publiek voor wetenschap, wetenschap voor publiek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "publiek voor wetenschap, wetenschap voor publiek"

Transcriptie

1 publiek voor wetenschap, wetenschap voor publiek 2010 jaarverslag NCWT

2

3

4 Organisatie De stichting Nationaal Centrum voor Wetenschap & Technologie (NCWT, 1954) is de moederstichting van nationaal Science Center NEMO. Sinds een aantal jaren voert NCWT ook landelijke taken uit in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en is het partner in en producent van diverse educatieve projecten. NCWT wil de spil zijn tussen publiek, scholen, wetenschappers, beleidsmakers en bedrijfsleven op het gebied van wetenschaps- en techniekcommunicatie in Nederland. Visie Onze samenleving ondergaat ingrijpende veranderingen. We staan voor grote uitdagingen die om slimme oplossingen vragen. Het belang van kennis over wetenschappelijke ontwikkelingen en technologische toepassingen groeit. Daarmee groeit ook de behoefte aan mensen die van wetenschap en techniek hun werkterrein maken. Daarom is een centrum nodig dat het publiek actief betrekt bij wetenschap en techniek; een centrum dat de samenleving uitnodigt tot het nadenken over en het meewerken aan nieuwe wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen. De stichting Nationaal Centrum voor Wetenschap & Technologie (NCWT) is als grootste publieksinstelling voor wetenschaps- en techniekcommunicatie in Nederland hiervoor de aangewezen organisatie. NCWT heeft de kennis, de ervaring en de middelen om wetenschap en technologie op inspirerende wijze voor diverse publieksgroepen toegankelijk te maken. Missie publiek voor wetenschap, wetenschap voor publiek NCWT verbindt het publiek met de wetenschap en de wetenschap met het publiek via inhoudelijke, veelzijdige activiteiten, die aansluiten bij de belevingswereld en behoeften van onze verschillende publieksgroepen en samenwerkingspartners. Activiteiten die informeren, interesseren, inspireren en verbinden.

5 Jaarverslag 2010 publiek voor wetenschap, wetenschap voor publiek

6 Colofon Tekst: Stichting NCWT Opmaak: Stichting NCWT Fotografie: Stichting NCWT, Digidaan (p. 1, 14, 20, 32, 58), Plasticpeter (p. 19) Reproductie: EPS Amsterdam Stichting Nationaal Centrum voor Wetenschap & Technologie (NCWT) Oosterdok VX Amsterdam Postbus AK Amsterdam T E W mei 2011 Disclaimer Dit jaarverslag is met zorg samengesteld. Aan deze uitgave kunnen echter geen rechten worden ontleend.

7 Woord vooraf Het vertrouwen in en de waardering voor de Nederlandse wetenschap is groot. De afgelopen jaren is de aandacht voor wetenschap en technologie in de samenleving en het onderwijs toegenomen. Een krachtig publiekscentrum, de variëteit in publieksactiviteiten, vele publicaties en aandacht in de media, hebben zeker bijgedragen aan de groeiende belangstelling voor wetenschap en technologie. Een duidelijk bewijs hiervan is dat Science Center NEMO in 2010 de magische grens van bezoekers heeft overschreden. Een absoluut record! Onze activiteiten komen mede tot stand dankzij de vruchtbare samenwerking met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), diverse wetenschappelijke partners en bedrijfspartners. Begin 2010 werd de eerste vijf jaar samenwerking met de directie Onderzoek en Wetenschapsbeleid van het ministerie afgesloten. Voor de komende beleidsperiode heeft NCWT een ambitieus meerjarenplan ingediend: Publiek voor wetenschap, strategisch plan Onze visie en ambities zijn inhoudelijk onderschreven door het Ministerie van OCW, maar vanwege de overheidsbezuinigingen financieel helaas niet gehonoreerd. Dat is voor ons echter geen reden om onze ambities los te laten. Wel zullen we scherpe(re) keuzes moeten maken. De kern van onze activiteiten is en blijft het presenteren van wetenschap en technologie als onderdeel van de Nederlandse cultuur en ons dagelijks leven; als basis voor innovatief denken; en als inspiratiebron voor het oplossen van problemen. Hiervoor heeft NCWT in 2010 de samenwerking met het bedrijfsleven en met andere Europese science centra uitgebreid; een belangrijke ontwikkeling voor ons instituut. We zijn dan ook trots op de vele mooie programma s en activiteiten die we in 2010 voor het publiek hebben gerealiseerd. Enkele hoogtepunten voor NCWT waren: Meer dan een half miljoen bezoekers: dit record in de geschiedenis van NEMO kwam eerder dan verwacht. De acceptatie van de Museumkaart vanaf 1 juli 2010 heeft hierin een grote rol gespeeld. De eerste erfgoedtentoonstelling: de zomertentoonstelling was dit jaar zeer populair en had een record aantal bezoekers. Wetenschap op de vloer: Science Live, een uniek onderzoeksprogramma door wetenschappers in samenwerking met het NEMO-publiek. De positie van het Science Learning Center als (inter)nationaal expertisecentrum is verder versterkt door de (inter)nationale samenwerking, de oprichting van het NSO- Educatieloket voor ruimtevaart- en sterrenkunde-educatie en de in 2011 in te stellen NEMO-leerstoel bij de Universiteit van Amsterdam. Namens de directie, Michiel Buchel Algemeen directeur In dit jaarverslag komen in het eerste hoofdstuk de activiteiten van Science Center NEMO aan bod. In hoofdstuk twee geven we een overzicht van onze educatieve activiteiten: de materialen, nascholingsprojecten en kennisontwikkeling van het Science Learning Center. Onze landelijke activiteiten, die we deels in opdracht van het Ministerie van OCW uitvoeren, staan beschreven in hoofdstuk drie: Science Communication Center. We sluiten af met een beschrijving van onze organisatie en vermelding van onze samenwerkingspartners.

8

9 Inhoudsopgave 01 Science Center NEMO 1.1 Inleiding 1.2 Tentoonstellingen en programma s 1.3 Educatief aanbod 1.4 Feiten en cijfers 02 NEMO Science Learning Center 2.1 Inleiding 2.2 Educatieve materialen en projecten 2.3 Nascholing 2.4 Kennisontwikkeling en -deling 2.5 Feiten en cijfers 03 NEMO Science Communication Center 3.1 Inleiding 3.2 Digitale producties 3.3 Nationale evenementen en activiteiten 3.4 Brancheondersteuning 3.5 Feiten en cijfers 04 NCWT 4.1 Inleiding 4.2 Partners in science 4.3 Financiën, personeel en organisatie 4.4 Ondernemingsraad 4.5 Raad van Toezicht Lijst met afkortingen

10

11 Science Center NEMO

12 NCWT jaarverslag Science Center NEMO Science Center NEMO is het grootste science center in Nederland, met veel activiteiten voor jong en oud. Het is dé plek om spelenderwijs bezig te zijn met wetenschap en technologie, zoals blijkt uit het record aantal bezoekers van ruim een half miljoen in Inleiding Science Center NEMO is het grootste science center in Nederland, met veel activiteiten voor jong en oud. Het is dé plek om spelenderwijs bezig te zijn met wetenschap en technologie, zoals blijkt uit het record aantal bezoekers van ruim een half miljoen in NEMO heeft de ambitie om de komende jaren verder uit te groeien tot nationaal boegbeeld voor laagdrempelige wetenschapsbeleving. Om deze ambitie te realiseren en onze toppositie voor de toekomst te waarborgen, is vernieuwing en verdere professionalisering van ons product- en dienstenaanbod noodzakelijk. Daarom hebben we vijf ontwikkellijnen geformuleerd: NEMO en erfgoed: geschiedenis van wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen NEMO ook voor volwassenen: meer aandacht voor volwassen bezoekers NEMO en nieuws: aandacht voor actuele wetenschap NEMO en Amsterdam: versterken van de band met de stad NEMO en haar eigen wijze: eigenzinnige werkwijze behouden en versterken Deze vijf ontwikkellijnen staan uitgebreid beschreven in het NCWT-document Publiek voor wetenschap, strategisch plan Zij vormen de uitgangspunten voor de activiteiten in De praktijk Erfgoed: in 2010 liep de zeer populaire zomertentoonstelling Het Huishoudparadijs: over de 12

13 Science Center NEMO opkomst van elektrische apparaten in het huishouden. Hierin werden zo n 200 stukken uit de NEMO Erfgoedcollectie (voorheen Energetica Collectie) getoond. Het bleek een grote uitdaging om historische objecten succesvol te integreren in onze interactieve tentoonstellingsaanpak. Door de wetenschap in een historische en culturele context te plaatsen, kreeg de tentoonstelling meer inhoudelijke verdieping. Volwassenen: het aanbod voor volwassenen is versterkt en verdiept door de lezingencycli Kennis aan 't IJ en Kennis op Zondag; door participatie in de Paradisolezingen en de Kenniscafés; en door de organisatie van een landelijk symposium. Ook de zomertentoonstelling was interessant voor volwassenen. Nieuws: de pilot Science Live was een primeur voor NEMO. Dit zelfontwikkelde concept legt een directe relatie tussen wetenschap en publiek. Bezoekers kunnen participeren in wetenschappelijk onderzoek dat in het science center wordt uitgevoerd. Zo beleeft de bezoeker niet alleen de natuurwetenschappelijke fenomenen in NEMO, maar draagt hij ook daadwerkelijk bij aan de ontwikkeling van nieuwe kennis. De positieve reacties van zowel wetenschappers als bezoekers, hebben ervoor gezorgd dat de pilot meteen al in 2010 een vervolg kreeg. 1.2 Tentoonstellingen en programma s Het publieksaanbod in NEMO bestaat uit een vast aanbod, vernieuwde invulling van bestaande formats en nieuw ontwikkelde producten. In 2010 beschikte NEMO over de volgende tentoonstellingen: Vaste tentoonstellingen Net als in voorgaande jaren konden de bezoekers van NEMO genieten van ons vaste tentoonstellingenaanbod: Natuurwetenschappelijke fenomenen in de tentoonstelling Fenomena, waaronder de populaire zeepbellen, en de tentoonstelling Codenaam: DNA, op dek 1. De Ballenfabriek, de tentoonstellingen over water, de tentoonstelling Krachtpatsers over constructies, Zoeken naar leven en het Techno Lab, op dek 2. Tentoonstellingen Teen Facts en You, Me, Electricity, en het NEMO s Wonder Lab waar bezoekers zelf scheikundige experimenten kunnen doen, op dek 3. Tentoonstelling Reis door de Geest, op dek 4. Amsterdam: De komende twee schooljaren gaan per schooljaar basisschoolleerlingen kennis maken met Natuur & Techniek via een programma in NEMO. Daarnaast zal NEMO facultatieve trainingen aanbieden voor leerkrachten om Natuur & Techniek op een inspirerende wijze te verweven in hun lessen. Ook gaan we de science clubs in de stadswijken ondersteunen. Dit is het resultaat van een overeenkomst die met de gemeente Amsterdam in 2010 is afgesloten om de relatie met de leerlingen van de Amsterdamse basisscholen te versterken. Eigen wijze: 2010 was voor NEMO een uitzonderlijk jaar met hoge bezoekersaantallen en succesvolle nieuwe projecten. Daarvoor hebben we belangrijke investeringen gedaan en interne aanpassingen doorgevoerd. De mate waarin we ook in 2011 invulling kunnen geven aan de vijf ontwikkellijnen, is sterk afhankelijk van externe factoren. Het vinden van inhoudelijke en financiële partners is belangrijk voor onze groeiplannen. Nieuwsgierige bezoeker van de tentoonstelling Codenaam: DNA Aanpassingen en verbeteringen Een aantal bestaande tentoonstellingen is in 2010 uitgebreid, aangepast of verbeterd. Zo hebben we een Vortex-opstelling toegevoegd aan de tentoonstelling Fenomena. Deze opstelling geeft de bezoeker inzicht in Einstein s ideeën over zwaartekracht. 13

14 NCWT jaarverslag 2010 een theatervoorstelling en een tentoonstelling over het thema schaduw bezoeken. Een uur lang kunnen ze experimenteren, onderzoeken en spelen. Het spel dat zij vertonen werd wetenschappelijk onderzocht door NEMO en de Universiteit van Amsterdam in het kader van het onderzoeksprogramma TalentenKracht. Gedurende 2010 zijn door de Universiteit van Amsterdam, de Universiteit Groningen en NEMO onderzoeksweekenden georganiseerd waaraan in totaal ruim 200 kleuters hebben deelgenomen. In 2011 zal Kleuters aan zet permanent onderdeel zijn van het NEMO aanbod voor de jongste bezoekers. Overzicht van historische stofzuigers in de zomertentoonstelling Het Huishoudparadijs De tentoonstelling Krachtpatsers, over statische en dynamische constructies en de invloed van vormen, krachten en evenwicht op bruggen en gebouwen, biedt een aantal nieuwe activiteiten. Zo kan de bezoeker nu zelf een boogbrug maken en daaroverheen lopen. Ook zijn er interactieve objecten uit het voormalige Evoluon bijgekomen, over verschillende manieren van krachtoverbrenging. Het 3D theater is opgeknapt en aangepast, zodat we nu ook 2D voorstellingen kunnen projecteren. De voorgenomen upgrade van het Wonder Lab is uitgesteld vanwege andere prioriteiten. Nieuwe tijdelijke tentoonstellingen Ruimtedouche De dampkring remt de meest energetische kosmische deeltjes af, en houdt samen met de zon de gevaarlijke straling tegen. Op aarde is kosmische straling dus niet schadelijk voor de gezondheid. Onder de Ruimtedouche worden deze mysterieuze stralen uit het heelal zichtbaar en ontdekt de bezoeker hoeveel stralen er door een lichaam heen gaan. In de drie vonkenkamers en de nevelkamer zijn de sporen van de stralen goed te zien. De tentoonstelling Ruimtedouche is een samenwerking met Nikhef, het nationaal instituut voor subatomaire fysica, dat onderzoek doet op het gebied van (astro)deeltjesfysica. De Ruimtedouche is sinds oktober 2010 in NEMO te ervaren. Kleuters aan zet Op 2 januari werd de tentoonstelling Kleuters aan zet geopend. Elke vrijdag, zaterdag en zondag kunnen 4, 5 en 6 jarigen samen met een volwassen begeleider Het Huishoudparadijs Van 24 juni tot en met 5 september liep de interactieve zomertentoonstelling over honderd jaar ontwikkelingen in huishoudelijke apparatuur (van 1910 tot 2010), inclusief een blik op de toekomst. Innovaties in elektriciteit, gasvoorziening en huishoudelijke apparatuur veranderden niet alleen ons interieur, maar zorgden ook voor een totale metamorfose van ons leven. Via de thema s persoonlijke verzorging, verlichting, eten & drinken, schoonmaken, wassen/drogen/strijken, beeld & geluid, werd dit zichtbaar en voelbaar gemaakt. Voor deze tentoonstelling hebben we op grote schaal gebruik gemaakt van de objecten die in 2007 zijn verworven van Museum Energetica. Bezoekers konden online hun eigen herinneringen delen; meedoen aan een ontwerpwedstrijd; al trappend zelf de was droogfietsen ; of een foto van zichzelf laten maken in een ouderwetse keuken. Fotomoment in Het Huishoudparadijs 14

15 Science Center NEMO De combinatie van nostalgie en toekomst, oud en modern, maakte deze tentoonstelling tot een unieke ervaring. In ruim twee maanden trok Het Huishoudparadijs maar liefst bezoekers. Anders dan in voorgaande jaren richtte de tentoonstelling zich ook op volwassenen zonder kinderen. De tentoonstelling werd mede mogelijk gemaakt door de Mondriaan Stichting, het VSB Fonds, Siemens, Dyson, Waternet en Bureau TOP. Na NEMO verhuisde Het Huishoudparadijs naar het Twents Techniekmuseum HEIM in Hengelo, waar bezoekers nog tot 9 januari 2011 konden genieten van deze unieke tentoonstelling. Fototentoonstelling Vanaf 24 juni 2010 tot medio 2011 stond de fototentoonstelling op het dak van NEMO in het teken van huishoudelijke apparaten. Het publiek werd uitgedaagd de functies van diverse apparaten te raden. Getoonde afbeeldingen waren onder andere een elektrische waterverwarmer uit de jaren 30 die je aan de kraan bevestigt, een elektrische stropdassenstrijker uit de jaren 60 en een radio uit de Tweede Wereldoorlog die eruit ziet als een lamp, omdat radio s toen verboden waren. Programmering Naast tentoonstellingen had NEMO in 2010 een uitgebreid aanbod van voorstellingen, workshops, lezingen, et cetera. Kettingreacties Een bewegende kantoorstoel, knallende ballonnen en vallende bakstenen. Kettingreacties is een hilarische, interactieve voorstelling over actie/reactie en oorzaak/gevolg. Ook in 2010 waren er elke dag meerdere voorstellingen van een kwartier bezoekers voor de zomertentoonstelling Het Huishoudparadijs in juli en augustus, een record! Lab-workshops Tijdens de schoolvakanties organiseert NEMO veel activiteiten zoals workshops en theatervoorstellingen. Er zijn steeds meer activiteiten beschikbaar, waarvan we iedere vakantie een deel inzetten. In de verschillende labs van NEMO hebben we in 2010 de volgende workshops aangeboden: In het Haal-Maar-Uit-Elkaar-Lab kunnen kinderen huishoudelijke apparaten helemaal uit elkaar halen. Begeleiders helpen een handje en vertellen hoe de apparaten werken. Alle uit elkaar gehaalde onderdelen worden bij NEMO gescheiden en later gerecycled of verwerkt door het Afvalenergiebedrijf in Amsterdam Westpoort. Dit jaar hebben we tijdens het Robocupfestival ook een omgekeerde versie ingezet: het Zet-Maar-In- Elkaar-Lab: uit oude onderdelen robotpoppen en kunstige nepapparaten bouwen. Test Lab: ontwerp en bouw zelf je eigen minizeilboot of -auto. Techno Lab: maak je eigen tol of naamplaatje. Proef Lab: maak je eigen energy drink! Door het zelf te maken wordt het geheim van deze sportdranken ontdekt. Wonder Lab Het Wonder Lab is ingericht als een echt scheikundelaboratorium. Met labjas aan en veiligheidsbril op kunnen bezoekers twaalf verschillende proefjes doen over hoe stoffen met elkaar reageren. Vanwege de tentoonstelling Het Huishoudparadijs zijn twee proefjes ontwikkeld voor bezoekers van het Wonder Lab: met zeep rode kool van kleur doen verschieten, en lijm maken uit aardappels. Onderdeel van de fototentoonstelling: een clandestiene radio uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog 15

16 NCWT jaarverslag 2010 De nieuwe science show: Voel de Aarde Brein Lab: ons brein is altijd bezig met het kraken van allerlei codes. De smaak die je als bezoeker proeft, het geluid dat je hoort en de dingen die je ziet. Maar het brein neemt je af en toe ook in de maling, bijvoorbeeld bij gezichtsbedrog. In deze workshop merk je wat een knappe dingen ons brein allemaal kan. Micro Lab: kijk door een microscoop die 600 keer vergroot. Ontdek waarom planten groen zijn en hoe de binnenkant van een wang er eigenlijk uitziet. Alien Lab: in deze nieuwe workshop (vanaf april 2010) bedenk en bouw je een wezen (een Alien) dat is aangepast aan het leven op een andere planeet. Hoe ziet dit wezen er uit op Jupiter, Mars, Venus of Mercurius? Is daar zure regen, zijn er meteorieten of heeft de planeet een vloeibare dampkring? Bedenk hoe jouw Alien daarmee omgaat. Voedselketen Lab: speciaal knutsellab tijdens het Scientific Festival in oktober, dat in 2010 in het teken stond van biodiversiteit. Aan de hand van een bouwplaat kon je een mobile maken dat de voedselketen uitbeeldt. Kerst Lab: weet wat je eet! Kruip in de huid van een chemicus en neem je kerstdiner onder de loep. Onderzoek zelfmeegebrachte restjes van het kerstdiner of ga met vijf verschillende proeven aan de slag. Experimenteer met de amandelspijsproef, suikerproef, zetmeelproef, vetproef en de eiwitproef. Theatervoorstellingen Tijdens de vakanties kunnen bezoekers ook naar een theatervoorstelling. In 2010 programmeerde NEMO de volgende voorstellingen: Goochelen met getallen: in deze theatervoorstelling leer je hoe codes en getallen zijn ontstaan. Hoe wist je vroeger hoeveel geiten er in de wei liepen? Of hoeveel dagen de winter nog duurde? Tellen wij op dezelfde manier als de schaapherder heel lang geleden? Balans-Show: een voorstelling vol wiebelige weetjes over evenwicht en balans. Een bezem die vanzelf blijft staan, een zwevende karaf en een paraplu die balanceert in een fles. Hoe zit het met het evenwicht en zwaartepunt in ons lichaam? Wat is eigenlijk je zwaartepunt? Voel de Aarde science show: een nieuwe voorstelling over het systeem aarde. In 2010 heeft NEMO de Tangible Earth aangeschaft: een digitale wereldbol met een diameter van 1,3 meter, gemaakt door de Japanse wetenschapper Shinichi Takemura. Op deze bol wordt de aarde op een dynamische manier gepresenteerd via beeldprojectie van binnenuit en de koppeling met real time data. In combinatie met filmbeelden op een groot beeld, is deze driedimensionale weergave van de aarde heel geschikt om verhalen te vertellen over onze planeet. (Bijvoorbeeld over het ontstaan van het leven en de verspreiding van planten en dieren op aarde. Of over het bewegen 16

17 Science Center NEMO van aardschollen en de gevolgen daarvan zoals aardbevingen en vulkaanuitbarstingen, en het volgen van de weersomstandigheden.) NEMO heeft voor deze Tangible Earth een eigen show ontwikkeld over biodiversiteit, aansluitend bij het thema van de Oktober Kennismaand. Science Live Science Live is een nieuw onderzoeksconcept voor de wetenschappelijke wereld, dat NEMO in de meivakantie van 2010 heeft geïntroduceerd. Bezoekers konden als proefpersoon meedoen aan een echt wetenschappelijk onderzoek, in een traditioneel wetenschappelijk ingerichte onderzoeksruimte. Drie Tilburgse wetenschappers beten de spits af: prof. dr. Ad Vingerhoets, dr. Ruth Nieuwenhuis-Mark, en drs. Waldie Hanser onderzochten gedurende enkele weken hoe mensen van 10 jaar en ouder gezichtsuitdrukkingen beoordelen als ze naar muziek luisteren. 366 bezoekers deden mee als proefpersoon. Vrijwel iedereen liet zich onderzoeken omdat ze het leuk vonden aan echt wetenschappelijk onderzoek mee te doen. De meesten deden zelfs mee in gezinsverband. Een steekproef toonde aan dat zij het project een rapportcijfer 8,9 gaven. De onderzoekers zijn verbonden aan de Universiteit van Tilburg, afdeling Klinische Psychologie en Klinische Neuropsychologie. Ook zij waren erg positief over deze vorm van onderzoek, waarvoor grote aantallen proefpersonen nodig zijn. In het tweede Science Live onderzoek gingen wetenschappers van de Vrije Universiteit op zoek naar genen die verantwoordelijk zijn voor intelligentie. In de zomer-, herfst- en kerstvakantie deden in totaal proefpersonen mee. Dr. Danielle Posthuma en dr. Tinca Polderman van het CNCR Kinderlezing: Worden dieren ook verliefd? Science Live: wetenschappelijk onderzoek met het publiek (Center for Neurogenomics and Cognitive Research, onderdeel van de Vrije Universiteit en het VU medisch centrum in Amsterdam) onderwierpen bezoekers aan een intelligentietest en namen DNA af. Zij hopen zo meer te weten te komen over de genen die een rol spelen bij intelligentie in het algemeen, en over stoornissen die hiermee samenhangen in het bijzonder. Voor dit onderzoek hebben zij zowel de erfelijke aspecten (door het DNA in speeksel) als de omgevingsfactoren (via een digitale vragenlijst) in kaart gebracht. Science Live is tot stand gekomen in samenwerking met en dankzij steun van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten (VSNU). Het voornemen is een serie van onderzoeken op deze manier op te starten. Wakker Worden Kinderlezingen Net als in voorgaande jaren heeft NEMO in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam en het Parool weer een aantal Wakker Worden Kinderlezingen georganiseerd voor kinderen vanaf 8 jaar. Onderwerpen in 2010: Wat leeft er in de diepste oceaan? januari 2010, door aquatisch ecoloog dr. Harm van der Geest. Worden dieren ook verliefd? februari 2010, door fysioloog in het AMC prof. dr. Jan Hindrik Ravesloot. Kunnen we leven van de wind? maart 2010, door milieukundige prof. dr. Lucas Reijnders. Hoe sterk is lucht? april 2010, door prof. dr. Mark Golden. 17

18 NCWT jaarverslag 2010 Waarom is de lucht blauw? mei 2010, door natuurkundige dr. Jan Pieter van der Schaar. Hoe voorspel je een vulkaanuitbarsting? juni 2010, door dr. Boris Jansen, fysisch geograaf aan de Universiteit van Amsterdam. Waarom vliegt een zwaluw in de herfst naar Afrika? september 2010, door ornithologe dr. Judy Shamoun-Baranes. Kun je bacteriën eten? november 2010, door microbiologe dr. Gertien Smits. Hoe wordt vuurwerk gemaakt? december 2010, door UvA scheikundige prof. dr. Joost Reek. Lezingen voor volwassenen Ook voor volwassenen zonder kinderen is NEMO zeker een bezoek waard. Meer specifiek aanbod voor deze doelgroep was een belangrijk aandachtspunt in Zo hebben wij onder andere een groot aantal lezingen voor volwassenen georganiseerd: Kennis aan 't IJ: een cyclus interactieve lezingen/ debatten op de zondagmiddag over veelal actuele onderwerpen. Geheel in de traditie van NEMO voerden participatie en interactie de boventoon in Kennis aan t IJ. De live uitzending van de lezingen via Wetenschap24.nl (W24.nl) gaf ze een extra dimensie. Zo kon heel Nederland meepraten en meedoen. De cyclus kwam tot stand in samenwerking met Ingenieursvereniging KIVI NIRIA, Stadspas en W24. Presentatrice Isolde Hallensleben heeft de meeste lezingen ingeleid en begeleid.»» De aftrap van de cyclus op 14 februari werd gegeven door dr. Ivo van Hilvoorde van de Vrije Ruim 600 nieuwsgierige kinderen kregen antwoord op alledaagse vragen tijdens de maandelijkse Wakker Worden Kinderlezingen Universiteit Amsterdam. De sportfilosoof liet zien dat er vaak sprake is van willekeur bij het toelaten van technologie in sport. Een sneller schaatspak mag, maar doping is uit den boze. Is er een duidelijk onderscheid tussen mens en technologie? Tussen natuurlijk en kunstmatig?»»»»»»»»»» En in hoeverre willen wij als maatschappij de mens verbeteren om betere prestaties te leveren? Dr. Dick Bierman van de Universiteit van Amsterdam gaf op 21 maart een lezing over de betrouwbaarheid van de leugendetector. Bezoekers konden ook hun eigen betrouwbaarheid testen. Op 18 april was de vraagstelling: Kan een pilletje mij slimmer maken? Worden we slimmer door medicijnen als Ritalin? Peppen we onze hersenen op met koffie en energiedrankjes? Wetenschapsjournalist dr. Reinoud de Jongh schreef de boeken Hersenkronkels en Breinfabels en schrijft maandelijks voor Psychologie Magazine. Samen met de deelnemers onderzocht hij hoe goed pillen en andere technieken in staat zijn onze hersenen beter te laten werken. En hoe wenselijk al deze ontwikkelingen eigenlijk zijn. Is iedereen muzikaal? Volgens de lezing op 23 mei van prof. dr. Henkjan Honing van de Universiteit van Amsterdam, is vrijwel iedereen dat. Deelnemers ontdekten via allerlei proeven dat ze over het algemeen veel meer gevoel voor muziek hebben dan ze dachten. Op 13 juni was er een debat over nanotechnologie in de vorm van een rechtszaak in het jaar In dat jaar zal een aantal ingrijpende toepassingen van nanotechnologie zich over de wereld verspreid hebben. Aan de hand van drie cases probeerden prof. dr. ing. Dave Blank (wetenschappelijk directeur MESA+, Instituut voor Nanotechnologie, Universiteit Twente) en prof. dr. Paul Borm (lector en directeur Kenniskring Life Sciences, Hogeschool Zuyd, Heerlen) de jury te overtuigen van het nut, dan wel het grote gevaar, van nanotechnologie. Dave Blank nam de rol van voorstander op zich. Het kritische tegengeluid kwam van Paul Borm. De nanodiscussie en het slotdebat werd mede mogelijk gemaakt door Nanopodium. Harold McGee, internationaal gerenommeerd en toonaangevend auteur van culinaire boeken en artikelen (onder andere in Nature en The New 18

19 Science Center NEMO Isolde Hallensleben tijdens Kennis aan 't IJ York Times) gaf op 3 december een kooklezing voor volwassenen. Deelnemers leerden tips en trucs over hoe je goed kan koken en Harold McGee vertelde ook waarom deze tips en trucs werken. Hij legde uit waarom vis sneller bederft dan vlees, waarom je pannenkoekenbeslag even moet laten staan, en waarom je gaat tranen als je een ui snijdt. De deelnemers konden aan verschillende experimenten meedoen. Kennis op Zondag. Tijdens de Oktober Kennismaand, op zondag 10 oktober, vond de derde editie plaats van Kennis op Zondag. Maar liefst tien enthousiaste wetenschappers gaven een lezing over uiteenlopende onderwerpen. Zij daagden hun publiek uit voor discussie, vragen en een persoonlijke ontmoeting. De volgende wetenschappers kregen het woord:»» Als eerste gaf natuurkundige prof. dr. Robbert Dijkgraaf (Universiteit van Amsterdam/president KNAW) een spraakmakende lezing over het quantum universum : hoe de grote wereld van de kosmos waar de relativiteitstheorie van Einstein geldt, te combineren is met de wereld van de hele kleine deeltjes die aan de quantumwetten voldoen.»» Hoofdpijnexpert prof. dr. Michel Ferrari (Universiteit Leiden) vertelde daarna over zijn onderzoek naar het ontstaan van migraine.»» Communicatiewetenschapper prof. dr. Claes de Vreese (Universiteit van Amsterdam) liet zijn licht schijnen over de moeizame relatie tussen media, burger en politiek.»» Prof. dr. Marian Joëls (UMC Utrecht/Universiteit Utrecht) liet zien dat stress helemaal niet erg hoeft te zijn.»» Latinist dr. Bé Breij (Radboud Universiteit Nijmegen) bracht het publiek op de hoogte van Romeinse pulpfictie. Wat vertelt een verhaal over een vader die zijn zoon doodmartelt op verdenking van incest met zijn moeder, ons over de Romeinen?»» Cultuurfilosoof prof. dr. René Boomkens (Rijksuniversiteit Groningen) sprak over de effecten van globalisering en digitalisering op de hedendaagse stedelijke cultuur, die hierdoor levendiger en meer divers is geworden, maar ook bedreigd wordt.»» Entomoloog ir. Niels Verhulst (Wageningen Universiteit) onthulde waarom sommige mensen altijd het slachtoffer van bijtgrage muggen zijn, terwijl anderen ongeschonden blijven.»» Planeetonderzoeker dr. Daphne Stam (SRON) nam haar publiek mee naar fascinerende exoplaneten.»» Experimenteel zoöloog dr. ir. David Lentink (Wageningen Universiteit) gaf microrobotjes vleugels.»» Economisch historicus dr. Oscar Gelderblom (Universiteit Utrecht) legde uit waarom de oprichting van de VOC een economische blunder van formaat was. In de pauzes konden bezoekers een praatje maken met de sprekers. Na de lezingen was er uitgebreid gelegenheid voor discussie en vragen. Kennis op Zondag is een initiatief van de Volkskrant, NWO, KNAW en NEMO. Harold McGee tijdens zijn kooklezing in NEMO s nieuw geopende café Renzo Piano 19

20 NCWT jaarverslag 2010 Evenementen In 2010 vonden diverse evenementen plaats in NEMO, soms georganiseerd door anderen, soms door onszelf of in samenwerking met partners. Kunstschooldag Meer dan 900 kinderen bezochten NEMO op 26 maart vanwege de Kunstschooldag. Stichting JAM organiseerde deze dag waarop alle Amsterdamse kinderen van groep 8 gratis verschillende kunst- en cultuurinstellingen in Amsterdam mochten bezoeken. DJ Isis tijdens de MuseumN8 Symposium Kweekvlees. In 2015 staat er misschien wel een vleesincubator naast het koffiezetapparaat op het aanrecht. s Avonds gooit men wat stamcellen in het apparaat en de volgende ochtend is het gehakt klaar. Onhaalbaar? Niet als je deze vraag aan Jort Kelder, Karen van Holst Pellekaan en Mark Post stelt. Zij discussieerden met politici, beleidsmakers, wetenschappers, ondernemers, financiers en andere beslissers over het fenomeen Kweekvlees. NEMO participeerde in 2010 weer in de Kennis- Cafés, een samenwerking tussen de Balie, Volkskrant, KNAW en NEMO. Deze serie van lezingen over de impact van wetenschappelijke ontwikkelingen op de maatschappij, vond iedere maand plaats op een maandagavond in De Balie. NEMO zat in de redactie en leverde elke aflevering een inhoudelijke interactieve bijdrage. Ook participeerde NEMO in de Paradisolezingen. Op een aantal zondagochtenden voerden gerenommeerde wetenschappers het publiek in Paradiso langs de laatste ontwikkelingen op specifieke vakgebieden. NEMO zat in de selectiecommissie voor de sprekers en verzorgde, zoals ieder jaar, twee keer de inleiding van een lezing. Deze serie lezingen is een samenwerking tussen Paradiso, Verstegen & Stigter, VSNU (Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten), Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, KNAW, VPRO, tijdschrift KIJK en NEMO. Museumweekend Laat je verleiden door de sterren was het thema van het Museumweekend in Maar liefst geïnteresseerden brachten dat weekend een gratis bezoek aan NEMO. Er was van alles te doen op sterrenkundig gebied, zoals een kijkje naar moeder Aarde via de interactieve wereldbol Tangible Earth. Discovery #5 Als opwarmer voor de Oktober Kennismaand werden op 24 september spannende nieuwe wetenschap, muziek, kunst en nieuwe ideeën gecombineerd tot een uitgaansnacht met inhoud. De Praktijk en Stichting Very Disco organiseerden voor de vijfde keer deze speciale nacht in samenwerking met NEMO. Tot in de vroege uren waren er optredens van bands en DJ s. En in een rariteitenkabinet gaven wetenschappers en kunstenaars een geheel eigen draai aan biodiversiteit, het thema van de Oktober Kennismaand MuseumN8 Op 6 november was er weer een spectaculaire MuseumN8, deze keer met het thema The Sound of Science. Ruim bezoekers kwamen naar NEMO, onder andere om de uitdaging aan te gaan in vijf seconden een volleerd DJ of VJ te worden. Daarvoor werden een iphone, een Wii controller en een voice stretcher ingezet. Waaghalzen konden een headbanger op hun hoofd zetten. De nacht werd afgesloten door nachtburgemeester DJ Isis en kunstenaar/ muzikant Piet Jan Blauw met de Sound Machine, een magisch apparaat waarbij muzikanten en DJ s hun hele lichaam inzetten om muziek te maken. Techniekfestival Stichting Witte Tulp Tijdens het Wetenschapsfestival Witte Tulp op 24 en 25 april was er in NEMO van alles te beleven: presentaties van wetenschappelijke en techno- 20

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 11-2014 1 Zoeken naar leven Wat

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 Zoeken naar leven Wat

Nadere informatie

Kinderen doen en ontdekken, (leren) experimenteren en sprankelen in Naturalis

Kinderen doen en ontdekken, (leren) experimenteren en sprankelen in Naturalis Programmaboekje TalentenKracht Publieksdag 2012 Kinderen doen en ontdekken, (leren) experimenteren en sprankelen in Naturalis Zondag 21 oktober 2012 Hartelijk welkom op deze speciale dag in Naturalis.

Nadere informatie

Jonge kinderen sprankelen in Naturalis

Jonge kinderen sprankelen in Naturalis Programmaboekje TalentenKracht Publieksdag Jonge kinderen sprankelen in Naturalis zondag 6 november 2011 Welkom! Hartelijk welkom op deze speciale dag in Naturalis! Je maakt vandaag kennis met de leukste

Nadere informatie

Maak > test > verbeter

Maak > test > verbeter Maak > test > verbeter Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014. Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2014. Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371

JAARVERSLAG 2014. Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2014. Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371 1 Bezoekcijfers Totaal aantal bezoeken 2014 Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371 2 De bezoekers Met een top aantal bezoekers, een spectaculair vormgegeven

Nadere informatie

10 jaar Cultuursector Merkenonderzoek. Amsterdam, 17 maart 2016

10 jaar Cultuursector Merkenonderzoek. Amsterdam, 17 maart 2016 10 jaar Cultuursector Merkenonderzoek Amsterdam, 17 maart 2016 2010 Agenda 1. Introductie onderzoeksmodel BrandAlchemy 2. Merkontwikkeling podiumkunsten 2006-2016 3. Case: 10 jaar merkmonitoring Het Spoorwegmuseum

Nadere informatie

You, Me, Electricity

You, Me, Electricity You, Me, Electricity Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! You, Me, Electricity Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 You, Me, Electricity

Nadere informatie

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo Betaonderwijs 'Als je doet wat je altijd gedaan hebt, krijg je wat je altijd kreeg' Albert Einstein Wat is betaonderwijs? De bètarichting

Nadere informatie

Ithaka Science Center:

Ithaka Science Center: Ithaka Science Center: Partner van scholen Samen bouwen aan de toekomst Samen bouwen aan de toekomst Raadhuislaan 11 5931 NR Venlo Tel: 077-3210101 info@myithaka.nl www.myithaka.nl Ithaka Science Center

Nadere informatie

Maak > test > verbeter

Maak > test > verbeter Maak > test > verbeter Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN Deze vragenlijst sluit aan op de vragenlijst die je eerder hebt ingevuld over wetenschap en techniek in het basisonderwijs. Door de eerste en de tweede vragenlijst van een groep leerkrachten te vergelijken

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Sprekende Portretten Sprekende Portretten Jacob Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649 Primair Onderwijs Groep 4 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling programma..

Nadere informatie

Concours: talenten voortgezet onderwijs

Concours: talenten voortgezet onderwijs Concours: talenten voortgezet onderwijs Concours: uitnodiging Beste docenten, schoolleiders, Namens Kunstencentrum Kadmium willen wij via u uw leerlingen uitnodigen om mee te doen aan het project Concours,

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1

Energie. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1 Energie Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1 Energie Energie is overal. Denk aan de zon, aan beweging

Nadere informatie

Zeker weten?! Lesmateriaal, 1-2 havo/vwo Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Zeker weten?! Lesmateriaal, 1-2 havo/vwo Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Zeker weten?! Lesmateriaal, 1-2 havo/vwo Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Welkom bij Fenomena! Deze hele

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8 Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851 Primair Onderwijs groep 7 en 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling

Nadere informatie

# 14215 # 01794 # 14117

# 14215 # 01794 # 14117 # 14564 # 14211 # 00658 # 09528 # 01794 # 00652 # 17743 # 14117 # 00567 # 14999 # 14215 NCWT JAARVERSLAG 2009 NCWT jaarverslag 2009 Visie Onze samenleving ondergaat ingrijpende veranderingen. We staan

Nadere informatie

Erfgoed & Social Media Harry van Vliet - Hogeschool Utrecht. 29 Juni 2011 - Landgoed Oostbroek, De Bilt

Erfgoed & Social Media Harry van Vliet - Hogeschool Utrecht. 29 Juni 2011 - Landgoed Oostbroek, De Bilt Erfgoed & Social Media Harry van Vliet - Hogeschool Utrecht 29 Juni 2011 - Landgoed Oostbroek, De Bilt Social Media Voorbeelden: FaceBook, Twitter, Wiki, YouTube Social Media Location-Based Service: Foursquare,

Nadere informatie

2016 NEMO Activiteitenplan

2016 NEMO Activiteitenplan 2016 NEMO Activiteitenplan Onze visie Wetenschap en technologie omringen ons overal en verrijken ons leven. Dankzij wetenschap en technologie begrijpen we onszelf en de wereld steeds beter, verbeteren

Nadere informatie

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS INLEIDING De kijkwijzer biedt de mogelijkheid om op gestructureerde wijze te reflecteren op een activiteit met kinderen. Hiermee kun je inzicht

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Zoeken naar leven

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Hoe, wat & waar Primair Onderwijs groep 3 t/m 6 Inhoud Het Dordrechts Museum..p.3 Algemene doelstelling programma...p.3 Aansluiting bij kerndoelen. p.3,4 Programma:Hoe,

Nadere informatie

Inhoudsopgave INLEIDING 3 ONDERZOEK 4 COMMUNICATIE 5 ORGANISATIE 7 CONCLUSIES & AANBEVELINGEN 8 BIJLAGE 1: TOELICHTING KENNISINSTITUUT BIER 9

Inhoudsopgave INLEIDING 3 ONDERZOEK 4 COMMUNICATIE 5 ORGANISATIE 7 CONCLUSIES & AANBEVELINGEN 8 BIJLAGE 1: TOELICHTING KENNISINSTITUUT BIER 9 Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave INLEIDING 3 ONDERZOEK 4 COMMUNICATIE 5 ORGANISATIE 7 CONCLUSIES & AANBEVELINGEN 8 BIJLAGE 1: TOELICHTING KENNISINSTITUUT BIER 9 2 Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van

Nadere informatie

educatie in Natura Artis Magistra natuurbewust, onderzoekend, belevend en verwonderend opzet educatieve visie Natura Artis Magistra 23-4-2015

educatie in Natura Artis Magistra natuurbewust, onderzoekend, belevend en verwonderend opzet educatieve visie Natura Artis Magistra 23-4-2015 educatie in Natura Artis Magistra natuurbewust, onderzoekend, belevend en verwonderend Jasper Buikx formeel onderwijs en Artis Academie Artis-bioloog opzet Natura Artis Magistra: een educatieve instelling

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor alle groepen 9 3 Kunsteducatieproject voor

Nadere informatie

Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor steden, streken en provincies

Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor steden, streken en provincies Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor steden, streken en provincies Amsterdam, 9 april 2015 Page 1 Agenda n Belang van sterke cultuurmerken voor steden, streken en provincies n

Nadere informatie

Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie. Bijlage 2: Bereik van de projecten

Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie. Bijlage 2: Bereik van de projecten Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie Bijlage 2: Bereik van de projecten Bijlage 2 Bereik van de Nanopodium projecten 1e ronde projecten Project Doelgroep Media Bereik Project leider I know

Nadere informatie

Marketingdashboard 1 t/m 31 maart 2016 Analyse

Marketingdashboard 1 t/m 31 maart 2016 Analyse Marketingdashboard 1 t/m 31 maart 216 Analyse Bezoekersaantallen Maart 216: 2978. Maart 215: 1991. Meerdere zaken kwamen samen in maart. De voorjaarsvakantie (liep nog door t/m 6 maart), veel scholenbezoek

Nadere informatie

Op en top actueel. Alles over de nieuwste ontwikkelingen voor de zaakvakkenmethoden. Zaakvakken Groep 3 t/m 8

Op en top actueel. Alles over de nieuwste ontwikkelingen voor de zaakvakkenmethoden. Zaakvakken Groep 3 t/m 8 Op en top actueel Alles over de nieuwste ontwikkelingen voor de zaakvakkenmethoden Zaakvakken Groep 3 t/m 8 Zaakvakken van ThiemeMeulenhoff Op en top actueel Wie had vijf jaar geleden vermoed dat in nagenoeg

Nadere informatie

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars Inleiding De MoccaAcademie biedt iedereen die werkzaam is in de mogelijkheden om zich verder

Nadere informatie

De Strip. Fris je geheugen op. www.prismaproject.nl

De Strip. Fris je geheugen op. www.prismaproject.nl www.prismaproject.nl Fris je geheugen op De Strip In het voorjaar van 2002 startte in een voormalige winkelgalerij in de Vlaardingse Westwijk het kunstproject De Strip. Dit project was een initiatief van

Nadere informatie

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk?

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? www.kunstedu.nl info@kunstedu.nl 06 11322235 www.kunstedu.nl Cultuureducatie denkkader: VISIE verankering cultuurmenu verankering cultuurmenu

Nadere informatie

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen.

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen. in NDERWIJS Creativiteit en Creatief Denken Creativiteit is een unieke eigenschap van de mens. Kijk om je heen, alles wat verzonnen en gemaakt is, vindt zijn oorsprong in het menselijk brein. Dat geldt

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Ik bied. Voortgezet Onderwijs Alle niveaus

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Ik bied. Voortgezet Onderwijs Alle niveaus Docentenhandleiding Educatieprogramma Ik bied Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud Het Dordrechts Museum p. 3 Algemene doelstelling programma p. 3 Aansluiting bij kerndoelen p. 3-4 Programma Ik Bied.

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Educatieprogramma Sprekende Portretten Wouter van Riessen, zelfportret met luchtbel, aankoop 2000 Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud Het Dordrechts Museum.... p. 3 Algemene

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Cultuur in cijfers Leiden 2011

Cultuur in cijfers Leiden 2011 Maart 2011 Cultuur in cijfers Leiden 2011 Leiden is een historische stad met een breed aanbod aan culturele voorzieningen. Zo is de oudste schouwburg van het land hier te vinden, zijn de musea flinke publiekstrekkers,

Nadere informatie

Ik ben Alice - docenten

Ik ben Alice - docenten Doelgroep: voortgezet onderwijs, middenbouw havo en vwo Voor u ligt de lesbrief die hoort bij een bezoek aan het wetenschapsfilmfestival InScience. Tijdens het festivalbezoek gaan leerlingen de documentaire

Nadere informatie

Help Pake en Beppe de vakantie door

Help Pake en Beppe de vakantie door Bijlage 1 Help Pake en Beppe de vakantie door Organisator: Museumfederatie Fryslân, zij doen dit in samenspraak met musea, archieven en theaters in Friesland. Subsidiënt: Provincie Fryslân. Uitleg over

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Scheffer aan het werk in het grote atelier bij zijn woonhuis te Parijs Lamme, Ary Johannes 1851 Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud

Nadere informatie

1 Debriefing NOS op 3 MediaLAB Project

1 Debriefing NOS op 3 MediaLAB Project 1 Debriefing NOS op 3 MediaLAB Project Beschrijving van de organisatie Volgens de website van de NOSop3 (nos.nl 2011) doet NOSop3 24 uur per dag, 7 dagen per week, as it happens verslag van het laatste

Nadere informatie

World Food Center uit de startblokken!

World Food Center uit de startblokken! World Food Center uit de startblokken! De plannen voor de realisatie van het World Food Center (WFC) zijn in een ver gevorderd stadium. Het WFC wordt een iconisch experience center waar de Nederlandse

Nadere informatie

2014 Science Center NEMO Activiteitenplan

2014 Science Center NEMO Activiteitenplan 2014 Science Center NEMO Activiteitenplan Visie Onze samenleving ondergaat ingrijpende veranderingen. We staan voor grote uitdagingen die om slimme oplossingen vragen. Het belang van kennis over wetenschappelijke

Nadere informatie

ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS

ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS JONGEREN BEGRIJPEN, MOTIVEREN & UITDAGEN ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS Hoe denken jongeren? Hoe kun je ze motiveren? Hoe help je ze hun talenten te ontdekken? Met onze inspiratiesessies en workshops

Nadere informatie

Introductie merkonderzoeksmodel BrandAlchemy

Introductie merkonderzoeksmodel BrandAlchemy Merkkracht van de Rotterdamse cultuurorganisaties volgens de inwoners van de provincie Zuid-Holland Rotterdam, 7 november 13 Page 1 11 Introductie merkonderzoeksmodel BrandAlchemy! BrandAlchemy is een

Nadere informatie

jaaragenda 2014 2015 2014

jaaragenda 2014 2015 2014 jaaragenda 2014 2015 2014 LEERLING EN PUBLIEKSACTIVITEITEN rug.nl/sciencelinx Science LinX is de voordeur van de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen voor het VO. Leerlingen komen in het science center

Nadere informatie

Algemene informatie. In NEMO. Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.

Algemene informatie. In NEMO. Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo. Algemene informatie In NEMO 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl Algemene informatie versie 11-2014 1 Praktische informatie voor uw bezoek aan NEMO Speciaal schooltarief Leerlingen primair

Nadere informatie

Doorkijkjes W&T in de Pabo

Doorkijkjes W&T in de Pabo Doorkijkjes W&T in de Pabo Pabo Hogeschool Rotterdam mei 2015 Algemeen De pabo van de Hogeschool van Rotterdam kent een voltijd, deeltijd en een academische variant en verzorgt daarmee onderwijs voor circa

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Workshops. voor groep 8 leerlingen. september-november 2015

Workshops. voor groep 8 leerlingen. september-november 2015 Workshops voor groep 8 leerlingen september-november 2015 Aanmelden workshops Je kunt je aanmelden voor de workshops via e-mail: workshop@farelcollege.nl Beste bijna-brugklasser, Wat fijn dat je deze flyer

Nadere informatie

Billy s Playground - waar het spelen tot leven komt!

Billy s Playground - waar het spelen tot leven komt! Billy s Playground - waar het spelen tot leven komt! Billy s Playground Altijd een feest voor kinderen en ouders Een ongelofelijk gevarieerd programma, vol muziek, dans, spel, sport, mode, kunst, ontspanning

Nadere informatie

Ontwikkel je specialiteit! TOPklas leerjaar 1 Cultuur, Sport, ICT en Science

Ontwikkel je specialiteit! TOPklas leerjaar 1 Cultuur, Sport, ICT en Science Ontwikkel je specialiteit! TOPklas leerjaar 1 Cultuur, Sport, ICT en Science Op het Picasso Lyceum sta jij centraal. En de leraren doen er alles aan om jouw talenten verder te ontwikkelen. Daar staat natuurlijk

Nadere informatie

Welkom. op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00

Welkom. op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00 Welkom op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00 Zelf vinden we onze school gewoon, omdat je bij ons een diploma kunt halen dat past bij jouw inzet en capaciteiten. Maar wij denken dat je op Markenhage

Nadere informatie

historischcentrumoverijssel

historischcentrumoverijssel Met de klas... Educatief aanbod voor primair, voortgezet en beroepsonderwijs Eikenstraat 20 8021 WX Zwolle T 038 426 63 00 twitter: @HCOverijssel educatie@.nl volg ons! Met de klas... Educatie bij het

Nadere informatie

Zuid-Holland in onderzoeken, ontwerpen en ondernemen!

Zuid-Holland in onderzoeken, ontwerpen en ondernemen! Zuid-Holland in onderzoeken, ontwerpen en ondernemen! Ondersteuning vanuit het Expertisecentrum Wetenschap & Technologie Zuid-Holland Zuid-Holland in onderzoeken, ontwerpen en ondernemen! In 2020 moeten

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

23rd & 24th JUNE 2012

23rd & 24th JUNE 2012 23 rd & 24 th JUNE 2012 Concours d elegance Paleis het loo Op 23 & 24 juni 2012 organiseert Classic Events het 10e Concours d élégance Paleis Het Loo. Wij zijn zeer trots u middels deze sfeerimpressie

Nadere informatie

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Probleemomgeving Roots2Share is een internationaal samenwerkingsverband van twee Nederlandse musea (Museum Volkenkunde

Nadere informatie

PRIKBORD 1TWEEWEKELIJKSE INFORMATIE VOOR OUDERS

PRIKBORD 1TWEEWEKELIJKSE INFORMATIE VOOR OUDERS Uden, 11 september 2015 Beste ouders, De kop is eraf, het nieuwe schooljaar is met een razende vaart begonnen. Afgelopen maandag zijn we enthousiast gestart met IPC en daar hoor ik al mooie geluiden over.

Nadere informatie

1] Inleiding BLZ. 2. 2] Kort verslag BLZ. 3. 3] Over de onderzoekers BLZ. 7. 4] In de media BLZ. 8. 5] Mede mogelijk gemaakt door BLZ.

1] Inleiding BLZ. 2. 2] Kort verslag BLZ. 3. 3] Over de onderzoekers BLZ. 7. 4] In de media BLZ. 8. 5] Mede mogelijk gemaakt door BLZ. W E R K A A N D E W E T E N S C H A P! O N D E R Z O E K B I J N E M O S C I E N C E C E N T E R V E R S L A G v o o r d e k i n d e r e n [ e n h u n o u d e r s ] Waarom ben ik slimmer dan jij? Op zoek

Nadere informatie

De Reizende DNA-labs. 2-3 uur practicum met inleidende en afsluitende lessen voor docent

De Reizende DNA-labs. 2-3 uur practicum met inleidende en afsluitende lessen voor docent De Reizende DNA-labs 2-3 uur practicum met inleidende en afsluitende lessen voor docent Brug tussen biologie en scheikunde op school en de life sciences Leerlingen gaan zelf aan de slag met de nieuwste

Nadere informatie

Profiel. Manager Product- en dienstontwikkeling. 6 februari 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Product- en dienstontwikkeling. 6 februari 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Product- en dienstontwikkeling 6 februari 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor VMBO/HAVO/VWO 9 2.1 Kies je Kunst 9

Nadere informatie

belangrijke data... 5 december 2014, nr. 8

belangrijke data... 5 december 2014, nr. 8 belangrijke data..... 5 december 2014, nr. 8 Don 18 dec Kerstdiner, 18.00 19.00 uur: alle kinderen vanaf 12.00 uur vrij Vrij 19 dec Start kerstvakantie, alle kinderen vanaf 12.00 uur vrij. De Kerstvakantie

Nadere informatie

Oranje Nassau is een vindplaatsschool voor wetenschap en techniek.

Oranje Nassau is een vindplaatsschool voor wetenschap en techniek. Oranje Nassau is een vindplaatsschool voor wetenschap en techniek. Het schooljaar is nu bijna voorbij. Afgelopen jaar was voor de Oranje Nassau een bijzonder jaar, ze zijn namelijk vindplaatsschool geworden!

Nadere informatie

ANGRY. De verbeelding van de radicaal. Informatie over de educatieve modules bij een fotografie en nieuwe media project over radicaliserende jongeren.

ANGRY. De verbeelding van de radicaal. Informatie over de educatieve modules bij een fotografie en nieuwe media project over radicaliserende jongeren. ANGRY De verbeelding van de radicaal Informatie over de educatieve modules bij een fotografie en nieuwe media project over radicaliserende jongeren. Jasper Groen, Jeffrey, 2008 Paradox, het Nederlands

Nadere informatie

3 december 2015 Science. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT.

3 december 2015 Science. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT. 3 december 2015 Science Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT. Het doel Leerlingen voorbereiden op natuurwetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO.

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science,

Nadere informatie

Het brein. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Het brein. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Het brein Jouw werkbladen In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Het brein Hersenen zijn ontzettend

Nadere informatie

Hoofdorganisator Maand van de Geschiedenis. Organisator Nacht van de Geschiedenis. Hoofdpartner en investeerder Maand en Nacht van de Geschiedenis

Hoofdorganisator Maand van de Geschiedenis. Organisator Nacht van de Geschiedenis. Hoofdpartner en investeerder Maand en Nacht van de Geschiedenis Hoofdorganisator Maand van de Geschiedenis Organisator Nacht van de Geschiedenis Hoofdpartner en investeerder Maand en Nacht van de Geschiedenis .Door Achtergrond en verdieping op tv, radio, internet,

Nadere informatie

Kennis over Kinderarbeid

Kennis over Kinderarbeid Kennis over Kinderarbeid Context onderzoek Naam: Daniël Seton Klas: G&I 1D Datum: 13 Maart 2016 Docent: Harald Warmelink Module: Pr.Context: Research Opdracht: Context Onderzoek Inleiding Uit vooronderzoek

Nadere informatie

D&B s Little Pink Book Editie II D&B CONGRESBOOSTER UW VERENIGING VOORUIT

D&B s Little Pink Book Editie II D&B CONGRESBOOSTER UW VERENIGING VOORUIT D&B s Little Pink Book Editie II D&B CONGRESBOOSTER UW VERENIGING VOORUIT DECHESNE EN BOERTJE Als fullservice eventmarketing bureau hebben wij het mooiste vak van de wereld: het raken en laten stralen

Nadere informatie

Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2013. Van Gogh Museum 1.448.997 De Mesdag Collectie 8.815 Bibliotheek en Documentatie 415

Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2013. Van Gogh Museum 1.448.997 De Mesdag Collectie 8.815 Bibliotheek en Documentatie 415 1 Bezoekcijfers Totaal aantal bezoeken 2013 Van Gogh Museum 1.448.997 De Mesdag Collectie 8.815 Bibliotheek en Documentatie 415 De bezoekcijfers van De Mesdag Collectie zijn op een andere wijze geregistreerd

Nadere informatie

Bijlage 2: toekenningen culturele basisinfrastructuur 2013-2016 naar regio (in ) REGIO NOORD REGIO OOST

Bijlage 2: toekenningen culturele basisinfrastructuur 2013-2016 naar regio (in ) REGIO NOORD REGIO OOST REGIO NOORD Tryater Leeuwarden Artikel 3.9. Algemeen theater 1.500.000 92.766-1.592.766 Noord Nederlands Toneel Groningen Artikel 3.9. Algemeen theater 2.500.000 154.942-2.654.942 Het Houten Huis Groningen

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK. Wat is dat? Eva van de Sande. Radboud Universiteit Nijmegen

WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK. Wat is dat? Eva van de Sande. Radboud Universiteit Nijmegen WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK Wat is dat? Eva van de Sande Radboud Universiteit Nijmegen EERST.. WETENSCHAPSQUIZ 1: Hoe komen we dingen te weten? kdsjas Google onderzoek boeken A B C 1: We weten dingen door

Nadere informatie

Test je kennis! De heelalquiz

Test je kennis! De heelalquiz Test je kennis! heelalquiz Introductie les 3 Planeten, sterren, manen, de oerknal. Het zijn termen die leerlingen vast wel eens voorbij hebben horen komen. Maar wat weten de leerlingen eigenlijk al van

Nadere informatie

Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie. Bijlage 3: Kalender

Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie. Bijlage 3: Kalender Commissie Maatschappelijke Dialoog Bijlage 3: Kalender Bijlage 3 Kalender van Nanopodium-activiteiten 1e en 2 e ronde projecten Datum en soort activiteit Locatie Naam project en website 8 februari 2010:

Nadere informatie

TRANSNATURAL EDUCATIE 2016 NATUUR & TECHNIEK VERSMELTEN

TRANSNATURAL EDUCATIE 2016 NATUUR & TECHNIEK VERSMELTEN TRANSNATURAL EDUCATIE 2016 NATUUR & TECHNIEK VERSMELTEN Op een duurzame en sociaal maatschappelijk betrokken manier laten we jongeren op een speelse wijze kennis maken met de mogelijkheden van techniek

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor alle groepen 9 3 Kunsteducatieproject voor

Nadere informatie

KNUFFEL LESPAKKET WAT KAN JOUW DRONE?

KNUFFEL LESPAKKET WAT KAN JOUW DRONE? KNUFFEL LESPAKKET WAT KAN JOUW DRONE? HEEFT OVER 10 JAAR IEDEREEN EEN DRONE? IS EEN DRONE SLIMMER DAN EEN CAVIA? MOET IEDEREEN EEN DRONE IN DE WINKEL KUNNEN KOPEN? ZIJN ER REGELS NODIG VOOR DRONES? WAT

Nadere informatie

Correlatie: Kerndoelen W T - Curriculum Noord-Amerika - Mad Science Nederland. Amerikaans Curriculum. Wetenschappelijk onderzoek doen

Correlatie: Kerndoelen W T - Curriculum Noord-Amerika - Mad Science Nederland. Amerikaans Curriculum. Wetenschappelijk onderzoek doen GROEP 1 + 2 onderzoek is een set van samenhangende processen gebruikt om vragen te stellen over de natuurlijke wereld en het onderzoeken naar verschijnselen. alle lessen aan techniek werken Sommige zaken

Nadere informatie

Website voor mkb-ondernemers en ontwerpers die met hun producten willen innoveren voor Vitale Ouderen

Website voor mkb-ondernemers en ontwerpers die met hun producten willen innoveren voor Vitale Ouderen Support innovatieprijs 2012: 55plustoolbox.nl Ingestuurd door: Onderwerp: Kenniscentrum Design en Technologie Lectoraat Industrial Design Lector ir. Karin van Beurden Website voor mkb-ondernemers en ontwerpers

Nadere informatie

Alle kinderen barsten van talent! Wetenschap en techniek haalt dit naar boven en prikkelt hun natuurlijke nieuwsgierigheid

Alle kinderen barsten van talent! Wetenschap en techniek haalt dit naar boven en prikkelt hun natuurlijke nieuwsgierigheid Alle kinderen barsten van talent! Wetenschap en techniek haalt dit naar boven en prikkelt hun natuurlijke nieuwsgierigheid Amsterdam, 11 november 2008 Kinderen willen de wereld ontdekken en zichzelf ontwikkelen

Nadere informatie

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful Postbus 450 5600 AL Eindhoven +31 (0)40-84 89 280 www.dynamic-concepts.nl info@dynamic-concepts.nl Beleving Theaterfestival Boulevard Life is Wonderful Dynamic Concepts consultancy Eindhoven Copyright

Nadere informatie

BINK 36 RUIMTE TONEN: ENTREE

BINK 36 RUIMTE TONEN: ENTREE BINK 36 BINK 36 RUIMTE TONEN: ENTREE BINK 36 RUIMTE TONEN: GANG BINK 36 RUIMTE TONEN: BINK 36 VESTIA EN JOHAN DE WITT SCHOLENGROEP PRESENTEREN: MEDIA OPEN/INSPIREREND GALERIERUIMTES/PRESENTATIES INDUSTRIEEL/WERKEN

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor alle klassen 9 3 Kunstproject voor VMBO

Nadere informatie

DEEL 1 ACHTERGROND MARKTONDERZOEK BEZOEKERSPROFIEL

DEEL 1 ACHTERGROND MARKTONDERZOEK BEZOEKERSPROFIEL BEURSRAPPORT VOORJAARSEDITIE 2015 ACHTERGROND Vrijdag 20, zaterdag 21 en zondag 22 maart 2015 heeft de 11de editie van de Beurs Eigen Huis plaatsgevonden in de Jaarbeurs Utrecht. De bezoekers waren positief,

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 46. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 46. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 46 162 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek Kerndoel 46 De leerlingen leren dat de positie van de aarde

Nadere informatie

Stichting Kansvol Jaarverslag 2014

Stichting Kansvol Jaarverslag 2014 Stichting Kansvol Jaarverslag 2014 Inhoud 1. De organisatie p.2 Oprichting Stichting Kansvol Doelstellingen Werkwijze Opstartfase Onderweg naar 2015 2. Activiteiten p.3 Kunstproject met Toevlucht Activiteitenmiddag

Nadere informatie

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Cultuuronderwijs op zijn Haags Met het project Cultuuronderwijs op zijn Haags (COH) zorgen

Nadere informatie

F A B S C H O L K I D S

F A B S C H O L K I D S F A B S C O H O L K I D S Over FabSchool Kids In Fabschool Kids staat zelf dingen maken, creativiteit en samenwerken centraal. In hands-on workshops in het Fablab Amsterdam leren kinderen alles over digitale

Nadere informatie