Corporaties zijn steeds meer actief bij het realiseren van duurzame energie installaties voor

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Corporaties zijn steeds meer actief bij het realiseren van duurzame energie installaties voor"

Transcriptie

1 RECHT IN HUIS DUUR ENER SPEC EDI Verdienmodel voor duurzame energie RECHT Corporaties zijn steeds meer actief bij het realiseren van duurzame energie installaties voor IN HUIS hun huurders. Dit is onder meer ingegeven door de ambitie van woningcorporaties de woonlasten voor huurders te verlagen. Hoe kunnen investeringen in duurzame energie bij sociale huurwoningen worden gecontinueerd en rendabel zijn voor de corporatie. Ondanks bestaande onduidelijkheden in de regelgeving zien wij mogelijkheden voor een gezond verdienmodel bij sociale huurwoningen. DAEB en niet-daeb Sinds de Europese Commissie in 2009 heeft beslist over staatssteun aan woningcorporaties moet de corporatie feitelijk gezien worden als twee entiteiten. De ene entiteit mag alleen huurwoningen bouwen tot de huurtoeslaggrens thans 664,66 en maatschappelijk vastgoed. Deze entiteit verricht daarmee een dienst van algemeen economisch belang (DAEB). De andere entiteit mag duurdere huurwoningen en koopwoningen ontwikkelen en in beperkte mate commerciële activiteiten uitvoeren. Aan de DAEB entiteit is het voordeel verleend dat zij financiering mag aantrekken met borging door het waarborgfonds sociale woningbouw (WSW). De niet-daeb entiteit moet de geldmarkt op om haar activiteiten zonder borging te financieren. Hoe past de levering van duurzame energie binnen deze scheiding? De door de Europese Commissie aangegeven scheiding is per 1 januari 2011 uitgewerkt in een Tijdelijke Regeling 1. In de Tijdelijke Regeling is vastgelegd dat het realiseren van een nutsvoorziening in een DAEB-woning is toegestaan met geborgde financiering. Maar het aanbrengen van een installatie is iets heel anders dan de exploitatie daarvan, vindt de wetgever. Corporaties mogen wel diensten verlenen die rechtstreeks verband houden met de bewoner van de woning. Het leveren van duurzame energie behoort daar echter niet toe ook al is de nutsvoorziening onmisbaar voor het kunnen wonen 2. De exploitatie of de levering van duurzame energie is dus geen DAEB-taak en moet dan ook administratief of juridisch worden gescheiden van de andere DAEB-activiteiten. 1 Het betreft hier een Tijdelijke regeling diensten van algemeen economisch belang toegelaten instellingen volkshuisvesting d.d. 3 november 2010, gepubliceerd in de Staatscourant nr d.d. 8 november Toelichting bij de Tijdelijke Regeling, pagina 6. IN DIT NUMMER n Verdienmodel voor duurzame energie n Welke vergunningen heb je nodig voor een WKO? n De fiscale kant van duurzame energie n WKO en huur(prijzen)recht Recht in huis - nr 3 - september

2 Verdienmodel voor duurzame energie Huurprijs en servicekosten Corporaties vragen zich af hoe zij bij sociale huurwoningen de investeringen in de duurzame energie kunnen terugverdienen. Door invoering van de Tijdelijke Regeling is dat bepaald niet eenvoudig. Corporaties lopen risico s wanneer zij de strikte regels met betrekking tot de huurprijs en servicekosten niet in acht nemen of handelen in strijd met het tariefsysteem dat door de Warmtewet zal worden ingevoerd. De huurprijs van de woning wordt bepaald door een puntenstelsel, het woningwaarderingsstelsel. In dit stelsel worden punten aan de woning toegekend voor tal van factoren zoals de ligging, de afmetingen, het energielabel etc. Elders in deze uitgave wordt nader ingegaan op de begrippen huurprijs en servicekosten. Een DAEB-woning mag niet meer kosten dan de huurtoeslaggrens, ongeacht het aantal punten dat aan de woning wordt toegekend. In de praktijk is het bij nieuwbouwprojecten veelal zo dat er veel punten aan de woning kunnen worden toegekend, maar dat de DAEB-grens ertoe leidt dat die punten feitelijk niet aan de huurder in rekening kunnen worden gebracht. Ook via de servicekosten is doorberekening niet mogelijk, omdat deze alleen betrekking kunnen hebben op door de verhuurder geleverde leveringen en diensten. Is daarmee een investering in duurzame energie rendabel of valt er toch nog iets terug te verdienen? Hoe valt deze benadering in verband te brengen met het tariefstelsel dat door de Warmtewet zal worden ingevoerd? Warmtewet De Warmtewet, die overigens nog steeds niet is ingevoerd, heeft onder meer tot doel regels te geven voor het tarief dat voor de levering van warmte in rekening mag worden gebracht. Dit tarief bestaat uit een variabel deel en een vastrecht. De Minister zal periodiek het tarief vaststellen. Wordt er meer in rekening gebracht dan dit maximumtarief dan hoeft de huurder dat niet te betalen. De servicekostenregeling leidt ertoe dat alleen het variabele tarief in rekening mag worden gebracht maar vrijwel geen vergoeding van het vastrecht. Het vastrecht zal naar verwachting omstreeks 25,00 per woning per maand bedragen. De component vastrecht bestaat uit onderhoud, afschrijving en rentelasten van de installatie. Zijn er nog andere mogelijkheden die kosten toch aan de huurder door te berekenen? De Energie B.V. Het is duidelijk dat de huurder van een sociale huurwoning voordelen geniet door de duurzame energie installatie. Het is dan ook niet meer dan redelijk dat hij de kosten daarvoor betaalt. De corporatie die de exploitatie van de energievoorziening onderbrengt in een Energie B.V. voldoet daarmee aan de regels met betrekking tot de administratieve scheiding tussen de installatie en de exploitatie van de installatie. De installatie blijft zo juridisch eigendom van de corporatie wegens het financiële voordeel van de geborgde financiering. De exploitatie van de installatie wordt overgedragen aan een Energie B.V. die daarvoor een vergoeding betaalt aan de woningcorporatie. De corporatie verdient zo haar investering en rente terug. De Energie B.V. verzorgt het onderhoud van de installatie. De huurder van de sociale huurwoning sluit een leveringsovereenkomst met de Energie B.V. De Energie B.V. mag, net als alle andere energiebedrijven, aan de huurder, naast het variabele tarief, het volledige vastrecht in rekening brengen. De huurder betaalt zo de werkelijk door de Minister vastgestelde kosten en de woningcorporatie kan haar investering terugverdienen. Donkere wolken? Langs de weg van de Energie B.V. zien wij kansen voor de woningcorporatie haar duurzaamheidsambities in evenwicht te brengen met haar financiële grenzen en mogelijkheden. Wanneer u dit aanspreekt, wacht dan niet te lang met het oprichten van de B.V. Op 5 juli 2012 heeft de Tweede Kamer voorafgaand aan de stemming over de Herzieningswet van de Woningwet een amendement van Karabulut aangenomen. Dit amendement komt erop neer dat de corporatie geen B.V. mag oprichten of een verbinding met een andere rechtspersoon mag aangaan zonder voorafgaande toestemming van een nog op te richten Woonautoriteit. Of de voorwaarden die de autoriteit aan die toestemming zal stellen, de donkere wolken vormen aan de horizon, valt nog moeilijk te voorspellen. Wij kunnen ons voorstellen dat woningcorporaties daarop niet willen wachten en kiezen voor dit verdienmodel. n Marco de Boer, Advocaat te Woerden 2 Recht in huis

3 DUUR ENE Welke vergunningen heb je nodig voor een WKO? SP E In de bouwpraktijk wordt steeds vaker gebruik gemaakt van Warmte Koude Opslag (WKO). WKO is een systeem waarbij gebruik wordt gemaakt van de bodemtemperatuur om gebouwen te verwarmen of te koelen. Bij gebruik van WKO is minder gewone energie nodig om gebouwen van de gewenste temperatuur te voorzien. WKO is daarom duurzaam en leidt tot een vermindering van de uitstoot van CO2. Daarnaast kan het gebruik van WKO financieel aantrekkelijk zijn. Bij WKO kan een onderscheid worden gemaakt in open en gesloten systemen. In dit artikel zal in worden gegaan op de belangrijkste regels die de overheid stelt aan beide systemen en wat er op dat punt staat te veranderen. twee gelijke bronnen kan de werking ook versterken. Om die reden is het belangrijk dat de bronnen op de meest renderende locatie worden geplaatst. Bij afwezigheid van regelgeving daaromtrent geldt op dit moment nog de regel die het eerst komt, het eerst pompt. Het eerste systeem heeft dan eerste keuze en de latere systemen moeten zich aanpassen. Daarnaast kan WKO schadelijk zijn voor andere activiteiten in de grond zoals bijvoorbeeld het gebruik van gronden als waterwingebied. Ook om die reden moet de locatie van de WKO goed worden gekozen. Omdat bij een open systeem grondwater Open WKO-systeem Bij een open systeem wordt de temperatuur van gebouwen geregeld via warmte- en koudebronnen in de bodem. Daarbij wordt grondwater verplaatst. In de winter wordt warm grondwater van de warmtebron in de bodem onttrokken om gebouwen te verwarmen. Nadat het grondwater zijn warmte heeft afgegeven en is afgekoeld, wordt het in de koudebron in de bodem teruggebracht. In de zomer wordt dit afgekoelde grondwater vervolgens aan de koudebron onttrokken en gebruikt om gebouwen te koelen. Nadat dit grondwater zijn koude heeft afgegeven en is opgewarmd, wordt het weer in de warmtebron teruggebracht. Enzovoorts. De warmte- en koudebronnen van verschillende open systemen kunnen elkaar overlappen (interferentie). In dat geval kan het energierendement afnemen doordat een koudebron van het ene systeem de warmtebron van het andere systeem afkoelt, en andersom. Overlap van aan de bodem wordt onttrokken, is een watervergunning nodig van Gedeputeerde Staten. Omdat bij een open systeem grondwater aan de bodem wordt onttrokken, is een watervergunning nodig van Gedeputeerde Staten. Deze vergunning ziet niet alleen op de onttrekking van het grondwater zelf maar op de werking van het gehele WKO-systeem. Bij de beoordeling van een vergunningaanvraag moet Gedeputeerde Staten beoordelen of het grondwater in gevaar komt en of de bodemenergie doelmatig wordt gebruikt. Bij het onttrekken van grondwater kan naast grondwater ook bodemverontreiniging worden verplaatst. Dat kan met name het geval zijn in stedelijk gebied. Als er sprake is van bodemverontreiniging, moet daarvan melding worden gedaan bij Gedeputeerde Staten. Gedeputeerde Staten zal Recht in huis 3

4 Welke vergunningen heb je nodig voor een WKO? de aanwezigheid en verplaatsing van de verontreiniging dan meenemen in de beoordeling van de watervergunningaanvraag. Als er bodemverontreiniging aanwezig is dan is daarmee de realisatie van de WKO niet meteen onmogelijk. In dat geval kan de WKO onderdeel gemaakt worden van een saneringsplan. In bijvoorbeeld de gemeente Utrecht wil men de WKO gaan gebruiken in een zogenaamde Biowasmachine. In deze Biowasmachine wordt als gevolg van bouwactiviteiten de beweging van het grondwater versneld waardoor het grondwater gecontroleerd wordt verspreid en de biologische afbraak van de verontreiniging wordt gestimuleerd. De verhoogde temperatuur die bij WKO ontstaat, heeft een positief effect op deze natuurlijke afbraak van de verontreiniging. Daarnaast kunnen ook gericht biologische stoffen aan de grond worden toegevoegd waardoor het afbraakproces nog verder gestimuleerd kan worden. De WKO heeft in zo n saneringsplan dus een dubbelfunctie; enerzijds zorgt de WKO voor een bijdrage aan de verwarming en verkoeling van gebouwen, anderzijds draagt de WKO bij aan de afbraak van de verontreiniging in het grondwater. Gesloten WKO-systeem Ook bij een gesloten systeem wordt gebruik gemaakt van de bodemtemperatuur om de temperatuur in gebouwen te regelen. Bij een gesloten systeem wordt echter geen grondwater verplaatst maar wordt een vloeistof door een gesloten buizenstelsel door de bodem geleid. Om die reden is voor een gesloten WKO-systeem geen watervergunning nodig. Als het gesloten WKO-systeem moet worden aangemerkt als een inrichting die nadelige gevolgen voor het milieu kan veroorzaken, kan een omgevingsvergunning voor het oprichten van een inrichting nodig zijn. Voor het overige gelden op dit moment voor gesloten WKO-systemen geen specifieke regels. Knelpunten De huidige regelgeving met betrekking tot WKO kent een aantal knelpunten. Allereerst kunnen op dit moment provincies zelf voorschriften verbinden aan de watervergunning die nodig is voor de open systemen. Daardoor kunnen deze voorschriften per provincie verschillen. Ook kent de watervergunning een relatief lange procedure. Daardoor kan het lang duren voordat duidelijkheid komt over de haalbaarheid van de (open) WKO. Daar komt bij dat vanwege het ontbreken van regelgeving voor gesloten systemen het realiseren daarvan relatief gemakkelijk kan zijn. Dit kan voor initiatiefnemers aanleiding zijn om voor een gesloten systeem te kiezen terwijl eigenlijk voor dat geval een open systeem wellicht beter zou zijn geweest. Daarnaast geeft de huidige regelgeving de overheid weinig instrumenten om invloed uit te oefenen op de locatie van de verschillende (gesloten) WKO systemen. Daardoor kan op basis van het beginsel die het eerst komt, het eerst pompt een klein gesloten WKO systeem het realiseren van een ander, wellicht groter systeem onmogelijk maken. Op die manier kan niet optimaal geprofiteerd worden van de WKO mogelijkheden van een bepaald gebied. Besluit Bodemenergiesystemen Op dit moment is een besluit in voorbereiding dat (nadere) regels geeft voor WKO-systemen, zowel open als gesloten. Dit is het Besluit Bodemenergiesystemen (de wettelijke term voor WKO-systemen is Bodemenergiesystemen). Het besluit moet een aantal knelpunten van de huidige regelgeving wegnemen. Zo geeft het Besluit algemene voorschriften voor WKO systemen die gelden in alle provincies. Ook geeft het Besluit aan gemeenten (en in sommige gevallen aan provincies) de mogelijkheid om zogenaamde interferentiegebieden aan te wijzen. Binnen deze interferentiegebieden zal voor gesloten systemen een omgevingsvergunning verplicht worden. Deze vergunningplicht gaat voor grote gesloten systemen (> 70 kw) ook buiten de interferentiegebieden gelden. Voor kleine gesloten systemen gaat buiten de interferentiegebieden slechts een meldingsplicht gelden. Daarnaast zullen de verschillende WKO systemen centraal geregistreerd gaan worden. Op deze manier probeert de overheid meer grip te krijgen op de (ruimtelijke) ordening van WKO systemen. De watervergunning voor open systemen blijft gehandhaafd. Door het Besluit zal voor de watervergunning die nodig is voor de open systemen wel een kortere procedure gaan gelden. Diezelfde procedure zal ook gaan gelden voor de omgevingsvergunning die (eventueel) nodig is voor de gesloten systemen. Daarmee geldt voor beide systemen een vergunningplicht waarvoor dezelfde procedure doorlopen moet worden. De benodigde vergunning kan dan ook geen invloed meer uitoefenen op de keuze voor een bepaald WKO systeem. De Ministerraad heeft inmiddels ingestemd met het Besluit. Naar verwachting zal het Besluit op 1 juli 2013 in werking treden. n Mr. Pieter Kok, Advocaat te Woerden 4 Recht in huis

5 DUUR ENE De fiscale kant van duurzame energie SP E De toepassing van duurzame energie wordt door diverse fiscale maatregelen gestimuleerd. Maar er zijn ook verschillende fiscale knelpunten waarmee rekening moet worden gehouden bij de opwekking en levering van duurzame energie. Investeringsaftrek De energie-investeringsaftrek (EIA) is één van de fiscale maatregelen om investeringen in energiebesparende bedrijfsmiddelen of duurzame energie te stimuleren. De EIA houdt kort gezegd in dat een ondernemer die investeert in energiebesparende bedrijfsmiddelen en duurzame energie 41,5% van zijn investeringsbedrag in één keer kan aftrekken van zijn fiscale winst. Daardoor valt zijn fiscale winst lager uit, en daarmee ook de door hem te betalen vennootschapsbelasting (die over de fiscale winst wordt berekend). De EIA is toepasbaar voor iedere ondernemer die is onderworpen aan vennootschapsbelasting, zoals een woningcorporatie. Voor toepassing van de EIA gelden wel enkele voorwaarden. Zo moet het bedrag van de energie-investeringen minimaal 2.300,- per jaar bedragen en moet het gaan om bedrijfsmiddelen die vermeld staan staat op de zogenaamde Energielijst (die is te downloaden via Op grond van de huidige Energielijst komen onder meer zonnecollectorsystemen (bestaande uit zonnepanelen, de bijbehorende montagesystemen, en omvormers, inclusief de montage en de aansluiting op het stroomnet) en aardwarmtewinningssystemen in aanmerking voor toepassing van de EIA. Andere fiscale stimuleringsmaatregelen zijn de Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieuinvesteringen (VAMIL). Zo kunnen ondernemers op grond van de MIA tot 36% van hun de investeringen in milieumaatregelen ten laste van hun fiscale winst brengen. De milieumaatregelen waarvoor de MIA/VAMIL geldt, zijn opgenomen in de zogenaamde Milieulijst. Daarop staan weinig maatregelen die direct betrekking hebben op duurzame energie, maar sinds 1 juli 2012 geldt de MIA/VAMIL-regeling wel voor het plaatsen van zonnepanelen in combinatie met het vervangen van asbestdaken. Die laatste regeling is weliswaar vooral bedoeld voor de agrarische sector, maar kan ook door andere ondernemers worden toegepast. Energiebelasting en zonne-energie Energiebelasting is een heffing op elektriciteit en aardgas. Deze belasting is in 1996 (onder naam regulerende energiebelasting) ingevoerd als stimulans om zuinig en bewust met schaarse energie om te gaan. Voor de energiebelasting geldt een gestaffeld tarief (dat begint met 0,1140 per kwh als de geleverde hoeveelheid elektriciteit niet hoger is dan kwh per aansluiting per kalenderjaar en dat afloopt naar 0,0010 per kwh voor niet-zakelijk gebruik als de geleverde hoeveelheid hoger is dan kwh). Energiebelasting wordt geheven bij de levering van elektriciteit via een aansluiting aan een verbruiker. In principe wordt ook energiebelasting geheven van degene die zelf elektriciteit opwekt met bijvoorbeeld zonnepanelen en dat in het distributienet invoedt. Degene aan wie elektriciteit geleverd wordt, maar die zelf maximaal 5000 kwh invoedt in het net, betaalt slechts energiebelasting over het verschil: de zelf opgewekte hoeveelheid elektriciteit (tot 5000 kwh) wordt afgetrokken van verbruikte elektriciteit uit het net (het zogenaamde salderen). Recht in huis 5

6 De fiscale kant van duurzame energie De salderingsregeling geldt niet voor collectieve duurzame energieopwekking. Collectieve duurzame opwekking voor eigen gebruik wordt op dit moment net zo zwaar belast met energiebelasting als de levering van grijze stroom. Dat strookt niet met de oorspronkelijke gedachte achter de energiebelasting. Inmiddels wordt onderzoek gedaan naar de mogelijke aanpassing van het wettelijke kader voor collectieve duurzame energieopwekking. Met het oog daarop heeft een groot aantal maatschappelijke organisaties, waaronder de VNG, Aedes, de Woonbond en Vereniging Eigen Huis in augustus jl. een brief gestuurd aan de minister van Economische Zaken waarin zij de oproep doen dat de energiebelasting meer moet gaan reguleren en daardoor energiebesparing en duurzame opwekking stimuleren. Levering van warmte en de heffing van BTW In toenemende mate wordt door verhuurders, of door hun Energie BV, warmte opgewekt door middel van een WKO-installatie; die warmte wordt vervolgens geleverd aan de huurders. In de praktijk komt de vraag aan de orde of de levering van de warmte opgaat in de verhuur dan wel als aparte (BTW-belaste) dienst moet worden aangemerkt. Hierover blijkt in de praktijk géén eenduidig beleid te bestaan bij de belastingdienst. De levering van WKO-warmte vindt niet altijd op dezelfde manier plaats. De ene keer vindt de warmtelevering plaats vanuit de verhuurder, onder de post servicekosten of als aparte dienst; de andere keer wordt de warmte direct aan de huurders van de verhuurder geleverd door een Energie-BV waarin de WKO-installatie is ondergebracht. Voor het bepalen van de BTW-gevolgen van de levering van warmte gaat de belastingdienst uit van het Besluit d.d. 14 juli 2009 (nr. CPP2008/137M) van de staatssecretaris van Financiën. Dat besluit bevat een regeling over de BTW-heffing met betrekking tot servicekosten. n n Servicekosten die betrekking hebben op handelingen/ voorzieningen die opgaan in de verhuurdienst, volgen het belastingregime dat geldt voor de verhuurdienst. Het gaat hierbij om servicekosten waarbij huurders niet de mogelijkheid hebben om hiervoor een overeenkomst aan te gaan met een derde. Dat betekent dat ingeval van vrijgestelde verhuur ook de desbetreffende servicekosten buiten de BTW-heffing vallen. Servicekosten die betrekking hebben op afzonderlijke prestaties moeten voor de BTW-heffing op hun eigen merites worden beoordeeld. Het gaat hierbij om servicekosten waarbij huurders de mogelijkheid hebben om hiervoor een overeenkomst aan te gaan met een derde. Toepassing van de regels van dit Besluit kan ertoe leiden dat de verschillende manieren van doorberekening van WKOwarmte verschillend voor de BTW worden behandeld: a. als de warmtelevering plaatsvindt vanuit de verhuurder, die de energie c.a. als servicekosten aan de huurder in rekening brengt, gaat de levering van de energie op in de verhuur. Omdat de huur van de woning is vrijgesteld van BTW, geldt dat dan ook voor de servicekosten. b. als de warmtelevering plaatsvindt vanuit de verhuurder, die de energie c.a. apart aan de huurder in rekening brengt, gaat de levering van de energie niet op in de verhuur. In dat geval is de levering van de energie een aparte, met BTW belaste, dienst. c. als de warmte wordt geleverd door een Energie-BV - op basis van een leveringsovereenkomst tussen de BV en de afnemer (de huurder) - is de levering van de energie een aparte, met BTW belaste, dienst. Het maakt nogal uit of de levering van de warmte wél of niet belast is met BTW: ingeval van belaste levering kan alle BTW die drukt op de kosten van het aanleggen en onderhouden van de WKO-installatie in aftrek worden gebracht. Als daarentegen de levering van de warmte is vrijgesteld van BTW, komt de BTW over de kosten van aanleg en onderhoud van de installatie niet voor aftrek in aanmerking; dat is dan voor de verhuurder een kostenpost. Die regeling houdt het volgende in: n als servicekosten worden aangemerkt: bedragen die de verhuurder aan de huurder doorberekent en die betrekking hebben op handelingen/voorzieningen die (nauw) samenhangen met het huurrecht/genot van de onroerende zaak. Servicekosten kunnen in de huur zijn verdisconteerd of los van de huur in rekening worden gebracht. Vanuit het oogpunt van eenduidigheid zou het wenselijk zijn als de minister van Financiën zijn servicekostenbeleid nader zou uitwerken voor wat betreft de BTW-heffing bij levering van WKO-warmte. n Mr. Hans van Doesburg Fiscaal jurist te Woerden 6 Recht in huis

7 DUUR ENE Wko en huur(prijzen)recht SP E De overheid verwacht van corporaties dat zij investeren in duurzame energie. Investeringen in bijvoorbeeld een WKO-installatie zijn echter kostbaar en kunnen alleen worden gedaan als huurders daarvoor betalen. In dit artikel zal worden ingegaan op welke wijze de investering van een WKOinstallatie kan worden doorberekend aan de huurder. Daarbij wordt onderscheiden de situatie waarin de warmtelevering vanuit de corporatie plaatsvindt en die vanuit een Energie b.v.. Warmtelevering vanuit de corporatie: huurprijs en servicekosten Bij warmtelevering die plaatsvindt vanuit de corporatie is het uitgangspunt dat de WKO-installatie deel uitmaakt van de woning en daarvoor geen aparte vergoeding, buiten de huurprijs om, aan de huurder in rekening mag worden gebracht. Dit hangt samen met het volgende. In het Burgerlijk Wetboek 1 is vastgelegd dat de huurprijs geldt als vergoeding voor het gebruik van de woonruimte en voor de zogenaamde onroerende aanhorigheden. Onroerende aanhorigheden zijn zaken die aard- en nagelvast met de woning zijn verbonden of die naar verkeersopvatting deel uitmaken van de woning. Voorbeelden daarvan zijn een CV-installatie, een trappenhuis, maar ook parkeerplaatsen, tuinen en gemeenschappelijke ruimten. De hoofdregel is dat de kosten voor het gebruik van deze onroerende aanhorigheden deel moeten uitmaken van de kale huurprijs. Als de warmtelevering plaatsvindt vanuit de corporatie moet de WKO-installatie in de huurprijs worden opgenomen. Dat betekent dat die kosten niet afzonderlijk, onder welke noemer dan ook, bij de huurder in rekening mogen worden gebracht én ook niet in de servicekosten kunnen worden opgenomen. Servicekosten vormen immers een vergoeding voor de in verband met het bewonen van de woonruimte geleverde zaken en diensten. Uitgangspunt is dat een verwarmingsinstallatie zoals een WKO- installatie, die aard- en nagelvast met de woning is verbonden, deel uitmaakt van de zogenoemde onroerende aanhorigheden. Dat betekent dat de kosten van deze installaties moeten worden opgenomen in de (kale) huurprijs van de woning. Bij warmtelevering die plaatsvindt vanuit de corporatie, kan buiten de huurprijs om dus geen aparte vergoeding voor de installatie aan de huurder in rekening worden gebracht. Voor een WKO-installatie worden geen punten in het woningwaarderingsstelsel (puntenstelsel) toegekend. De aanwezigheid van een WKO-installatie wordt sinds 1 juli 2011 meegenomen bij de vaststelling van het energielabel voor de woning en komt als zodanig dus via het aantal punten dat men voor het label krijgt, tot uitdrukking. De waardering van 2 punten per verwarmd vertrek geldt nog wel. Voor de servicekosten geldt bij een WKO dat slechts de werkelijke verbruikskosten aan de huurder in rekening mogen worden gebracht, tezamen met de kosten voor de aanschaf van het verbruiksregistratiesysteem (de warmte-verbruiksmeters) en de kosten voor het aflezen daarvan. Het doorberekenen van de WKO-installatie in de kale huurprijs is voor de corporatie echter vaak geen optie, omdat een hogere huur feitelijk niet in rekening kan worden gebracht op grond van de DAEB-grens (zie het artikel op pagina 1). Bovendien kan een hogere huurprijs tot gevolg hebben dat geen huurtoeslag kan worden toegekend. Zoals in het eerdere artikel reeds is aangegeven is een alternatief om de kosten toch op andere wijze aan de huurder in rekening te kunnen brengen, levering via de Energie B.V. 1 Artikel 7:237 lid 2 BW. recht in huis 7

8 D WKO en huur(prijzen)recht Warmte levering via Energie B.V. Uitgangspunt bij levering via een Energie B.V. aan DAEBwoningen is dat de installatie, op grond van financieringsredenen, eigendom blijft van de toegelaten instelling. Aan de Energie B.V. wordt een exploitatierecht verleend op de installatie. Het exploitatierecht kan de economische eigendom van de installatie zijn of eenvoudigweg een huurrecht voor de Energie B.V. Wanneer de levering via de Energie B.V. plaatsvindt, sluit de huurder een leveringsovereenkomst met de Energie B.V. waarop verder de hiervoor uiteengezette regelgeving met betrekking tot de huurprijs en servicekosten niet van toepassing is. Het vastrecht (bestaande uit kapitaalslasten en onderhoud) en de variabele verbruiksvergoeding kunnen dan op grond van de systematiek van de Warmtewet in rekening worden gebracht. Van belang daarbij is dan wel dat de installatie niet ook nog verdisconteerd is in de huurprijs. Conclusie Indien de huurder een leveringsovereenkomst sluit met de Energie B.V., zou het volledige bedrag aan vastrecht tezamen met de vergoeding voor de geleverde energie aan de huurder in rekening kunnen worden gebracht. Een voorwaarde daarbij is wel dat de WKO niet ook in de huurprijs is opgenomen. De standaard puntentelling van 2 punt per verwarmd vertrek blijft uiteraard wel van toepassing. Tanja de Groot en Paul Roks Advocaten te Woerden en Best VBTM Advocaten, voor bouwen en vastgoed VBTM Advocaten is een advocatenkantoor dat zich volledig heeft gespecialiseerd in de juridische dienstverlening aan partijen bij de vastgoed- en gebiedsontwikkeling. De meerderheid van onze cliënten zijn woningcorporaties. De juridische expertise bestrijkt het volledige spectrum van vastgoed en gebiedsontwikkeling, vanaf de initiatieffase van het project tot aan de exploitatie van een gebouw. Tevens voeren wij een uitgebreide proces- en adviespraktijk op het gebied van het huurrecht. Zowel woonruimte als bedrijfsruimte. Bij VBTM Advocaten werken 22 medewerkers waarvan 16 advocaten en 1 fiscaal jurist. De meeste advocaten hebben jarenlange ervaring op de vastgoedmarkt. Verschillende advocaten zijn lid van specialisten verenigingen, zoals de Vereniging van Huurrecht Advocaten en Vereniging van Bouwrechtadvocaten. COLOFON Recht in Huis is een uitgave van VBTM Advocaten september 2012, 14e jaargang, nummer 3 Redactie mr. Tanja de Groot mr. Jan Sengers Vormgeving moev - ontwerp en vormgeving, Oosterwolde (fr.) Drukwerk Mailfors BV, Amersfoort onze expertises > Appartementsrechten en VvE > Arbeid en organisatie > Bouwfouten en bouwgeschillen > Brandveiligheid > BTW en overdrachtsbelasting > Contracten met aannemers en adviseurs > Energielevering en WKO-installaties > (Europese) aanbestedingen > Fusies > Governance en statuten > Grondexploitatie > Juridische risico-inventarisatie (legal scan) > (Omgevings)vergunningen en bestemmingsplannen > Overlast, hennepteelt en onrechtmatige bewoning > PPS en andere samenwerkingsvormen > Samenwerking verhuurder en huurdersorganisatie > Sloop, renovatie en herstructurering > Verhuur van bedrijfsruimte en maatschappelijk vastgoed > Verhuur van woonruimte > Wonen en zorg Best Raadhuisstraat 42 Postbus AB Best Woerden Korenmolenlaan 1d postbus AB Woerden Contact T E

Themablad Energie B.V.

Themablad Energie B.V. Molenwei 2 Postbus 63 5680 AB Best tel: 030 693 60 00 fax: 0499 33 83 88 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Themablad Energie B.V. Agentschap NL Maarten Corpeleijn D a t u m 27 november

Nadere informatie

Energie bv. Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal

Energie bv. Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: Energie bv >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Een flink aantal corporaties heeft collectieve ketels, blokverwarming en/of Warmte- en

Nadere informatie

De Energie BV. 4 maart 2013

De Energie BV. 4 maart 2013 De Energie BV 4 maart 2013 Agenda Aanleiding De Businesscase Financieringsvraagstuk Juridische kaders 1 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit

Nadere informatie

Energie-investeringsaftrek: Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016

Energie-investeringsaftrek: Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Investeren in zonne-energie is voor veel ondernemers een slimme keuze. U bespaart niet alleen jaarlijks op uw energiekosten, u profiteert als ondernemer

Nadere informatie

Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen

Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen Tim Mooiman 7 maart 2013 Waarom een aparte BV? Terugverdienen meerinvestering (i.t.t. HW) Woonlastenverlichting Onduidelijke regelgeving Transparantie

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016

Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Investeren in zonne-energie is voor veel ondernemers een slimme keuze. U bespaart niet alleen jaarlijks op uw energiekosten, u profiteert als ondernemer

Nadere informatie

Fiscale en financiële aspecten. 11 september 2013 asbest eraf zonnepanelen erop Bram Faber

Fiscale en financiële aspecten. 11 september 2013 asbest eraf zonnepanelen erop Bram Faber Fiscale en financiële aspecten 11 september 2013 asbest eraf zonnepanelen erop Bram Faber Fiscale en financiële aspecten Inhoud 1. Fiscale investeringsregelingen 2. Fiscale gevolgen stimuleringsmaatregel

Nadere informatie

3. Investeringen. 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA)

3. Investeringen. 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA) 3. Investeringen 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA) Met de EIA stimuleert het ministerie van Economische Zaken de aanschaf van bedrijfsmiddelen door ondernemingen die leiden tot energiebesparing of de

Nadere informatie

Investeren in de Energy Valley

Investeren in de Energy Valley www.pwc.nl Investeren in de Energy Valley Overzicht belangrijkste fiscale kansen en aandachtspunten per type investeerder Inleiding Energy Valley Energy Valley is een clusterorganisatie waarbinnen de markt,

Nadere informatie

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier?

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier? Sinds 1 januari 2014 is de Warmtewet van kracht. De Warmtewet heeft voor iedereen die geen eigen cv-installatie heeft gevolgen in de afrekening van de servicekosten. De invoering van de Warmtewet is veel

Nadere informatie

Decentrale duurzame energie opwekking

Decentrale duurzame energie opwekking Decentrale duurzame energie opwekking Fiscaliteit in vogelvlucht Seminar Hier Opgewekt, 14 november 2012 2 1 Inhoud Selectie recente fiscale ontwikkelingen Fiscale stimuleringsmaatregelen Energiebelasting

Nadere informatie

Masterclass Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51

Masterclass Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 1 Masterclass Warmtewet Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 Onderwerpen 2 Leveringsovereenkomst + algemene voorwaarden Warmtewet in relatie tot servicekosten Geschillenbeslechting

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Samenvatting herziene Woningwet

Samenvatting herziene Woningwet Samenvatting herziene Woningwet 1. Algemeen De Tweede Kamer stemde op 5 juli unaniem in met de herziening van de Woningwet. In het najaar van 2012 wordt het wetsvoorstel door de Eerste Kamer besproken.

Nadere informatie

MEMO HERZIENING WONINGWET

MEMO HERZIENING WONINGWET MEMO HERZIENING WONINGWET Nieuwe corporatiebestel van kracht op 1 juli 2015 Op 17 maart 2015 heeft de Eerste Kamer unaniem ingestemd met de gewijzigde Woningwet 1 die tot doel heeft het functioneren van

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014. Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835

Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014. Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835 1 Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014 Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835 Opzet presentatie 2 Wat regelt de Warmtewet? reikwijdte van de wet maximum prijs leveringsovereenkomst

Nadere informatie

Achtergrond Warmtewet

Achtergrond Warmtewet Achtergrond Warmtewet Bron: AEDES Handreiking Warmtewet voor Woningcorporaties (VERSIE 1, dd 21 oktober) 1. Achtergrond: De Warmtewet is ontstaan als initiatiefwet vanuit de Tweede Kamer. Het heeft tien

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas

Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas Van asbestsanering tot zonnedak: een totaaloplossing zonder poespas Haal rendement uit uw nieuwe dakbedekking: kies voor de zon! Duurzaam ondernemen is van deze tijd. Groene energie is van deze tijd. Asbest

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

Warmtewet. Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties. mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten

Warmtewet. Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties. mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten Warmtewet Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten Even voorstellen mr.drs. J.Chr. (Jan) Rube 2006: Nederlands recht (UvA) 2008: Politicologie (UvA) 2004-2005:

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 1 Presentatie Warmtewet Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 Beschermingsinstrumenten Warmtewet 2 Maximumprijs Leveringsovereenkomst Verplichting tot zo nauwkeurig mogelijk

Nadere informatie

Bijlage 1: Kaart Aanwijzing Interferentiegebied

Bijlage 1: Kaart Aanwijzing Interferentiegebied Bijlage 1: Kaart Aanwijzing Interferentiegebied Toelichting Algemeen Artikel 1 Begripsomschrijving Op 1 juli 2013 treedt het Besluit bodemenergiesystemen in werking. Het besluit bevat regels over het installeren

Nadere informatie

Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012

Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012 Tweede Kamer der Staten-Generaal Aan de leden van de Commissie EL&I Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012 Geachte commissieleden, Op 5 oktober 2011 hebben Aedes vereniging van woningcorporaties

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Is Nederland duurzaam kabinetsbeleid?

Is Nederland duurzaam kabinetsbeleid? De mogelijkheden en onmogelijkheden om als corporatie op wijkniveau over een energie-aanpak te denken, dat was recent onderwerp van gesprek toen het Roadshow-team op bezoek was bij woningcorporatie OFW

Nadere informatie

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven.

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Gevolgen Warmtewet Waarvoor dient de Warmtewet? De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Voor wie geldt de Warmtewet? Voor iedereen

Nadere informatie

Advocaten en notarissen

Advocaten en notarissen Advocaten en notarissen JURIDISCHE ASPECTEN BIJ DUURZAME ENERGIE PROJECTEN 30 juni 2015 Maarten Kole Drie stimuleringsregels 1.Salderingsregeling 2.Postcoderoosregeling 3. SDE+ Salderingsregeling Salderingsregeling

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Modelcontract jongeren zelfstandige woonruimte 1 (juli 2016)

Modelcontract jongeren zelfstandige woonruimte 1 (juli 2016) Modelcontract jongeren zelfstandige woonruimte 1 (juli 2016) Aedes en Platform31 bieden de corporaties een modelcontract aan voor de verhuur aan jongeren. Dit model is gebaseerd op het Aedes model-huurcontract

Nadere informatie

Vraag en Antwoord over de Warmtewet

Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag Antwoord 1 Wat is de Warmtewet? De Warmtewet is er om huurders te beschermen tegen het betalen van te hoge kosten voor energieverbruik en meer inzicht te geven

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

Nieuwe Woningwet. Wat verandert er in de sociale huursector?

Nieuwe Woningwet. Wat verandert er in de sociale huursector? Nieuwe Woningwet Wat verandert er in de sociale huursector? NIEUWE WONINGWET Maart 2015 Nederlandse Woonbond Samenstelling Nederlandse Woonbond Voor de tekst in deze brochure is gebruikt gemaakt van gegevens

Nadere informatie

Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen. Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding

Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen. Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding Het gebruiken van de bodem als energiebron is de laatste jaren in populariteit

Nadere informatie

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Regeling In tien provincies is vanaf 1 juli 2013 de stimuleringsregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop opengesteld en kunnen agrarische ondernemers een

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

TOELICHTING BESLISBOOM

TOELICHTING BESLISBOOM TOELICHTING BESLISBOOM De beslisboom is bedoeld als hulpmiddel bij het maken van de keuze tussen administratief of juridisch scheiden. Ook gaat de beslisboom in op de mogelijkheid van vrijstelling van

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen A. Opbrengsten zonnepanelen Hoeveel brengen de zonnepanelen op en kunnen jullie dat garanderen? De te verwachten opbrengst van een installatie is een indicatie. De werkelijke opbrengst kan iets hoger of

Nadere informatie

Herzieningswet/novelle. 10 december 2014

Herzieningswet/novelle. 10 december 2014 Herzieningswet/novelle 10 december 2014 1 december 2014 Wat gebeurde er na het zomer reces? 4 september: Tweede Kamer commissie: rondetafelgesprek Aedes: publicatie rapport De Gaay Fortman (studie naar

Nadere informatie

1. Wat is uw reactie op de voorgestelde wijzigingen in de Woningwet?

1. Wat is uw reactie op de voorgestelde wijzigingen in de Woningwet? MEMO DATUM 21 december 2015 VAN mr. D. van Tilborg mr. E.A. van de Kuilen advocaat TELEFOON +31 88 2535977 FAX +31 88 2536006 E-MAIL dvantilborg@akd.nl / evandekuilen@akd.nl ONDERWERP Consultatie Veegwet

Nadere informatie

VOORBEELD. Woningwet 2015. Tekst en uitleg voor huurdersorganisaties. Eerste druk, mei 2015

VOORBEELD. Woningwet 2015. Tekst en uitleg voor huurdersorganisaties. Eerste druk, mei 2015 Woningwet 2015 Tekst en uitleg voor huurdersorganisaties Eerste druk, mei 2015 WONINGWET 2015 Eerste druk, mei 2015 2015 Nederlandse Woonbond Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Eindexamen vwo m&o 2012 - I

Eindexamen vwo m&o 2012 - I Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Projectontwikkelaar Bouwfonds ontwikkelt, bouwt en verkoopt het appartementencomplex

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Algemene Fiscale Politiek Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

Ver van huis? 26 maart 2015. Pieter Schut Notaris vastgoed

Ver van huis? 26 maart 2015. Pieter Schut Notaris vastgoed Ver van huis? 26 maart 2015 Pieter Schut Notaris vastgoed Ver van huis Parlementaire enquête Woningcorporaties Commissie van Vliet: "Het was een giftige cocktail van overambitieuze directeuren, falend

Nadere informatie

Dit jaar let de Belastingdienst extra op de kosten van de ondernemer en wordt ook het aantal

Dit jaar let de Belastingdienst extra op de kosten van de ondernemer en wordt ook het aantal Nieuw jaar = nieuwe regels Het jaar 2014 is al weer een aantal weken oud. Een nieuw jaar zorgt ook weer voor nieuwe regels. In deze nieuwsflits een aantal belangrijke opmerkingen / wijzigingen voor 2014.

Nadere informatie

Addendum behorende bij de vaststellingsovereenkomst Belastingplicht Woningcorporaties (d.d. 15 januari 2007) Projectgroep Belco 14 maart 2007

Addendum behorende bij de vaststellingsovereenkomst Belastingplicht Woningcorporaties (d.d. 15 januari 2007) Projectgroep Belco 14 maart 2007 Addendum behorende bij de vaststellingsovereenkomst Belastingplicht Woningcorporaties (d.d. 15 januari 2007) Projectgroep Belco 14 maart 2007 INHOUDSOPGAVE I Partijen II Addendum en Vaststellingsovereenkomst

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Bijlage 1. 7.1 Subsidies en belastingvoordelen. Particulieren. es: SDE http://www.agentschapnl.nl/pro grammasregelingen/subsidieregelingzonnepanelen

Bijlage 1. 7.1 Subsidies en belastingvoordelen. Particulieren. es: SDE http://www.agentschapnl.nl/pro grammasregelingen/subsidieregelingzonnepanelen Bijlage 1 7.1 Subsidies en belastingvoordelen Particulieren Subsidi Hyperlink: es: SDE http://www.agentschapnl.nl/pro grammasregelingen/subsidieregelingzonnepanelen Kenmerken: Voor een zon-pv installatie

Nadere informatie

Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief

Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief Onlangs is een wetswijziging aangenomen waardoor het algemene btw-tarief in Nederland van 19% naar 21% zal worden verhoogd. In de praktijk leidt dit tot verschillende

Nadere informatie

Investeren in Duurzame Oplossingen

Investeren in Duurzame Oplossingen Investeren in Duurzame Oplossingen Energie Investeringsaftrek Kleinschaligheidsaftrek Willekeurige Afschrijving Investeren Aan investeringen in duurzame energie zijn subsidies en financiële voordelen gekoppeld.

Nadere informatie

Particulieren met zonnepanelen kunnen ondernemer voor de btw zijn

Particulieren met zonnepanelen kunnen ondernemer voor de btw zijn Particulieren met zonnepanelen kunnen ondernemer voor de btw zijn Voor de levering van elektriciteit aan uw energieleverancier met behulp van zonnepanelen kunt u aangemerkt worden als ondernemer voor de

Nadere informatie

Veel gestelde vragen en antwoorden over btw-heffing bij particulieren met zonnepanelen.

Veel gestelde vragen en antwoorden over btw-heffing bij particulieren met zonnepanelen. Veel gestelde vragen en antwoorden over btw-heffing bij particulieren met zonnepanelen. 1) Vanaf welk moment word ik door de Belastingdienst als BTW-ondernemer aangemerkt? De Belastingdienst merkt u aan

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Wat is WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

Ontwerpregeling subsidiebedragen WKK 2006

Ontwerpregeling subsidiebedragen WKK 2006 Handelend na overleg met de Minister van Financiën en de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; Gelet op artikel 72p, tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998; Besluit:

Nadere informatie

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen Bertus Postma 1 Onderwerpen Berenschot Algemene ontwikkelingen stimuleringsregelingen Relatie met projectfasering Regionale regelingen Geothermie:

Nadere informatie

PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR

PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR 3 BASISTHEMA S 26 maart Huurovereenkomsten en Huurrecht 8 april Huurprijs(beleid) en servicekosten 22 april Fiscale aspecten bij scheiden van wonen en zorg 2 SPECIFIEKE

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken. Nederlandse Woonbond Dhr. R. Paping Postbus 3389 1001 AD AMSTERDAM

Ministerie van Economische Zaken. Nederlandse Woonbond Dhr. R. Paping Postbus 3389 1001 AD AMSTERDAM Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Nederlandse Woonbond Dhr. R. Paping Postbus 3389 1001 AD AMSTERDAM Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594

Nadere informatie

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 1. Warmtewet algemeen Het waarom van de Warmtewet Als een huurder is aangesloten op stadsverwarming of blokverwarming (1 grote installatie voor

Nadere informatie

Warmtewet vervolg. implementatie proces

Warmtewet vervolg. implementatie proces Warmtewet vervolg implementatie proces Indien Verhuurder ook Warmte-leverancier is, verandert de structuur /afwikkeling van de gemaakte kosten naar de huurder! => Advies- e/o Instemmings-plichtig! Landelijke

Nadere informatie

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron Bijlage A Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron 1 januari 2016 Artikel 1 Energielevering 1.1 Definities Afgenomen Elektriciteit Het aantal eenheden elektriciteit in kwh dat van het netwerk

Nadere informatie

Memorie van toelichting. Inleiding

Memorie van toelichting. Inleiding Memorie van toelichting Inleiding Dit wetsvoorstel strekt tot wijziging van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte. Het wetsvoorstel maakt het voor verhuurder en huurder mogelijk om in het kader van

Nadere informatie

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013 C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL 20 november 2013 Overzicht 1.Saldering 2.Zelflevering 3.Verlaagd tarief bij collectieve opwek Nb. Disclaimer: hoe

Nadere informatie

1.1 Inleiding: 1.2 Verduurzaming woningportefeuille: De Woonbundel

1.1 Inleiding: 1.2 Verduurzaming woningportefeuille: De Woonbundel Onderwerp : Verslag bijeenkomst Financiering Energiebesparing Aan : De Futura Platformen Duurzaamheid en Finance & Treasury Van : Thomas Filthaut en Jetske Thielen Kopie : Geïnteresseerden binnen de Futura

Nadere informatie

Inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, willekeurige afschrijving

Inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, willekeurige afschrijving Inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, willekeurige afschrijving Geldend op 24-07-2009 - Besluit van 27 maart 2001; CPP 2001/366M De directeur-generaal Belastingdienst heeft namens de staatssecretaris

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

Wat staat ons op fiscaal gebied te wachten in 2014?

Wat staat ons op fiscaal gebied te wachten in 2014? Wat staat ons op fiscaal gebied te wachten in 2014? Eerste schijf inkomstenbelasting omlaag In het belastingplan 2014 staat dat het tarief van de eerste schijf in de loon- en inkomstenbelasting stapsgewijs

Nadere informatie

Hoe werkt de EIA. toegespitst op de Hybrid Steering Pump

Hoe werkt de EIA. toegespitst op de Hybrid Steering Pump TryDo SteeringGear (01) BV De Wetterwille 84 9207 BL Drachten Tel. +31 (0) 649680905 Fax +31 (0) 512 546538 E-mail info@trydo.nl KvK nr. 011.37.155 BTW nr. 8198.94.060.B01 Hoe werkt de EIA toegespitst

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening

Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening Huisvestingsvoorziening en taakstelling 1 Wij willen in onze gemeente de regeling huisvestingsvoorziening gebruiken om 50 vergunninghouders te

Nadere informatie

Medezeggenschap bij scheiden wonen en zorg. Simone Bovenhorst consulent regio Noord-Oost Nederlandse Woonbond

Medezeggenschap bij scheiden wonen en zorg. Simone Bovenhorst consulent regio Noord-Oost Nederlandse Woonbond Medezeggenschap bij scheiden wonen en zorg Simone Bovenhorst consulent regio Noord-Oost Nederlandse Woonbond 1 Wat ga ik vertellen? Huidige regelgeving: - huurprijs en servicekosten - Wmcz - Wohv (Overlegwet)

Nadere informatie

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron Bijlage A Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron 1 januari 2015 Artikel 1 Energielevering 1.1 Definities Afgenomen Elektriciteit Het aantal eenheden elektriciteit in kwh dat van het netwerk

Nadere informatie

HANDLEIDING FISCALE ONDERSTEUNING VOOR HET VERVANGEN VAN ASBESTDAKEN EN PLAATSEN VAN ZONNEPANELEN

HANDLEIDING FISCALE ONDERSTEUNING VOOR HET VERVANGEN VAN ASBESTDAKEN EN PLAATSEN VAN ZONNEPANELEN HANDLEIDING FISCALE ONDERSTEUNING VOOR HET VERVANGEN VAN ASBESTDAKEN EN PLAATSEN VAN ZONNEPANELEN Wilt u uw stal, loods, schuur of kantoor asbestvrij maken en/of zonnepanelen aanschaffen? Dan kunt u daarvoor

Nadere informatie

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Introductie Methode Subsidies Technologien Wind Zon Geothermisch Biomassa Externe Investeerders

Nadere informatie

BTW-nieuwtjes 17-2013

BTW-nieuwtjes 17-2013 BTW-nieuwtjes 17-013 van vilsteren BTW advies bv Heidesteinlaan a, 6866 AG Heelsum E-mail: info@btwadvies.com Website: www.btwadvies.com Telefoon: 06-7071710 KvK Arnhem 0913609 1. Nieuw vastgoedbesluit

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

Btw en combinatiefuncties

Btw en combinatiefuncties Btw en combinatiefuncties 1 Inhoudsopgave 1. Achtergrondinformatie 3 1.1 Wat is een combinatiefunctie? 3 1.2 Inhoud brochure 3 2. Btw 3 3. Btw-gevolgen als een werknemer tegen vergoeding wordt uitgeleend/gedetacheerd

Nadere informatie

Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst

Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst 25 maart Sint Annaparochie Programma 20.00 uur Opening bijeenkomst en toelichting op het Programma 20.10 uur Energiebesparing (Greet Ruitenberg) 20.45 uur

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen

HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen De wijze waarop internationale transacties in de heffing van btw worden betrokken, wordt bepaald door de systematiek van de btw-wetgeving.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 228 Wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek en de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte in verband met de mogelijkheid voor verhuurder

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

Woningwet op weg. De Wooncoöperatie. Kevin Klop 17 juni 2015

Woningwet op weg. De Wooncoöperatie. Kevin Klop 17 juni 2015 Woningwet op weg De Wooncoöperatie Kevin Klop 17 juni 2015 Achtergrond Troonrede 2013 Participatiesamenleving Legitimiteit corporatiesector Parlementaire enquête Essay Adri Duivesteijn De koopwoning bereikbaar

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Plan van Aanpak Huurderskoepels Het grote voordeel van collectieve opwek door huurders is dat het laagdrempelig, schaalbaar, betaalbaar en snel uit te voeren is. De aanpak bestaat uit de volgende stappen:

Nadere informatie

Zonnepanelen interessant voor huurders

Zonnepanelen interessant voor huurders Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.6.95 Zonnepanelen interessant voor huurders Bronnen Woonbond.nl, Zonnepanelen interessant voor huurders, d.d. 1.2.2016 Woonbond.nl, Brochure zonnepanelen voor huurders,

Nadere informatie

Inleiding. Belangrijkste vindplaatsen. 1 Btw-ondernemerschap

Inleiding. Belangrijkste vindplaatsen. 1 Btw-ondernemerschap Btw-aftrek zonnepanelen Inleiding Als gevolg van het arrest HvJ EG 20 juni 2013, nr. C219/12 (Fuchs) is de vraag gerezen of Nederlandse particulieren die zonnepanelen plaatsen op hun woning, btw-ondernemer

Nadere informatie

De volkshuisvestelijke gevolgen van de DAEB-splitsing

De volkshuisvestelijke gevolgen van de DAEB-splitsing De volkshuisvestelijke gevolgen van de DAEB-splitsing Hanjo Lagas, directeur Atrivé Het middensegment in de huursector VOGON studiemiddag, 14 september 2011 Visie Europa In 2007 klacht IVBN in 2007 (belangenvereniging

Nadere informatie

De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning

De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning Hieronder wordt ingegaan op de fiscale consequenties van de aankoop en het bezit van een recreatiewoning die zodanig met de (onder)grond is verbonden

Nadere informatie

Asbestsanering en/of plaatsen van zonnepanelen

Asbestsanering en/of plaatsen van zonnepanelen Asbestsanering en/of plaatsen van zonnepanelen DRV Subsidie Advies 17-07-2014 Wilt u uw stal, loods, schuur of kantoor asbestvrij maken en/of zonnepanelen aanschaffen? Dan kunt u daarvoor financiële ondersteuning

Nadere informatie

BELANGRIJKSTE WIJZIGINGEN BESLUIT TOEGELATEN INSTELLINGEN VOLKSHUISVESTING. Vergelijking van het concept en definitieve BTIV bij de Woningwet

BELANGRIJKSTE WIJZIGINGEN BESLUIT TOEGELATEN INSTELLINGEN VOLKSHUISVESTING. Vergelijking van het concept en definitieve BTIV bij de Woningwet BELANGRIJKSTE WIJZIGINGEN BESLUIT TOEGELATEN INSTELLINGEN VOLKSHUISVESTING Vergelijking van het concept en definitieve BTIV bij de Woningwet DAEB portefeuille Niet-DAEB portefeuille Governance Implementatietrajecten

Nadere informatie

ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012

ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012 Zonnige kansen voor ondernemers in Rheden ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012 Hoe werkt een zonnepaneel? 2 Wat gebeurt er met opgewekte stroom? Deel van de opgewekte stroom wordt direct verbruikt (zelflevering).

Nadere informatie

Financiering Duurzaamheid en Monumenten. Maarten Maresch (IBPM)

Financiering Duurzaamheid en Monumenten. Maarten Maresch (IBPM) Financiering Duurzaamheid en Monumenten Maarten Maresch (IBPM) Opbouw presentatie Europese subsidiemogelijkheden energie Nederlandse subsidie mogelijkheden energie Fiscale ondersteuning Financieringsondersteuning

Nadere informatie