UKULELE IN DE KLAS Interactieve muzieklessen met de ukulele voor alle basisschoolleerlingen in Rotterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UKULELE IN DE KLAS Interactieve muzieklessen met de ukulele voor alle basisschoolleerlingen in Rotterdam"

Transcriptie

1 UKULELE IN DE KLAS Interactieve muzieklessen met de ukulele voor alle basisschoolleerlingen in Rotterdam AANVRAAG STADSINITIATIEF ROTTERDAM 2013

2 PRELUDE "Het volgende uur hebben we muziekles", zegt de juf. Met een warm onthaal van gillende kinderen komen we de klas binnen met onze leskisten. "Ukulele! Ukulele", roept de klas. Iedereen is uitbundig en wil het liefst zo snel mogelijk een ukulele vast pakken. Maar we moeten ze eerst nog even stemmen, want ze komen van buiten. Ongeduldig krijgen de eerste kinderen een ukulele in de handen en onmiddelijk zitten we in een zee van pling plong geluiden. Als ieder kind een ukulele heeft gaan we het eerste liedje spelen. We laten de kinderen het eerste akkoordje zien, te spelen met slechts één vinger. Je zet je ringvinger in het derde vakje op de onderste snaar neer! Ja, we gaan eerst samen Vader Jacob spelen om op te warmen. Dat liedje kent iedereen toch? Na wat JA geroep besluiten we het liedje meteen in canon te zingen. Iedereen doet mee en het klinkt al goed! Reden om de lat een beetje hoger te leggen. We gaan meteen door met een zelf geschreven moeilijker liedje met drie akkoorden: The 3 Moons! Het ritme van dit liedje is een beetje anders leggen we uit. Het klinkt zo: q iq q iq (1-2e-3-4e) Binnen een mum van tijd spelen de kinderen het ritme mee en leggen we de akkoorden van het liedje uit. Op het digibord verschijnt de uitleg van het liedje en speelt ook de interactieve Ukulele mee. Een fluitje van een cent! We oefenen de akkoorden: ringvinger, middelvinger, wijsvinger erbij, wijsvinger weer los. Het gaat zeer voorspoedig in de klas en de kinderen vinden het erg leuk, omdat ze het zo snel mee kunnen spelen en de hele klas gezellig samen muziek maakt! Na het liedje toveren we op verzoek van de juf nog één van de interactieve 'spelletjes' tevoorschijn. Het is een soort ritmebox met veel geluiden. Dit spelletje laat heel duidelijk in stappen horen hoe een bepaald ritme opgebouwd kan worden. "Horen jullie dat? Het klinkt een beetje als reggae!" Vervolgens besluit de juf om Poesie Mauw in een reggae versie te spelen met de klas. Het liedje heeft maar 2 akkoorden, dus goed te doen. En ook dit liedje wordt goed opgepakt en kan na een paar keer oefenen samen gespeeld worden. Gezien onze ervaringen met de ukulele, het gemak waarmee je het leert en wij muziek maken erg belangrijk vinden, hebben wij een haalbare oplossing bedacht voor muziekles op alle scholen: Ukulele-les in de klas via een interactief lesprogramma op een digibord! Extra kosten voor een externe muziekdocent zijn niet noodzakelijk! Vanaf 2013 krijgt elk kind iedere week op een vrolijke, laagdrempelige, originele, innovatieve, inspirerende, gezamenlijke muziekles met UkuleleInDeKlas. Na verloop van tijd ontstaan op een aantal scholen ongetwijfeld ukulele-orkesten, scholen delen hun ervaringen, tips en hits en plaatsen verzoeknummers op de website van UkuleInDeKlas. UkuleleInDeKlas - 1

3 1. WAAROM UkuleleIndeKlas? (aanleiding voor het initiatief) De eerste concrete aanleiding voor dit initiatief is de UKULELE zelf! De ukulele is klein dus je kunt hem overal mee naar toe nemen en is hierdoor een echte vriend waar je al je gevoelens op kwijt kan! Een ukulele is goedkoop dus de prijs is geen reden om hem de rug toe te keren en bovenal: het is heel erg makkelijk, heeft maar 4 snaren en is toch een volwaardig instrument. Het is zelfs zo eenvoudig dat je zonder te studeren toch beter leert spelen! Als beginnend ukulele-speler heb je direct resultaat en daardoor is het ook zo leuk. De ukulele is niet pretentieus, eerder laagdrempelig. Echt iedereen kan het leren, van jong tot oud! Muzikaal of niet! En in tegenstelling tot de blokfluit kun je er akkoorden op spelen en erbij zingen! Daar komt bij dat het niet goed gaat met het muziekonderwijs op basisscholen in ons land en dat is helemaal niet nodig. Ondanks dat het nog wel in de kerndoelen van het Ministerie van OCW staat, is muziek op school geen vanzelfsprekendheid meer en helaas op veel basisscholen nagenoeg verdwenen. Hier zijn verschillende oorzaken voor. Directeuren van basisscholen moeten vaak een keuze maken tussen het verbeteren van basisvaardigheden taal en rekenen of het onderwijs in de andere vakken, waaronder muziek. Taal en rekenen krijgen dan een hogere prioriteit. Daarnaast is het voor juffen en meesters lastig om muziekles te geven. Op de lerarenopleidingen is muziekles al jaren een ondergeschikt onderdeel in het curriculum. Om een vakleerkracht voor muziek in te huren hebben veel scholen vaak geen budget. Daarom denken wij al geruime tijd na over een programma dat een antwoord biedt op de problemen die basisscholen momenteel ondervinden bij het invullen van de muzieklessen. Samen muziek maken is, behalve heel erg leuk en ontspannend, belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Muziek is één van de beste manieren om vaardigheden aan te leren, omdat het niet talig is. Kinderen leren zich te concentreren. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat kinderen die muziek maken beter kunnen luisteren. Goed luisteren is een eerste voorwaarde om beter te leren en bevordert onder andere de taalverwerving en de leesvaardigheid. Ook ondersteunt muzikale training de behandeling van dyslexie. Nog een heel positief element van samen muziek maken in de klas is het sociale aspect. Kinderen leren samenwerken en kunnen elkaar helpen. Kortom muziekles is heel belangrijk, juist in het basisonderwijs, want hoe jonger je ermee begint, hoe meer effect het heeft op latere leeftijd 1. Wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van muzikale training op de hersenontwikkeling van kinderen is nog in volle gang, maar de belangrijkste conclusies kunnen al getrokken worden. Augustus 2010 waarschuwden Amerikaanse hersenonderzoekers in Nature Reviews dat de trend om muziekles en zang op te offeren aan andere schoolvakken op de lange termijn onze academische prestaties kan aantasten 2. Zelf muziek maken heeft aanzienlijk meer impact dan passief luisteren naar muziek. Volgens vooraanstaand hersenonderzoekster Nina Kraus kan de vereiste grootschalige inspanning om muzikale training op jonge leeftijd aan te bieden alleen worden bereikt op school 3. 1 Uit de recente publicatie : Muziek en kinderhersenen waarin Mark Mieras, fysicus en wetenschapsjournalist, gespecialiseerd in hersenonderzoek in opdracht van het Jeugdcultuurfonds Nederland in kaart bracht welk wetenschappelijk onderzoek inmiddels is verricht naar de invloed van muziek luisteren en maken op kinderhersenen (te downloaden via 2 Music training for the development of auditory skills 3 UkuleleInDeKlas - 2

4 2. WAT DOET UkuleleInDeKlas? (doelstelling) UkuleleInDeKlas biedt interactieve muzieklessen aan met behulp van ukulele en digitaal schoolbord (digibord) voor alle basisschoolleerlingen in Rotterdam. De juf of meester hoeft niet per se muzikaal te zijn om muziekles te geven dankzij het interactieve lesprogramma. De les kan via een digibord gegeven worden en de leerkracht kan eventueel thuis alvast een liedje proberen. Extra kosten voor een externe muziekdocent zijn niet noodzakelijk. Een voorproefje van het interactieve lesprogramma is te zien op school/. Het is eenvoudig: je klikt een liedje aan en de ukulele op het digibord laat zien welk akkoord je moet spelen en hoe je deze moet pakken. In heel veel liedjes zitten maar twee of drie akkoorden en deze kunnen binnen een paar minuten al worden gespeeld. Men kan zien hoe de vier verschillende snaren samen een akkoord vormen en hoe dit akkoord met één vinger veranderd kan worden. Ukulele spelen is zo gemakkelijk dat echt iedereen het kan leren! Langzaam wordt de moeilijkheidsgraad opgebouwd met verschillende kinderliedjes en de ukulele playalong kan met verzoeknummers van kinderen zelf worden aangevuld. Het lesmateriaal op de hierboven genoemde website is in eerste instantie ontwikkeld voor een groot ukulele project op basisscholen in Oost Groningen waar een orkest van 300 kinderen enkele liedjes moest leren spelen. (Zie in de bijlage van dit document het verhaal van Beppie Holwerda Akse). UkuleleInDeKlas heeft inmiddels op een aantal scholen lesgegeven. Kinderen vinden het ontzettend leuk, doen erg gemotiveerd mee en leren snel. In vooral Angelsaksische landen, zoals Canada, Australië en Nieuw Zeeland, USA, maar ook in Frankrijk, Duitsland en Zweden zijn er veel ukulele op school projecten met als resultaat vele schoolorkesten en uitwisseling van leerervaringen via websites. In Groot Brittannië zijn muzieklessen met ukulele op basisscholen inmiddels onderdeel van het nationale onderwijs curriculum. UkuleleInDeKlas wil de komende drie jaar alle Rotterdamse basisscholen voorzien van ukuleles en een digitaal interactief muziekles programma in combinatie met workshops voor de leerkrachten. De scholen kunnen hiermee hun leerlingen zelf weer een complete muziekles aanbieden - met instrument en zang - iets simpels waarmee leerkrachten weer vertrouwd raken met en lol krijgen in het geven van muziekles op school. UkuleleInDeKlas - 3

5 3. VOOR WIE IS UkuleleInDeKlas? (doelgroep) UkuleleInDeKlas is in eerste instantie een initiatief voor alle Rotterdamse kinderen op de basisschool. Jong geleerd is oud gedaan en muziek hoort bij je algemene ontwikkeling! Muziek luisteren en het zelf beoefenen draagt bij aan de realisatie van de kerndoelen in het Rotterdamse basisonderwijs. Muziekles is echter bijna volledig verdwenen van basisscholen. Daarom maken wij onze doelgroep iets groter! Een tweede doelgroep bestaat uit de meesters en juffen van de Rotterdamse basisscholen. Zij krijgen de mogelijkheid om op tamelijk eenvoudige wijze muziekles in de klas te geven, zonder dat zij daar zelf goed in hoeven te zijn. Als je een ukulele kan stemmen en weet hoe je een computer moet bedienen, kom je al een heel eind. Een derde, niet onbelangrijke doelgroep is het onderwijs op de pedagogische academie! Wanneer ook daar ukuleles terecht komen is de cirkel rond! Het succes van de ukulele-lessen op scholen in het buitenland ondersteunen dit beeld. Een mooi vooruitzicht dus waarbij ook ouders, buren, opa s en oma s geprikkeld worden om het eens te proberen. De ukulele verbroedert en zorgt voor sociale betrokkenheid. Het vrolijke geluid en het gemak van het instrument werken aanstekelijk. UkuleleInDeKlas is een initiatief dat snel vruchten kan afwerpen en bovendien is het een goede start voor verdere muzikale ontwikkeling. Iedere Rotterdammer kan genieten van dit initiatief. Ukulele is bij uitstek het instrument waarmee je vrienden maakt. Het is enorm vrolijk. Uiteraard versterkt het de band tussen Rotterdammers enorm. Op muzikaal vlak communiceren is veel directer en intuïtiever. Muziek maken is gelijk aan contact maken met je creatieve IK. Als 2 ukulele-spelers elkaar tegenkomen ontstaat er gelijk vriendschap en de behoefte om ervaringen uit te wisselen of samen een potje te strummen. Nog één belangrijk aspect: Zelfs als je het nog niet zo goed kan, sta je bij andere (ukulele-spelers) nooit voor gek! Het wordt altijd toegejuigd! Zeker als oma het ook eens wil proberen!! Hilarisch! Dit heeft nogmaals te maken met het gemak waarmee je het speelt! UkuleleInDeKlas - 4

6 4.DE BENODIGDE ACTIVITEITEN VAN UkuleleInDeKlas Hieronder volgen puntsgewijs de hoofdactiviteiten die binnen het project plaatsvinden. - Er wordt een groot aantal ukuleles ingekocht (7500 MAX). Hiervoor moet een keuze gemaakt worden uit verschillende modellen/leveranciers om de meest geschikte schoolukulele in te kopen. Er zijn reeds onderhandelingen gaande met diverse leveranciers en er is knowhow van goede instrumenten. - De ukuleles moeten over een groep scholen verdeeld worden. Per school die mee doet zijn 30 ukuleles nodig. Voor de ukuleles worden kisten vervaardigd zodat ze gemakkelijk binnen de school opgeborgen en verplaatst kunnen worden. - Er wordt een online lesprogramma uitgewerkt en gebouwd. Dit lesprogramma wordt d.m.v. digibord in de klas gebruikt. - Er wordt content vervaardigd voor het online lesprogramma. - Er worden voor alle scholen workshops georganiseerd voor onderwijzers waarin zij op weg geholpen worden om zelfstandig met het lesprogramma en de ukuleles in de klas te werken. Tevens wordt er, indien gewenst, op elke school één voorbeeldles in de klas gegeven door Jan & Els van Ukulele TV. - Er wordt een handleiding gemaakt voor onderwijzers waarin aan de orde komen: Het gebruik van de ukulele in de klas, het gebruik van het interactieve lesprogramma, het onderhoud van de ukuleles, tips en tricks. - Het online lesprogramma wordt voortdurend uitgebreid met nieuwe liedjes, filmpjes etc. - De punten hierboven vinden in de eerste twee á drie jaar plaats. Daarna wordt nog steeds ondersteuning gegeven aan scholen m.b.t. het lesprogramma, onderhoud van ukuleles, etc. en wordt er ook nog steeds content toegevoegd (op de langere termijn met name meespeel-liedjes). UkuleleInDeKlas - 5

7 5. WAT WIL UkuleleInDeKlas BEREIKEN? (beoogd resultaat) Dat kinderen van jongs af aan muziek kunnen maken. Dat ze in de gelegenheid zijn om een instrument te leren bespelen. Dat ze ook leren om met elkaar muziek te maken. Dat muzikale vorming weer onderdeel wordt van het basisonderwijs. De discussie over het belang van muzieklessen voor de ontwikkeling van kinderen wordt momenteel op diverse fronten gevoerd. Zo onderstreept ook de wethouder van onderwijs in Amsterdam het belang 4 van muziek op de basisschool. UkuleleInDeKlas wil bereiken dat Rotterdamse basisschool kinderen allemaal weer muzieklessen krijgen maar dan met een ukulele! Wij denken dat als een muzieklesprogramma laagdrempelig, gemakkelijk uit te voeren, aansprekend en met nieuwe digitale leervormen wordt aangeboden, basisscholen vanzelf verleid worden en geholpen zijn bij het organiseren van muzieklessen. Het interactieve lesprogramma met de ukulele, waarbij een externe muziekdocent niet noodzakelijk is, is bij uitstek de manier om dit te doen. Met de steun van het Stadsinitiatief kunnen alle basisscholen worden voorzien van de benodigde instrumenten en lesmateriaal. Leerkrachten kunnen het programma na een introductie-workshop eenvoudig zelf uitvoeren. Zij krijgen de mogelijkheid om op tamelijk simpele, maar wel complete en attractieve wijze muziekles in de klas te geven, zonder dat zij daar zelf goed in hoeven te zijn. Als extra element zou UkuleleInDeKlas ook aan de leerkrachten basisonderwijs in opleiding op de PABO s in Rotterdam trainingen kunnen geven. Motivatie om dit te steunen! Het gaat te langzaam!! In samenwerking met het Stadsinitiatief Rotterdam moet dit te doen zijn!! Het kan niet anders... Het moet nu gebeuren, we zitten er midden in!! We moeten die kans grijpen!! Ukulele is VET LAUW! Als je als gitarist geen ukulele bij je hebt ben je niet COOL meer... Het is een status geworden! We moeten er bovenop springen, NU! 4 UkuleleInDeKlas - 6

8 6. WIE DOET ER MEE MET UkuleleInDeKlas? (betrokkenheid andere partijen) Veel Rotterdammers zijn betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van het initiatief. Als eerste zijn alle Rotterdamse scholen en (muziek-) leerkrachten betrokken bij dit project. Zij krijgen dankzij het Stadsinitiatief de mogelijkheid om op een betaalbare, eenvoudige en leuke manier muziekles te geven in de klas. UkuleleInDeKlas is geïnitieerd door Marcel van der Zwet, Eveline Ketterings en Liliane Geerling. Drie mensen met een heel verschillende professionele achtergrond die het belang van muziekeducatie voor de jeugd een warm hart toedragen. Uiteraard spelen zij alle drie ukulele! Liliane Geerling heeft de opleiding Industrieel Ontwerpen gevolgd aan de TU Delft en deed daarna als AIO onderzoek bij de faculteit Bouwkunde bij diezelfde TU Delft naar de inrichting en gebruik van de openbare ruimte. Zij heeft ruim 13 jaar op verschillende plekken voor de gemeente Rotterdam gewerkt en daarna meer dan 5 jaar voor een particulier adviesbureau voor ruimtelijke ontwikkeling. Sinds eind 2012 heeft zij haar eigen bureau voor duurzame ontwikkeling, wat zij combineert met lesgeven aan het IHS van de Erasmus Universiteit en op de Delta Academy van de HZ University of Applied Sciences. Zij heeft ruime ervaring met het organiseren van (onderwijs) programma's. Zo organiseerde zij voor het 150 jarig jubileum van Gemeentewerken Rotterdam de 'Brugklas', een programma waarbij zij op meer dan 40 basisscholen in Rotterdam met collega's lessen gaf over het ontwerpen en construeren van bruggen, met de scholen bruggen op schaal bouwde bij het Nai en Rotterdamse bruggen bezocht. Voor het voortgezet onderwijs organiseerde zij wedstrijden zandbruggen bouwen op het strand aan de Maas. Vanuit het particulier bureau verrichtte zij in opdracht van de dienst JOS het onderzoek Rotterdam kindvriendelijk, wat leidde tot de 'Bouwstenen voor een kindvriendelijk Rotterdam'. Hiervoor tekende zij in meer dan 7 wijken op basisscholen met kinderen mental maps van hun wijk. Sinds 1986 speelt zij ukulele in een bandje dat zij samen met onder andere Marcel van der Zwet in haar studietijd vormde. Eveline Ketterings, autodidact, veelzijdig en artistiek directeur bij Sheep Entertainment / 8 X 10. Zij is de laatste jaren vooral actief als filmmaker/producent en muzikant/performer. Ze is via theater, dans en zang bij de film terecht gekomen. Zes van haar korte films en één internet project weekfilms 2002/2003 in samenwerking met Marcel van der Zwet, gingen in premiere op het Rotterdams Film Festival. In 1989 deed ze klassieke zang aan het conservatorium Utrecht en in 1991 maakte ze een danssolo. In 1992 was ze onderdeel van de grandioze doordraaishow van Joop van den Zoon en het reizende theaterfestival de Parade. De Operavoorstelling Francesca da Rimini maakte zij in Van 1996 t/m 1998 maakte ze enkele voorstellingen in Lantaren/Venster te Rotterdam, verfilmde ze Dido s Farewell van Purcell en startte ze haar cinematografische carrière. Zingen en muziek maken is altijd gebleven. De film Als wij GROOT zijn heeft inmiddels ruim bezoekers op youtube. Haar laatste film Tamino - een fragment uit Zauberflute van Mozart - ging in 2012 in Rotterdam in première. Het laatste en huidige filmproject is UKULELE TV voor de lokale omroep Rotterdam. Marcel van der Zwet heeft de opleiding Industrieel Ontwerpen gevolgd aan de TU Delft. Daarna heeft hij zich als AIO enige tijd bezig gehouden met onderzoek in het breukgedrag van kunststoffen. In 1998 koos hij voor een verdere carrière als webdesigner/applicatieontwikkelaar en maakte bij wijze van experiment de eerste versie van de ukulele chordfinder. Zo verenigde hij zijn liefde voor muziek en de ukulele met het programmeren. Sinds zijn jeugd speelt hij gitaar, eerst klassiek en later in tal van verschillende bandjes. Omstreeks 1986 is daar de ukulele bijgekomen en nooit meer weggegaan. Als applicatieontwikkelaar/programmeur maakt hij sinds 2000 onderdeel uit van Antenna Men, bouwt websites, online- en mobiele applicaties. Hij werkte ook mee aan Uitnodiging voor een concert (zie verderop) waarvoor hij diverse muziekspelletjes heeft gebouwd. Momenteel verricht hij hiernaast samen met Eveline Ketterings diverse activiteiten in het Ukulele Paradijs. UkuleleInDeKlas - 7

9 Antenna-Men (Media Architectuur & Grafische Vormgeving) uit Rotterdam zal samen met UkuleleInDeKlas voor het interactieve gedeelte van het lesprogramma zorgen. Antenna-Men werkt aan een verscheidenheid van projecten op gebied van websites/webapplicaties zoals Archiprix International, iapps zoals ViaPanAm en WhyMisterWhy, boeken zoals Eversteijn, tentoonstellingen, publiciteit, etc. (zie Binnen het kader van deze aanvraag kan als voorbeeld van digitaal/interactief project Uitnodiging voor een concert genoemd worden in opdracht van en in samenwerking met het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Dit is een ict-ontwikkelproject Cultuur uitgevoerd met subsidie van het Ministerie van OCW. Het bevat onder andere een serie interactieve video s en muziekspelletjes waarin diverse aspecten van de muziek worden behandeld. Kennisnet schreef in een recensie over Uitnodiging voor een concert :... een uniek digitaal pakket; ontelbaar veel mogelijkheden en muzikaal van een hoge kwaliteit; beslist een must voor elke muziek- en CKVdocent! Het Ukulele Paradijs is een winkel & ontmoetingsplek voor ukulele-spelers. Een jaar of 3 geleden is deze winkel ontstaan als gevolg van een zoektocht naar een goede school-ukulele. In Granada, Spanje, hadden Marcel en Eveline tot hun verbazing eindelijk een winkel ontdekt waar ze ukuleles verkochten. Beiden kochten daar een Lanikai en waren zeer tevreden over de kwaliteit van deze betaalbare ukulele. Vanwege leveringsproblemen bij Lanikai, hebben zij zich in de zoektocht naar de juiste school-ukulele in andere merken verdiept. Binnen zeer korte tijd stonden de dozen op de stoep en hingen de wanden vol Kala s, Hudsons, Richwood, Oscar Schmidt, Mahalo s etc. en was er plotseling sprake van de eerste Ukulele Speciaalzaak in de Benelux. Het Ukulele Paradijs is inmiddels verzamelnaam voor een tal aan activiteiten. Er worden ukulele cursussen en workshops voor kinderen en volwassenen verzorgd. Er worden playalong-avonden georganiseerd waarbij ieder met een ukulele welkom is om mee te spelen en er wordt Ukulele TV gemaakt waarvoor speciale artiesten een liedje komen spelen. Neem een kijkje bij ukulele.nl/paradijs! Deze winkel met al haar activiteiten is onderdeel van Stichting 8 X 10. Freelancers werken samen met UkuleleInDeKlas voor de uitwerking en de content van het lesprogramma. Een team van Rotterdamse muzikanten, muziekdocenten, filmmakers, editors, animatoren en grafisch vormgevers uit het directe netwerk zullen stap voor stap invulling geven aan UkuleleInDeKlas. Deze groep makers zorgt gezamenlijk voor een deugdelijke en visueel aantrekkelijke inhoud van het lesprogramma. UkuleleInDeKlas zal de kwaliteit waarborgen en in een vroeg stadium de opdrachten formuleren. UkuleleInDeKlas gaat samen met de kenniskring Opgroeien in de stad van de Hogeschool Rotterdam monitoren welke effecten het muzieklesprogramma heeft op de leerprestaties van kinderen. Ook zal de educatieve doorontwikkeling van het lesprogramma met hun worden afgestemd. Op deze wijze kunnen resultaten van UkuleleInDeKlas geverifieerd worden en helder teruggekoppeld aan beleidmakers en bestuurders. UkuleleInDeKlas wil voor kennisdeling, kennisontwikkeling en kennisborging graag samenwerken met organisaties als Music Matters & SKVR. Zij kunnen eveneens bijdragen aan de muzikaal educatieve kant van dit programma. UkuleleInDeKlas - 8

10 Wat betekent UkuleleInDeKlas voor Rotterdam? (draagvlak) Bij tijd en wijle heeft Rotterdam de functie van koploper, voorbeeldgever of initiatiefnemer en een echte muziekgeschiedenis. In 1844 werd in Rotterdam de eerste officiële muziekschool van Nederland opgericht - deze stamde eigenlijk al uit de Middeleeuwen - die uitgroeide tot de grootste van het land en meteen de omvangrijkste gemeentelijke culturele instelling werd. De stad zelf ontwikkelde zich in de loop der jaren van Jazzstad tot Soulstad, Punkstad, Gabberstad, HipHopstad en wie weet ook tot Ukulelestad als via Rotterdamse kinderen uiteindelijk grote groepen Rotterdammers worden aangestoken. De ukulele is namelijk bij uitstek een instrument waarmee je vrienden maakt. De ontmoetingsplek in het Ukulele Paradijs aan de Paradijslaan in Crooswijk heeft de afgelopen 3 jaar aangetoond dat deze voorziening veel verder reikt dan de buurt, wijk of stad. Uit heel Nederland en België komen bezoekers van alle leeftijden een dagje naar Rotterdam voor een advies, aanschaf van een ukulele, maar ook om samen met anderen muziek te maken, deel te nemen aan een workshop of een optreden voor Ukulele TV (uitgezonden op Rotterdam TV). Rotterdam heeft de eerste en de grootste speciaalzaak en één van de belangrijkste websites op gebied van ukulele die wereldwijd erkenning heeft. Met UkuleleInDeKlas kan Rotterdam een goede voorbeeld functie krijgen voor de rest van Nederland. Op de stromen van muziek worden gemeenschappen gevormd, zei Hans van Mierlo ooit. En dat is precies wat Rotterdam nodig heeft. Een taal die iedereen spreekt, ongeacht zijn of haar afkomst. Marcel van der Zwet en Eveline Ketterings kwamen in 1999 tijdens een reis door de USA voor het eerst in aanraking met muzieklessen op school met behulp van ukuleles. Toen zij daar vervolgens ook zelf les mochten geven, waren zij overtuigd. Sinds die tijd voelen zij de missie om de ukulele in te zetten voor muzieklessen in het (basis)onderwijs in Nederland en om te beginnen het liefste in onze eigen stad Rotterdam. Tineke van der Steen, leerkracht op basisschool Het Baken in Werkendam, in 2009 verkozen tot Leraar van het jaar voor primair onderwijs : Onze taak is om kinderen op te voeden tot volwaardige mensen. Muziek draagt bij aan de vorming van kinderen en maakt het mens-zijn volledig. De voorwaarden die nodig zijn om goede muziekmomenten te creëren zijn in mijn ogen een goede muziekmethode, die ook een leerkracht die wat minder met muziek heeft, aan de hand kan nemen. Een directie die achter je staat. Een team dat van elkaar durft te leren. En je eigen enthousiasme waarmee je kinderen kunt inspireren. UkuleleInDeKlas - 9

11 7. UkuleleInDeKlas - WAT, WANNEER EN HOE? (planning) UkuleleInDeKlas kan direct in juni starten als het bij één van de prijswinnende initiatieven hoort. Er is al veel voorbereidend werk verricht. Er is al een eerste aanzet voor digitaal lesmateriaal gemaakt en via het inkoopnetwerk van Het Ukulele Paradijs kunnen snel en zelfs speciale Stadsinitiatief ukuleles geleverd worden. Met de dienst JOS (Jeugd, Onderwijs en Samenleving) is reeds contact gelegd voor de wijze waarop basisscholen het best betrokken en geïnformeerd kunnen worden. Het is een haalbaar plan en zal minimaal 3 jaar lopen. De scholen komen in de loop der tijd allemaal aan de beurt voor een workshop en voor de ukuleles. Hiervoor wordt 2 jaar uitgetrokken. Uitgaande van zo n 40 schoolweken per jaar zijn dat gemiddeld iets meer dan 3 scholen per week. Het plan is echter om een paar intensieve weken van workshops te plannen door het jaar heen. Na deze 3 jaar wordt van de scholen een kleine bijdrage in de vorm van een abonnement gevraagd (in de orde van 100 á 150/jaar). Het is nodig om ook op langere termijn het interactieve lespakket te onderhouden en te vernieuwen. We willen uiteraard wel met onze tijd mee gaan en over 3 jaar kunnen kinderen beter spelen en is er dus een vervolg programma nodig. Naast de Rotterdamse scholen kunnen op den duur ook abonnementen aan scholen en organisaties buiten Rotterdam verkocht worden om zo ook meer middelen voor de langere termijn te genereren. Basisschool De Wendakker in Zwolle profileert zich als een Muzikale Basisschool. In 2005 schreef ik daar het leerplan voor. In groep 4 en 5 leren de kinderen o.a. klassikaal klokkenspel spelen. In groep 6 volgen in samenwerking met muziekschool en muziekverenigingen korte curssen op o.a. viool, bugel, klarinet, keyboard en gitaar. In groep 7 en 8 was het streven om klassikaal instrumentaal te gaan musiceren. Dit bleek moeizamer te gaan dan gedacht: kinderen zijn op die leeftijd uitgekeken op de klokkenspellen, handtrommen en triangels. Gitaar en keyboard spreken meer aan, maar het klassikaal lesgeven hierin bleek didactisch lastiger dan verwacht, afgezien van de hoge kosten per instrument en de logistieke aspecten. Sinds twee jaar geven we echter klassikaal ukulele-les in groep 7. We zien nu in groep 8 een aanmerkelijke verhoging van het musiceer-niveau en het speelplezier. We kunnen aan het begin van de les muziek uitdelen, melodie met gitaar en ukulele-symbolen. Alle kinderen kunnen in principe de ukulele-partij spelen en degenen die wat meer aankunnen, of op gitaar of pianoles zitten, pakken gitaar of keyboard. Per klas wordt dit aangevuld met verschillende andere instrumenten die kinderen van thuis meenemen, cello, basgitaar, dwarsfluit. De basis in iedere klas is echter de ukulele-begeleiding die ieder kind kan spelen, zodat iedereen op een volwaardige manier kan meedoen. Jan Turkenburg, vakleerkracht muziek, Zwolle Ambassadeur van Ukulele.nl UkuleleInDeKlas - 10

12 Voor de zomervakantie 2013: 1 Wij zullen direct met de leveranciers contact opnemen om te onderzoeken welke deals er gemaakt kunnen worden op het gebied van aanschaf ukuleles en de planning/levering daaromtrent. Er wordt als eerste een groot aantal ukuleles besteld (7500 als alle 250 scholen mee kunnen doen). Hiervoor moet een keuze gemaakt worden uit verschillende modellen/leveranciers om de meest geschikte ukulele deal te sluiten. Er is knowhow van goede instrumenten en er is ook al contact met diverse leveranciers waarbij offertes zijn aangevraagd om inzicht te krijgen in prijs, leveringstijden en mogelijkheden voor zelfs een eigen en herkenbare Stadsinitiatief school-ukulele. Voor de levering van ukuleles zijn we afhankelijk van de leveranciers en dit zal in een aantal fasen plaatsvinden. 2 De actieve benadering van de scholen start per direct. Er wordt een projectleider aangesteld die contact met de scholen onderhoudt en de logistiek bepaalt. In mei-juni wordt op basisscholen het programma voor het komend schooljaar in hoofdlijnen bepaald. We zullen met een brief en telefoontje het eerste contact leggen met alle Rotterdamse scholen. Nog voor de zomervakantie kunnen voor de allereerste scholen workshops voor de leerkrachten ingepland worden en de workshops in de klassen zelf. Deze actie loopt uiteraard de komende drie jaren door tot alle scholen aan de beurt geweest zijn. 3 Vanaf juni wordt er aan de uitbereiding van het lesmateriaal gewerkt met een vast team van makers en specialisten, dat de eerste aanzet van het programma verder ontwikkelt. Deze aanzet is te zien op: Het interactieve lesprogramma zal flink uitgebreid worden met onder andere ritme & tempo spelletjes, kinderliedjes in een ander jasje maar ook toonladders en een simpele vorm van harmonie/akkoordenleer. De bijbehorende chordfinder uit 2002 krijgt een update en elke basisschool die zich aanmeldt krijgt een login met een eigen pagina. 4 Er wordt een handleiding gemaakt voor leerkrachten, waarin de volgende punten aan de orde komen: Het gebruik van de ukulele in de klas, het gebruik van het interactieve lesprogramma, het onderhoud van de ukuleles, wat muziektheorie, tips en tricks. Na de zomervakantie 2013: 5 Vanaf september zullen de eerste workshops voor leerkrachten en leerlingen starten als de ukuleles voor scholen in groten getale binnenkomen. Per school die mee doet zijn 30 ukuleles nodig. De ukuleles worden over een groep scholen verdeeld op volgorde van binnenkomst (aanmeldingen van de scholen) of per deelgemeente. UkuleleInDeKlas zal voor ± 40 scholen per kwartaal workshops voor docenten en leerlingen verzorgen. We streven ernaar om voor het einde van 2015 alle scholen te laten deelnemen aan het programma. 6 Met de Kenniskring Opgroeien In De Stad van de Hogeschool Rotterdam wordt een aantal scholen c.q. klassen geselecteerd die gaan deelnemen aan het monitoringsprogramma, waarmee de effecten van de muzieklessen op de leerprestaties van kinderen onderzocht zullen worden. Deze scholen c.q. klassen worden minimaal 3 jaar gevolgd. 7 Februari 2014 vindt een evaluatie plaats van het eerste half jaar met de deelnemende scholen en waar nodig wordt het programma bijgesteld. 8 Het social media gedeelte van de website wordt tussentijds bijgewerkt met content die deelnemende scholen aanleveren, bijvoorbeeld filmpjes die in de klas zijn gemaakt, verzoeken voor nieuw toe te voegen liedjes, tips, ervaringen, etc. Deze actie loopt continu door. 9 Eind 2014 worden de tussentijdse resultaten gepresenteerd. Er wordt een ukulele concert georganiseerd waar meerdere scholen aan meedoen, b.v. met kerst in de Laurenskerk. 10 Voor de zomer van 2016 hebben alle basisscholen deelgenomen aan UkuleleInDeKlas en heeft Rotterdam vele vrolijke, muzikale, sociale en slimme basisschoolkinderen. De eerste resultaten van de scholen c.q. klassen die deelnemen aan het monitoringsprogramma van de Kenniskring Opgroeien In De Stad van de Hogeschool Rotterdam worden bekend gemaakt. 11 Na 2016 wordt (blijvend) ondersteuning geboden aan scholen m.b.t. de instrumenten en het lesprogramma. Daarnaast wordt ook het lesprogramma zelf onderhouden en waar nodig geüpdatet. Er zullen ook steeds nieuwe liedjes en filmpjes toegevoegd worden. UkuleleInDeKlas - 11

13 8. WAT NEEMT UKULELEINDEKLAS MEE EN WAT HEEFT ZIJ NODIG? (uitleg bij begroting) Inzet eigen middelen UkuleleInDeKlas kan gebruik maken van een basisinfrastructuur die de afgelopen 15 jaar is ontwikkeld. Deze basisinfrastructuur bestaat uit de ukulele chordfinder op internet, waarvan de eerste versie in 1998 online kwam en waar veel mensen in de loop der tijd gebruik van hebben gemaakt. Je kon de chordfinder downloaden naar je eigen computer, zodat je niet in hoefde te bellen (met je telefoonmodem) voor een akkoord. Allemaal GRATIS! De Ukulele chordfinder wordt nog steeds gedownload, de teller staat inmiddels op In 2002 is deze webapplicatie geheel omgebouwd naar een nieuwere programmeertaal (in flash, zodat geen losse plug-ins voor geluid meer nodig waren) en in 2004 is er het songmenu bijgekomen. De website, staat inmiddels op de zevende plaats van best bezochte ukulele websites wereldwijd. Op kun je akkoorden opzoeken en luisteren hoe ze klinken, je ukulele stemmen en meespelen met liedjes uit het songmenu. Als beginnend ukulele-speler wordt je wereldwijd doorgestuurd naar ukulele.nl om de eerste akkoorden te leren. De website heeft inmiddels ruim 2200 bezoekers per dag. Sunday Herald - Scotland - Sun 10 Jun 07 "Even the suppliers are out of them," said the woman behind the counter. "They go out of here as fast as they come in, but we're expecting a load next month"... I suspect and hope that behind closed doors a ukulele army is tuning up to be heard.... Unusually useful ukulele info Eilidh MacAskill - forthcoming ceilidh events YouTube - Sample the brilliant Gugug sound, or search for Benny's simple uke lessons Ukulele supplies, clubs and information - for uke players in the UK Ukulele Orchestra of Great Britain - simply some of the finest entertainment in the land Sheep Entertainment - an entertaining Dutch site featuring a play-along songbook and all the chords you'll need to know. Eind 2010 is er de website bij gekomen. Voor die tijd werden meespeelfilmpjes in Flash gemaakt als onderdeel van b.v. de weekfilmpjes 2002/2003. Dat was een vrij omslachtige methode dus is er een manier ontwikkeld om YouTube filmpjes te ondertitelen met ukulele-akkoorden, een soort karaoke voor de ukulele. Makkelijk, moeilijk, verschillende stijlen & genre s... Op kun je op je ukulele meespelen en meezingen met alle youtubefilmpjes die er door ons eigenhandig zijn ingezet. We selecteren de liedjes op speelbaarheid, populariteit van vroeger of nu, maar ook op kwaliteit van zowel de filmpjes als het geluid. Er staan inmiddels honderden liedjes met mooie filmpjes in de playalong die we gebruiken voor cursussen, workshops of playalong-avonden waarbij iedereen die een akkoord weet te raken mee ramt... Op deze manier is ukulele spelen en met elkaar oefenen zeer makkelijk en entertaining. Een aangepaste versie van ukulele playalong voor scholen werd zoals eerder vermeld ontwikkeld als digitaal lesprogramma voor een groot ukulele project op basisscholen in Oost-Groningen. Hiervan is veelvuldig en met succes gebruik gemaakt. UkuleleInDeKlas kan gebruik maken van het reeds ontwikkelde programma en heeft dus al een deel van het programma op eigen kosten ontwikkeld. UkuleleInDeKlas - 12

14 Vanwege de vroege start met een website voor ukulele-spelers hebben we heel makkelijk toegang tot de wereld van de ukulele. Ukulele.nl (en tegenwoordig ook ukuleleplayalong.nl) is feitelijk een soort podium. Veel ukulele spelers over de hele wereld hebben een eigen liedje in de chordfinder gezet of staan met een foto en een verhaaltje op de website bij de Ukulele Players Worldwide! Zo kun je zien hoe groot het netwerk geworden is door alleen mond op mond reclame. Het Ukulele Paradijs en haar contacten. Sinds de kleine 3 jaar dat we de winkel Het Ukulele Paradijs hebben zijn de contacten alleen maar gegroeid. Zo heeft het Ukulele Paradijs contact met diverse ukulele leveranciers, waardoor school-ukuleles tegen een voordelige prijs geleverd kunnen worden. Verder heeft zij een groot netwerk van ukulele-spelers in Rotterdam en daarbuiten. Veel van deze mensen hebben een muzikale achtergrond en zijn inzetbaar voor UkuleleInDeKlas. Verschillende ukulele artiesten hebben reeds een (eigen) liedje ingespeeld voor één van de UKULELE TV uitzendingen. Met deze liedjes kun je reeds meespelen als je naar de playalong online gaat. Een groot podium dus voor ukulele spelers die betrokken zijn bij het Ukulele Paradijs! Kijk ook even op Bovendien is het Ukulele Paradijs of ukulele.nl in staat om gearriveerde artiesten bij dit project te betrekken zoals b.v. Brigitte Kaandorp, omdat we een wereldwijd podium hebben gecreëerd op het gebied van ukulele. Dat is erg waardevol en de basis daarvan ligt in Rotterdam! Het is lastig om al deze kennis en ervaring in een financiële waarde uit te drukken. Feit is dat het allemaal gebruikt wordt voor UkuleleInDeKlas. In de begroting staat een bedrag genoemd dat gebaseerd is op het feit dat wij een NIET commerciële organisatie zijn. UkuleleInDeKlas - 13

15 Investeringskosten We gaan er van uit dat alle basisscholen in Rotterdam, inclusief het bijzonder onderwijs, mee kunnen doen (circa 250). Per school zijn 30 school-ukuleles nodig, zodat ieder kind in een klas kan meespelen. Wij adviseren om niet de goedkoopste ukuleles (vanaf 29) aan te schaffen, omdat deze lastiger te stemmen zijn en minder duurzaam, maar een kwalitatief hoogwaardige school-ukulele. De school-ukuleles worden opgeborgen in speciale ukulele-kisten, waardoor zij eenvoudig en goed beschermd binnen de school op te bergen en te verplaatsen zijn. De ukulele-kisten worden gecompleteerd met een stemapparaat, akkoordenstempel, akkoordenkaarten en liedjesboekjes. Aanschafkosten per basisschool: - 30 schoolukuleles à 80 = overige materialen als ukulele-kist voor opslag, stemapparaat, akkoordenstempel, akkoordenkaarten, liedjesboekjes, extra sets snaren = 315 Totaal aanschafkosten per basisschool = Totaal aanschafkosten 250 basisscholen = Bijdrage van UkuleleInDeKlas: 20 korting/school-ukulele: 250 basisscholen x 30 school-ukuleles/school x 20 = * Totaal aanvraag schoolukuleles en toebehoren = Ontwikkel- en exploitatiekosten WORKSHOPS Elke school krijgt twee ukulele workshops aangeboden. Eén workshop waar alle leerkrachten aan mee kunnen doen. Deze workshop duurt een dagdeel (2,5 uur). De leerkrachten worden zelf basisvaardigheden op de ukulele aangeleerd en daarnaast wordt uitgelegd hoe zij het interactieve lesprogramma kunnen gebruiken, zowel ter voorbereiding van de lessen, als in de klas zelf. Deze workshops worden op verschillende momenten door het jaar gepland. We gaan ervan uit dat met een totaal van 100 workshops alle deelnemende leerkrachten aan de beurt komen. Daarnaast wordt op elke school een workshop gegeven aan een klas, waarbij de leerkrachten kunnen zien hoe één en ander in de praktijk gebracht kan worden. Deze workshop duurt een uur. Kosten workshops: 100 x workshop à 2,5 uur voor leerkrachten á 500 = x workshop à 1 uur voor een klas leerlingen á 250 = * Kosten workshops voor 250 basisscholen = UkuleleInDeKlas - 14

16 ONTWIKKELING INTERACTIEF LESPAKKET Het interactief lespakket is een cruciaal onderdeel van het project. Het zorgt ervoor dat muziekles in elke klas met elke leerkracht mogelijk is. Het lespakket bestaat uit een online applicatie die via internet bereikbaar is. Hiermee kan de leerkracht de les voorbereiden, kinderen kunnen er individueel mee aan de slag en in de klas kan deze gebruiksvriendelijk applicatie via digibord worden gebruikt. De ontwikkeling van het interactief lespakket is globaal onder te verdelen in een deel techniek en een deel content. De techniek omvat de programmatuur om het lesprogramma op digibord en via internet te gebruiken. De content omvat een grote verzameling liedjes (in geluid en beeld), bladmuziek met teksten en akkoorden, lessen in de vorm van animaties, interactieve muziekspelletjes, enzovoort. Het technische deel wordt gebouwd op basis van een aantal bestaande componenten, zoals de ukulele chordfinder en ukulele playalong. Deze componenten moeten grotendeels omgebouwd worden op een andere technische basis en de verschillende onderdelen moeten geïntegreerd worden in een framework waarbinnen ook alle lesjes samenkomen. Naast de bestaande componenten moet een groot aantal nieuwe onderdelen ontwikkeld worden. Zo is er een aantal interactieve 'spelletjes' die min of meer op zichzelf staan, maar ingezet kan worden bij de uitleg van muziek en bij het spelen. Een voorbeeld hiervan is een ritmebox die uitlegt hoe ritmes in elkaar zitten en klinken, maar waar in de klas ook een liedje bij gespeeld kan worden. De interactieve spelletjes hebben betrekking op verschillende aspecten van de muziek, zoals melodie, harmonie, ritme, maat, etc. en zijn ook door kinderen individueel te gebruiken om zelf dingen in de muziek te ontdekken. Elke school krijgt een login en een eigen pagina. Via de login kunnen leerkrachten zich voorbereiden en lessen selecteren. Kinderen kunnen individueel inloggen en liedjes opzoeken of interactieve muziekspelletjes doen. In de klas kunnen via een digibord de lessen en liedjes gepresenteerd worden. Scholen kunnen ook eigen content aanleveren, bijvoorbeeld filmpjes die in de klas zijn gemaakt, keuze van liedjes, ervaringen delen met anderen, verzoeken doen met betrekking tot nieuw toe te voegen liedjes. Dit is feitelijk het social media gedeelte. * Kosten techniek educatief programma: De content die gebruikt wordt in het lesprogramma bestaat uit veel verschillende onderdelen: muziekvideo's, geluidsopnames, animaties, bladmuziek, interactieve lessen, etc. Er zullen liedjes uitgezocht en gearrangeerd worden, zodat ze geschikt zijn voor de basisschool. Tevens worden er zelfgemaakte liedjes toegevoegd. Daarnaast is er een handleiding voor leerkrachten die hen helpt bij de voorbereiding van lessen. En verder wordt bij elke ukulele-kist een boekje met een verzameling liedjes gemaakt die los van het digibord gebruikt kan worden. * Kosten content educatief programma: * Organisatiekosten & overhead: Totaal gevraagde bijdrage aan Stadsinitiatief voor UkuleleInDeKlas: (zie ook de bijlage met gedetailleerde begroting) Met de gevraagde bijdrage aan het Stadsinitiatief kunnen wij alle basisscholen in Rotterdam voorzien van een kist met 30 kwalitatief goede schoolukuleles, een workshop voor leerkrachten en een workshop voor een klas leerlingen en een eigen pagina aanbieden op school/ waarmee zij het interactieve lesprogramma aan hun leerlingen kunnen aanbieden. Na drie jaar wordt van de scholen een bijdrage door middel van een abonnement gevraagd à 100/ jaar. Dit is nodig om ook op langere termijn het interactieve lespakket te kunnen blijven onderhouden en te vernieuwen. Naast de Rotterdamse scholen kunnen op den duur ook abonnementen aan scholen en organisaties buiten Rotterdam verkocht worden om zo ook meer middelen voor de langere termijn te genereren. Scholen moeten zelf zorg dragen voor het onderhoud en de vervanging van ukuleles op langere termijn. UkuleleInDeKlas - 15

17 SLOTAKKOORD Een akkoord is opgebouwd uit noten die op afstand van elkaar liggen. De afstanden tussen tonen kun je benoemen, b.v. bij een majeur of mineur akkoord: een grote of een kleine terts (3). Dat je rekenvaardigheden hierdoor verbeteren is logisch. Om muziek te kunnen begrijpen moet je kunnen rekenen. Je moet heel praktisch gebruik maken van je kennis op gebied van rekenvaardigheid. Op gebied van taal heb je te maken met ritme in teksten, poëzie die al dan niet rijmt en je hebt voldoende muzikale termen en tekens waar je lang over na kunt denken. Crescendo en decrescendo is toch leuk om te weten; rubato, dynamiek, tempo en ritme, maatsoorten... Motoriek niet te vergeten. Lichaamsbewegingen coördineren in een tempo (het liefst met zingen erbij en gevoel voor ritme)! En ondertussen is het ook nog gewenst dat de muzikant creatief de geest krijgt en zijn publiek aanspreekt. Muziek is communiceren! Sociaal gezien is het erg belangrijk dat er ook muzikale manieren zijn om iets met elkaar te delen. Zo kom je meer van elkaar te weten door uiting te geven aan een gevoel gesteund door de muziekkennis die je hebt meegekregen! Rotterdam is een multiculturele samenleving waar nog genoeg te communiceren valt. Muziek is neutraal gebied. Muziek is altijd de uitkomst en de oplossing! Muziek = Luisteren/Communiceren, Techniek/Motoriek, Kennis/Wetenschap en Gevoel/ Expressie. Bij muziek maken combineer je deze verschillende facetten die er voor zorgen dat je een goed muzikant wordt ongeacht je niveau. Binnen deze vaardigheden kun je op verschillende manieren uitblinken als mens of als muzikant. En dat vinden wij belangrijk! Als wij ervoor kunnen zorgen dat Rotterdam deze vaardigheden kan ontwikkelen dan willen we nu beginnen. Laat de kinderen uitblinken. Colofon Dit projectplan is geschreven door Marcel van der Zwet, Eveline Ketterings en Liliane Geerling. 13 februari 2013, Rotterdam Links voor aanvullende informatie: twitter.com/ukuleleindeklas UkuleleInDeKlas - 16

18 Bijlage UKELELE Onderwijs Oost Groningen. Het Grote Geluk..Tsjechov in de Veenkoloniën: In 2012 speelde zich in de Veenkoloniën in Oost Groningen een groots gebeuren af w.b. cultuur en educatie, financieel gedragen door diverse instellingen waaronder de Provincie Groningen en negen Oost Groninger gemeenten. Opdrachten en doel: Een belangrijk onderdeel vormde het muzikaal onderwijs, met name het plezier in het samen spelen en zingen waarbij de keuze viel op de ukelele. Immers hoe geweldig kan het zijn om met je kleine vingers een toch goed te bespelen volwaardig snaarinstrument te kunnen bespelen waarbij je tegelijk kunt zingen?! En hoe geweldig zou het zijn om met zoveel mogelijk kinderen SAMEN te spelen! Instrumenten: Er werden 300 (!) ukeleles voor dit doel aangeschaft, de scholen werden geënthousiasmeerd, Bert Hadders & zijn Nozems schreef speciaal voor dit doel het lied Wacht maar tot ik groter ben, contacten werden gelegd met de mensen van het Ukulele Paradijs uit Rotterdam die al heel ver waren w.b. educatie en ruime ervaring hadden in het spelen met kinderen (en ouderen). Ondertussen werkten we naar een concert waar zoveel mogelijk kinderen van basisscholen in het grote Ukelele-orkest plaats konden nemen. 330 leerlingen hebben wij bereikt die in één klap verliefd werden op dit instrument. Ukulele Paradijs: Van de bezielde mensen van het Ukulele Paradijs uit Rotterdam kreeg ik de garantie dat iedereen die op de ukelele speelt een lachend gezicht krijgt en dat sprak mij erg aan. Het klopte. De formule: ukelele, educatie, samen spelen met plezier zorgt inderdaad voor blije gezichten. Fantastisch! Hoe het te bereiken: De drempel die overwonnen moest worden waren bedenkingen van muziekscholen, docenten die het toch maar een speelgoedgitaartje vonden, minderwaardig ten opzicht van de echte gitaar, blijft vals enz. enz. Wij gingen echter gewoon verder met enthousiasmeren, stemmen, vooral stemmen, en les krijgen van de mensen uit Rotterdam. Want wie wil geen blije kindergezichten zien? Team Ukelele: Wij hielden daarbij zelf de vinger aan de pols. Hadden een lange adem, letten goed op dat de instrumenten gestemd werden en leerden de kids ook hoe dat zelf te kunnen doen. Dus geduld en wijsheid is het meest belangrijke geweest in het traject. Het geheim zit hem in geduld oefenen bij het telkens stemmen. Maar plotseling is het klaar en ben je werkelijk verliefd op dit wel heel schattige instrument. Podiumkunsten: Instrumenten die je alleen speelt en/of niet gestemd blijven is heel slecht voor het plezier om door te gaan met spelen van een instrumenten. Het is daarom dat wij besloten hebben om de ukeleles zelf te bewaren en beschikbaar te blijven houden voor een ieder die daar behoefte aan heeft. De muziekscholen en een aantal scholen die deze instrumenten gebruiken voor schoolorkesten en educatie op de scholen zelf kunnen aanspraak maken op de ukeleles. Anderen kunnen deze UkuleleInDeKlas - 17 Bert Hadders en Beppie Holwerda Akse

19 lenen/huren bij de Tramwerkplaats. Het eerste plan was om de kinderen de ukelele te schenken, maar dat zou heel verkeerd zijn geweest. Dit om bovenstaande redenen. Geduld is een schone zaak Dat blijkt wel omdat, na het grote orkest van Hemelvaartsdag in Veendam, het Grachtenconcert, schoolorkesten enz. de gang er pas echt in kwam. Men had ontdekt dat de ukelele een heel goed en nuttig instrument is. Na de vakantie meldden diverse muziekscholen, onderwijsinstellingen, kerken, zich aan om een project met ukeleles te doen (allen met medewerking van de lesmethode van het Ukulele Paradijs). De ukelele gaat als een lopend vuur door Groningen. Twee kersen kwamen daarbij extra op de taart: binnen het educatieproject Tsjechov in de Veenkoloniën werden we genomineerd voor de Nationale Onderwijsprijs, afdeling Groningen (2 e prijs) de Ukelele was daarvan een onderdeel. En de groep leerlingen van het Grote Geluks Orkest (Uke s) mocht, samen met Bert Hadders en de Nozems spelen in het voorprogramma van de grote gitarist Jan Akkerman tijdens het Noordelijk Gitaarfestival in Winschoten (Theater de Tramwerkplaats). Eindelijk bleek de goede greep van de ukelele: leerlingen leren spelenderwijs, de motoriek, lezen, zingen en spelen van een instrument op de meest eenvoudige manier. Om te laten zien hoe hele gezinnen op pad gaan met de ukelele en scholen plotseling weer hun eigen schoolorkest hebben (waar waren die gebleven?) en zingen zoals dat zou moeten stuur ik wat foto s mee. Dank daarbij aan de fantastisch, eenvoudige, maar zeer effectieve manier van ukelele leren spelen middels het digibord op de school, de pijl op het hoofd van de docenten Marcel en Eveline van Ukulele Paradijs uit Rotterdam. Chapeau!!! Beppy Holwerda Akse, Product-ontwerper Tramwerkplaats Winschoten UkuleleInDeKlas - 18

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena.

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma www.cultuurpuntaltena.nl Informatie voor van het basisonderwijs Gemeente Woudrichem 019500_BIBLIOTHEEK_ALTENA_brochure_CPA_MuziekWijzer_Altena_A5.indd 16-17

Nadere informatie

Muziekcoaching, wie doet dat? Muziekcoaching, wat is dat?

Muziekcoaching, wie doet dat? Muziekcoaching, wat is dat? Ook in jullie Schoolwerkplan staat waarschijnlijk dat de leerkrachten muzieklessen verzorgen in hun eigen groep. Of misschien dat deze lessen gegeven worden door een van de collega s die wat meer onderlegd

Nadere informatie

Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op]

Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op] Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op] +31613021720 Info@muziekschoolmontauban.nl www.muziekschoolmontauban.nl Over Muziekschool Montauban Muziekschool Montauban staat voor de bereikbaarheid van muziekles voor

Nadere informatie

JEUGDPLAN MUZIEKOPLEIDING

JEUGDPLAN MUZIEKOPLEIDING muziekvereniging Door Eendracht Sterk Hall JEUGDPLAN MUZIEKOPLEIDING VERSIE APRIL 2009-1- INHOUDSOPGAVE 1.0 INLEIDING.. 3 2.0 DE OPLEIDING.. 3 2.1 STAP 1 BLOKFLUITOPLEIDING.. 3 2.2 STAP 2 INSTRUMENTOPLEIDING...

Nadere informatie

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Seizoen 2012-2013 Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Liefde voor muziek De Zeister Muziekschool is hèt trefpunt voor muziek in Zeist. Iedereen die iets met muziek wil doen - van spelen tot luisteren,

Nadere informatie

Programma Kinderen Maken Muziek

Programma Kinderen Maken Muziek Programma Kinderen Maken Muziek Periode 2015-2017 Inleiding Kinderen Maken Muziek wil een bijdrage leveren aan het versterken van de sociale cohesie door kinderen samen een instrument te leren bespelen.

Nadere informatie

Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom

Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom De dwarsfluitlessen, AMV (algemene muzikale vorming) lessen, aangepaste muziekles en muziektherapie worden verzorgd door docente/therapeute Erika van

Nadere informatie

www.shine-houten.nl mail@shine-houten.nl 06-26340416 SHINE THE PLACE TO BE FOR PEOPLE WITH A ARTISTIC FLAVOUR!

www.shine-houten.nl mail@shine-houten.nl 06-26340416 SHINE THE PLACE TO BE FOR PEOPLE WITH A ARTISTIC FLAVOUR! www.shine-houten.nl mail@shine-houten.nl 06-26340416 SHINE THE PLACE TO BE FOR PEOPLE WITH A ARTISTIC FLAVOUR! Shine Wij zijn SHINE, een centrum voor podiumkunsten. Graag willen wij u hierbij kennis laten

Nadere informatie

Wishful Music. Education. Powered by. Meer in je mars met muziek

Wishful Music. Education. Powered by. Meer in je mars met muziek Wishful Music Education Meer in je mars met muziek Powered by Stichting Wishful Singing November 2014 SAM ENVATTING Wishful Singing wil een impuls geven aan beter klassikaal muziekonderwijs op basisscholen.

Nadere informatie

Samen leren samen spelen Met elkaar en van elkaar leren

Samen leren samen spelen Met elkaar en van elkaar leren Samen leren samen spelen Met elkaar en van elkaar leren Muziekonderwijs een noot zaak en een noodzaak Overweging: Muziekonderwijs op basisschool muziekscholen Noodzaak tot verandering Nieuwe vormen van

Nadere informatie

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED ZINGEN Zang mag niet ontbreken in de BZTband XXL! Daarom zijn we op zoek naar een klas die graag samen zingt. Zing je al vaak met je klas, dan kun je meteen aan de slag. Zo niet, dan heb je hopelijk iets

Nadere informatie

YAMAHA Blazersklas Muziek voor het leven

YAMAHA Blazersklas Muziek voor het leven YAMAHA Blazersklas Muziek voor het leven Blazersklas is muziekonderwijs waarvan iedereen profiteert: leerlingen, ouders, docenten en de school. Wat is de Blazersklas? De Blazersklas is muziekles hebben

Nadere informatie

Nieuwsbrief september 2015

Nieuwsbrief september 2015 Nieuwsbrief september 2015 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van het schooljaar 2015 2016. Met deze nieuwsbrief laten we u weer weten wat er allemaal in en rondom de school gebeurt. Opbrengsten Dit schooljaar

Nadere informatie

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Dario Fo, ondernemers in de kunst Poeldijk, 13 december 2012 Inleiding Op de vraag van de gezamenlijke basisscholen uit De Lier voor een

Nadere informatie

De Brede School Academie Utrecht

De Brede School Academie Utrecht OOK IN uw wijk! De Brede School Academie Utrecht Er gebeurt iets nieuws in Utrecht. Iets bijzonders. Basisscholen uit de wijken Overvecht, Hoograven, Ondiep/Zuilen, Kanaleneiland en Lombok/Oog in Al werken

Nadere informatie

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles Verslag leerorkest studieochtend Zingen tijdens de instrumentale groepsles 6 maart 2012 Muziekcentrum Zuidoost 7 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Noord 9 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Docent: Otto

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Tafeldrummen 2. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Tafeldrummen 2. wat is jouw talent? Workshop Handleiding wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Inleiding stelt zichzelf in les 1 kort voor en vertelt wat de leerlingen

Nadere informatie

vastleggen: van grafisch naar traditioneel

vastleggen: van grafisch naar traditioneel 1 Hoe werk je met grafische notatie in de onderbouw en hoe kom je tot traditionele notatie? Een uitleg met praktijkvoorbeelden van eenvoudig naar complex. Vastleggen: van grafisch naar traditioneel Hans

Nadere informatie

edumedia handleiding

edumedia handleiding Info: www.edumedia-sciences.com/nl edumedia handleiding Uw school heeft een abonnement genomen op edumedia. Dit is een globale handleiding voor het gebruik van de animaties in uw lessen. edumedia is een

Nadere informatie

NME en Digitale Media

NME en Digitale Media NME en Digitale Media Een goeie combinatie! Workshop voor de Wisselwerkdag van het NME op 22 juni 2010 in Zeist Kennismaken Christel Otto en Anneke Groen Geen digitale media experts, wel enthousiast over

Nadere informatie

Altijd in ontwikkeling, zij aan zij, Vreedzaam, duurzaam, De Sokkerwei

Altijd in ontwikkeling, zij aan zij, Vreedzaam, duurzaam, De Sokkerwei Altijd in ontwikkeling, zij aan zij, Vreedzaam, duurzaam, De Sokkerwei Sokkerwei 4 1901 KZ Castricum 0251 651554 info@sokkerwei.net www.sokkerwei.nl Uit de wei vrijdag 2 oktober 2015 Uitnodiging juf Jikke

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

MUSIC UNIVERSITY DAYS

MUSIC UNIVERSITY DAYS MUSIC UNIVERSITY DAYS Ben jij een groepsleerkracht en wil je graag meer muziek in je klas, maar weet je niet hoe? Kom dan naar onze Music University Days! Deze gratis workshops worden in de maand maart

Nadere informatie

FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI

FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN! Stel...je zit in groep 6 en je krijgt muziekles op echte instrumenten als gitaar en piano, door echte muzikanten,

Nadere informatie

Product beschrijvingen. september 2014

Product beschrijvingen. september 2014 Product beschrijvingen september 2014 Groep 1 en 2 Muziek en Beweging Cursus muziek en beweging voor kinderen van groep 1 en 2 van het basisonderwijs Korte beschrijving van de lessen Binnenschools traject:

Nadere informatie

De Bem SEPTEMBER 2014 BEMACADEMY IN OPRICHTING

De Bem SEPTEMBER 2014 BEMACADEMY IN OPRICHTING De Bem JAARGANG 5 2014-2015 8 september 2014 3 SEPTEMBER 2014 BEMACADEMY IN OPRICHTING De Bem is met het plan voor het starten van de Bem Academy geselecteerd voor de landelijke wedstrijd Onderwijs Pioniers.

Nadere informatie

Piano / Keyboardles deel 1

Piano / Keyboardles deel 1 Piano / Keyboardles deel 1 Les 1 Inleiding Welkom bij deze eerste les en leuk dat je je hebt aangemeld voor de cursus! We zullen in deze les een aantal basisvaardigheden trainen om te zorgen dat je zo

Nadere informatie

DieDrie. Lesbrief bij de voorstelling Zeg het met muziek

DieDrie. Lesbrief bij de voorstelling Zeg het met muziek DieDrie Lesbrief bij de voorstelling Muziekles (deel1) ±35 minuten (incl. filmpjes) (uitleg en filmpjes) Groep 3 t/m 8 Hoe? In groepjes op 1 of meer computers (met internet), of klassikaal met beamer of

Nadere informatie

2014-2015. Jaarplanning Lesaanbod Lesvormen Tarieven Voorwaarden Inschrijving. en meer...

2014-2015. Jaarplanning Lesaanbod Lesvormen Tarieven Voorwaarden Inschrijving. en meer... 2014-2015 Jaarplanning Lesaanbod Lesvormen Tarieven Voorwaarden Inschrijving en meer... Telefoon: 0598-468724 Web: www.muziekschooldehondsrug.nl E-mail: info@muziekschooldehondsrug.nl Leslocaties: Dr.

Nadere informatie

Muzieklessen groep 5:

Muzieklessen groep 5: Muzieklessen groep 5: We kwamen de gymzaal van de kleuters binnen. Er stond een man met een gitaar, en er lagen matten. Daar moesten we gaan zitten. Hij had meer gitaren mee, hij liet de namen van de gitaren

Nadere informatie

C5basis)201452015) Discipline:*muziek*/*dans* Thema:)GEZONDHEID))))))))))))) Gr)152:)Museum)voor)Religieuze)Kunst)

C5basis)201452015) Discipline:*muziek*/*dans* Thema:)GEZONDHEID))))))))))))) Gr)152:)Museum)voor)Religieuze)Kunst) Ondersteunend)educatief)materiaal))voor)de)groepen)758)behorende)bij):) C5basis)201452015) Discipline:*muziek*/*dans* Thema:)GEZONDHEID))))))))))))) Gr)152:)Museum)voor)Religieuze)Kunst) ) Gr)354:)Markant)Uden)i.s.m.)Jelle)Douma)

Nadere informatie

Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen:

Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen: Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen: Zingen Muziek maken Luisteren naar muziek Bewegen op muziek Muziek vastleggen Spreken over muziek Voorbeeld: Domein stap 1. Zingen

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. 1. Introductie video. 2.Noten in muziek

HOOFDSTUK 3. 1. Introductie video. 2.Noten in muziek HOOFDSTUK 3 1. Introductie video 2.Noten in muziek Muziek bestaat uit tonen. Een toon is een een geluid wat een bepaalde (klank) hoogte heeft. We hebben lage tonen en hoge tonen. In de westerse muziek,

Nadere informatie

Wij vinden het erg fijn dat u geïnteresseerd bent in onze visie en ambities.

Wij vinden het erg fijn dat u geïnteresseerd bent in onze visie en ambities. N e e r, 2 6 m e i 2 0 1 0 Visie & Beleid Beste lezer, Wij vinden het erg fijn dat u geïnteresseerd bent in onze visie en ambities. Indien u opmerkingen, suggesties of vragen heeft, laat ons dit weten.

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

KUNSTLES. 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids

KUNSTLES. 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids KUNSTLES 2014 Suzan Overmeer Jazz4kids ELLA, EEN SWINGEND SPROOKJE Binnenkort gaat jullie klas naar Ella, een swingend sprookje, van Jazz4kids. Het verhaal van Ella lijkt op het sprookje van het lelijke

Nadere informatie

Voorjaar 2016 Plug In Music

Voorjaar 2016 Plug In Music Voorjaar 2016 Plug In Music Plug In Plug In Music : Dit is het aanbod van alle muziekcursussen van JC De Klinker. Plug In richt zich tot jongeren van 12 tot 30 jaar. De cursussen gaan door in Jc De Klinker.

Nadere informatie

Door Robin van den vrijhoef

Door Robin van den vrijhoef Door Robin van den vrijhoef Wat is de bedrijfsnaam of naam van de organisatie? Hoeveel medewerkers heeft de organisatie? Welke producten en/of diensten levert het bedrijf? Noem op volgorde van waarde de

Nadere informatie

Teach32 Ontdek de toepassingen van Teach32 Sluit aan bij de digitale generatie Haviken en Muizen Samen Groeien Monitoring

Teach32 Ontdek de toepassingen van Teach32 Sluit aan bij de digitale generatie Haviken en Muizen Samen Groeien Monitoring Teach32 Teach32 is dè interactieve oplossing voor in de klas. Jouw klas werkt gelijktijdig óf in groepjes samen op het digitale schoolbord. Elke leerling heeft een eigen tablet en daarmee een directe interactie

Nadere informatie

Het Kievitlied. Ik heb met groep 5 een klassenlied bedacht en opgenomen. Het lied heet het Kievitlied omdat de groep de Kievit heet.

Het Kievitlied. Ik heb met groep 5 een klassenlied bedacht en opgenomen. Het lied heet het Kievitlied omdat de groep de Kievit heet. Het Kievitlied Ik heb met groep 5 een klassenlied bedacht en opgenomen. Het lied heet het Kievitlied omdat de groep de Kievit heet. Lesdoelen: De kinderen krijgen bij deze opdracht een muzikale uitdaging.

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)!

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)! 18 responses View all Publish analytics 18 responses ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 9 ouders) Summary View all responses Publish analytics In welke mate ziet u uw zoon of dochter de ipad thuis

Nadere informatie

Ouders over kindcentra

Ouders over kindcentra Ouders over kindcentra Oberon, september 2015 Wat vinden ouders eigenlijk van kindcentra? Kennen zij de gedachte achter Kindcentra2020? We besloten om het maar eens aan ze te vragen. Onderzoeksbureau Oberon

Nadere informatie

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Module 3e Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Studielast: 4-14 uur. Doel: Leren omgaan met dit softwarepakket of onderdelen ervan (zoals het Doodle pad om mee te componeren).

Nadere informatie

PERSBERICHT/NIEUWSBERICHT juni 2016. Geef je op voor kindersongfestival Het Jaor Deur ( Met Drentse Kinderliedties )

PERSBERICHT/NIEUWSBERICHT juni 2016. Geef je op voor kindersongfestival Het Jaor Deur ( Met Drentse Kinderliedties ) PERSBERICHT/NIEUWSBERICHT juni 2016 Geef je op voor kindersongfestival Het Jaor Deur ( Met Drentse Kinderliedties ) Hou je van zingen? Lijkt het je leuk om op televisie te komen? Vind je het leuk om in

Nadere informatie

Deze dag zijn er docenten aanwezig die later in de maand muzieklessen gaan geven.

Deze dag zijn er docenten aanwezig die later in de maand muzieklessen gaan geven. Nieuwsbrief 2 oktober 2015 Driejarigen groep Driesprong Even voor de zomervakantie heb ik u verteld over de ontwikkelingen rond een Driesprong op de Ceder. Een stap naar het integreren van onderwijs en

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Docentenhandleiding CBS in de Klas

Docentenhandleiding CBS in de Klas Docentenhandleiding CBS in de Klas Groep 7/8 Dit lesmateriaal is een initiatief van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De laatste jaren wordt er in het onderwijs steeds meer aandacht besteed

Nadere informatie

CONCEPT DESIGN GELUID

CONCEPT DESIGN GELUID CONCEPT DESIGN GELUID GELUID CONCEPT 1 PRESENTATIE Music Explorer 1 PROBLEEM Video en audio streaming services ( YouTube, Spotify, Pandora enz.) hebben een vernieuwende manier nodig om hun bezoekers kennis

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Als je kunt typen, kun je ook pianospelen

Als je kunt typen, kun je ook pianospelen Als je kunt typen, kun je ook pianospelen Tekst: Astrid Smit Fotografie: Duco de Vries 36 J/M juni 2010 In Nederland leert slechts 14 procent van de kinderen tussen 5 en 17 jaar een muziekinstrument te

Nadere informatie

Jaaroverzicht Hoensbroekse Amateurkunst HAK 2015.

Jaaroverzicht Hoensbroekse Amateurkunst HAK 2015. Jaaroverzicht Hoensbroekse Amateurkunst HAK 2015. Visie HAK gelooft in een duurzame gemeenschappelijke artistieke kracht en de kwaliteiten van mensen uit Hoensbroek bij de vorming van gemeenschapszin in

Nadere informatie

Zomeraanbod - programma week 33 10 aug t/m 16 aug

Zomeraanbod - programma week 33 10 aug t/m 16 aug Zomeraanbod - programma week 33 10 aug t/m 16 aug Deze week: activiteit: Improvisatietheater door: Alludens, trainingen en entertainment leeftijd: 2 groepen: 12+ en 18+ activiteit: Speelse muzikale workshop

Nadere informatie

Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK

Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Annemieke Hooijschuur en Hanneke de Jong Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Wereldlijke en Geestelijke Voorkennis De leerlingen zijn enigszins op de hoogte van de levenswijze

Nadere informatie

blazersbende Muziek voor het leven KUNSTHUIS blazersbende is muziekonderwijs waarvan iedereen profiteert: leerlingen, ouders, docenten en de school.

blazersbende Muziek voor het leven KUNSTHUIS blazersbende is muziekonderwijs waarvan iedereen profiteert: leerlingen, ouders, docenten en de school. blazersbende Muziek voor het leven blazersbende is muziekonderwijs waarvan iedereen profiteert: leerlingen, ouders, docenten en de school. KUNSTHUIS open academie lingewaard www.openacademie.nl t is de

Nadere informatie

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1 GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl Esra Atescelik juni 2009 1 Inhoudsopgave 1. Concept Culture Shock.3 1.1 Definitief concept 4 1.2 Interactief gedeelte van de film..4

Nadere informatie

De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten

De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten OPEN ACADEMIE LINGEWAARD De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten Kunst en cultuur zijn essentieel om ons staande te houden BEELDENDE KUNST THEATER FOTO/VIDEO D A N S M U Z I E K Lingewaard,

Nadere informatie

Kennisdomeinen kunstzinnige oriëntatie & beweging en sport

Kennisdomeinen kunstzinnige oriëntatie & beweging en sport Informatiekaart 07 leren vernieuwen Kennisdomeinen kunstzinnige oriëntatie & beweging en sport Kunstzinnige oriëntatie en bewegingsonderwijs bieden veel meer mogelijkheden voor het gebruik van ict dan

Nadere informatie

kinderateliers 17 september 2014

kinderateliers 17 september 2014 kinderateliers De ateliers bestaan uit een serie lessen (minimaal 5 maximaal 10) van een uur met uitzondering van ateliers beeldend 1,5 uur Kosten zijn 3,- per les Tijdstip: direct na schooltijd Locatie:

Nadere informatie

MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1. MCO Educatie Voortgezet Onderwijs. Muziek. moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www.

MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1. MCO Educatie Voortgezet Onderwijs. Muziek. moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www. MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 1 MCO Educatie Voortgezet Onderwijs Muziek moet je maken! Muziekcentrum van de Omroep www.mco/educatie MCO_VO_krant_23_10 25-10-10 09:15 Pagina 2 Muziek moet je

Nadere informatie

Informatie over Hallo Muziek voor de ouders van De Weidevogel

Informatie over Hallo Muziek voor de ouders van De Weidevogel Informatie over Hallo Muziek voor de ouders van De Weidevogel Stichting Educatieorkest Holland Hallo Muziek Korte Zijlstraat 22 Postbus 413 2000 AK Haarlem E:info@hallomuziek.nl M: 0612905800 KvK: 54500524

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs Bijlage 2 Aanvraag Cultuureducatie met Kwaliteit in het Primair Onderwijs 2013 2016 Opgesteld door Cultura in samenwerking met de en besproken met Fonds Cultuurparticipatie. Lokale Situatie en context

Nadere informatie

On-line Communicatietool Ict op School

On-line Communicatietool Ict op School On-line Communicatietool Ict op School Rapport 2 Output van kwalitatieve marktonderzoek basisschool Kwalitatief marktonderzoek ten behoeve van de ontwikkeling en toetsing van een online communicatietool

Nadere informatie

EEN SCHOOL MET TALENTUITDAGEND ONDERWIJS

EEN SCHOOL MET TALENTUITDAGEND ONDERWIJS EEN SCHOOL MET TALENTUITDAGEND ONDERWIJS Een school met talentuitdagend onderwijs Een basisschool kiezen is moeilijk. Er is zoveel om op te letten. Is de school wat zij lijkt? Van buiten kan een schoolgebouw

Nadere informatie

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota 2012 Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota Carolien Popken SAB Schoolvereniging Aerdenhout- Bentveld 14-6-2012 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Onderzoek... 4 Voorwoord... 4 Antwoord op de deelvragen

Nadere informatie

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 INHOUD 1. Wat is podiumpresentatie 2. De voorbereiding 3. Het podium op 4. Tijdens het spelen 5. Als het stuk uit is 6. Je optreden zit erop 7. Het interview

Nadere informatie

Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie

Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie VOOR BOVEN-, MIDDEN- EN ONDERBOUW ZEER COMPLEET PRAKTISCH EN SPANNEND MODULAIR MULTIMEDIAAL EN INTERACTIEF PAST BIJ VERSCHILLENDE

Nadere informatie

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries Naam: Cursus: Coördinator: Docent: Patrick Venendaal 1553805 Entrepreneurship Creative Industries Aljan de boer Mark Nutzel Inhoudsopgave Het idee... 3 De doelgroep... 3 Introductie... 3 Wat wordt er getest...

Nadere informatie

DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015

DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015 DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015 LESBRIEF BIJ SCHOOLCONCERTEN VOOR GROEP 7 / 8 onderdeel van Cultuurtraject Rotterdam Een samenwerking van Concertgebouw de Doelen, de Marinierskapel

Nadere informatie

Shake Song Fort van de Verbeelding. Bovenbouw Groep 7 en 8

Shake Song Fort van de Verbeelding. Bovenbouw Groep 7 en 8 Shake Song Fort van de Verbeelding Bovenbouw Groep 7 en 8 1. Shake Song overzicht Alle kinderen hebben een zelfgemaakte shaker. Die is in het begin nog niet nodig want we leren eerst het liedje en daarna

Nadere informatie

LOCATIE PARKWIJK 31 OKTOBER 2014 AGENDA:

LOCATIE PARKWIJK 31 OKTOBER 2014 AGENDA: LOCATIE PARKWIJK JAARGANG 14, NR. 5 31 OKTOBER 2014 SchOuderCom De komende nieuwsbrief willen we gaan verspreiden via SchOuderCom. Daarbij zullen we een splitsing maken tussen berichten die van belang

Nadere informatie

De Bem KINDER YOGA OPGAVE FIND OUT OPGAVE FIND OUT

De Bem KINDER YOGA OPGAVE FIND OUT OPGAVE FIND OUT De Bem JAARGANG 5 2014-2015 27-05-2015 22 KINDER YOGA NASCHOOLSE ACTIVITEITEN 2014-2015 Ook de komende periode bieden wij weer een programma van naschoolse activiteiten aan. U vindt alle informatie hierover

Nadere informatie

Hoofdstuk 7. 1. Introductie video

Hoofdstuk 7. 1. Introductie video Hoofdstuk 7 1. Introductie video 2.Techniek vinger 4/ pinky! De pink is een best moeilijke vinger om noten/ tonen mee te spelen maar met frequent en structureel oefenen zal het snel makkelijker worden.

Nadere informatie

REIS NAAR AMERIKA IN HET KADER VAN ICT-ONTWIKKELINGEN BINNEN SKOBOS.

REIS NAAR AMERIKA IN HET KADER VAN ICT-ONTWIKKELINGEN BINNEN SKOBOS. REIS NAAR AMERIKA IN HET KADER VAN ICT-ONTWIKKELINGEN BINNEN SKOBOS. SKOBOS heeft in haar strategische ontwikkelingen veel ruimte gemaakt voor ICT. In dat kader wordt op dit moment een digitale werkomgeving

Nadere informatie

Jules Bitter Lessen & Workshops Whistle & Flute

Jules Bitter Lessen & Workshops Whistle & Flute Jules Bitter Lessen & Workshops Whistle & Flute Bijna 30 jaar ben ik als fluitist aktief in de wereld van de Ierse traditionele muziek. Vanaf 2002 ben ik me naast het spelen als podium-,sessie-, en studiomuzikant

Nadere informatie

Jaarverslag activiteiten 2010

Jaarverslag activiteiten 2010 Jaarverslag activiteiten 2010 Na afloop van het slotconcert bij de GGzE op 6 juni; 50 leerlingen met docenten en vrijwilligers Projectbeschrijving en werkwijze Introductie Stichting Hengel is in 2007 opgericht.

Nadere informatie

Beleidsplan opleidingen Levenslust

Beleidsplan opleidingen Levenslust Beleidsplan opleidingen Levenslust Algemeen doel Het ontwikkelen en/of in stand houden van een dynamische muziekvereniging door de leerlingen zo goed en doeltreffend mogelijk op te leiden voor het instrument

Nadere informatie

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Inhoud Welkom Doelen Profielschetsen Materialen Bijlagen Met het Solly Systeem worden kinderen al op jonge leeftijd geïntroduceerd in de wereld

Nadere informatie

D E V R I E N D E N K R A N T

D E V R I E N D E N K R A N T J a a r g a n g 2, n u m m e r 8 D E V R I E N D E N K R A N T S e p t e m b e r 2 0 0 9 IN DEZE NIEUWSBRIEF VAN ONZE VOORZITTER JUBILEUMRECEPTIE EEN PAAR FOTO S NIEUW VOORZITTER JEUGDCOMMISSIE REGELING

Nadere informatie

Muziek zeer veeleisende activiteit

Muziek zeer veeleisende activiteit Muziek zeer veeleisende activiteit verwerken van auditieve info herkennen van emoties beroep op geheugen voorstellingsvermogen (deels visueel) verwachtingen toetsen, plannen, vooruitdenken, anticiperen

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. schooljaar 2015-2016, nummer 3 vrijdag 18 september 2015

NIEUWSBRIEF. schooljaar 2015-2016, nummer 3 vrijdag 18 september 2015 NIEUWSBRIEF schooljaar 2015-2016, nummer 3 vrijdag 18 september 2015 Meester Alle Afgelopen maandag is meester Alle Timmer van start gegaan in groep 7/8. Hij gaat de komende maanden de lesgevende taken

Nadere informatie

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Definities Puls: in de maat (in een vierkwartsmaat 1,2,3,4 en in een driekwartsmaat 1,2,3) Afterbeat: Op de beat speel je op de tellen 1 en 3 van de maat,

Nadere informatie

Handleiding voor het geven van een gastles 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 <

Handleiding voor het geven van een gastles 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 < Handleiding voor het geven van een gastles 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 < Inhoud Inhoud 2 Introductie 3 Wat is de Week van het geld? 4 Opzet van een gastles 5 Hoe organiseert u een gastles 6 Praktische tips

Nadere informatie

Fijne vakantie. kalender. Juf Bianca Frasa

Fijne vakantie. kalender. Juf Bianca Frasa Fijne vakantie De hitte van de afgelopen dagen doet ons denken en verlangen naar de zomervakantie. Even heerlijk uit de routine van alledag en zelf het ritme bepalen. We hopen dat alle kinderen en hun

Nadere informatie

danstheater Iedereen kan dansen KUNSTHUIS Danstheater IMPRO VI stimuleert het plezier in beweging via expressie het is toegankelijk voor iedereen.

danstheater Iedereen kan dansen KUNSTHUIS Danstheater IMPRO VI stimuleert het plezier in beweging via expressie het is toegankelijk voor iedereen. danstheater Iedereen kan dansen Danstheater IMPRO VI stimuleert het plezier in beweging via expressie het is toegankelijk voor iedereen. KUNSTHUIS open academie lingewaard www.openacademie.nl t is de lazersklas?

Nadere informatie

Nieuw seizoen, nieuwe cursussen!

Nieuw seizoen, nieuwe cursussen! RiQQ CURSUSSEN 2013-2014 Nieuw seizoen, nieuwe cursussen! Genoeg uitgerust in de vakantie en weer zin om lekker bezig te zijn met zingen toneelspelen of tekenen? Schrijf je nu in voor een cursus van Cultuurbedrijf

Nadere informatie

» Oefening. Een voorbeeld van een idee: Ik ben soms graag alleen

» Oefening. Een voorbeeld van een idee: Ik ben soms graag alleen Als eerste moet je goed weten waarover je song gaat. Dit lijkt overduidelijk, maar dat is het niet altijd. Probeer in één woord vast te leggen waarover je song gaat. Het is uiteraard bepalend voor de tekst

Nadere informatie

The voice of Holland workshops

The voice of Holland workshops Presenteert The voice of Holland workshops Wie zijn wij? Babette Labeij is de bekendste zangcoach van Nederland. Zij is als zangcoach te zien bij televisieprogramma s als The voice of Holland en The Voice

Nadere informatie

(S)Cool on Wheels. Lerarenhandleiding bij het lesmateriaal

(S)Cool on Wheels. Lerarenhandleiding bij het lesmateriaal Speciaal voor leraren van groep 7 en 8, en in nauw overleg met basisschoolleraren en -leerlingen, stelde Fonds Gehandicaptensport dit lesmateriaal over sporten met een handicap beschikbaar. Hiermee kunt

Nadere informatie

Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding

Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding Vooraf Voor u ligt de docentenhandleiding bij de educatieve website Introductie van het symfonieorkest

Nadere informatie

1 De drie hoofdlijnen: muziekdocenten, leerkrachten en leerlingen.

1 De drie hoofdlijnen: muziekdocenten, leerkrachten en leerlingen. IKEI, MIK en het Leerorkest hebben bij elkaar opgeteld jaren ervaring met het geven van instrumentaal muziekonderwijs op de basisschool. Vanuit de overtuiging dat deze vorm van muziek educatie alleen verder

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool.

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed Het KunstKabinet & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Kunst- en erfgoededucatie Kunstzinnige

Nadere informatie

Nieuwsbrief 1. Start nieuwe schooljaar. Begin activiteit van het team. oproep. Data: 5 september Workshops muziek Vragenformulier mee.

Nieuwsbrief 1. Start nieuwe schooljaar. Begin activiteit van het team. oproep. Data: 5 september Workshops muziek Vragenformulier mee. N A A M B E D R I J F Nieuwsbrief 1 Openbare Basisschool Kinheim 4 1161 AP Zwanenburg Tel. 020-4974285 www.aldoende.org aldoende@sopoh.nl Data: 5 september Workshops muziek Vragenformulier mee 9 september

Nadere informatie

Organisatoren gezocht Op donderdagavond 30 april 2015, tijdens de Week van de Amateurkunsten,

Organisatoren gezocht Op donderdagavond 30 april 2015, tijdens de Week van de Amateurkunsten, presenteert Organisatoren gezocht Op donderdagavond 30 april 2015, tijdens de Week van de Amateurkunsten, wil Poppunt samen met steden en gemeenten, jeugdhuizen en -verenigingen, scholen, clubs, concertzalen,

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Even voorstellen 5. Waar staan we voor 7. Ons onderwijs 7. Boeiend onderwijs: 8. Kwaliteit bewaken 8

Inhoudsopgave: Even voorstellen 5. Waar staan we voor 7. Ons onderwijs 7. Boeiend onderwijs: 8. Kwaliteit bewaken 8 Informatiegids Inhoudsopgave: Even voorstellen 5 Waar staan we voor 7 Ons onderwijs 7 Boeiend onderwijs: 8 Kwaliteit bewaken 8 Veiligheid door respect en regels 9 Open voor vernieuwingen 9 Engels en Frans

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5 Mediavormgeving Inhoudsopgave Wat doet een mediavormgever? - Waar werkt een mediavormgever - Welke taken verricht een mediavormgever? - Welke eigenschappen heeft een mediavormgever Typering beroepengroep

Nadere informatie

Welkom. op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00

Welkom. op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00 Welkom op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00 Zelf vinden we onze school gewoon, omdat je bij ons een diploma kunt halen dat past bij jouw inzet en capaciteiten. Maar wij denken dat je op Markenhage

Nadere informatie

November 2015. Welkom op onze school. Nieuwe leerlingen in de maand november zijn: Lisa Vahlkamp Krijn Zweers

November 2015. Welkom op onze school. Nieuwe leerlingen in de maand november zijn: Lisa Vahlkamp Krijn Zweers November 2015 Welkom op onze school. Nieuwe leerlingen in de maand november zijn: Lisa Vahlkamp Krijn Zweers We wensen jullie allebei een fijne tijd op onze school. Afsluiting Kinderboekenweek Op vrijdag

Nadere informatie