Flirten met Duitsland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Flirten met Duitsland"

Transcriptie

1 Redactioneel onafhankelijk magazine van Saxion Hogescholen Nº 2 / OKTOBER 2007 Flirten met Duitsland Goeroe Van Asselt neemt afscheid Onderdemersnetwerk springlevend Hotelschool schiet wortel

2

3 Inhoud 14 Er zit leven in jonge ondernemersnetwerk Hotelschool groeit uit jasje 20 en 23 - Wilkommen! Hoe Duits wordt Saxion? 36 Dag & Nacht Werken over de grens 38 Zeven medailles op Transplant Games Goeroe van de aansluiting neemt afscheid Nieuws: En verder: 4 Minder studenten van buiten EU, 4 Twee RvB-leden moet kunnen, 6 Saxion Fits blijft in beweging, 10 Meer vrijheid voor academies bij PLW. 5. Wat je zegt, 7 Beeld en Werkelijkheid, 7 Fokke & Sukke, 9 Hoe is het met, 9 Column Étienne, 10 Column Nitie, 11 Analyse, 13 Forum, 24 t/m 27 Student & co, 29 Agenda/Varia, 30 Walstraat, 31 Mededelingen, 32 Sax.nu, 33 International, 40 Recensies, 42 Uit de kunst. Allereerst Ik zou op deze plaats en zeker in dit nummer graag vermelden dat ik altijd gehouden heb van onze oosterburen en dat ik het woord moffen nooit in de mond heb genomen. Maar dan zou ik naar Schoemacher moeten voor een neusverkleining. Jarenlang vond ik de Duitse taal aartslelijk, vond ik Rudi Völler een grote eikel en ging ik over m n nek van Duitse schlagers. Op de middelbare school koos ik voor Frans, de taal van de liefde, in plaats van Duits, de taal van de hardheid. Misschien speelde mee dat ik nooit veel met Duitsers te maken had, en dus nooit reden had om sympathie op te bouwen en dus alleen afging op het scherpe geschreeuw in de Enschedese binnenstad op zaterdagen. Ben ik even blij dat een mens kan veranderen en ik hier dus openlijk mijn liefde kan verklaren aan het Duitse volk en land. Duitsers, ik hou d r van. t Begon op zondagen in de voetbalkantine waar ik na een paar bier op een nuchtere maag merkte dat die Duitstalige muziek niet eens zo gek klinkt en t werd versterkt door ervaringen met een Supergeil Duitse buurvrouw. Aan het sociale netwerk van haar in Duitsland kunnen we hier een puntje zuigen. Als de Nederlandse buurman en de Duitse buurvrouw weer eens een feestje hadden, kon je er van op aan dat dat in Duitsland was. En anders kwamen de Duitsers wel bij ons : erg mooie feestjes, die voor mij betekenden: lachen, gieren, brullen en braken. Afijn, ik kan op Saxion m n lol op met het groeiende aantal Duitsers. De Nederlandse taalbeheersing van de Duitse studentes is supergeil (Nederlandse of Duitse betekenis laat ik in het midden), die studenten van het Service Büro Deutschland verrichten uitstekend werk en ik vraag me af of het gelukt was om Nederlandse studenten in tirolerpakjes op de cover te krijgen Veel leesplezier! Tim de Hullu, hoofdredacteur 3 oktober 2007

4 Warming-up Hannie Schipper Aantal internationale studenten van buiten de EU loopt terug In tegenstelling tot landelijke ontwikkelingen, is het aantal internationale studenten van buiten de EU op Saxion dit jaar flink gedaald. Volgens het International Office komt dat onder meer doordat Saxion een strenger toelatingsbeleid hanteert dan andere Nederlandse hogescholen. Saxion kent los van de Duitse studenten een jaarlijkse instroom van ongeveer tweehonderd buitenlandse studenten. Nu houden we rekening met 120 tot 150 nieuwe buitenlandse studenten, vertelt Chris van den Borne, directeur International Office. Dat komt volgens Van den Borne met name door het strenge toelatingsbeleid van Saxion. Saxion kiest voor kwaliteit en dat zie je terug in de cijfers. Zo is Saxion gestopt met werving in Pakistan en Noord-India, omdat veel studenten uit die landen Nederland als springplank naar Engeland willen gebruiken en niet als doel hebben een studie in Nederland af te ronden. Volgens Van den Borne zijn andere Nederlandse hogescholen minder streng dan Saxion. Er is een code of conduct, een gedragscode, ingevoerd in het hoger onderwijs. Als je je daar aan houdt, kunnen studenten een verkorte visa-procedure krijgen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Je ziet alleen dat hogescholen de code verschillend interpreteren als het gaat om de normen voor Engelse taalbeheersing. Zo nemen wij de zogenaamde IELTS- en TOEFL-testen af, terwijl andere hogescholen genoegen nemen met mondelinge interviews. Wij zijn veel kritischer en dat heeft effect op de instroom. De ontwikkeling is voor Saxion reden om haar beleid op taaltesten onder de loep te nemen en in plaats van de IELTStest de Saxion Entrance test af te gaan nemen. Die test kost studenten niets, terwijl de IELTS-test ongeveer 100 dollar kost. Van den Borne: Bovendien komen de studenten in ons spoor, want Saxion-testen zijn niet acceptabel voor andere hogescholen. In Indonesië heeft Saxion onlangs de TOEFL-testen betaald voor studenten, omdat de hogeschool ziet dat anderen gratis interviews afnemen. Een pilot met de Saxion-test wees uit dat studenten deze als pittig ervaren. Maar we houden wel aan kwaliteitsnormen vast, zegt Van den Borne. We hebben geen behoefte aan studenten die geen Engels spreken. Concurrentie van bijvoorbeeld Australië, dat de taalnormen loslaat, maakt het voor Saxion extra lastig om sterk te blijven in Azië, waar Saxion van oudsher veel studenten vandaan haalt. Aandacht verleggen naar andere landen, is niet altijd even gemakkelijk, maakt Van den Borne duidelijk. We kijken elk jaar welke landen interessant zijn. Zo gingen we afgelopen jaar naar Zuid- Amerika, maar studenten blijken zich daar voornamelijk te richten op 4 oktober 2007

5 Nieuws, opinie, fun Actueel Twee RvB-leden moet kunnen Nu Wim Boomkamp door de Raad van Toezicht is benoemd tot bestuursvoorzitter van Saxion Hogescholen, kan de werving voor een tweede lid van de Raad van Bestuur beginnen. De RvT heeft het gerenommeerde headhuntersbureau Egon Zehnder ingeschakeld voor de selectie van het tweede lid. De samenstelling is lange tijd punt van discussie geweest tussen de GMR en de Raad van Bestuur. Na het vertrek van RvBlid Annamiek van Dalen medio 2006, werd door de Raad van Bestuur een statutenwijziging aangevraagd bij de Raad van Toezicht, die het mogelijk maakte ook met twee leden verder te gaan. De GMR lag die wijziging niet in de weg. Volgens de huidige statuten is zowel twee als drie leden een optie. De Raad van Toezicht kiest voor twee leden, tot tevredenheid van Boomkamp. Dat past bij deze organisatie. Een Raad van Bestuur die goed contact heeft met de academies en diensten, maar niet te veel bovenop processen wil zitten. Bert Jongsma, voorzitter van de Raad van Toezicht, verklaart de beslissing: Twee is een voldoende aantal. Met een bestuur van drie leden heb je heel snel een situatie van twee tegen één. Bovendien zijn er geen extreem grote bewegingen of fusies aanstaande. De GMR is altijd voorstander geweest van drie leden. Dat zijn we nog steeds, zegt voorzitter Peter Ertmann. Maar in de statuten staat nu maximaal drie leden. Dus kunnen we hoog of laag springen, dat haalt niets uit. Wel is afgesproken dat na een jaar geëvalueerd wordt hoe het gaat met twee bestuurders. Ook heeft de GMR invloed op de portefeuilleverdeling en wordt door de headhunter betrokken bij de selectie. Dinsdag 8 januari neemt de huidige bestuursvoorzitter Cor Boom afscheid van Saxion en is de wisseling van de wacht definitief. Dan moet inmiddels ook duidelijk zijn wie Boomkamp vergezelt. (TdH) andere landen waar ze met Spaans goed uit de voeten kunnen, of Noord-Amerika. Een kansrijke markt is het Midden-Oosten, zoals Bahrein, Oman en Dubai. De kennisontwikkeling gaat minder hard dan de economische groei, maar daar komen wel buitenlandse universiteiten en kenniscentra. We kijken met OCW wat er voor ons mogelijk is. Een eigen vestiging is niet mogelijk, maar wellicht zijn er andere constructies denkbaar. Dit jaar richt Saxion zich op Europa. Er is een interne Europacommissie in het leven geroepen om naast te kijken naar wervingsgebieden, meer mogelijk te maken voor Saxion-studenten. Van den Borne: Studenten hebben nog weinig aandacht voor buitenlandervaringen. Terwijl ze de studiefinanciering gewoon mee kunnen nemen. Over Europa gesproken: het aantal Duitse studenten is groeiende, zie het coverthema vanaf pagina 20. Tim de Hullu Wat je zegt Opmerkelijke uitspraken, opgevangen op en rond Saxion. Wat een roteind lopen zeg, van het station naar Saxion. Ja, inderdaad, kunnen ze geen pendelbus inzetten? Wij zijn nog naargeestig op zoek naar studenten die ons willen ondersteunen. Loop maar met me mee, we zitten in A516, zeker weten. Oh, niemand te zien Hey sukkel, morgen zitten we in A516. Oh, wat is het voor dag vandaag dan? oktober

6 Warming-up Foto: Toma Tudor. Saxion Fits blijft in beweging Het kwam langzaam op gang, maar de activiteit bij Saxion Fits neemt steeds meer toe. Studenten vinden hun weg naar de huisarts en fysiotherapeuten. De acties van Sport & Cultuur zijn geliefd en ook de gezonde smoothies van Albron vinden meer afname. Toch blijft Saxion Fits werven ook in Deventer. Na de teleurstellende toeloop ondernamen de diverse participanten van Saxion Fits actie. De eerste gezondheidsweek in Enschede was een succes en inspireerde tot meer. Jaap Heerze, hoofd Sport & Cultuur, vertelt dat er na de eerste gezondheidsweek veel positieve reacties kwamen. Wat we al verwachtten, bleek waar: er is behoefte onder studenten en medewerkers naar een gezonde levensstijl. Daarom organiseert Saxion Fits 23, 24 en 25 oktober de tweede gezondheidsweek in Enschede, wederom met sportieve activiteiten als lunchwandelen en demonstraties, korting op gezond eten en drinken en een fittest. Albron was in juni nog niet zeker of ze een volgende actie van Saxion Fits mee zouden doen. Nu wel. Door de actie weten meer mensen onze gezonde stand bij de hoofdingang te vinden, vertelt Ronnie Timmerman, manager van Albron. Van de smoothies en de andere aanbiedingen wordt meer verkocht. Ook de fysiotherapiepraktijk, zelfstandig onderdeel van Saxion Fits, merkt het verschil na de eerste activiteitenweek. Niet veel mensen wisten van de gezondheidsweek, maar kwamen toch vragen wat er aan de hand was en deden mee aan de gezondheidscheck, waarbij onder meer de Body Mass Index, bloeddruk en suikergehalte werden gemeten, vertelt fysiotherapeut Rik van t Hoog. Ruim 200 studenten en medewerkers ondergingen de gezondheidscheck. Volgens Van t Hoog heeft het zowel voor meer bekendheid als drempelverlaging gezorgd. Eerst kwamen vooral medewerkers bij ons, studenten weten ons nu ook te vinden. Niet alleen Enschede wordt onder handen genomen. Zo heeft Sport & Cultuur ervoor gezorgd dat er ook in Deventer weer sportaanbod voor studenten en medewerkers is bij sport- en recreatiecentrum De Scheg. Het realiseren van het sportprogramma daar is altijd moeilijker geweest, omdat ze geen eigen zaal hebben, zegt Heerze. Daarom zijn we buiten de school gaan kijken. Met De Scheg hebben we nu een overeenkomst gesloten. Dat centrum trekt nieuwe bezoekers, wij hebben weer een sportruimte in Deventer. Toch zal het in de toekomst nog meer veranderen. Bij de nieuwbouw in Deventer wordt namelijk ook ruimte voor een fitnesszaal gereserveerd. Daarnaast vindt er een gezondheidsweek in de Hanzestad plaats, op 28 en 29 november. Wendy van Til 6 oktober 2007

7 Nieuws, opinie, fun Beeld en werkelijkheid Afgekeurde fysiotherapeuten met een voetenfetisj Pabomiepjes, gladde jongens en geitenwollen sokken. Elke student heeft te kampen met vooroordelen over zijn of haar opleiding. Maar hoe terecht is dat beeld van anderen. Sax gaat op zoek. Jouw opleiding in de schijnwerpers? Stuur een mail naar Deze maand: de opleiding Podotherapie. Twan Stoffers (19) is eerstejaarsstudent Milieukunde. Wat is podotherapie voor een opleiding en wat kun je ermee worden? Volgens mij is het een opleiding die te maken heeft met je voeten. De stand van je voeten, de verzorging en de genezing van een voetblessure zullen er allemaal wel mee te maken hebben. Wat voor een type studenten loopt er rond op de opleiding? Afgekeurde fysiotherapeuten met een voetenfetisj. Waar word je voor opgeleid? Zal wel geen podofiel zijn, podoloog dan? Of hoe je dat noemt. Een voetendokter. Evelien van Gool (21) Is derdejaars van de studie Podotherapie in Enschede: Wat is Podotherapie voor een opleiding en wat kun je ermee worden? Bij podotherapie word je opgeleid tot een voetspecialist. In de praktijk komt dit er op neer dat je klachten behandelt, variërend van voetklachten tot heup- en lage rugklachten. Één van de belangrijkste therapieën is het maken van een correctiezool. Je hele lichaam steunt op je voeten, dus als er daar iets niet functioneert zoals het zou moeten zijn, kan dit heel goed problemen opleveren hogerop in het lichaam. Wat voor een type student loopt er rond op de opleiding? Ik denk niet dat er echt één type student op de opleiding rondloopt, maar wat wel erg belangrijk is dat een student er van moet houden om met mensen te werken en dat hij een beetje creatief is. Verder moet je best een beetje discipline hebben, omdat je binnen de opleiding heel veel zelf moet regelen en doen. Waar word je voor opgeleid? Je wordt opgeleid om klachten te kunnen analyseren en daarop de juiste therapie kunt baseren. Je wordt vrij breed opgeleid, dus het is niet alleen vier jaar voeten bestuderen. Daarnaast heb je zelf ook de kans om je binnen het beroep een beetje te specialiseren, bijvoorbeeld in sport of diabetes. Joalycke van Neck Foto s: De Scheg Sporten bij De Scheg In samenwerking met sport- en recreatiecentrum De Scheg is het voor studenten en medewerkers aan Saxion Deventer nu ook mogelijk om met een fikse korting te schaatsen, zwemmen, squashen of mee te doen met aquafit. Studenten betalen vijftig en medewerkers zestig euro van 1 september 2007 tot 1 juli 2008 om onbeperkt te sporten. What to do? Bij De Scheg het inschrijfformulier invullen en je Saxionpas laten zien. Dan krijg je tegen betaling van het betreffende bedrag plus 7,50 euro administratiekosten een toegangspas. oktober

8 Ja, ik wil een baantje en ik ben handig met computers Delft Amsterdam Utrecht Eindhoven Enschede Bij OGD werken ruim 500 studenten en afgestudeerden. Solliciteer online of bel voor een (bij)baan in de ICT gezocht: gezonde mannen tussen 18 en 45 jaar Voor onderzoek naar een middel ter behandeling van ernstige depressieve stoornis, gegeneraliseerde angststoornis en prikkelbare darmsyndroom zoekt PRA International gezonde mannen tussen de 18 en 45 jaar die: bereid zijn om gedurende 1 periode 7 dagen (6 nachten) in ons onderzoekscentrum te verblijven en daarna nog 2 korte bezoeken af te leggen aan ons centrum; niet roken of licht roken; bereid zijn om voor het onderzoek een medische keuring te ondergaan. periode onderzoek Groep 8a: nov. en korte bezoeken op 22 en 24 nov Groep 8b: nov. en korte bezoeken op 25 en 27 nov Groep 8c: nov. en korte bezoeken op 26 en 28 nov Groep 8d: nov. en korte bezoeken op 27 en 29 nov Groep 8e: nov. en korte bezoeken op 28 en 30 nov Groep 9a: 28 jan. - 3 feb. en korte bezoeken op 5 en 7 feb Groep 9b: 29 jan. - 4 feb. en korte bezoeken op 6 en 8 feb Groep 9c: 30 jan. - 5 feb. en korte bezoeken op 7 en 9 feb Groep 9d: 2-8 feb. en korte bezoeken op 10 en 12 feb Groep 9e: 3-9 feb. en korte bezoeken op 11 en 13 feb Kijk voor het complete overzicht van de groepen op onze website. vergoeding 1.179,- Daarnaast ontvangen deelnemers een reiskostenvergoeding van 0,19 netto per km, met een min. van 12,- en een max. van 160,- (840 km) per retourreis, ongeacht de wijze van vervoer. geneesmiddelenonderzoek = mensenwerk meedoen of meer weten? Bel gratis met PRA International op werkdagen tussen 8.00 en uur: vanuit Nederland, vanuit België en vanuit Duitsland. Vermeld hierbij de studiecode U kunt tevens een sturen naar of kijk op onze website. ik wacht op je telefoontje! Nee, je hoeft chimpansee Patrick niet te bellen. Maar je kunt hem wel helpen! Hoe? Door je oude mobiele telefoontje in te leveren voor Stichting AAP. meer weten? Kijk op of bel gratis

9 Nieuws, opinie, fun Hoe is het met Jerry Renes. In het meinummer van Sax Magazine kondigde hij aan met dé zomerplaat van 2007 te komen. Wij vroegen ons af: waar bleef die zomerhit van het jaar? Looking For a Day heeft twee weken in de top-100 gestaan, is ongeveer keer bekeken op YouTube en er zijn meer dan platen van verkocht. Foto: Toma Tudor Maar het liep toch wat anders dan je idealistische planning Vanwege het gebrek aan airplay is de single niet ver van de grond gekomen. Bij het programma Maak het of Kraak het op Radio 538 bijvoorbeeld won mijn plaat het van een ander met 76 procent, maar toch besloten ze het nummer niet regulier te gaan draaien. Waarschijnlijk vanwege concurrerende nummers, maar waarom keur je een Dik gemaakte plaat alsnog af? Maar de volgende keer wel gewoon weer? Waarschijnlijk wel, maar dan ga ik het anders aanpakken. Ik weet nu veel beter waar ik wel en niet tijd, geld en vertrouwen in moet steken en het concept moet heel wat meer gehyped worden. Een beetje meer als de Vengaboys dus. Zoals ik je al eerder vertelde, kreeg ik mijn eerste werk tijdens mijn vijftiende levensjaar. Ondertussen ben ik twintig en leef ik dus al vijf jaar met mijn eigen bedrijfje wat betekent dat momenteel ongeveer 15 bedrijven actief gebruik maken van mijn kennis en zelfgeknutselde diensten. Étienne Met het mes op de keel Tegelijkertijd zit ik (eindelijk, zoals je al weet) in het tweede jaar van mijn opleiding waar ze nu opeens veel meer van me vragen dan vorig jaar wat me meer tijd kost dan ik heb. Zo werd me laatst op school verteld dat ik een flinke schop onder mijn kont moest hebben: Jullie studenten hebben zo veel tijd (!) en je kunt zoveel meer, dus doe in godsnaam wat meer voor je opleiding. En dus sta ik tussen twee kampen twijfelend welke kant ik op moet rennen. Want besluit ik me volledig op mijn opleiding te werpen waar ze me doodgooien met theoretische oefeningen terwijl ik dagelijks met de praktijk te maken heb dan is de kans groot dat mijn zo zorgvuldig opgebouwde klantenkring binnen de kortste keren verdwenen is. En met een beetje pech krijg ik ook nog een schop achterna: Slappeling, we wisten wel dat we niet konden vertrouwen op jullie jonge ondernemers. Aan de andere kant kan ik dan wel mijn kennis uitbreiden. Weliswaar met dingen die me niet echt grijpen ze zijn heel interessant hoor, maar mijn echte passie ligt toch bij de digitale wereld (ontwikkelingen) maar dan heb ik wel een diploma en kan ik aantonen dat ik ook echt wat kan. Eigenlijk heeft nog nooit iemand me gevraagd naar een papiertje. Ze kennen me van naam gehoord van een kennis en willen graag weten wat ik voor hen kan betekenen. En dus doe ik mijn ding, leer ik mezelf dingen die ik nog niet wist (het is heerlijk om uitdagend werk te doen) en verdien daar mijn geld en kennis mee. Maar ik weet het niet en daarom combineer ik school nog steeds met werk en blijft mijn leven één grote improvisatie: er zijn weken dat ik niks te doen heb en vervolgens word ik van beide kanten weer overspoeld met werk veel werk Stiekem vraag ik me dus af hoe al die anderen dat doen: de altijd aanwezige op kamers wonende helden die daarvoor moeten werken en ondertussen toch 40 uur per week - want dat is wat Balkenende wil - met school bezig zijn. Étienne Wilderink studeert Concept Design. oktober

10 Warming-up Meer vrijheid voor academies bij PLW Niet het projectteam PLW maar academies zelf zijn verantwoordelijk voor de invoering van de Persoonlijke Leerweg (PLW) van Saxion. Dat betekent ook dat academies meer vrijheid krijgen bij de implementering. Aan de PLW wordt sinds 2004 gewerkt, onder meer door ontwikkeling van kerninstrumenten en de daarbij behorende scholing. Het Foto: Toma Tudor afgelopen studiejaar zijn de conceptinstrumenten getest in een aantal academies en zijn verbeterpunten geconstateerd. Daarnaast hebben ongeveer zevenhonderd medewerkers een PLW-training gevolgd. Onder medewerkers heerste scepsis over de PLW. Sommigen vonden het iets wat van boven was opgelegd. Zo slecht doen we het toch ook weer niet, hoorde je dan, vertelt Mees Wijnen, projectleider PLW. Het middel leek een doel te worden, maar dat is volgens Wijnen nooit de bedoeling geweest. Maar er waren ook heel positieve reacties en scepsis is inherent aan nieuwe ontwikkelingen. De manier van onderwijs geven veranderen, daar gaat veel tijd overheen. Veel medewerkers veronderstelden dat met de komst van de PLW de eigen identiteit van academies zou verdwijnen. Onder meer op basis van de feedback van medewerkers die de cursus Kerninstrumenten hebben gevolgd is besloten de academies meer verantwoordelijkheid en vrijheid te geven bij de implementatie van de PLW. De Persoonlijke Leerweg houdt in dat studenten in elk geval in het derde en vierde leerjaar, maar zo mogelijk eerder, keuzemogelijkheden krijgen voor vorm, inhoud en tijd. Daarbij worden vier kerninstrumenten gehanteerd: studieloopbaanbegeleiding, startgesprek/verkenningsprogramma, persoonlijk ontwikkelingsplan, studiecontract en portfolio. Op basis van afspraken met het management van academies en door de ervaringen in de proeftuinen zijn sommige kerninstrumenten versoepeld: aan het studiecontract kunnen academies eigen aspecten toevoegen en het persoonlijk ontwikkelingsplan krijgt een handleiding voor beginnende studenten en aandachtspunten voor gevorderde studenten. Ook kunnen academies specifieke eigen onderdelen aan het POP toevoegen. Meer mag, minder niet. Streefjaar voor de implementatie van de PLW blijft De Raad van Bestuur maakt individuele afspraken met de academies en ziet toe op naleving daarvan. (TdH) Geld is tijd (en tijd is niet interessant) Nitie Nitie Mardjan is medewerker van de academie Gezondheidszorg. Wat gaan we doen in het komende jaar? Dat moet nu wel duidelijk zijn: de begrotingen moeten af. Het gaat momenteel over geld. En geld is tijd. Het gaat dus over tijd en daar hebben we te weinig van. Het zou zo mooi kunnen zijn als we maar tijd hadden. In een van die besprekingen waarin het begrip tijd weer obsessief domineerde, dwaalden mijn gedachten af. Voor mijn geestesoog verscheen het beeld dat ik ooit zag op een poster in een Amerikaanse executive office. Een man op een besneeuwde bergtop. Onder de foto de tekst: That man didn t just get there, he climbed his way up. Onlangs was ik in de Alpen. Met vijf mannen verbleven we een week boven de boomgrens. We trokken van hut naar hut. Een rugzak met het hoognodige (één shirt, één onderbroek, een paar energierepen), touw en een pikhouweel. Aangelijnd gingen we over de gletsjer en over verse lawines. De enige levende wezens die we tegenkwamen waren marmotten, alpenkraaien, steenbokken en een paar andere bergmensen. En bergmensen zijn klimmers. Ze hebben een doel voor ogen. Ze weten wat ze willen: de top bereiken. De mooiste momenten zijn s avonds. Op 3500 meter hoogte aan de ruw houten tafel achter een bord stevige koolhydraten met gesmolten kaas worden de plannen uitgewisseld. Morgen gaan we over de Grenzgletsjer naar de Signalkuppe. Okay. Wij hebben vandaag de Breithorn gedaan, morgen de Castor. Het is serieus. De koppen verbrand, de lippen gebarsten. Nog een gezamenlijk glas bier. Succes gewenst. Hier scheiden onze wegen, mogelijk voor altijd. Nog een kort nachtje stinkend op een rij onder de wol want morgen voor zonsopgang gaan we lopen. Voor vertrek wordt zwijgend thee gedronken. Gordel om, ijzers onder, aanlijnen, lopen. Het gekraak van de eeuwige sneeuw onder onze voeten versterkt de totale stilte. In het licht van onze hoofdlampen zien we alleen ijskristallen en de eigen ademnevel. Even staande rust. Boven de wolken van de Po-vlakte begint het te schemeren. Tijd bestaat niet meer. Alleen de top is er. Voetje voor voetje gaan we voort. Elk stapje drie ademteugen. Brand in de borst, hoofdpijn, een wee gevoel in de buik. Pijn. En dan staan we plotseling op de top. I climbed my way up. Tijd was er niet; was niet interessant. We gingen en we gingen door tot we er waren. In de tijdloze stilte. Wat gaan we doen in het komende jaar? 10 oktober 2007

11 Half hbo een doodlopende weg? De korte hbo-studie is terug van weggeweest. Nu met een eigen titel: Associate degree (Ad.). De constructie is vooral in het leven geroepen om de kloof tussen mboen hbo-opleiding te verkleinen. Mbo-studenten en werkenden kunnen nu op een deelgebied het hboniveau bereiken in een speciale tweejarige studie, zeggen de bedenkers van de degree. Saxion Hogescholen is van meet af aan een warm pleitbezorger van de Associate degree. Een intensieve lobby bij het Ministerie van Onderwijs heeft er toe geleid dat Saxion Hogescholen in Deventer en Enschede bij de start van het nieuwe collegejaar in september met maar liefst zeven Ad-programma s op de proppen kwamen. Want volgens Saxion staan vooral in het midden- en klein bedrijf de deuren wijd open voor hoger opgeleiden. En die hoeven niet allemaal per definitie de volledige vierjarige hbo-bachelor te hebben doorlopen. Volgens de OESO presteert Nederland als het gaat om levenlang leren tot nu toe fors lager dan het gemiddelde van de ontwikkelde economieën in de wereld. Dat kan met de invoering van de Associate degree dus alleen maar beter worden. Bovendien zal de Ad. niet ten koste gaan van de reguliere bacheloropleidingen, voorspelt de Raad voor Werk en Inkomen (RWI). De totale deelname aan het hoger onderwijs zal waarschijnlijk flink stijgen. En dat is vervolgens weer positief met het oog op de Lissabon-doelstelling om vijftig procent van de bevolking aan het hoger onderwijs te laten deelnemen. Driewerf hoera dus, voor de Ad.! Of zitten er nog addertjes onder het gras? Zeker! Zo is men in politiek Den Haag bang dat een grote groep (zwakke?) havisten de vierjarige hbo-opleidingen links zal laten liggen. Flauwekul, vinden Ad.- adepten: Er zijn altijd wel havisten en vwo ers die na het behalen van hun diploma direct gaan werken. Als die mensen met een tweejarige opleiding over de streep worden getrokken om toch door te leren in het hbo, dan is dat toch prima?, is de redenering. Minister Plasterk deelt die mening maar onderstreept wél dat de Ad. s nadrukkelijk bedoeld zijn voor studenten uit het beroepsonderwijs (ROC s). Het is bedoeld voor scholieren die na vier jaar vmbo en vier jaar mbo opzien tegen nog vier jaar studeren. De minister van onderwijs houdt de vinger wél nadrukkelijk aan de pols en zal controleren of de tweejarige opleiding die doelgroep ook bereikt. Daarnaast verwacht hij van hogescholen dat de studievoorlichting rondom de Ad.-studies wordt gericht op mbo ers. Buiten deze doelgroependiscussie hebben werkgevers, verzameld in de vereniging VNO-NCW, bedenkingen tegen de Ad.. Ze zien het nut van deze hbo-tussenvorm niet en stellen dat je jongeren juist moet stimuleren de héle opleiding af te maken. Het is dus een kwestie van afwachten hoe de reacties over pakweg twee jaar zijn, als de eerste halvehbo ers zich op de arbeidsmarkt melden. Worden deze Ad.-gediplomeerden met open armen ontvangen en on the job opgeleid? En gaan deze studenten later nog eens terug naar hun oude vertrouwde Saxion om het volledige hbo-diploma te halen? Het is te hopen, want als blijkt dat bedrijven het associate degree vooral zien als een diploma voor mensen die niet goed genoeg Foto: Auke Pluim waren om de opleiding af te maken, dan is de halve hbo er een doodlopende weg ingestuurd. Harry van Stratum Rectificaties In het artikel over het EVC-centrum op pagina 5 van Sax september stond dat de EVC-procedures zijn gedaan bij de academie ROB. Dit moet zijn: de academie Bedrijfskunde en Ondernemen (ABO). In een artikel over studentenvereniging op pagina 27 van de Eerstejaarsspecial van Sax staat dat Pro Deo geen ontgroening heeft. Dit is niet juist. Pro Deo heeft volgens Pieter Houtman van Pro Deo wel degelijk een spannende en intensieve ontgroening, waarbij je veel leert over de vereniging, over Deventer en waarbij je een goede band opbouwt met je jaargroepsgenoten. oktober

12 KOM NAAR DE OPEN DAG OP 17 NOVEMBER OP UNIVERSITEIT NYENRODE Bij de universitaire deeltijdopleidingen van NIVRA-Nyenrode gaan beroep en studie hand in hand. Je werkt als assistent-accountant of -controller en daarnaast ben je gemiddeld één dag per week student. Je werkgever betaalt je studie en na de opleiding liggen de carrièrekansen voor het oprapen. Meer weten over Managerial Controlling en onze Masters of Science in Accountancy en Controlling? Meld je dan aan voor onze open dag op zaterdag 17 november op Universiteit Nyenrode, waar een grote bedrijvenmarkt aanwezig zal zijn voor functies binnen accountancy en controlling, of vraag onze brochure aan via NIVRA-Nyenrode School of Accountancy & Controlling

13 Forum OV-chip is dé toekomst Vanaf april 2008 krijgt ook Overijssel te maken met de invoer van de OV-chipkaart als nieuw betaalmiddel voor het openbaar vervoer. De kaart wordt opgeladen met een saldo in euro s. De media speculeren al tijden: is het positief of negatief? De stelling: de OV-chipkaart is een goede ontwikkeling voor het openbaar vervoer in onze maatschappij. Wendy van Til Martijn Groothuis, docent natuurkunde: Je kunt net zo goed op de normale manier, met geld, betalen. De OVchipkaart is betalen op een andere manier, maar er zit geen meerwaarde aan voor de reiziger. De chipkaart, ook al zijn er verschillende soorten, is weer een vorm van een persoonsgebonden identiteitsbewijs, waarmee je van plek tot plek getraceerd kunt worden. De Nederlandse maatschappij groeit toe naar een systeem waarbij iedereen je kan vinden. Voor de vervoersmaatschappijen is het interessant om te weten; geen onderzoeken meer. Maar reclame wordt naar de onderwerpen van je zoektocht op Google ook al aangepast, via een mobiel ben je al te traceren. Nu ook de chipkaart. De nieuwe ontwikkeling grenst tegen de privacyregels aan, als ze er al niet mee overtreden worden. Job Zengerink, eerstejaars small business en retailmanagement: De invoering van de chipkaart zal wel een goede argumentatie hebben. Het is een leuk alternatief voor de huidige manier. Toch heb ik nooit mensen horen klagen over de kaartjes en strippenkaarten van nu. Het nieuwe systeem is handig, maar is het echt nodig? Voor mij hoeft de verandering niet. We redden ons best met het huidige systeem. De OV-jaarkaart werkt goed genoeg. Patrick Marsman, tweedejaars kunst & techniek: Ik heb me nog niet echt in de informatie over de kaart verdiept, want het duurt nog een tijdje voordat hij er is. Toch is het wel fijn dat je niet meer door conducteurs gecontroleerd wordt. Zwartrijden wordt moeilijker. Wat ik wel een raar idee vind is dat je er geld op moet zetten. Weer iets waar een dief of vinder van een verloren kaart gebruik van kan maken. Maar ik maak me er eigenlijk niet zo druk om, want ik maak maar weinig gebruik van het openbaar vervoer. Natasja Alferink, eerstejaars kunst & techniek: Ik heb gisteren mijn OV-studentenkaart opgehaald en daar noemden ze de chipkaart vluchtig. Het klinkt allemaal heel vaag en er moet nog veel geregeld worden, daarom denk ik dat het geen goede ontwikkeling is. Het kost veel meer tijd voor mensen die met het openbaar vervoer reizen. Er zullen bijvoorbeeld enorme opstoppingen ontstaan bij bus- en treinstations, omdat iedereen zijn kaart langs het computeroog moet halen. Stel je voor dat zo n oog het ineens niet meer doet Wat zal dat voor irritaties zorgen. Nicole van der Salm, tweedejaars international business & languages: Ik denk dat het een goede ontwikkeling is. In andere landen wordt een soortgelijk systeem al tijden gebruikt: je moet er door poortjes heen om naar de bus of trein te komen. Dat helpt goed tegen zwartrijders. De OV-chipkaart is in ieder geval een ontwikkeling die lang duurt, voordat hij is doorgevoerd. Ik heb er twee jaar geleden al pasfoto s voor ingeleverd, maar nog niets van gezien. Marjan Landewé, frontofficemanager academie CII: Zelf reis ik eigenlijk nooit met het openbaar vervoer, dus zal ik er ook geen gebruik van maken. Toch denk ik wel dat veel mensen reikhalzend uitkijken naar deze chipkaart. Het gaat sneller dan een kaartje kopen en er staan geen lange rijen voor een kaartjes- of strippenautomaat. Ik weet echter niet of het wel zo n goede verbetering is, want er is al zo veel geautomatiseerd in onze samenleving. Er moet ergens een grens zitten. oktober

14 Achtergrond Professionele jonge zakenmensen Van de geruchten dat ze een stille dood zijn gestorven is niets waar: de Young Business Professionals zijn nog springlevend. Het bestuur is zelfs actiever dan ooit en heeft flinke toekomstplannen. Dat er voor zakelijk georiënteerde bijeenkomsten en lezingen animo is, bleek wel tijdens de lezing van managementgoeroe Ben Tiggelaar dat door Studium Generale was georganiseerd. Honderden studenten, docenten en andere geïnteresseerden leken zich vast te klampen aan elk woord dat hij zei. Interesse voor het bedrijfsleven is er ook nog steeds bij Young Business Professionals (YBP). Dit ondernemersnetwerk met 200 leden organiseerde samen met MKB Deventer en Studium Generale een viertal bijeenkomsten in september en begin oktober, waaronder die met Tiggelaar. De vier bijeenkomsten zijn het begin van het nieuwe seizoen van YBP. De lessen zijn weer begonnen. Onze leden zijn terug van vakantie. Tijd voor een fris programma met veel informatie, vertelt bestuurslid Wouter Edens. Zakelijke meetings De vier lezingen trokken veel mensen, waaronder ook mensen uit het zakenleven. YBP sprong hier slim op in en organiseerde na afloop een netwerkcafé. Even babbelen en nieuwe contacten leggen. Nadat je bent bestookt met informatie kun je nog even napraten met mensen die net als jij ondernemer zijn of willen worden, vertelt Edens. Vincent de Vlugt, student Management Economie & Recht in Enschede en lid van YBP, vindt de zakelijke meetings erg belangrijk om bij te wonen. Je hoort ideeën en theorieën van andere ondernemers die je op jezelf kunt toepassen. Je wordt 14 oktober 2007

15 Achtergrond hierdoor gemotiveerd om door te zetten en gestimuleerd op eigen ideeën. Netwerken en informatie inwinnen is het belangrijkste wat een beginnend ondernemer kan doen. Niet-leden van YBP vinden het echter ook interessant en wandelen ook binnen bij de borrel. De informatie van een lezing is voor hen het aanknopingspunt. Het helpt je bij je eigen vorming en toekomst. Je krijgt een beetje inzicht in jezelf, zegt Ozgur Coban, tweedejaars Technische Bedrijfskunde, die naar Tiggelaar heeft geluisterd. Speed komt weer op gang In het aprilnummer van Sax Magazine werd het groots aangekondigd: Saxion verstrekt leningen aan ondernemers. Startende ondernemers met een goed businessplan konden euro renteloos lenen van Saxion. Daarvoor zou een budget van euro beschikbaar zijn. Navraag bij de organisatie leert dat er vijf aanvragen binnen zijn, maar dat er niet zo n vaart achter Speed is gezet, vanwege financiële en juridische haken en ogen.volgens coördinator Gonny Wagenaar van het kenniscentrum Innovatie en Ondernemerschap zijn er onder de vijf aanvragen twee heel serieuze kandidaten. Het kenniscentrum is in gesprek met marktpartijen om faciliteiten voor startende ondernemers nog aantrekkelijker te maken. Om welke partijen het gaat en om wat voor middelen precies, kan Wagenaar nog niet zeggen. (TdH) Meer info op Foto s: Young Business Professionals Vanaf oktober vindt elke maand een ontmoeting tussen de professionele jonge zakenmensen plaats. Daarbij proberen we ook bedrijven aan te trekken, zegt Edens. Een aantal bedrijven hebben al interesse getoond. Het is voor hen een gelegenheid om te horen wat jonge ondernemers graag willen. Twee keer per jaar komt de club bijeen in het restaurant van Hennie van der Most, de Koperen Hoogte in Young Business Professionals? Te weinig jonge ondernemers in de regio. Dat was twee jaar geleden de bezorgdheid van de provincie Overijssel en Saxion Hogescholen. Om ondernemerschap te stimuleren heeft Saxion samen met afgestudeerden en studenten, die tijdens hun studie een eigen onderneming waren begonnen, een ondernemersnetwerk opgericht: Young Business Professionals. In de folder van YBP wordt het network omschreven als een thuishaven en broedplaats voor studenten die een eigen bedrijf willen opzetten, tijdens hun studie of daarna. YBP is een groep ondernemers die themabijeenkomsten houdt op het gebied van kennis van het ondernemerschap, advies, coaching, financiële middelen en ruimtegebruik. Ook worden er aansluitend borrels gehouden, zodat de leden met elkaar en de aanwezige bedrijven kunnen netwerken. De stuwende kracht achter YBP is het SKIO, Saxion Kenniscentrum Innovatie en Ondernemerschap. Meer informatie over YBP vind je op Foto: Auke Pluim Zwolle. YBP creëert hierdoor wederom een interessante ontmoeting voor ondernemers. Dat is wat onze leden willen, maar ook bedrijven zijn geïnteresseerd. Wij hopen echter dat de slapende leden, zo n driekwart van het totaal, door alle activiteiten ontwaken en vaker hun gezicht laten zien. Ook aan de toekomst van YBP is gedacht. Zo is er 28 november een YBP-café gepland in het Holland Casino in Enschede. Ook op 20 december staat al een netwerkcafé in de agenda. Veel bedrijven hebben al toegezegd aanwezig te zijn in Enschede.We zijn druk bezig om nog meer bedrijven te werven. Verder willen we naast het ontwikkelen van activiteiten in Deventer en Enschede ook Apeldoorn in de toekomst meer bij onze organisatie gaan betrekken, aldus Edens. Actief zijn en blijven. Dat is de toekomst van YBP. Wendy van Til Dromen, durven, doen Managementgoeroe Ben Tiggelaar is een bekende naam in de ondernemerswereld. Aanwezigen van zijn lezing bij Studium Generale op 13 september waren dan ook onder de indruk van zijn theorieën, waarbij het beïnvloeden en sturen van gedrag van mensen, vooral dat van jezelf, van belang is in een goede onderneming. Het managen van je eigen gedrag kun je niet vroeg genoeg leren. Volgens Tiggelaar is het gedrag op te splitsen in twee groepen: vijf procent van alle gedragingen zijn bewust en gepland, de rest is onbewust en automatisch. Als het percentage bewust gedrag groter was, was het allemaal veel makkelijker geweest en kun je gemakkelijker je gedrag veranderen. Ook gaf hij de aanwezigen tips. Een goede voorbereiding zorgt voor een grotere overlevingskans van je bedrijf en Waar ben jij goed in? Zoek jouw tienen en beleg daarin. Verspil geen tijd aan het verbeteren van de zevens. Foto: Auke Pluim oktober

16 Toppers Saxion-studente wint zeven medailles op Transplant Games Ik ben niet echt een emotioneel type Net terug van de zwemtraining, hapt de 18-jarige Enschedese Wendy Knigge hongerig in een broodje. Met vriend Tjeerd aan haar zijde. Een enkel moment zet hij een punt over haar karakter, maar alleen als Wendy buiten gehoorafstand is: Nuchter, gemakkelijk, en heel soms heel koppig. Als de eerste honger is gestild, steekt de Saxion-studente, die onlangs zeven medailles won op de Transplant Games in Bangkok, van wal. Tien jaar was ik, toen ik griep kreeg. De huisarts verwees me tot een paar keer toe naar het ziekenhuis, maar daar stuurden ze me steeds direct weer naar huis. Op aandringen van mijn vader moesten ze de derde keer toch echt actie ondernemen. Mijn bloed werd onderzocht. Maar de gemeten bloedwaarden waren buitegenwoon slecht en konden beslist niet kloppen. Dan had ik niet zelf het ziekenhuis in kunnen lopen, zeiden ze. Om een lang en vergeten verhaal kort te maken: had haar vader die avond niet doorgezet, dan had Wendy de bewuste nacht niet overleefd. Het griepvirus had zich in de nieren van Wendy genesteld. Het afweermechanisme van haar eigen lichaam zette een tegenaanval in en schakelde in rap tempo de functie van de nieren uit. De gemeten Kaliumwaarde in haar bloed bleek wel degelijk te kloppen. Ik kan me dit moment nog goed herinneren. Ik moest met spoed naar het Radboud in Nijmegen. Vijf onafgebroken weken lag ze daar. Aanvankelijk in een zeer slechte conditie en permanent aan de dialyse. Het was voor mijn ouders een zware tijd: met nog drie jongere kinderen moest er vaak opvang geregeld worden. Gelukkig kwam er veel hulp van familie. Toen ik thuiskwam kreeg ik een dialyseapparaat op mijn slaapkamer: twaalf uur lang, van s avonds zeven tot s ochtends zeven lag ik aan die machine. Tja, het alternatief was Shunt, daarvoor had ik dan drie maal per week naar Nijmegen gemoeten. Dat zou ook het gezin te veel belast hebben. Ik was te klein om die keuze zelf te maken en ben, zeker achteraf, blij met die van mijn ouders. Moeilijk? Welnee, je wordt er vanzelf handig in. Het is wel elke dag. Stel je voor dat ik nu nog zou moeten dialyseren: geen enkele avond uit of naar feestjes, zelfs niet thuis in de gezelligheid van het gezin in de woonkamer. Er komt wel veel bij kijken: ik kreeg in die tijd 45 medicijnen per dag, afgezien van de zakjes, slangetjes en dopjes voor de dialyse zelf. Pakketten vol spullen werden er wekelijks bij ons afgeleverd. Mijn slaapkamer werd aangepast met bijvoorbeeld een wastafel, alles moest steriel. Buikvliesontsteking was de dreiging van elke dag. Maar op een gegeven moment kon ik mezelf al aansluiten. Als je ziet hoe druk je ouders zijn met alles dan wil je vanzelf helpen. Zelfs mijn dieet gaf het nodige werk: alles moest afgewogen, de hoeveelheid drinken was beperkt tot 1 liter per dag, waarmee de hoeveelheid waterrijk voedsel zelfs verrekend diende te worden. Geen vlees, dat vond ik eigenlijk nog het moeilijkst. Chocolade en drop waren gemakkelijker om te laten staan. Tjeerd: Dat was nu vast en zeker omgekeerd. Van meet af aan was duidelijk dat mijn nieren nooit méér zouden functioneren dan hooguit vijf procent en dan nog maar aan één kant. Al snel lieten mijn ouders onderzoeken wie van hen als donor zou kunnen dienen. Wachten op een vreemde donor was voor hen geen optie. De kansen bleken het grootst bij de nier van mijn vader. Het was voor hen vanzelfsprekend dat ze dit onderzochten. Maar normal gesproken is het dat niet. Er zijn ook kinderen wiens ouders dat niet willen of durven. De operatie was voor mijn vader zwaarder dan voor mij. Hij ging immers met beide nieren het ziekenhuis in en kwam er met één weer uit. Je lichaam doet het prima op één nier. Daar merk je na een tijd niets van. Ik heb altijd een goede band met mijn vader gehad. Dat ik zijn nier heb voelt voor mij eigenlijk zo gewoon. Ik denk er nu bijna niet meer over na. Bang voor afstoting? Nee, hoewel je weet dat die kans met de jaren groeit, maar gek genoeg ook afneemt als je vertrouwen houdt. Positief zijn is belangrijk! Ik was net twaalf toen mijn transplantatie plaatsvond. Zes jaar is lang, je leven krijgt weer normale proporties en dingen van alledag worden weer belangrijk. Ik kan een normaal leven leiden. Ik hoor vaak dat het wel heel erg moet zijn als je Dat ik de nier van mijn vader heb, voelt voor mij heel gewoon mijn ziekte hebt gehad, maar dat is voor mij helemaal niet zo. Echt niet! Blind of doof zijn, dat is erg! Dat tast je leven aan. Ik heb zoveel positieve dingen aan mijn ziekte te danken. Via het Radboud werkte ik bijvoorbeeld mee aan de totstandkoming van het boek: Een nieuwe nier - verhalen van jongeren. We mochten het zelf schrijven en kregen daarvoor les van kinderboekenschrijver Jacques Vriens (bekend van o.a. Meester Jaap, red.). Zo werd ik ook nog uitgenodigd voor een Ferrari-dag en voor een zeilkamp. Geweldig toch? Intussen besloot ik aan mijn conditie te werken. Ik was vroeger tenger en sportief. Al die medicijnen werkten eetlust-, haargroeibevorderend, vochtophopend enzovoort. Maar niet alle sporten bleken geschikt: Mijn nieuwe nier zit aan de buikzijde. Met een vecht- of balsport zou ik te veel risico lopen op beschadiging. Dus ging je zwemmen, om enkele jaren later zeven(!) medailles te winnen in Bangkok. Ja, ongelooflijk hè? Voor alle duidelijkheid, ik ben echt niet zo goed als de Nederlandse zwemtop die meedoet aan de Olympische Spelen. Dat zit op een heel ander niveau. Maar natuurlijk is het leuk als je met zeven medailles thuiskomt van een wereldwijd wedstrijdsysteem. Natuurlijk wil ik wel winnen. Dat zit ingebakken. Altijd al. Tjeerd: Binnen een jaar haar propedeuse!. Een rol als ambassadrice? Nee, maar ik vind wel dat donorschap vanzelfsprekend zou moeten zijn Waarvoor alleen geregistreerd wordt wie dat niet wenst. De Games zie ik meer als een kans voor mezelf. Je gaat naar een ver vreemd land, met een bijzondere groep mensen in een bijzondere sfeer. Daar heb ik wel wat voor over. Ook het contact met de andere sporters is de moeite waard. Evy bijvoorbeeld, een kankerpatiënte, heeft drie transplantaties gehad, een hart-, een lever- en een niertransplantatie. Wat zij beleefd heeft is veel ingrijpender. Daar ga je zelf door relativeren. Onderling hebben we het daar niet veel over. Je checkt hooguit in het begin bij elkaar welke transplantatie jij hebt, maar verder niet. Het is voorbij. Je bent getransplanteerd. Dat betekent juist dat je leven weer doorgaat. Op een gezonde manier. Voor de wet vallen wij onder de gezonde mensen. Iemand als Evy ken ik dan ook alleen maar vrolijk. Altijd blij om wat ze kan en wat ze mag beleven. Dat geldt eigenlijk voor alle Game deelnemers. Tjeerd: Ja, een beetje depri persoon schrijft zich natuurlijk niet eens in voor zo n wedstrijd. Over twee jaar wil ik gekwalificeerd zijn voor Australië en dat land staat toevallig al heel lang op mijn lijstje. Trainen dus, maar intussen werk ik wel aan mijn studie. Na de HJO wil ik naar de Politieacademie. Heb vóór deze studie al helemaal uitgezocht of ik wel in aanmerking zou komen. Ik wil als Politiekundige Bachelor aan de slag. Ik heb een duidelijk doel, maar geen ingevuld toekomstbeeld. Er ligt veel open. Désirée van der Vaart 16 oktober 2007

17 Toppers Foto: Toma Tudor De World Transplant Games Wat in 1978 klein begon in Portsmouth met, groeide al snel uit tot een grootschalig evenement. Van 98 deelnemers uit tien landen (Nederland was één van de pioniers) naar 64 landen en circa 1500 deelnemers. Het doel is het stimuleren van donorwerving, door te demonstreren dat mensen na een orgaantransplantatie weer op niveau kunnen sporten en volwaardig in de maatschappij kunnen functioneren. Deze aandacht kan van levensbelang zijn voor patiënten voor wie een orgaantransplantatie noodzakelijk is of zelfs de enige kans van overleven. Tot circa 1965 overleed het merendeel van de patiënten, dat aan een chronische orgaanziekte leed. Patiënten met een acute nierstoornis konden weliswaar door middel van haemodialyse worden gered; een continue dialysebehandeling was tot dan toe niet mogelijk. Hart-, long- en leverpatiënten hadden geen enkel positief vooruitzicht. Daar is de laatste decennia spectaculaire verbetering in gekomen. oktober

18 Reportage Foto s: Auke Pluim Hotelschool groeit uit z n jasje De Hogere Hotelschool aan de Kerklaan in Apeldoorn groeit sterker dan verwacht. De opleiding, die zes jaar geleden in Apeldoorn van start is gegaan, huurt momenteel ruimtes op andere locaties in de stad. Studenten en medewerkers pendelen heen en weer. Wat zijn de ambities van de opleiding en ondervinden medewerkers en studenten overlast van de situatie? Sax nam ter plekke een kijkje. Rients Jorna, directeur van de academie Hospitality Business School (HBS, waaronder de Hotelschool) begint met een terugblik: We zijn zes jaar geleden met 80 studenten in een verbouwde basisschool aan de Spoorstraat begonnen. Al vrij snel waren we daar uitgegroeid. Sindsdien zitten we hier aan de Kerklaan met inmiddels meer dan 500 studenten. Jaarlijks komen er zo n 150 studenten bij in plaats van de verwachte 80. Vandaar dat we nu ook hier te krap zitten en ruimtes op andere locaties erbij huren. Dat is in congrescentrum/theater Orpheus en in Menora, een oude bioscoopzaal hier vlak achter. Daarnaast zijn we bezig met een aantal aanpassingen hier in het pand aan de Kerklaan. Er komen extra werkplekken en een aantal kleinere ruimtes worden samengevoegd tot grotere ruimtes. Dat lost het structurele probleem natuurlijk niet op. Daarom zijn we de mogelijkheden aan het verkennen, zo voeren we gesprekken met ROC Aventus, die net een splinternieuw gebouw hebben. Wellicht dat we daar dit studiejaar ook nog lessen gaan inplannen. We zijn niet van plan de Kerklaan te verlaten, dus studenten en medewerkers zullen tussen de verschillende dependances heen en weer blijven pendelen. Kleinschaligheid De sterke groei van de opleiding is volgens Rients Jorna toe te schrijven aan de kwaliteit en relatieve kleinschaligheid van de opleiding: We hebben in een paar jaar tijd een flink marktaandeel weten te veroveren. Dat hebben we er bij de andere hotelscholen afgesnoept, want de markt is in z n totaliteit de afgelopen jaren niet veel groter geworden. De kleinschaligheid trekt, de menselijke maat is nog aanwezig. Docenten kennen de studenten bij naam en je bent geen nummer. Wel zijn we zeer beroepsgericht: veel van onze docenten komen uit de beroepspraktijk. Studenten lopen al vanaf het eerste jaar stage, dat is bij veel andere hotelscholen niet het geval. We kunnen door de samenwerking met onze opleidingen in Deventer, Facility Management en Hoger Toeristisch en Recreatief Onderwijs, brede managementmodules aanbieden. Business en management staan tijdens de opleiding ook centraal, technische vaardigheden doen studenten in de praktijk op. Er wordt hier dus weinig gekookt. Samen lunchen Of de medewerkers veel overlast van de situatie ondervinden? Maria Sadaba, docent Spaans, vindt het wel meevallen: Ik vind dit een heel prettig gebouw, het is hier lekker kleinschalig. Ik hoef zelf maar één keer per week naar Orpheus om les te geven, dat vind ik niet zo n probleem. Op bepaalde dagen is het wel vechten om een werkplek, dan wijk ik uit naar een vrij leslokaal waar een pc aanwezig is. De faciliteiten zijn hier prima op orde, dus ik vind altijd wel ergens een plekje. Harold Neijenhuis, docent Hospitality Business en Marc Vink, docent in een aantal commerciële vakken: Voor ons is het nog wel te doen, voor studenten is het vervelender. Naast de locaties hier in Apeldoorn moeten ze af en toe ook naar Deventer voor modules die gezamenlijk met de 18 oktober 2007

19 Reportage opleidingen van de Academie in Deventer worden ingeroosterd. Wat onze eigen werkplekken betreft varieert het sterk qua drukte. We hebben flexwerkplekken, maar in de praktijk heeft iedereen toch zo z n eigen hoekje. Op bepaalde dagen is het heel druk, dan moet je er echt vroeg bij zijn, wil je een pc tot je beschikking hebben. Maar goed, dat calculeer je op een gegeven moment in. Je kunt nu ook met je laptop ergens gaan zitten. Het scheelt dat de werkplekken waar de docenten zitten voor studenten niet toegankelijk zijn, dus als je plek hebt, kun je rustig werken. We zien studenten op afspraak, dus ze komen niet om de haverklap binnenvallen. Ik hoop eigenlijk wel dat we hier blijven. Het is een prachtig gebouw. En het is allemaal nog overzichtelijk, dat is in Deventer toch anders. We lunchen hier bijvoorbeeld als docenten en studenten gezamenlijk in de kantine. Dat soort dingen bepaalt toch mede de sfeer van de opleiding. Enige hbo-opleiding in Apeldoorn En hoe zit het met de studenten? We treffen in de kantine een groepje tweedejaars: Nicolette, Nicole, Judith, Frederike en Moira. Ze zijn het met elkaar eens dat het heen en weer fietsen irritant is. En Menora vinden ze geen prettige locatie: Het is net een kerk met die hoge plafonds, het geluid echoot ook heel erg. Het ziet er ouderwets uit en er zijn geen faciliteiten. Maar nog irritanter dan heen en weer fietsen in Apeldoorn zijn de lessen in Deventer: In de roosters wordt geen rekening gehouden met de reistijd. Vaak is het net te doen, maar dan moet je niet de trein missen. Slechts één van de vijf woont in Apeldoorn, de rest komt vrijwel dagelijks vanuit Almelo, Arnhem, Amersfoort en Harderwijk. Hoe zit het eigenlijk met het imago van Apeldoorn als studentenstad?, vragen we de Apeldoornse: Apeldoorn is geen studentenstad, de hotelschool is hier de enige hbo-opleiding. Er zijn hier wel veel mbo-ers van het ROC Aventus. Je merkt de laatste tijd dat de donderdag- en de zaterdagavond meer en meer studentenavonden worden. Er is sinds kort ook een nieuwe studentenkroeg. Maar het zal nog wel een paar jaar duren voordat je echt van een studentenstad kunt spreken. Daarvoor zouden er ook meer hboopleidingen moeten komen. Ambities Rients Jorna zou dat graag zien: Men is er op bestuurlijk niveau mee bezig. Apeldoorn heeft ambities om studentenstad te worden. We hebben als Saxion ook regelmatig overleg met de gemeente. Men is aan het onderzoeken wat voor soort opleidingen voor deze stad geschikt is. De opleidingen zouden een aanvulling moeten vormen op het huidige aanbod van Apeldoorn studentenstad? Saxion in Deventer, de Hogeschool Arnhem/Nijmegen en Windesheim in Zwolle. Bovendien moeten ze passen bij het economisch profiel van de Stedendriehoek en het moeten nieuwe opleidingen zijn. Dan moet je naar alle waarschijnlijkheid denken aan de technische opleidingen en opleidingen op het gebied van pensioenen en verzekeringen. Wat onze eigen ambities betreft: de prognose is dat de groei doorzet tot zo n 600 studenten. Ondanks dat er geen maximum is gesteld, hoop ik eerlijk gezegd dat het daar ook op uitkomt. In die orde van grootte kunnen we de menselijke maat behouden. Maar wie weet, we moeten het de komende jaren afwachten. Mariska van der Meer Hoe zit het eigenlijk met het profileren met Apeldoorn als studentenstad? Karin Stiksma, ambtelijk betrokken bij de ontwikkelingen rondom het hbo in Apeldoorn: We zijn als gemeente al een aantal jaren bezig met de zogenaamde hbo-lobby. Dat gaat in samenwerking met de hogeschool Arnhem/Nijmegen, Windesheim en Saxion. Naast de hotelschool hebben we op hbo-gebied een opleiding Sociale Zekerheid, een theologische universiteit en een politieacademie. Daarnaast verzorgt de fotovakschool onderwijs op hbo-niveau. Zij zijn bezig om, in het kader van een experiment van OCW, geaccrediteerd te worden. We hopen de komende jaren meer hbo-opleidingen te verwelkomen. Het bedrijfsleven in de omgeving heeft ook behoefte aan meer hoger opgeleiden. Als gemeente ligt onze taak vooral in het leggen van verbindingen tussen onderwijsinstellingen, bedrijfsleven, woningcorporaties en andere belanghebbenden. Er is op dit moment veel in beweging. Zo zijn we in samenwerking met een aantal woningcorporaties bezig het aanbod en de vraag met betrekking tot huisvesting helder te krijgen om op die manier vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. De website is een uiting van de samenwerking. Stiksma: Dit jaar hebben we voor het eerst de nieuwe lichting studenten van de hotelschool officieel welkom geheten. Ze hebben allemaal ook een informatiepakket over Apeldoorn meegekregen. Of Apeldoorn over een paar jaar een bruisende studentenstad is durf ik niet te zeggen, maar we zijn er wel volop mee bezig. Navraag bij Saxion over ontwikkeling van onderwijsaanbod in Apeldoorn levert niets op. Volgens bestuurder Wim Boomkamp zijn geen nieuwe ontwikkelingen te melden. oktober

20 Coververhaal De grenzen van de hogeschool staan open Wilkommen auf Saxion! Willkommen auf Saxion! Duitse studenten worden met open armen verwelkomd. Saxion Hogescholen stelt haar grenzen open, ziet Duitsland niet langer als het buitenland en werft actief over de Oosterse landlijn. Hoe meer studenten, hoe beter. Toch reist de vraag: hoe Duits kan en wil Saxion worden? Een tijdlang heeft Saxion Hogescholen een pas op de plaats gemaakt en zich afgevraagd: worden we een Nederlandse school met Duitse studenten of een euregionale school? Het percentage Duitse studenten kwam daarbij niet hoger dan tien procent. Nu wordt Duitsland door Saxion niet langer gezien als buitenland. Daarom valt de werving van Duitse studenten vanaf 1 januari 2008 ook onder de afdeling Interne en Externe Betrekkingen. Saxion wil zich profileren als een euregionale hogeschool, vertelt Rob Admiraal, directeur Interne en Externe Betrekkingen. De positie van Duitse en Nederlandse studenten is daarbij gelijkwaardig. Duitsland hoort tot ons kerngebied. Daarom gaan we er net als in Nederland informeren en werven voor ons Nederlandstalige bachelorprogramma. Maar waarom? Volgens Michael Lülf van wervingsteam Border Concepts hoort een deel van Duitsland geografisch gezien bij het voedingsgebied van de school. Trek met een passer op een kaart maar een cirkel van circa 120 kilometer om Enschede. Bijna de helft van de cirkel valt over de Nederlandse grens. Admiraal sluit zich daarbij aan. Een school, waarvan een locatie in Enschede staat, staat bijna op de landsgrens. Net als het deel van het koperspubliek in Enschede in de stad dat uit Duitsland komt, moeten wij ook rekening houden met Duitse studenten. Een andere reden voor de verandering is het imago van de hogeschool. Het toelaten van onze oosterburen geeft een goede uitstraling van Saxion op het publiek. Het geeft aan dat we achter de ontwikkeling van de Euregio staan. Bovendien zijn Duitse studenten gemotiveerd. Dat heeft de ervaring ons geleerd. Wanneer ze de keuze voor een studie in Nederland hebben gemaakt, doen ze hun uiterste best om goede resultaten te halen. Een aantal zit bijvoorbeeld de hele zomervakantie te blokken op de Nederlandse taal om bij ons een studie te mogen volgen. Dat zegt genoeg. Grensverlegging Voor Duitse studenten was er al jarenlang een specifiek punt waar ze terecht kunnen voor antwoorden: Service Bureau Deutschland in Enschede, onderdeel van het International Office en gerund door Duitse Saxion-studenten. Vanaf 1 januari valt deze organisatie ook onder Interne en Externe betrekkingen. Daar verandert verder niets. We blijven een aanlooppunt voor studenten die hier studeren of willen studeren en een afhaalpunt voor bestelde treinkaarten, vertelt Sandra Dieckmeyer van het bureau. Ook het lesaanbod voor Duitse studenten of de taal waarin ze gegeven worden (Nederlands en Engels) verandert niet. We krijgen geen Duitse bewegwijzering. Ze moeten niet voor niets een taalcursus afleggen voordat ze aan de opleiding mogen beginnen. We gaan op dezelfde koers verder, zegt Admiraal. Het enige verschil is dat wij hopen dat er in de toekomst meer studenten uit Duitsland in Enschede, Deventer en Apeldoorn rondlopen. Al zal het merendeel zich in Enschede aanmelden, omdat dit dichterbij is. In 2006 telde Enschede 1732 Duitse studenten. In Deventer waren dit er 36. Vooral de sociale beroepen in Enschede waren voorheen populair onder de Duitse studenten. Dat zijn ze nog steeds, maar ook de andere opleidingen, waaronder International Business & Management Studies, International Business & Languages en Kunst & Techniek. In Deventer is vooral het Hoger Toeristisch en Recreatief Onderwijs populair. Er bestaat ook nog steeds een Duitse studie op Saxion: deeltijd sph. Dit is de enige opleiding die ook in het Duits wordt gegeven. Jaarlijks melden honderden 20 oktober 2007

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Zoek het uit! Studiekeuze123

Zoek het uit! Studiekeuze123 Zoek het uit! Opdrachten Studiekeuze123 Naam: Klas: Wat denk je zelf? Het maken van een studiekeuze is belangrijk, maar kan best lastig zijn. Er zijn ruim 1.700 bacheloropleidingen waaruit je kunt kiezen

Nadere informatie

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen 1 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen 2 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen Hillegom 17 oktober 2013 Schoonderbeek Installatietechniek 3 Persoonlijk ontwikkelingsplan

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Bouwkunde hva techniek HVA TECHNIEK bouwkunde 2013-2014 Bouwkunde: studeren in dé bouwplaats van Nederland Bouwkunde studeren in Amsterdam biedt veel uitdagingen. Want als er

Nadere informatie

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Logistiek en economie Hva techniek HVA TECHNIEK Logistiek en Economie 2013-2014 Het muziekfestival staat op de kalender, de artiesten zijn geboekt. Maar hoe komen al die onderdelen

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

Jeroen Neef: betontimmerman met diploma

Jeroen Neef: betontimmerman met diploma bouwen Magazine over loopbaanontwikkeling en vaktechniek voor werknemers in de bouw en infra nr. 2 april 2011 Jeroen Neef: betontimmerman met diploma Prefab fundering met IJB Smartfoot Uitvoerder Cees

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Naam opleiding: Molecular Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Molecular Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Molecular Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas

Nadere informatie

Inleiding Never a dull moment ik praat u een beetje bij Lissabon te veel studenten diploma-inflatie tegenhouden, wegsturen en kosten verhogen

Inleiding Never a dull moment ik praat u een beetje bij Lissabon te veel studenten diploma-inflatie tegenhouden, wegsturen en kosten verhogen Inleiding Wat doen wij? DeDecaan.net is opgezet voor decanen en scholieren in het VO. Elke school kan een site van ons afnemen. De site heeft allerlei functies om decanen te ondersteunen en hun werk te

Nadere informatie

Les 1. Bij de huisarts

Les 1. Bij de huisarts http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 1. Bij de huisarts Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de huisarts. Uw klachten beschrijven. Vragen stellen aan de huisarts. Vragen van de huisarts

Nadere informatie

Beslis zelf over je toekomst!

Beslis zelf over je toekomst! Beslis zelf over je toekomst! Is deze folder voor jou? Elk jaar komen vele jongeren van school met een havo, vwo of mbo niveau 2 diploma. Behoor jij bij deze groep? Dan is deze folder niet voor jou bestemd.

Nadere informatie

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer Contact bezoekadres Handelskade 75 postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer telefoon 0570-60 30 83 fax 0570-60 37 05 e-mail info.next@saxion.nl particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs Hbo Tweedegraadslerarenopleiding

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen wat zijn je kansen? Je hebt vast al nagedacht over wat je na de middelbare school wilt gaan doen! Waarschijnlijk ga je nog een opleiding volgen. Maar kun je daarmee straks een baan vinden? Dat gaan we

Nadere informatie

7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg.

7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg. Bestuurslid op de TV bij L1. 7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg. Begin januari werd het ROL via de provincie gevraagd een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Auteur: Marco Kleine Deters Opleiding: Bedrijfskundige Informatica Klas: BIEV2B Studentcode: 1550275 Datum: 8-6-2009 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Beste student en scholier!

Beste student en scholier! Beste student en scholier! Ben je vastgelopen met het schrijven van je scriptie, profielwerkstuk of afstudeerverslag? Sta je juist aan het begin van een scriptie, werkstuk of afstudeertraject en weet je

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Blok 1 - Introductie

Blok 1 - Introductie Reflectie jaar 1 Algemeen Aan het begin van het eerste jaar kwamen een hoop nieuwe dingen op mij af. Na een jaar reizen had ik veel zin om aan de studie Voeding en Diëtetiek te beginnen en was erg benieuwd

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

Meer waard met Schoevers

Meer waard met Schoevers Meer waard met Schoevers Met Schoevers word je meer waard. Want bij ons combineer je leren en werken. Je leert dus echt een vak als managementassistent, officemanager of communicatieprofessional en gaat

Nadere informatie

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl Studeren in 2015-2016 Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten www.wijzeringeldzaken.nl Alles over studeren en geldzaken op een rij: Zorgen over geld, daar zit niemand op te wachten. Zeker niet

Nadere informatie

Meer waard met Schoevers

Meer waard met Schoevers Meer waard met Schoevers Met Schoevers word je meer waard. Want bij ons combineer je leren en werken. Je leert dus echt een vak als managementassistent, officemanager of communicatieprofessional en gaat

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

OPEN DAGEN HBO 2011. Naam school Datum Info/evt. aanmelden. 18.00-21.00 uur. 18.00-21.00 uur. Woensdag 15 juni. Dinsdag 14 juni: 14.

OPEN DAGEN HBO 2011. Naam school Datum Info/evt. aanmelden. 18.00-21.00 uur. 18.00-21.00 uur. Woensdag 15 juni. Dinsdag 14 juni: 14. NIEUWSBRIEF LOB-BUREAU HAVO 30 mei 2010 OPEN DAGEN HBO 2011 Naam school Datum Info/evt. aanmelden AVANS Breda 18.00-21.00 uur www.avans.nl www.avansopen.nl AVANS Den Bosch 18.00-21.00 uur www.avansopen.nl

Nadere informatie

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Life Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? De studie is pittig; zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie direct vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE

LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP. BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP BROCHURE VOOR WERKGEVERS, RECRUITERS EN HR afdeling NYENRODE. A REWARD FOR LIFE waarom een schakeltrajecter? Iemand met een niet-financiële vooropleiding heeft

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

Kilometers van hier zijn ze soms mijlen verder

Kilometers van hier zijn ze soms mijlen verder Kilometers van hier zijn ze soms mijlen verder Studie of stage in het buitenland? wilweg.nl Studie of stage in het buitenland? Wil jij je horizon verbreden? Een onvergetelijke tijd beleven? Vrienden hebben

Nadere informatie

Jong en veelbelovend

Jong en veelbelovend Jong en veelbelovend Geen bedrijf kan zonder jong talent. Ook Facilicom niet. Maar in tijden van krimp is het moeilijk om plekken voor hen te creëren. Hoe gaan jonge talenten hiermee om? Denken ze een

Nadere informatie

Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar. Sectorwerkstuk. Pedagogisch medewerker

Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar. Sectorwerkstuk. Pedagogisch medewerker Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar Sectorwerkstuk Pedagogisch medewerker Inhoud Inleiding... 3 Dagverslagen... 3 - Van elke dag een verslag van wat je gedaan hebt.... 3 - Wat heb jij

Nadere informatie

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid www.qompas.nl Januari 2015 Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid 1 Oordeel studenten/scholieren over Qompas en tevredenheid met betrekking tot

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Gitaar Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30 Maak

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein Oefening 5 Persoon 1: Annet Kok (moeder) Talent: Prestatiegericht Betrouwbaar Humoristisch Optimistisch Vasthoudend Concreet voorbeeld: Tijdens de hockeywedstrijden Dat ze klaarstaat voor haar vrienden

Nadere informatie

Verpleegkundige in opleiding

Verpleegkundige in opleiding Volg je hart, gebruik je hoofd Verpleegkundige in opleiding Opleiding verpleegkunde Zoek je zinvol werk en wil je graag voor mensen zorgen? Word dan verpleegkundige! Kom naar VUmc. Wij zijn je ideale partner

Nadere informatie

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Registeraccountant worden Accountant is een beschermde titel. In Nederland mogen alleen registeraccountants (RA s) en Accountant-Administratieconsulenten

Nadere informatie

Ellen Schild. Tineke Groen

Ellen Schild. Tineke Groen Ellen Schild Tineke Groen Jaar in jaar uit besteden we in Mebest aandacht aan fraaie afbouwprojecten. Achter elk van die projecten zitten vakmensen. Vakmensen die het bedenken, vakmensen die het maken.

Nadere informatie

Van mbo en havo naar hbo

Van mbo en havo naar hbo Van mbo en havo naar hbo Dick Takkenberg en Rob Kapel Studenten die naar het hbo gaan, komen vooral van het mbo en de havo. In het algemeen blijven mbo ers die een opleiding in een bepaald vak- of studiegebied

Nadere informatie

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl Studeren in 2015-2016 Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten www.wijzeringeldzaken.nl Alles over studeren en geldzaken op een rij: Zorgen over geld, daar zit niemand op te wachten. Zeker niet

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Nut vakbonden onbekend bij jongeren 30 november 2011 Inleiding Van oktober 2011 tot november 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden 2464

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Factsheet persbericht Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Inleiding Van augustus 2009 tot en met september 2009 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

Je diploma.. en dan??

Je diploma.. en dan?? Je diploma.. en dan?? Dan begint de studententijd, de mooiste tijd van je leven!! geen PTA s, profielwerkstukken, absentieregistratie in magister meer meer vrijheid en zelf je tijd indelen beschikken over

Nadere informatie

300 AANDEEL 2011/020304-10/022

300 AANDEEL 2011/020304-10/022 startbedrag 300 AANDEEL 2011/020304-10/021 300 Je merkt dat er twee ribbels zijn die naar de Chiro moeten komen van hun ouders. Zij houden hun jas de hele dag aan en vragen voortdurend of het nog geen

Nadere informatie

Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Marischka Setz DNHS

Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Marischka Setz DNHS Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Vragen uit Loopbaan gesprekken waarmee je meteen jouw voordeel kunt doen Marischka Setz DNHS Waar sta

Nadere informatie

De OV-chipkaart Reizen met de OV-chipkaart bij NS

De OV-chipkaart Reizen met de OV-chipkaart bij NS De OV-chipkaart Reizen met de OV-chipkaart bij NS Kijk ook eens op ns.nl/ovchipkaart De OV-chipkaart: wel zo handig De OV-chipkaart. Eén kaart waarmee u kunt reizen in al het openbaar vervoer in Nederland.

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden

dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden SAMIRA KIEST ICT 1 ICT is continu in ontwikkeling. Vraagt om mensen die goed kunnen samenwerken En die dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden naar hbo. Veel banen. Nu en in de toekomst. 2

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie ld be e or Vo WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie Stichting Lezen & Schrijven t 070 302 26 60 www.lezenenschrijven.nl Auteur Elma Draaisma Vormgeving 7Causes Eindeloos Medeauteurs en klankbordgroep

Nadere informatie

Algemene informatie. Beste aanstaande student,

Algemene informatie. Beste aanstaande student, Algemene informatie Beste aanstaande student, Ter voorbereiding op het gesprek vragen we je een korte enquête in te vullen. Met het invullen bevestig je tegelijk je komst naar het kennismakingsgesprek,

Nadere informatie

DOOR NAAR HET MBO DE KEUZE EN CONSEQUENTIES VAN EEN BBL-OPLEIDING

DOOR NAAR HET MBO DE KEUZE EN CONSEQUENTIES VAN EEN BBL-OPLEIDING DOOR NAAR HET MBO DE KEUZE EN CONSEQUENTIES VAN EEN BBL-OPLEIDING DOOR NAAR HET MBO DE KEUZE EN CONSEQUENTIES VAN EEN BBL-OPLEIDING Na het behalen van je vmbo-diploma, is het tijd om door te gaan naar

Nadere informatie

De werknemers van de toekomst werken straks al bij u

De werknemers van de toekomst werken straks al bij u De werknemers van de toekomst werken straks al bij u U kunt er vast over meepraten: goed personeel is schaars. En die krapte op de arbeidsmarkt zal de komende jaren alleen maar verder toenemen. Daarom

Nadere informatie

Talententrajecten op maat bij Bedrijfskunde MER

Talententrajecten op maat bij Bedrijfskunde MER Talententrajecten op maat bij Bedrijfskunde MER Inleiding 1. Wat is excellentie/honours? 2. Hoe vult BKM excellentie in (incl. geschiedenis)? 3. Het toekomstige onderwijskader m.b.t. excellentie 4. Ervaringen

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Mijn buitenlandse studie-ervaring

Mijn buitenlandse studie-ervaring Mijn buitenlandse studie-ervaring Waarom niet in het buitenland studeren? Al tijdens het secundair onderwijs kriebbelde het al bij mij om ergens anders verder te studeren. Namelijk, op mijn 17 jaar had

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Rookstopconsulent. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be

Proefhoofdstuk Rookstopconsulent. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Proefhoofdstuk Rookstopconsulent Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Elfjulistraat 39a, 9000 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30

Nadere informatie

Interview Han van der Maas

Interview Han van der Maas Interview Han van der Maas Voor mij is programmeren een essentiële tool, zoals hamer en spijkers voor een timmerman 272 Interview Hoe ben je zelf geïnteresseerd geraakt in programmeren? Pas op de universiteit,

Nadere informatie

Luisteren: muziek (B1 nr. 4)

Luisteren: muziek (B1 nr. 4) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

De bijen. De bijen prikken de leeuwen. De leeuwen gaan in een rondje rondom Izzi zitten. Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ

De bijen. De bijen prikken de leeuwen. De leeuwen gaan in een rondje rondom Izzi zitten. Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ De bijen Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ En kom je redden Vertrouw op ons We gaan je beschermen Van dit bos Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ Bijen marcheren Bijen springen Bijen dansen Bijen zoemen Bzzz Bzzz Bzzz BZZZ We gaan

Nadere informatie

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Stel een vraag. Je buren gaan op vakantie. Jij gaat voor hun poezen zorgen. Je weet niet wat de poezen moeten eten en hoe vaak ze moeten eten. Wat vraag je aan je buren?

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter De dageraad Fragment Frank Norbert Rieter Copyright Frank Norbert Rieter Alle rechten voorbehouden. Correspondentieadres: St Geertruidestraat 27 6521 KG Nijmegen toneelteksten@ijlbode.nl De dageraad Personages

Nadere informatie

Liturgie voor de Gezinsdienst. Thema: In de wolken!

Liturgie voor de Gezinsdienst. Thema: In de wolken! Liturgie voor de Gezinsdienst op 26 oktober 2014 om 10,00 uur in De Ark Thema: In de wolken! Met medewerking van: Elly Maarsingh Renny Post Leden van de KiWi Voor de dienst zingt Ludgrut: Wees welkom allemaal

Nadere informatie

Interview met DJ Kit T

Interview met DJ Kit T Interview met DJ Kit T Ik denk dat heel veel mensen nieuwsgierig zijn naar wie Kit-T nu precies is. Kun je ons wat over jezelf vertellen? Mijn naam is Kitty Nendels, geboren in Kerkdriel en opgegroeid

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Facilitaire dienstverlening en Horeca

Facilitaire dienstverlening en Horeca #9 en Horeca,, Hardenberg ca! Jij? In de hore nt groeien! * Laat je tale www.alfa-college.nl Bel voor informatie: 0800-35 85 368 Jouw mbo-opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het

Nadere informatie

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid?

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid? Interviewfragmenten Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins te verspreiden.

Nadere informatie

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie?

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie? MODULE II Wat heb jij aan de Europese Unie? In de Europese Unie ben je als consument goed beschermd. Producten moeten aan allerlei veiligheidsvoorschriften voldoen, reclame mag niet misleidend zijn en

Nadere informatie

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel Onderzoek Stress 5 Juni 2014 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 20 mei tot en met 5 juni 2014 in samenwerking met 7Days, deden 2.415 jongeren mee. Hiervan zijn er 949 scholier en

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Spaans www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat

Nadere informatie

Lesbrief Laat geen geld liggen

Lesbrief Laat geen geld liggen Lesbrief Laat geen geld liggen IK WIST HET NIET DAT HET ZO MAKKELIJK WAS» HOE DOE JE AANGIFTE?» Laat geen geld liggen 1 Ik wist niet dat het zo makkelijk was! In de bijbehorende lesbrief lees je over het

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Proefstuderen. bij Hogeschool Rotterdam

Proefstuderen. bij Hogeschool Rotterdam Proefstuderen bij Hogeschool Rotterdam Het kiezen van een opleiding kost tijd en inzet. 2 Proefstuderen Als je (bijna) zeker weet welke opleiding je wilt gaan volgen, is het leuk en interessant om alvast

Nadere informatie

SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier

SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier HOME HOE WERKT HET? POLL SCORE PRESENTATIE AGENDA 11 oktober 2013 Giel Beelen t Juupke, Veldhoven Metallica de Koffer, Roermond Kings

Nadere informatie

Na het examen havo / atheneum 2015/2016

Na het examen havo / atheneum 2015/2016 Na het examen havo / atheneum 2015/2016 Decanen Havo: Atheneum-5/6: Anita Schutte Marja Bos HO = Hoger Onderwijs HBO Hoger BeroepsOnderwijs WO Wetenschappelijk (universitair, academisch) Onderwijs Na havo-5

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren in de bibliotheek en op het internet Grammatica: voltooide tijd Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie