Projectmanagers kunnen meer sturen op succes

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Projectmanagers kunnen meer sturen op succes"

Transcriptie

1 Het managen van verwachtingen is meer dan het managen van de scope Projectmanagers kunnen meer sturen op succes Projectmanagers sturen op tijd, geld en scope. De betere projectmanagers sturen bovendien ook op basis van een solide business case. Desondanks worden hun projecten in 40 tot 50 procent van de gevallen als onsuccesvol beschouwd, zelfs als de projectmanagers de afgesproken resultaten leveren. De projectuitkomsten voldoen in die gevallen namelijk niet aan de verwachtingen van de omgeving. Naast het leveren van resultaten is er dus meer nodig om écht succesvol te zijn. Projectmanagers zouden meer moeten sturen op verwachtingen, belangen en politiek. Onlangs gaf ik een workshop verwachtingenmanagement aan een groep project- en verandermanagers. Ik sprak over het betrekken van de omgeving bij een project en het committeren van stakeholders (belanghebbenden) aan de veranderdoelstellingen. Mijn verhaal riep bij sommige deelnemers weerstand op. Zij waren van mening dat zij als projectmanagers vooral verantwoordelijk waren voor de projectresultaten. De mate waarin die resultaten voldoen aan verwachtingen of aan hogere veranderdoelstellingen vonden zij eerder een zorg voor de opdrachtgever. Bovendien zou het committeren van stakeholders alleen maar leiden tot nóg meer mensen die zich met het project gingen bemoeien. Op die manier konden ze natuurlijk nooit hun scope 1 realiseren binnen de grenzen van tijd en geld. Volgens de projectmanagementstandaard Prince2 is de opdrachtgever (de zogenaamde executive ) de eigenaar van de business case 2. Dat maakt het leven van projectmanagers een stuk overzichtelijker. Zij kunnen zich zo immers concentreren op de operationele besognes van het project. De producten en resultaten zoals die in de scope van het geaccordeerde projectplan staan, lijken daarbij heilig. Dát is wat geleverd dient te worden dus daar wordt op gestuurd en over gerapporteerd. Wanneer projectsuccessen vervolgens uitblijven, vrijwaart diezelfde scope hen van de verantwoordelijkheid daarvoor: dat lag per slot van rekening bij de opdrachtgever. De scope is zo niet alleen een leidend instrument, maar ook een goed excuus. Sturen op succes is sturen op verwachtingen en belangen Uit onderzoek van Ernst & Young is gebleken dat projecten vooral als gefaald worden beschouwd wanneer de resultaten van het project niet aan de verwachtingen van de organisatie voldoen. Recent onderzoek van Blue Bricks onderschrijft dit: ongeveer 40 procent van de projecten faalt en in 80 procent van die gevallen is dat omdat het resultaat niet overeenkomt met 48 t i j d s c h r i f t i t m a n a g e m e n t

2 Tekst: Basile Lemaire m e i

3 Tips voor de projectmanager de verwachtingen. Opvallend is dat uit deze onderzoeken tevens blijkt dat zaken als tijd en geld veel minder relevant zijn voor het projectsucces dan die verwachtingen. Tijd en geld zijn echter met name de zaken waarop projectmanagers geacht worden te sturen. Om onduidelijke redenen sturen we dus niet primair op verwachtingen. Daarmee blijft een krachtig stuurmiddel voor het behalen van projectsucces onbenut. Sturen op verwachtingen bestaat eerst en vooral uit het managen van de projectomgeving. Een projectomgeving is dynamisch. Binnen die omgeving beweegt een groot aantal mensen met een mogelijk belang bij het project en haar resultaten: de stakeholders. Vooraf is niet altijd te overzien wie de stakeholders zijn, waarom zij stakeholder zijn, en wat hun leidmotieven zijn. Deze dynamiek van stakeholders met zakelijke en persoonlijke belangen, en vooral de verschillen daartussen, noemen we in de praktijk de politiek in en rondom projecten. Met het managen van de projectscope alleen kan men de projectpolitiek niet beheersen. Sommige stakeholders zullen niet op de hoogte zijn van de afgesproken resultaten. Anderen zijn het wellicht oneens met dat wat is afgesproken, of hebben andere belangen dan de belangen die door het project worden behartigd. Het is daarom uiteraard een goede zaak om in een scope helder vast te leggen wat er wel en niet door het project gerealiseerd zal worden. Maar dat is niet voldoende. Om een project werkelijk succesvol te laten zijn, kunnen opdrachtgever en projectmanager besluiten om de volgende twee verantwoordelijkheden bij de projectmanager te beleggen: Stakeholders in kaart brengen: wie zijn de belangrijkste stakeholders en wat zijn hun belangen ten aanzien van het project? Verwachtingen van stakeholders managen. Dit houdt in dat de projectmanager voortdurend stuurt op de voor de stakeholders relevante doelstellingen. Dit kan met behulp van een baseline. Ga in je zoektocht naar stakeholders allereerst op zoek naar waar de zakelijke belangen liggen. Deze vloeien meestal voort uit de bedrijfsdoelstellingen, rollen, functies en verantwoordelijkheden. Ga daarna op zoek naar de persoonlijke belangen. Deze zijn minder direct zichtbaar, omdat ze zich bevinden op het gebied van ego (geld, macht, status) of zelfbehoud (onzekerheid, angst, overlevingsdrang). Om erachter te komen wie de stakeholders met een persoonlijk belang zijn, kun je twee simpele vragen stellen: Wie kan er persoonlijk baat hebben bij de uitkomsten van dit project? Wie wordt er mogelijk bedreigd door de uitkomsten van dit project? Het is onmogelijk om alle belangen zelf te overzien. Je moet deze vragen dan ook niet alleen aan jezelf stellen, maar ook aan je omgeving, aan je opdrachtgever, en aan de mensen in je stuurgroep. Ook zij zullen slechts een deel kunnen overzien. Gebruik hun antwoorden dus als een beginpunt voor vervolgstappen in je zoektocht. Denk bij stakeholders niet alleen aan directie en management. Sta ook stil bij klanten (of in het geval van de overheid: burgers), gebruikers, beheerders en leveranciers. Vergeet bovendien de mensen niet die een taak vervullen binnen het project. Stel vragen met betrekking tot persoonlijke belangen niet rechtstreeks, maar verweef ze in een algemeen gesprek over het project en de gewenste resultaten. Als er een afdeling is waar mensen mogelijk hun baan zullen verliezen als gevolg van het project, neem dan niet iedere medewerker van die afdeling als stakeholder op, maar richt je op bijvoorbeeld hun leidinggevende, medezeggenschapsorganen of op een vakbond. Op het moment dat je gesprekken nauwelijks nog nieuwe informatie opleveren, weet je dat je de projectomgeving globaal in kaart hebt weten te brengen. Stakeholders in kaart brengen In 2004 kondigde de overheid de levensloopregeling aan: een fiscaal gunstige regeling voor medewerkers om te sparen voor onbetaald verlof. Voor een grote verzekeraar was ik destijds de projectmanager voor de implementatie van hun levensloopproduct. De business case was echter negatief: een levensloopproduct was voor deze verzekeraar financieel niet rendabel. In een poging om de business case positief te krijgen, stelde het verantwoordelijke productmanagement de verwachte inkomsten naar boven bij. Toen dat onvoldoende bleek, vroeg de opdrachtgever mij of ik de operationele kosten op papier niet kon halveren. De business case gold in dit geval niet als een beslis- of stuurdocument. Het moest vooral een legitimering zijn van een besluit dat al was genomen. Waar ik mij op dat moment op verkeek, was de factor persoonlijk belang. De positie van een van de directeuren speelde namelijk een sleutelrol in dit project. Met de invoering van de levensloopregeling maakte de wetgever de VUT en het prepensioen fiscaal onaantrekkelijk. De directeur Pensioenen zou door de veranderde regelgeving een kleinere portefeuille krijgen. Zijn De scope is zo niet alleen een leidend instrument, maar ook een goed excuus divisie zou daardoor mogelijk moeten afslanken. Dat zou verlies van aanzien kunnen betekenen en wellicht slecht zijn voor zijn carrière. Er was deze directeur dus veel aan gelegen om het levensloopproduct binnen te halen. Persoonlijke belangen als ego of zelfbehoud kunnen zo soms zwaarder wegen dan zakelijke belangen als klanttevredenheid, kwaliteit van de dienstverlening of financiële winst. Dat is ook de kern van projectpolitiek. Hoe machtiger de persoon of de groep met een persoonlijk belang is, hoe meer last een project hiervan kan 50 t i j d s c h r i f t i t m a n a g e m e n t

4 ondervinden. Het is daarom zaak de stakeholders, hun verwachtingen en hun belangen goed te onderkennen voordat het project start. Wat je in de praktijk vaak tegenkomt, is dat projectmanagers een organogram van de organisatie gebruiken om de stakeholders vast te stellen. Dat is een van de stappen om de stakeholders in kaart te brengen, maar niet de enige. Men gaat er dan immers vanuit dat het project op de juiste manier binnen de organisatie is belegd. Dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Zo lag het eerdergenoemde levensloopproject aanvankelijk organisatorisch binnen de divisie voor levensverzekeringen, niet binnen die van pensioenen. Een project zal nooit aan alle verwachtingen kunnen voldoen. De verwachtingen en belangen van stakeholders lopen immers uiteen en zullen regelmatig zelfs tegengesteld aan elkaar zijn. Prince2 leert projectmanagers dat ze zich primair moeten richten op de opdrachtgever (executive) en op zijn of haar secondanten (senior user, senior supplier) in de stuurgroep (project board). Tot op zekere hoogte is dat verstandig: de besluitvorming moet ergens formeel plaatsvinden. Ook de opdrachtgever heeft echter eigen zakelijke en persoonlijke belangen die zijn of haar zienswijze mogelijk kunnen beperken. Projectmanagers moeten daarom in staat zijn én de verantwoordelijkheid nemen om verder te kijken dan de opdrachtgever. Verwachtingen van stakeholders managen Om projectsucces te kunnen behalen, moet de projectmanager aan het begin van het traject de stakeholders, hun verwachtingen en hun zakelijke en persoonlijke belangen boven tafel krijgen. Vervolgens kan hij of zij stakeholders aan veranderdoelstellingen committeren en daarop sturen. Het gaat er daarbij niet om iedereen te allen tijde tevreden te houden. Door de tegenstellingen in verwachtingen en belangen is dat ook helemaal niet mogelijk. Waar het wél om gaat, is om een stuurmiddel te ontwikkelen met generieke en gedragen doelen waar je als projectmanager op kunt terugvallen, en waarmee je de discussies zuiver op de inhoud kunt houden. Dat kan bijvoorbeeld door te komen tot een baseline: een set van hogere, genormeerde veranderdoelstellingen die een weerslag zijn van de verschillende verwachtingen en belangen. Het is aan de projectmanager om deze baseline te destilleren uit formele documentatie (beleidsstukken, visiedocumenten, afdelingsplannen) en gesprekken met de stakeholders. De projectmanager maakt de vertaalslag van belangen en verwachtingen naar doelen. Doorvragen is daarbij van groot belang. Waarom wil een stakeholder precies iets? Wat is zijn of haar Om onduidelijke redenen sturen projectmanagers niet primair op verwachtingen werkelijke, achterliggende drijfveer? En wanneer heeft het project daar volgens de stakeholder aan voldaan? Anders gezegd: wat is de norm die bij de doelstelling hoort? Aanvankelijk zal uit de documentanalyse en de gesprekken een grote verscheidenheid aan (tegenstrijdige) doelstellingen voortkomen. Om tot een baseline te komen van breed gedragen doelstellingen, dienen de persoonlijke belangen van stakeholders hieruit te worden gefilterd. Een goede manier om dat te doen, is door een sessie te beleggen met de stuurgroep en de stakeholders. De projectmanager kan dan uiteenzetten wat de verschillende doelstellingen zijn en welke tegenstrijdigheden daartussen bestaan. De groep kan voor iedere doelstelling aangeven of zij werkelijk vindt dat het project die betreffende doelstelling zou moeten verwezenlijken. Zo ontstaat er binnen de groep stakeholders een discussie over wat er nu écht belangrijk is voor het succes van de organisatie en waartoe het project nu werkelijk dient. Daarmee wordt de discussie gevoerd waar hij gevoerd moet worden: buiten en voorafgaand aan het project. De ervaring leert dat de meeste doelstellingen sneuvelen. Vooral de doelstellingen die (louter) persoonlijke belangen dienen, verdwijnen. Vaak worden deze zelfs door de indieners zelf ingetrokken. Gêne speelt daarbij ongetwijfeld een gezonde rol. Andere doelstellingen worden samengevoegd of anders geformuleerd. Tijd en geld voeren niet langer de boventoon, maar worden ieder een doelstelling die deel uitmaakt van de baseline: een vertaling van verwachtingen en belangen. Uiteindelijk ontstaat er zo een handvol meetbare doelen die door alle stakeholders als legitiem worden ervaren en bijdragen aan het succes van de organisatie. De baseline is de ruggengraat van het waarom achter het project. Het is bij uitstek het middel om het project en de omgeving op inhoud te managen. Dat betekent wel dat alles wat er in je project speelt, direct te herleiden moet zijn naar de baseline. Dit is ook waar de projectscope om de hoek komt kijken. De resultaten uit de scope moeten de baseline een-op-een dekken. Aanbeveling Als je succes wilt behalen, zou je projecten niet louter moeten sturen op resultaten of projectscope. Pas wanneer verwachtingen en eindresultaat met elkaar in lijn zijn, zal de omgeving een project als succesvol beschouwen. Verwachtingen en belangen zijn dan ook juist de zaken waar een projectmanager primair op moet sturen. Doe dit door de stakeholders in kaart te brengen. Vervolgens is het zaak om samen met de stakeholders de verwachtingen en belangen vast te leggen in een baseline van doelstellingen en normen die geschoond van m e i

5 Een voorbeeld uit de praktijk Een gemeente heeft een probleem met haar financiële huishouding en wordt door de eigen rekenkamer op de vingers getikt. Er wordt een project gestart om financiële processen en systemen gemeentebreed te uniformeren en te centraliseren. Om het project overzichtelijk te houden, besluit men twee onderdelen buiten beschouwing van de scope te laten: het genereren van managementinformatie en het doorvoeren van organisatorische aanpassingen. Wanneer het project een aantal maanden op gang is en binnen de scope de juiste dingen lijkt te bereiken, verschijnt er een rapport van een externe accountant. Ondanks alle inspanningen krijgt de gemeente een nog grotere tik op de vingers dan ze eerder al van de eigen rekenkamer had gehad. Uit een analyse op basis van de rapporten en gesprekken met de stakeholders blijkt dat er een serieuze discrepantie is tussen de vastgestelde scope van het project en de verwachtingen. Er blijkt een centrale doelstelling geformuleerd die invulling geeft aan de werkelijke verwachtingen en (zakelijke) belangen. Deze doelstelling reikt aanzienlijk verder dan de scope van het project. Centrale doelstelling De gemeente kan de financiële stromen van en binnen haar diensten, alsmede van en binnen het concern als geheel, volledig verantwoorden. Dit komt omdat: de financiële processen door het gehele concern uniform zijn; deze processen transparant zijn; organisatie, processen en procuratie zijn ingericht conform geldende wet- en regelgeving en het budgettair kader; management en medewerkers verantwoordelijk en afrekenbaar zijn op de correctheid en volledigheid van de financiële gegevens. Norm De succesvolle financiële verantwoording bewijst zich doordat de gemeente in staat is om binnen één maand een jaarrekening te produceren die, na controle door een externe accountant, geen omissies bevat. Op basis van deze centrale doelstelling worden er vijf subdoelstellingen met normen opgesteld. De zes doelstellingen en hun normen vormen samen de baseline van de verandering. Managementinformatie, procuratie en financiële governance kunnen nu onderdeel worden van de scope. Aan de andere kant kan het kostbare onderdeel van centralisatie uit de scope worden geschrapt, aangezien niemand daar blijkbaar echt op zit te wachten. Let wel: een doelstelling beschrijft een status: de situatie zoals deze moet zijn. Het is meer dan een losse kreet. Door een doelstelling en haar norm volledig uit te schijven, voorkom je interpretatieverschillen. persoonlijke belangen bijdragen aan het succes van de organisatie. Stakeholders worden daarmee van potentiële tegenstanders tot coalitiepartners in het managen van de omgeving. Maak de baseline onderdeel van de business case. Zorg dat de projectscope nagenoeg een een-op-eenvertaling is van de baseline in resultaten. Manage de verwachtingen en stuur het project vervolgens op basis van de baseline. Rapporteer over de baseline: in hoeverre tussentijdse resultaten al bijdragen aan het behalen van de doelstellingen. Daarmee wordt het project ook meer het eigendom van de stakeholders en van de rest van de organisatie. Sturen op een baseline betekent dat gedurende het project besluiten worden genomen en keuzes worden gemaakt in lijn met de breed gedragen en genormeerde doelstellingen. Men stuurt het project op wat er werkelijk wordt verwacht. Discussies ten aanzien van het project zijn zuiver en op de inhoud. Voor de betrokkenen is het helder wat de consequenties van beslissingen zijn en wat de impact is op zijn of haar belangen. Zo stuur je niet alleen op tijd, geld en scope, maar in de eerste plaats op succes. Basile Lemaire is bestuurskundige en grondlegger van het concept succesgericht veranderen. NOTEN 1 Scope: de activiteiten en producten die wel (of juist expliciet niet) worden uitgevoerd en geleverd binnen de context van het project. 2 Een business case in termen van Prince2 is de zakelijke legitimering van het project in termen van kosten en opbrengsten. 52 t i j d s c h r i f t i t m a n a g e m e n t

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Dr. Projects Management B.V.

Dr. Projects Management B.V. --009 Dr. Projects Management B.V. Printversie van gepresenteerde beelden van de website www.drprojects.nl Dr. Projects Management Dit is de bundeling van de website presentaties per onderdeel. De diensten

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Het stuurmodel voor een opdrachtgever

Het stuurmodel voor een opdrachtgever Het stuurmodel voor een opdrachtgever Ir. Derk K. Kremer 1. Inleiding In één van mijn eerdere artikelen heb ik al aangegeven dat de rol van opdrachtgever op zich geen moeilijke rol is. Voor een ervaren

Nadere informatie

Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level C en D

Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level C en D Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level en e antwoorden van onderstaande oefenopgaven zijn op de laatste bladzijde van dit document te vinden. ito ertification V rnhem OPG Oefenopg context

Nadere informatie

Projeffect Issuemanagement proces [Setup]

Projeffect Issuemanagement proces [Setup] Projeffect Issuemanagement proces [Setup] Versie Documentnaam Datum 20-10-2014 Auteur M.S.Smilde Versie 1.0 concept Projeffect_Issuemanagement_processetup_v1_0.doc copyleft Projeffect BV: alles uit deze

Nadere informatie

Arrix Optimus, de SharePoint specialist Deel meer, doe meer!

Arrix Optimus, de SharePoint specialist Deel meer, doe meer! Arrix Optimus, de SharePoint specialist Deel meer, doe meer! brochure.indd 1 07-02-12 11:02 brochure.indd 2 07-02-12 11:02 Arrix Optimus, de SharePoint specialist Deel meer, doe meer! Arrix optimus is

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Sturen of Avonturen. Nieuwegein 30 November 2010

Sturen of Avonturen. Nieuwegein 30 November 2010 Sturen of Avonturen Nieuwegein 30 November 2010 1 Agenda Inleiding Projectbesturing Workshop Sturen of Avonturen BREAK Conclusies Workshop De workshop in de praktijk Afronding BORREL 2 Productvernieuwing

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

1Modelexamen 1. Modelexamen 1

1Modelexamen 1. Modelexamen 1 1Modelexamen 1 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 1 Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 Hoofdsponsors Sponsors IPMA-NL Jaarsponsors 3 Workshop Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma

Nadere informatie

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen.

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. ERP, CRM, workflowmanagement en documentmanagement systemen, ze hebben één ding gemeen: Veel van de

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT DIVISIE PENSIOEN & LEVEN Laan van Malkenschoten 20 Postbus 9150 7300 HZ Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van 2013

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Benefits Management. Sturen op realistische organisatievoordelen

Benefits Management. Sturen op realistische organisatievoordelen Benefits Management Sturen op realistische organisatievoordelen Benefits Management Het project is klaar, de finish is gehaald. En nu? Ervaren u en uw belanghebbenden dat de organisatie écht profijt heeft

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Ontwikkeling van processen en medewerkers binnen uw organisatie

Ontwikkeling van processen en medewerkers binnen uw organisatie Ontwikkeling van processen en medewerkers binnen uw organisatie De voordelen van de P4P aanpak: Grotere klanttevredenheid Beheersbare werkprocessen Continu verbeteren van prestaties Grotere betrokkenheid

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

PRINCE2 in duizend woorden

PRINCE2 in duizend woorden PRINCE2 in duizend woorden Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd White paper September 2011 Inhoud 1 Wat is PRINCE2? 3 2 Voordelen van PRINCE2 3 3 Principes 3 4

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6 Inleiding De afgelopen vijftien jaar hebben we veel ervaring opgedaan met het doorvoeren van operationele efficiencyverbeteringen in combinatie met ITtrajecten. Vaak waren organisaties hiertoe gedwongen

Nadere informatie

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat.

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat. Realisatie Verkenning Planuitwerking Life Cycle Prestaties Life Cycle Risico s Life Cycle Kosten Life Cycle Management. als aandachtsgebied binnen Asset Management Beheer, onderhoud, exploitatie Jaap Bakker

Nadere informatie

Ontwikkelen van mensen en organisaties

Ontwikkelen van mensen en organisaties Ontwikkelen van mensen en organisaties Rijskadeveld 28 4231 DZ Meerkerk +31 183 35 35 20 +31 6 22 201 805 www.deldenadvies.nl mail@deldenadvies.nl Missie Van Delden Advies: Mensen en organisaties ondersteunen

Nadere informatie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Programme Power De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Agenda Introductie Stedin Historie van Project- en Portfoliomanagement Van Portfoliomanagement naar Programmaregie Waar staan we nu Oog

Nadere informatie

Blauwdruk van een Business Intelligence Competency Center

Blauwdruk van een Business Intelligence Competency Center Blauwdruk van een Business Intelligence Competency Center Inleiding De inrichting van een BICC (Business Intelligence Competency Center) bestaat uit een viertal pijlers: Producten bestaat uit de diensten

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

DEEL I 5.5 PRINCE2. 5.5.1 Definitie project. 5.5.2 Kern van PRINCE2. 5.5.3 Historie. 5.5.4 Scope. 5.5.5 Uitgangspunten

DEEL I 5.5 PRINCE2. 5.5.1 Definitie project. 5.5.2 Kern van PRINCE2. 5.5.3 Historie. 5.5.4 Scope. 5.5.5 Uitgangspunten 5 Projectmanagementmethoden 83 5.5 PRINCE2 Deel I van de beschrijving van PRINCE2 is geschreven door Ron Seegers en gereviseerd en geautoriseerd door Joost Nuijten, bestuurslid van de Prince User Group

Nadere informatie

PRINCE2 in duizend woorden. Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd. AXELOS.com. The Stationery Office 2011

PRINCE2 in duizend woorden. Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd. AXELOS.com. The Stationery Office 2011 PRINCE2 in duizend woorden Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd AXELOS.com White Paper September 2011 Inhoud 1 Wat is PRINCE2? 3 2 Voordelen van PRINCE2 3 3 Principes

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Het stappenplan. Inleiding

Het stappenplan. Inleiding Het stappenplan Inleiding Op de pagina instrumenten op Overstag.nu vind je instrumenten, informatie en inspiratie om binnen je eigen organisatie met het thema duurzame inzetbaarheid aan de slag te gaan.

Nadere informatie

IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID. 9 september 2014 George Leih

IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID. 9 september 2014 George Leih IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID 9 september 2014 George Leih MIJN ACHTERGROND 2002 - nu 30+ projecten geauditeerd UWV,

Nadere informatie

Waar moet u op letten bij de levensloopregeling?

Waar moet u op letten bij de levensloopregeling? Waar moet u op letten bij de levensloopregeling? Onafhankelijke informatie voor consumenten Waar gaat deze folder over? Deze folder gaat over de levensloopregeling. Waarom een levensloopregeling? Veel

Nadere informatie

Geef de titel van het wijzigingsverzoek zo kort mogelijk weer.

Geef de titel van het wijzigingsverzoek zo kort mogelijk weer. Naam indiener WIJZIGINGSVOORSTEL Nummer: xxx Datum: dd-mm-jj Status: stap 1, 2, 3, 4 of 5 Bedrijfsonderdeel/afdeling/ functie Naam projectmanager Naam wijzigingsbehandelaar (indien van toepassing) Het

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F.

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. BentVoorbeeld Proces en informatie onderzoek DECLA consultancy Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 INTRODUCTIE... 4 3 OPDRACHTOMSCHRIJVING EN SCOPE... 5 4

Nadere informatie

Managing Quality and Business Risks in Programmes. Mario van Os

Managing Quality and Business Risks in Programmes. Mario van Os Managing Quality and Business Risks in Programmes Mario van Os Mario van Os Mario van Os Programma Kwaliteitsmanager Email: mario@mvanos.nl Afgestudeerd TUE Wiskunde & Informatica 1986 gestart bij Interprogram

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

DOLGOZ, 7 maart 2013 PMO-congres WIN Project Support

DOLGOZ, 7 maart 2013 PMO-congres WIN Project Support DOLGOZ, 7 maart 2013 PMO-congres WIN Project Support Inhoud Wat is een Business Case Waarom een Business Case voor een PMO Ontwikkeling van de PMO Business Case Positie van het PMO Gewenste situatie Kosten/Baten

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

DEEL I. 5.6 Procesmanagement. 5.6.1 Definitie project. 5.6.2 Kern van de methode. 5.6.3 Historie. 5.6.4 Scope. 5.6.

DEEL I. 5.6 Procesmanagement. 5.6.1 Definitie project. 5.6.2 Kern van de methode. 5.6.3 Historie. 5.6.4 Scope. 5.6. 90 Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement - 2de druk 5.6 Procesmanagement Deel I van de beschrijving van Procesmanagement is gereviseerd en geautoriseerd door Jaap Walter, een van de auteurs van

Nadere informatie

Wordt HR een echte bedrijfsfunctie?

Wordt HR een echte bedrijfsfunctie? Vergroot de slagkracht van HR! Wordt HR een echte bedrijfsfunctie? In deze tijd van crisis lijk het er soms op dat bij HR harder wordt ingegrepen dan elders. Hoe kan HR beter laten zien wat haar toegevoegde

Nadere informatie

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Spotlight Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Robert van der Glas - Statutaire compliance, Tax Reporting & Strategy De NBA heeft onlangs de herziene standaard uitgebracht

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1 Bestemd voor: Klant t.a.v. de heer GoedOpWeg 27 3331 LA Rommeldam Digitale offerte Nummer: Datum: Betreft: CO 2 -Footprint & CO 2 -Reductie Geldigheid: Baarn, 24-08-2014 Geachte heer Klant, Met veel plezier

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering Leiding geven aan verandering Mijn moeder is 85 en rijdt nog auto. Afgelopen jaar kwam ze enkele keren om assistentie vragen, omdat haar auto in het verkeer wat krassen en deuken had opgelopen. Ik besefte

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van Pension Fund Governance

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn Telefoon (055) 579 39 48 www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

WHITE PAPER. Business Solutions

WHITE PAPER. Business Solutions WHITE PAPER Business Solutions De keuze van de strategie/aanpak is be-palend voor de complexiteit en doorlooptijd van een implementatie. Introductie Uw organisatie staat op het punt om een standaard software

Nadere informatie

Rechtmatigheid in het onderwijs

Rechtmatigheid in het onderwijs Rechtmatigheid in het onderwijs In navolging van gemeenten en provincies wordt het begrip rechtmatigheid in toenemende mate betrokken bij de accountantscontrole van onderwijsinstellingen. Maar wie is verantwoordelijk

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl Bespaar op uw Marian Koek Accountantskosten in 7 stappen managerincontrol.nl Bespaar*op*uw*Accountantskosten*in*7*stappen Inhoud Voorwieisdite+boekbedoeld? 3 Passieen incontrol 4 Vijfredenenomaccountantskostentebesparen

Nadere informatie

Rik Jan van Hulst Wittenburgergracht 269 1018 ZL Amsterdam rikjan@ppqa.nl 0653814034

Rik Jan van Hulst Wittenburgergracht 269 1018 ZL Amsterdam rikjan@ppqa.nl 0653814034 Personalia Naam van Hulst Voornaam Rik Jan Geb.datum 20-06-1964 Geslacht Man Burg. staat Gehuwd Nationaliteit Nederlandse Talen Nederlands, Engels, Frans, Italiaans Website www.ilexit.nl www.ppqa.nl www.risicoproces.nl

Nadere informatie

Project Management: Introductie tot Prince2

Project Management: Introductie tot Prince2 Bijeenkomst Detaco professionals Project Management: Introductie tot Prince2 Stefan van Duren 22 september 2011 Het Turfschip Etten-Leur Gebaseerd op het boek Projectmanagement op basis van PRINCE2 Editie

Nadere informatie

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw,

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw, Amsterdam, 3 juli 2015 Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II Geachte heer, mevrouw, Namens de Vereniging van Vermogensbeheerders & Adviseurs (hierna: VV&A ) willen wij graag van de gelegenheid

Nadere informatie

Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003

Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003 Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003 1 2 Inleiding Wat is PRINCE2? Organisation Discussie Wat is een project? Improvisatie Uniek Flexibel Vernieuwend Enerverend Chaotisch

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Wat maakt een project en/of programma succesvol?

Wat maakt een project en/of programma succesvol? Wat maakt een project en/of programma succesvol? Bijeenkomst 4 april 2011 Drs. Sylvie Rath Voor informatie verwijs ik graag naar de website van WagenaarHoes, mijn laatste werkgever (www.wagenaarhoes.nl)

Nadere informatie

Beste Louisson de Kok,

Beste Louisson de Kok, Kunnen Willen Durven Rapport KWD Projectsucces KWD Projectmanagement app Louisson de Kok KWD Management Diensten BV h.o.d.n. KWD Resultaatmanagement Weverstede 15 Postbus 761 3430 AT Nieuwegein T 030-6004779

Nadere informatie

QUINN-MODEL. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

QUINN-MODEL. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu QUINN-MODEL In onze adviestrajecten en gesprekken met opdrachtgevers maken wij vaak gebruik van het zgn. Quinn-model. Een handig hulpmiddel om samen, met een zo objectief mogelijke blik, naar het bedrijf

Nadere informatie

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Controleverordening Randstedelijke Rekenkamer De Randstedelijke Rekenkamer besluit: overwegende dat: op grond van de wet van 2 juli 2003, Stb.

Nadere informatie

Projectportfoliomanagement vereist aandacht voor mensen datum 15 januari 2007

Projectportfoliomanagement vereist aandacht voor mensen datum 15 januari 2007 Van Aetsveld BV Prinses Marielaan 2 3818 HM Amersfoort T 033 422 35 35 F 033 422 35 36 datum referentie Knelpunten en kansen in het middenmanagement van organisaties Het besef dat het wenselijk is projecten

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144 Inhoudsopgave 5 Voorwoord 7 Ten geleide 9 1 Inleiding 11 2 De risicoanalyse 25 3 Uitvoeren van de risicoanalyse 65 4 Risicomanagement 77 5 Uitvoeren van risicomanagement 85 6 Implementatie van risicomanagement

Nadere informatie

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR. Lean toegepast op PRINCE2 Projectmanagement is waste (maar noodzakelijk) Martin van Borselaer Mens-, organisatie- en procesverbeteraar Projectmanager/verandermanager & coach

Nadere informatie

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd:

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd: Samenvatting De opkomst van Health 2.0 en e-health zorgt ervoor dat de patiënt verandert naar zorgconsument. Health 2.0 zorgt voor een grote mate van patiënt-empowerment; zorgconsumenten nemen zelf de

Nadere informatie

notitie Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P

notitie Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P notitie Van project onderwerp opgemaakt door Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen status datum opmaak 20-7-2012 bijlagen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Financieel Management & Leadership De Post HBO opleiding Financieel Management & Leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

Project Dijkversterking Krimpen

Project Dijkversterking Krimpen Project Dijkversterking Krimpen Dijkversterking & UAV-gc Samenwerken met de opdrachtnemer Huub Verbruggen Projectmanager Dijkversterking Krimpen Even voorstellen Huub Verbruggen Projectmanager van beroep

Nadere informatie

Resultaatgericht werken

Resultaatgericht werken Resultaatgericht werken Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 2 De afsprakencyclus...4 Stap 1. De voorbereidingsfase...4 Stap 2. Het planningsgesprek...5 Stap 3. Het voortgangsgesprek...5 Stap 4. Het waarderingsgesprek...5

Nadere informatie

Een project, weet waar je aan begint!

Een project, weet waar je aan begint! Een project, White paper Projectmanagement Auteur: Natascha Leeuwenkuijl Januari 2013 Bedrijfskunde www.avansplus.nl Een project, Je hebt t vast ooit meegemaakt, dat je op een gegeven moment in een project

Nadere informatie

PROJECT: ONTWIKKELOMGEVINGEN VIRTUELE TESTOMGEVINGEN

PROJECT: ONTWIKKELOMGEVINGEN VIRTUELE TESTOMGEVINGEN PROJECT: ONTWIKKELOMGEVINGEN VIRTUELE TESTOMGEVINGEN ( Project Initiation Document ) Datum voltooid: 20/03/2013 Auteur: Kevin Sanders Studentnummer: 2148839 Versie: 0.1 Status: Concept Documenthistorie

Nadere informatie

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS EEN PRAKTISCHE AANPAK BUSINESS ANALYSE CENTER OF EXCELLENCE - SYNERGIO Inhoudsopgave 1 HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS... 3 1.1 GEBRUIKEN VERSUS HERGEBRUIKEN... 4 2 STRATEGIE...

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Managementgame Het Nieuwe Werken

Managementgame Het Nieuwe Werken Resultaten Managementgame Het Nieuwe Werken www.managementgamehetnieuwewerken.nl Leren door horen en zien, maar vooral doen en ervaren! MANAGEMENT GAME HET NIEUWE WERKEN Inleiding Think too Organisatieadviseurs

Nadere informatie

Het PMO van PostNL IT

Het PMO van PostNL IT Het PMO van PostNL IT WIN PMO Congres Blik op een kleurrijk PMO Alex Palma, manager IT Projecten 13-03-2014 Wat willen we jullie vertellen? Positionering van projectenorganisatie Waarom een PSO? Implementatiestrategie

Nadere informatie

Trefdag ZORG. Meer resultaten. door strategische inzet. van middelen

Trefdag ZORG. Meer resultaten. door strategische inzet. van middelen Trefdag ZORG Meer resultaten door strategische inzet van middelen September 2013 Francis Manas fm@amelior.be Herkenbaar? Aantal projecten neemt toe Projecten zonder link met doelen organisatie: geen fit

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Projectsabotage. Het verschijnsel dat projecten bewust worden ondermijnd. Deel 1 Ngi 20 4 2011

Projectsabotage. Het verschijnsel dat projecten bewust worden ondermijnd. Deel 1 Ngi 20 4 2011 Projectsabotage Het verschijnsel dat projecten bewust worden ondermijnd Deel 1 Ngi 20 4 2011 Introductie Dion Kotteman Meer dan 25 jaar projectervaring bij overheid en financiële instellingen; Boek geschreven,

Nadere informatie

Het besturen van een familie en een bedrijf

Het besturen van een familie en een bedrijf Het besturen van een familie en een bedrijf Een familiebedrijf runnen is als jongleren. De doelstellingen van het bedrijf groei en goede resultaten realiseren moeten worden afgewogen tegen de behoeften

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012 Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen 7 mei 2012 Voorwoord Onderwerp: resultaten onderzoek Controle en Vertrouwen Geachte heer, mevrouw, Hartelijk dank voor uw medewerking aan het onderzoek naar

Nadere informatie

Financiën Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zuid-Hollandse Eilanden (GGD ZHE)

Financiën Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zuid-Hollandse Eilanden (GGD ZHE) Aan burgemeester en wethouders ingekomen: reg.nr.: datum: 11 augustus 2009 sector/stafafdeling: samenleving portefeuillehouder: W. A. J. Borgonjen ontworpen door: J. Laurs-Breur par. par. afd.hfd. par.

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Projectmanagement onderzoek Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Agenda Aanleiding & werkwijze Projecten mislukken Projectmethodieken

Nadere informatie

T rainingskalender 2015

T rainingskalender 2015 T rainingskalender 2015 Flustraat 35 Tel. 531330 Fax 531340 tahconsulting@sr.net www.tahconsulting.com Tjong A Hung Consulting N.V. 2 I n h o u d s o p g a ve pagina Instaptraining Kredieten 3 Basistraining

Nadere informatie

Leergang Allround Leiderschap

Leergang Allround Leiderschap Leergang Allround Leiderschap Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Allround Leiderschap Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de kijk op leiderschap

Nadere informatie

Projectmanagement. of toch niet? V&VN Congres 26 mei 2016. Anita Olsthoorn 0612508652

Projectmanagement. of toch niet? V&VN Congres 26 mei 2016. Anita Olsthoorn 0612508652 V&VN Congres 26 mei 2016 Anita Olsthoorn 0612508652 Projectmanagement of toch niet? Inhoud 1. Probleem, opdrachtformulering en Governance 2. Verschil in proces of project 3. Fasen in projectmanagement

Nadere informatie