technieken Overwegingen en oplossingen in een dynamische tijd Hoe zit het nu met koudemiddelen? De Wetgeving Nieuwe koudemiddelen selectie kriteria Nieuwe mogelijkheden

Nadere informatie

Bijlage 18. Retributies voor de behandeling van de aanvraag en de uitoefening van het toezicht op de erkenningen met betrekking tot het leefmilieu

Bijlage 18. Retributies voor de behandeling van de aanvraag en de uitoefening van het toezicht op de erkenningen met betrekking tot het leefmilieu Bijlage 4 bij het besluit van de Vlaamse Regering van *** tot wijziging van diverse besluiten inzake leefmilieu, wat betreft een aanpassing aan de Bijlage 18 bij het VLAREL Bijlage 18. Retributies voor

Nadere informatie

AIRCOSERVICE: WAAR PAK JE DE WINST?

AIRCOSERVICE: WAAR PAK JE DE WINST? AIRCOSERVICE: WAAR PAK JE DE WINST? Niet alleen voor het milieu, ook voor de eigen materiaalkosten kan besparing op koudemiddelverbruik een mooi verschil maken. Deze whitepaper geeft tips hoe dat kan,

Nadere informatie

Ontwerpcriteria moderne NH3 chiller

Ontwerpcriteria moderne NH3 chiller Ontwerpcriteria moderne NH3 chiller Ernst Berends The Refrigeration Experts GEA Refrigeration Netherlands N.V. Ernst Berends Werkzaam bij als Application Engineer / afdeling Technology & Innovation Begeleiden

Nadere informatie

Nat N u at u u r u l r i l j i ke k ko k u o d u e d mi m d i de d le l n, n een n atu at u u r u l r i l j i ke k ke k uze u!

Nat N u at u u r u l r i l j i ke k ko k u o d u e d mi m d i de d le l n, n een n atu at u u r u l r i l j i ke k ke k uze u! , een natuurlijke keuze! De toekomst van koudemiddelen met hoge GWP: GWP Koudemiddelen 1 Meer dan 2500 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 N R717 Amoniac N R744 CO2 HFO R1270 Propylene HC R600a Isobutaan

Nadere informatie

natuurlijke koudemiddelen Ir. Steven Lobregt Studie in opdracht van NEKOVRI en NVKL mede mogelijk gemaakt door SenterNovem

natuurlijke koudemiddelen Ir. Steven Lobregt Studie in opdracht van NEKOVRI en NVKL mede mogelijk gemaakt door SenterNovem Vervangen R22: Kans voor natuurlijke koudemiddelen Ir. Steven Lobregt Studie in opdracht van NEKOVRI en NVKL mede mogelijk gemaakt door SenterNovem Welke HFK s komen in aanmerking Koelen; R134a,R417A,R404A,R507,,

Nadere informatie

EEN certificering voor koeltechnische bedrijven leidraad voor bedrijven

EEN certificering voor koeltechnische bedrijven leidraad voor bedrijven EEN certificering voor koeltechnische bedrijven Leidraad voor bedrijven Koelmiddelen, de klimaatverandering en de verdunning van de ozonlaag Een certificering voor koeltechnische bedrijven In koelinstallaties,

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

2.11 Aantasting van de ozonlaag

2.11 Aantasting van de ozonlaag Caroline Polders, Integrale Milieustudies, Vito Hugo De Backer, Afdeling Waarnemingsstations, KMI Jeroen Van Laer, MIRA, VMM De emissie van ozonafbrekende stoffen in Vlaanderen is tussen 1995 en 23 met

Nadere informatie

Fgas-Verordening (EU) No 517/2014. Ing. Harald van der Bol, Rijkswaterstaat

Fgas-Verordening (EU) No 517/2014. Ing. Harald van der Bol, Rijkswaterstaat Fgas-Verordening (EU) No 517/2014 Ing. Harald van der Bol, Inhoud Belangrijkste elementen en maatregelen uit de Verordening (517/2014) Nederlandse regelgeving Lekfrequentie Logboek Tools voor BG 2 Title

Nadere informatie

VERORDENINGEN. VERORDENING (EG) Nr. 1005/2009 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 16 september 2009 betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen

VERORDENINGEN. VERORDENING (EG) Nr. 1005/2009 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 16 september 2009 betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen 31.10.2009 Publicatieblad van de Europese Unie L 286/1 I (Besluiten op grond van het EG- en het Euratom-Verdrag waarvan publicatie verplicht is) VERORDENINGEN VERORDENING (EG) Nr. 1005/2009 VAN HET EUROPEES

Nadere informatie

> www.vrom.nl. Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee

> www.vrom.nl. Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee > www.vrom.nl Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee 02 Steeds meer mensen hebben een airco in de auto. Een autoairco is comfortabel. In de zomer houdt de airco uw auto lekker koel. En in de winter

Nadere informatie

VLAREM-trein /03/2016. Regionaal Overleg Milieu 03/03/2016. Mireille De Schepper LNE, Afdeling Milieuvergunningen.

VLAREM-trein /03/2016. Regionaal Overleg Milieu 03/03/2016. Mireille De Schepper LNE, Afdeling Milieuvergunningen. VLAREM-trein 2015 Regionaal Overleg Milieu 03/03/2016 Mireille De Schepper LNE, Afdeling Milieuvergunningen VLAREM-trein 2015 Februari 2015 Publieke consultatie Zomertrein Mei/juni 2015 26/6/2015 1 ste

Nadere informatie

a superior degree of reliability!

a superior degree of reliability! Hoshizaki, a superior degree of reliability! Hoshizaki wordt algemeen beschouwd als een van 's werelds toonaangevende fabrikanten van ijsmachines. Hoshizaki levert betrouwbare producten van topniveau waar

Nadere informatie

Stappenplan voor het explosieveiligheidsdocument. In een onderzoek kunnen de volgende stappen genomen worden:

Stappenplan voor het explosieveiligheidsdocument. In een onderzoek kunnen de volgende stappen genomen worden: ATEX introductie De Atex richtlijn is van toepassing op alle plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen. De richtlijn heeft een breed werkingsgebied en omvat naast gasexplosiegevaar ook stofexplosiegevaar.

Nadere informatie

KOUDEMIDDELEN. Koudemiddelen

KOUDEMIDDELEN. Koudemiddelen Geregenereerde HCFK s HFK s HFO s Ammoniak Koolwaterstoffen Thermodynamische gereedschappen Eigenschappen van de verpakkingen Recuperatie van koudemiddelen Regeneratie van koudemiddelen Fysisch-chemische

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken Het Weer 1. Wolken Als je vaak naar buiten kijkt zie je soms wolken. Aan dan vraag jij je soms wel eens af wat er allemaal in een wolk zit. Nou ik zal eens uitleggen hoe een wolk in elkaar zit. Een wolk

Nadere informatie

Warmte. Hoofdstuk 2. Vaak zetten we Chemische energie om in Warmte

Warmte. Hoofdstuk 2. Vaak zetten we Chemische energie om in Warmte Warmte Hoofdstuk 2 Warmte is Energie Vaak zetten we Chemische energie om in Warmte Brandstoffen verbranden: Brandstof Zuurstof voldoende hoge temperatuur (ontbrandingstemperatuur) 1 Grootheid Symbool Eenheid

Nadere informatie

Koelen met CO2 Technische uitleg.

Koelen met CO2 Technische uitleg. Koelen met CO2 Technische uitleg. De laatste jaren is veel gepubliceerd over het gebruik van natuurlijke koudemiddelen. Naast de vele voordelen van de CFK s, HCFK s en HFK s, heeft voortschrijdend inzicht

Nadere informatie

Totaal Equivalent Broeikaseffect van koelinstallaties (TEWI): zin en onzin

Totaal Equivalent Broeikaseffect van koelinstallaties (TEWI): zin en onzin D - TEWI Totaal Equivalent Broeikaseffect van koelinstallaties (TEWI): zin en onzin Inleiding De koudetechniek is een van de sectoren die bijdragen aan het broeikasprobleem: direct vanwege het gebruik

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord 13. Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19

INHOUD. Voorwoord 13. Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 INHOUD Voorwoord 13 Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 Deel 1. LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING 23 1. Inleiding

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Professionele gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Scheikunde Hoofdstuk 2 Samenvatting Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Fossiele brandstof Koolwaterstof Onvolledige verbranding Broeikaseffect Brandstof ontstaan door het afsterven van levende organismen,

Nadere informatie

2.15 Aantasting van de ozonlaag

2.15 Aantasting van de ozonlaag Caroline Polders, Hendrik Van Rompaey, Integrale Milieustudies, Vito Hugo De Backer, Afdeling Waarnemingsstations, KMI Jeroen Van Laer, MIRA, VMM Door de verdunning van de stratosferische ozonlaag stijgt

Nadere informatie

LIJST VAN GEVARENAANDUIDINGEN, AANVULLENDE GEVARENAANDUIDINGEN EN AANVULLENDE ETIKETTERINGSELEMENTEN VOLGENS BIJLAGE III VAN DE CLP-VERORDENING

LIJST VAN GEVARENAANDUIDINGEN, AANVULLENDE GEVARENAANDUIDINGEN EN AANVULLENDE ETIKETTERINGSELEMENTEN VOLGENS BIJLAGE III VAN DE CLP-VERORDENING LIJST VAN GEVARENAANDUIDINGEN, AANVULLENDE GEVARENAANDUIDINGEN EN AANVULLENDE ETIKETTERINGSELEMENTEN VOLGENS BIJLAGE III VAN DE CLP-VERORDENING DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN Gevarenaanduidingen voor materiële

Nadere informatie

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard

WARMTE UIT KOUDE. Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit. warmte uit koude is geld waard Inzet van warmte uit koude (koelinstallaties) Kansen en rentabiliteit warmte uit koude is geld waard Fons Pennartz (KWA) Jan Grift (Energy Matters) 1 Wetgeving & timing 1 januari 2010 (bij)vullen met nieuw

Nadere informatie

BROEIKASEFFECT HET BROEIKASEFFECT: FEIT OF FICTIE? Lees de teksten en beantwoord de daarop volgende vragen.

BROEIKASEFFECT HET BROEIKASEFFECT: FEIT OF FICTIE? Lees de teksten en beantwoord de daarop volgende vragen. BROEIKASEFFECT Lees de teksten en beantwoord de daarop volgende vragen. HET BROEIKASEFFECT: FEIT OF FICTIE? Levende wezens hebben energie nodig om te overleven. De energie die het leven op aarde in stand

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Informatie voor fabrikanten U moet alle stoffen die u in de handel brengt, indelen volgens de eisen van EU-GHS. Stoffen die niet in de handel verkrijgbaar zijn

Nadere informatie

HOE KAN U DE BOMEN IN HET WETGEVINGSBOS NOG TERUGVINDEN?

HOE KAN U DE BOMEN IN HET WETGEVINGSBOS NOG TERUGVINDEN? HOE KAN U DE BOMEN IN HET WETGEVINGSBOS NOG TERUGVINDEN? 27 APRIL 2017 Sprekers Dirk Van De Wynckel: De wetgeving (directeur UBF-ACA) Jurgen Buckinx De praktijk (Voorzitter UBF-ACA + zaakvoerder Cool &

Nadere informatie

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen.

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. GEMEENSCHAPPELIJKE PREVENTIEDIENST Gevaarlijke stoffen - etikettering De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. Op 31 december 2008 is de Verordening

Nadere informatie