Giving back to society

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Giving back to society"

Transcriptie

1 Giving back to society My fellow Americans, ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country. John F. Kennedy Sirius Studiereis Boston November 2012 Verenigde Staten Officiële landstaal: Engels Hoofdstad: Washington D.C. Inwoners: 314,159,265 (aug. 2012) Munteenheid: US Dollar (USD) (1 is ongeveer 0,8 ) Tijdsverschil: GMT -5 (-4 tijdens zomertijd)

2 AANLEIDING EN ACHTERGROND Jaarlijks organiseert de NCHC (National Collegiate Honors Council) een congres waar vanuit heel de Verenigde Staten docenten, studenten en programmamanagers van honoursonderwijs naar toe komen. Ook een aantal leden van het Sirius netwerk heeft deze conferentie reeds bezocht. In november 2012 werd deze conferentie in Boston georganiseerd. Een mooie aanleiding om rond deze conferentie een aantal werkbezoeken te organiseren aan onderwijsinstellingen in Boston. Een groep van 29 personen bestaande uit bij Sirius betrokken programmamanagers, docenten, projectleiders en adviseurs is in november afgereisd naar Boston. De deelnemers waren afkomstig van 5 universiteiten en 7 hogescholen. Tijdens de reis zijn bezoeken afgelegd aan Boston College, Massachusetts Institute of Technology (MIT), Northeastern University, Harvard University en Suffolk University. Het Sirius Programma wordt gedragen door de hogescholen en universiteiten en is een programma van, voor en door de onderwijsinstellingen die daarin participeren. En zo is ook de reis georganiseerd. Het inhoudelijke programma is door de deelnemers bepaald, waarbij steeds één van de instellingen (soms in nauwe samenwerking met andere instellingen) zich heeft ontfermd over een programmaonderdeel. Dit heeft geresulteerd in een divers, maar tegelijkertijd ook een samenhangend programma van bezoeken aan instellingen en organisaties die uitblinken op één of meerdere thema s waarmee ook Nederlandse instellingen in het kader van Sirius bezig zijn. We kijken terug op een geslaagde reis. Het reisgezelschap zelf maakt uiteindelijk het succes van de reis: de betrokkenheid van verschillende instellingen in de voorbereidingen vertaalde zich terug in een interessant programma. Daarnaast hebben we tijdens de verschillende werkbezoeken kunnen leren van enthousiaste Amerikaanse collega s en studenten. En gedurende de dagen hebben de Nederlandse deelnemers ook van elkaar veel geleerd over hun programma s, successen en ideeën. Leeswijzer INHOUD AANLEIDING EN ACHTERGROND P.1 INDRUKKEN EN CONCLUSIES P.2 VERSLAG VAN BEZOEK TOT BEZOEK P.6 BIJLAGEN: 1. PROGRAMMA P DEELNEMERS P CONTACTPERSONEN BOSTON P.16 In het eerste deel van het hierna volgende verslag worden de algemene indrukken en conclusies beschreven. In het tweede deel volgt een impressie van de verschillende werkbezoeken. Hierbij hebben we gebruik gemaakt van verslagen en blogs van een aantal deelnemers. Hiervoor hartelijk dank. Het programma van de studiereis, de deelnemerslijst en het overzicht van de Amerikaanse contacten zijn te vinden in de bijlagen. 1

3 Ontwerp Amerikaans onderwijssysteem Meest opvallende kenmerken Het Amerikaanse hoger onderwijssysteem kent grote verschillen in niveau en kwaliteit, ook in toelatingseisen bestaan grote verschillen. De topuniversiteiten kunnen zeer selectief selecteren en hebben vaak geen behoefte aan extra honoursprogramma s voor de beste studenten. Het is soms zelfs zo dat deze studenten getemperd moeten worden in hun ambitie. Universiteiten die niet tot de Ivy League of de topinstellingen behoren, hebben vaak wel aparte programma s of zelfs aparte colleges voor de betere studenten ook om de concurrentie aan te gaan met de topinstituten. De honoursprogramma s beginnen vaak in het eerste jaar en studenten worden geselecteerd op basis van hun resultaten op de middelbare school, extracurriculaire activiteiten en vaak schrijven studenten ook een essay bij de toelating. Het aanbod voor de studenten is intracurriculair en studenten moeten ongeveer 25% van hun curriculum op honours niveau afronden om met honours af te studeren. Daarnaast is communitybuilding zeer belangrijk en wonen de studenten bij elkaar op de campus. Een belangrijk aspect van alle honoursprogramma s is de maatschappelijke relevantie en het give back principe aan de gemeenschap. Dit kan uitmonden in projecten gericht op de lokale gemeenschap, maar ook op nationaal en internationaal niveau. Bijvoorbeeld vrijwilligerswerk door studenten in de vakantieperiodes. Tutoring is ook een belangrijk onderdeel van de meeste programma s, waarbij de ouderejaars de jongerejaars studenten wegwijs maken binnen de instellingen en hen ook helpen met de inhoud van de vakken die gevolgd worden. 2

4 INDRUKKEN EN CONCLUSIES Tijdens de werkbezoeken hebben de deelnemers veel gehoord over het Amerikaanse onderwijssysteem, de manier waarop studenten worden toegelaten, de brede opzet van het bachelor onderwijs, de doorstroom naar graduate niveau (master en PhD), communityvorming en de aandacht voor maatschappelijke relevantie binnen het onderwijs en de manieren waarop hier vorm aan wordt gegeven, ook binnen de honoursprogramma s. Alsook de noodzaak van aandacht voor honoursonderwijs, of zoals bij Northeastern University duidelijk naar voren kwam: we can not afford not to do it. Tijdens de bijeenkomsten is gesproken met vertegenwoordigers (directeuren, decanen, docenten, studenten) van de Lynch School of Education bij Boston College, MIT, Northeastern University, Derek Bok Centre for Teaching and Learning van de Harvard University en de Suffolk University. De discussies verliepen vaak via de question en answer methode en waren open van aard. Selectie van studenten De toelating tot de universiteit in de Verenigde Staten gebeurt op een aantal selectiecriteria, die overigens per instelling kunnen verschillen. Maar over het algemeen wordt gekeken naar het niveau, inhoud en prestatie tijdens de laatste vier jaar van de high school, SAT score (een gestandaardiseerde test) en andere toelatingsexamens. Daarnaast spelen vaak actieve betrokkenheid bij extracurriculaire activiteiten een rol, alsook aanbevelingsbrieven en essays. Op basis van al deze gegevens wordt de top 5-20% uitgenodigd om deel te nemen aan het honoursprogramma, indien deze bestaat op de onderwijsinstelling. De studenten die hieraan deelnemen, volgen dus al vanaf het eerste jaar een dergelijk programma. Community Building Op de meeste Amerikaanse onderwijsinstellingen wonen de studenten op de campus. Dit vergemakkelijkt het bouwen van een community tussen de honoursstudenten, omdat deze vaak in hetzelfde gebouw of op dezelfde etage in een flat op de campus wonen. Naast de honoursstudenten uit een zelfde studiejaar wonen veel honoursstudenten ook met ouderejaarsstudenten soms ook met docenten - die het honoursprogramma volgen. Soms wonen ook docenten op de campus bij de studenten. De ouderejaars vervullen de rol van tutor en begeleiden de eerstejaars. Daarnaast worden ook veel extracurriculaire activiteiten georganiseerd, ook door de studenten zelf. Studenten zijn ook vaak vertegenwoordigd in een commissie, waardoor de dialoog met de instelling over allerlei zaken 3

5 uiteenlopend van praktische zaken tot inhoudelijke punten in het honoursonderwijs goed gevoerd kan worden. Toegevoegde waarde De reden voor het hebben van een honoursprogramma verschilt per instelling. Bij Suffolk University werd aangegeven dat zij het honoursprogramma hebben opgericht om ook aandacht te kunnen geven aan de betere studenten, naast de extra programma s die er zijn voor de zwakkere studenten. Daarnaast heeft het honoursprogramma ook een innovatiefunctie, omdat zaken die daar ontwikkeld worden op den duur ingebouwd kunnen worden in het reguliere onderwijs. Bij Northeastern University werd als reden aangegeven dat zij moeten opboksen tegen de topinstellingen in de omgeving. Met het honoursprogramma kunnen zij ook de betere studenten naar zich toetrekken. Bij MIT, Harvard en Boston College zijn de honoursprogramma s divers van aard. Aan deze instellingen studeert de top 5% van leerlingen uit het middelbare onderwijs. Deze studenten hebben soms meer behoefte aan het structureren van hun ambitie, bijvoorbeeld het bepalen van prioriteiten, dan dat ze nog extra moeten worden uitgedaagd. De studenten geven aan dat de meerwaarde voor deelname aan een honoursprogramma ligt in de geboden mogelijkheden van een dergelijk programma. Het netwerk, de mogelijkheden die het kan bieden om in het buitenland te studeren of aan onderzoeksprojecten mee te werken. Deze extra uitdagingen stimuleert studenten het beste uit zichzelf te halen, maar ook om maatschappelijk bewustzijn actief uit te dragen. Veel studenten lopen stage in de vakantieperiodes of doen vrijwilligerswerk, bij lokale organisaties, maar ook in ontwikkelingslanden. Conclusies De studiereis is door de deelnemers goed gewaardeerd. De werkbezoeken die waren georganiseerd boden een inkijk in de diversiteit van de Amerikaanse instellingen. En de mogelijkheid die een dergelijke reis biedt tot het uitwisselen van kennis vooral op een informele manier met collega s uit Nederland en in de Verenigde Staten heeft inspirerend en stimulerend gewerkt. Onderwijssysteem Een belangrijk kenmerk van het Amerikaanse hoger onderwijssysteem is dat het ontwikkeld is vanuit de gedachte dat iedereen die voldoende gekwalificeerd is een hoger onderwijsopleiding in de gewenste richting moet kunnen volgen. Alle degree programma s waar een High School diploma voor nodig is voor toelating vallen onder het hoger onderwijs. Status wordt niet zo zeer ontleend aan het feit dat men een hoger onderwijsopleiding heeft gevolgd, maar eerder waar en tot welk niveau. De meeste bacheloropleidingen (undergraduate) duren vier jaar. Een student in een bacheloropleiding heeft altijd veel ruimte om keuzevakken te kiezen, waardoor de hoofdrichting (major) aangevuld kan worden met vakken uit andere disciplines. Hierdoor is Amerikaanse onderwijs per definitie vaak meer multidisciplinair van aard dat in de Nederlandse opzet, waar studenten vanaf het eerste jaar een discipline moeten kiezen. Vaak hebben de bacheloropleidingen een academic core dat bestaat uit verplichte vakken die alle studenten moeten volgen, waaronder vaak talen, statistiek en methoden, maar ook filosofische vakken onderdeel vanuit maken. Ook op master niveau verschilt het Amerikaanse onderwijssysteem van het Nederlandse model. In de Verenigde Staten zijn de masters vaak 2 jaar. Daarnaast stromen de meeste studenten niet automatisch door naar de master, maar werken ze vaak een tijd tussen het behalen van hun bachelordegree en het volgen van een master. De doorstroom van de bacheloropleiding naar een specifieke master is in de 4

6 Verenigde Staten ook minder disciplinair ingekaderd dan in Nederland. Tijdens de werkbezoeken hoorden we bijvoorbeeld van een student die een bacheloropleiding in engineering heeft, maar wel doorstroomt naar een master geneeskunde. Zoals hierboven al beschreven staat gebeurt de selectie voor toelating tot een Amerikaanse onderwijsinstelling op verschillende manieren. Het gaat veelal om een combinatie van cijfers en persoonlijkheidskenmerken aangevuld met het schrijven van een essay. Op basis hiervan worden studenten uitgenodigd voor het honoursprogramma. Deze programma s beginnen daarom ook vaak al in het eerste jaar, met nog wel een opening in het tweedejaar voor studenten die bij binnenkomst niet tot de top behoorden, maar die in het eerste jaar hebben laten zien wel de ambitie en kunde hebben om in het honoursprogramma te worden opgenomen. Verschillende benadering van honours De bezochte instellingen hadden allen een eigen visie op honours en de invulling die daaraan gegeven werd. Bij Northeastern University en Suffolk University hebben ze vierjarige honoursprogramma s waar studenten binnen hun reguliere curriculum de honourstrack volgen. Honoursstudenten moeten vaak in ieder geval 25% van hun vakken op honoursniveau goed afronden om met honours af te kunnen studeren. Bij de Lynch School of Education bij Boston College bestaat ook een honoursprogramma, waarbij de nadruk ligt op het schrijven van een honours thesis. Bij Harvard schrijven studenten ook een senior thesis om met honours af te kunnen studeren. Het is niet gebruikelijk dat alle studenten hun studie afronden met een scriptie. Op basis van de senior thesis en de andere behaalde studieresultaten kan een student voorgedragen worden voor een categorie honours, high honours of highest honours. Deze ranking leidt weer tot het verkrijgen van de Latijnse honours, bijvoorbeeld summa cum laude of magna cum laude. Uit alle gesprekken kwam wel naar voren dat het stimuleren van het beste uit jezelf halen, ook bij de beste studenten, niet alleen gericht is op de kwaliteiten van de student zelf, maar met name hoe deze student zijn of haar kwaliteiten zo goed mogelijk kan inzetten voor het maatschappelijke belang. Goed burgerschap is een centraal thema dat in alle bezochte instellingen veel aandacht krijgt. Vervolg Tijdens de wrap-up sessie aan het einde van de werkbezoeken gaven deelnemers aan behoeften te hebben aan nadere uitwerking van specifieke thema s, omdat deze kunnen bijdragen aan het verder ontwikkelen van de honoursprogramma s. Thema s die genoemd werden zijn alumnibeleid, assessment welke instrumenten kunnen worden toegepast voor een resultaatgerichte selectie, en het optekenen van good practices. Ook het laten indalen van onderdelen van het honoursprogramma in het reguliere curriculum en de manieren waarop dat kan en welke financiële consequenties dat heeft is een thema waar deelnemers graag over verder praten. Het creëren van een landelijk platform wordt ondersteund door de deelnemende hogescholen en universiteiten. Een platform, waarbinnen ruimte is voor een hogeschool track en een universitaire track, die tot doel heeft het reeds ontwikkelde Sirius netwerk te blijven ondersteunen en een rol vervult in de blijvende kennisdeling en kennisontwikkeling. 5

7 VERSLAG VAN BEZOEK TOT BEZOEK Lynch School of Education, Boston College (BC) Door: Eric Koertshuis, Hogeschool Edith Stein Hengelo Vandaag naar Boston College geweest en in het bijzonder naar Lynch school of Education. Het bezoek was inspirerend en boeiend. We zijn zeer vriendelijk ontvangen door Prof. Alec Peck en een groot aantal van zijn faculty members. Je komt pas op Boston College binnen als je erg slim bent en dat op verschillende momenten aantoont. Je moet dit laten zien door de resultaten tijdens je highschool periode maar ook moet je verschillende tests doen. Het lijken wel een soort kandidaatsexamens van vroeger. Je kunt ook binnenkomen door goed te zijn in sport. Voor een honoursprogramma word je gevraagd als je tot de 10% beste studenten behoort. Verder wordt van je verwacht dat je veel aan community service doet. Vrijwilligers werk dus. De overheid zorgt niet echt voor je als het niet goed met je gaat. Dat moeten mensen onderling regelen. Het is heel normaal dat je in je vakantie vrijwillig in een bejaardenhuis gaat werken. Het komt zelden voor dat studenten niet ingaan op een dergelijke uitnodiging. Iedere student beschouwd het deelnemen aan een honoursprogramma als een great and amazing opportunity. In het eerste jaar van je studie kies je zelf een breed aanbod van allerlei courses de je interesseren. Je krijgt dus geen vaststaand programma voorgeschoteld. Daarnaast moet je wel cursussen volgen die zicht richten op basis (academische) vaardigheden. Op de Lynch school of Education kom je op het eerste jaar niet op een basisschool. Dat gebeurt pas in het tweede jaar. Maar dan word je als een soort onderwijsassistent behandeld en mag je geen lessen geven. Het derde jaar mag je wel aan de bak, maar je moet niet denken dat professoren van de opleiding op stagebezoek komen. Er is wel iemand die de linking pin vormt met de basisschool en je begeleidt op afstand, maar feitelijke wordt de begeleiding verzorgd door de mentoren op de basisschool. Vanaf het derde jaar krijg je een aantal cursussen die zich dan richten op didactiek en klassenmanagement zaken. Het is verder gebruikelijk dat je na een dag stage naar de opleiding komt om de ervaringen onder leiding van een docent met elkaar te delen en de verbinding te maken met theorie die je hebt gelezen. Er wordt in dit verband gesproken over het inrichten van een inquiry community die je met honoursstudenten zou moeten inrichten. Voor onze situatie op de hogeschool zie je een dergelijke onderzoeksgemeenschap enigszins in de academische opleidingsscholen wanneer in het vierde jaar Lioers deelnemen aan onderzoeksgroepen binnen die scholen. Wellicht een idee 6

8 om dit uit te breiden naar alle TOP-studenten en dit inhoudelijk nog verder uit te diepen. Opvallend was dat toen we de vraag stelden waarom ze een honoursprogramma nog nodig hadden als ze toch al uitstekende en hard werkende studenten op hun universiteit binnen krijgen, dat de reactie was dat zij daar eigenlijk niet echt over nagedacht hadden. Zo vanzelfsprekend is het dat je een honoursprogramma hebt. Een docent op Northeastern University (een instelling die we na Boston College bezochten) stelde zelfs dat het noodzakelijk is om als universiteit in honours te investeren omdat er een enorme competitie is tussen de universiteiten om in alle ranglijsten maar als beste uit de bus te komen. Dan kun je ook het meeste collegegeld vragen en peinzen studenten er trouwens ook niet over om niet stinkend hun best te doen. Een opvallende uitspraak die we op Lynch school of Education hoorden was: The best Honors students can be the worst Teachers. Dit maakt wel duidelijk hoe zeer men gericht is op de intellectuele ontwikkeling en de vaardigheden kant pas laat oppakt en dan soms tot de ontdekking komt dat je niet geschikt bent voor het beroep. Massachusetts Institute of Technology (MIT) Door: Trijntje van Dijk en Marike Lammers, Saxion Hogeschool The MIT Experience: cross-and transdisciplinary pedagogics Sources: At MIT, interesting lectures were given by Lori Breslow, PhD., director and senior lecture, responsible for learning labs, Sloan School of Management, and Dianne Henderson, dean undergraduate education and professor of literature, responsible for the learning infrastructure. Breslow and Henderson are complementary. Both areas of expertise reinforce each other. Labs can help teaching, and teaching helps to get the right infrastructure. Besides that the focus is on applied research. The undergraduate education dean is in fact the infrastructure dean of all curricula. Organization: Graduate programs run themselves. All other, undergraduate programs are run from the dean's office. Henderson is a one stop office for the teachers to connect with peers. There are actually three offices who help the teachers. Half of the undergraduate education is general, basic, and the foundation for the rest of the curriculum. Changes: Any change of program is voted in. It has to go through a series of governance processes. There is a general institute of requirements. This is prompted by alumni saying this is what we lacked in the workforce and then the voting process starts. An external prompt made explicit that students did not have the required communicative skills. The prompt caused a comprehensive set of subjects to be developed and voted in. Another change is that there are various communication models but they are getting more and more integrated. Another development is communication in the major. This comprises teamwork, and writing journal articles, depending on the discipline. The grade is based on at least 25% of communication, both in oral and written presentation. Pedagogics and culture: There is competition for students to do majors. And for teachers there is ego involvement if you have more students than your class can take. Fortunately, there is also a limit to the number of students. 7

9 Interactive pedagogy of engagement is fostered but lecturing has its place. There was research and there was a little bit of success, although interactive pedagogy of engagement is labor intensive. Students are very conservative and want to know what to do. People in the teaching and learning business see it as a tough problem. Online education is also a competition. This makes you visible. In engineering there is a robot building competition, for instance. The arts and humanities and their interactive pedagogy is well known. However, the quality and manner differs per domain. Sometimes workshops are organized for teachers. There are also a lot of committees through which you get to know people from other faculties to learn from them. However, being a teacher is not enough. You are a good teacher and had better be a very good researcher too. This does not make things easier and it is based on valid measurement as well. In fact in quality reports emphasis is on comparative judgment with other universities. Selection of teachers is on the basis of research measurement reports. Careers are primarily determined by the quality of research, but some teachers are personally interested in good quality teaching. The Teaching and Learning Laboratory tries to stimulate this, but effectiveness is limited. A practice: At a certain moment physics was losing majors. Then, from scientific perspectives, Karl Wineman, investigated the problem and a new pedagogic model, studio study, was introduced, voted in, and implemented. Similar changes are not the result of teachers only. Students have great ideas. They set up a shadow committee and MIT benefits from their contribution. Then there were evaluations. MIT was satisfied. In the main it was very positive. It was a formative assessment. Alumni surveys took place as well. Grading: Teachers never look at the products individually. Attitude and performance is more important than the product. It is impossible to separate communication from the portfolio and often communication is about the product and the portfolio. There have been proposals, even nationally, for new certificates in communications with certain competences. With online learning, we only assess resident based performance. Authentic learning practice: Freshman alumni, is an internship in the freshman period. They go out and work and reflect upon that. There are also opportunities to do additional things, co-curricular, much is involved in art, music for instance. There are even majors in it. Competence sets and levels of learning: MIT states that they have not articulated the levels of learning as sophisticatedly as Saxion University of Applied Sciences does, with the single, double and triple loop definitions in the profile of the Reflective Professional. For MIT transdisciplinary learning is a new field of knowledge but it is applied in biology and technology, constituting two different schools. There are also linguistics and brain science, energy and politics. These domains bring down the transdisciplinary in interesting learning assignments and different learning pedagogics in different learning approaches. Cross disciplinary implies another different approach of knowing. Both transdisciplinary and cross disciplinary learning are considered important because a student has to be prepared for having to do three careers at least. Challenge: The challenge is to integrate sciences. A technical initiative that exists sends students to many countries. On return, students use what they have learned in another country, to apply what they learned cross disciplinary. Another example is the use of guest speakers. Students gain by observing speakers and, 8

10 inspired, run cases. That is very difficult. Students practice for this with teachers, not only revered but as equal professionals and with academic integrity from both sides. Bridging disciplines: Bio-chemistry is a transdisciplinary example. How do you bridge the disciplines? In the intro courses there are no lab courses, just lecture material. Research can be part of the lecture course, commonly in the second course. No labs in physics, chemistry, mathematics. In the spring semester they can take a research course. Research involves synthesis, characterization and application. The goal is to let students think about practical cross-disciplinary applications. When the students come to MIT they can be placed out of it. With the tests of entry they have larger classes and still benefit by this solid selection basis. Despite that goal, they have to do with the hands on aid or available, and keep the students engaged. Scientific students are not automatically engaged and interested in chemistry. So teachers have ways of engaging them and explain what the material is used for, for instance applications in biology. Classes are also 200 or 300 students and they have to be kept engaged too. So, every ten minutes they can click for an answer, often with bi-logical context. Students also work on problem sets. This is time consuming but connecting transdisciplinary. In this way they work in groups, connecting to another discipline, telling every day that there are connections. Freshmen culture: Studying skills and time management is not figured out by any freshmen. Some get tutors, some are trained on these points, and when students are lectured, they are given planning samples. They do not have lazy students but students are overwhelmed. A freshman has four classes and they are really hard. After that there are no limits. That is the concept of MIT. For $ they get one degree and for $ dollar they can get two degrees. So they are not always prepared but they have the opportunity to do various classes. Students are prepared to work on problem sets right through the night. MIT rather has to stop them from doing too much than to stimulate them to do more. Results of cross- and transdisciplinary pedagogics: Management, consulting, advice were the most important domains and in addition to that nowadays more students are really making things and start businesses. Northeastern University Door: Ron Weerheijm, Hogeschool Rotterdam Northeastern University hadden we uitgezocht, met wat toeval, vanwege het brede en maatschappelijk betrokken honoursprogramma. Plan was dat we een ontmoeting zouden hebben met docenten en liefst ook studenten. Ik heb een presentatie gegeven van het programma in Rotterdam en zij hebben ook een presentatie gegeven: wat zit er in, hoe is het georganiseerd, etc? En er waren inderdaad vier studenten. Al met al hebben we een goed beeld gekregen van hun programma. Het zit grotendeels opgenomen in het curriculum. Dat kan daar ook wat makkelijker dan bij ons: de studenten starten met een brede bachelor en zoeken in de loop van het tweede jaar naar hun major waar ze dan nog twee of drie jaar aan kunnen werken. Met name die ruimte aan de start maakt het mogelijk allerlei cursussen aan te bieden die zowel voor hun reguliere als voor hun honours gelden, ze moeten dan vaak iets meer doen, andere opdrachten maken of hebben/krijgen meer ruimte om aan verdiepende vragen te werken. Daarnaast hebben studenten de ruimte om aan specifieke programmaonderdelen mee te doen, zoals een researchproject, een internationale reis (Italië bijvoorbeeld) of een bepaald laboratorium. Een en ander hangt ook af van welke studie ze volgen. In de voorbeelden van de studenten werden ook regelmatig cross-overs naar andere of 9

11 aanpalende vakgebieden gemaakt (biochemie, biotechnologie, etc.) waar deze studenten in iedere geval erg blij van werden. Er is na afloop veel onderling en met de aanwezige docenten gesproken, onder het genot van een hapje (goed verzorgd!) en een frisje. Ik heb de zes opvouw-whiteboards kunnen uitdelen aan de vier studenten en de twee faculty-leden, en voor Maureen Kelleher, die alles geregeld had, de box met 75 creatieve technieken. Uiteraard hebben we ook weer veel mensen geattendeerd op onze conferentie Innovators010. Een zeer wel bestede middag, mag ik wel zeggen. Opvallend? De enorme inzet op student-advising. Er wordt kosten nog moeite gespaard om de studenten op campus een nieuw thuis te geven en advising is daar een belangrijk instrument voor. Ook voor honoursstudenten is er extra advising. Daar kunnen wij, ondanks het nieuwe SLC, echt nog wel een puntje aan zuigen. Het voegt echt iets toe aan het keuzeproces van de student, richting zijn/haar major en uiteraard voor hun honours. Daarnaast was prettig opvallend dat honoursstudenten qua huisvesting bij elkaar kunnen wonen. Waar andere studenten vaak toch disciplinair gehuisvest worden, zitten honours juist heel erg gemengd. Ook dat werd erg gewaardeerd. Mooie verhalen allemaal, met genoeg stof tot nadenken voor onze eigen programma s. Derek Bok Centre for Teaching and Learning, Harvard University Door: Marieke Janssen, Hogeschool van Amsterdam en Agnes Mijnhout, Hogeschool Utrecht We werden ontvangen door: Terry Aladjem, executive director van het Derek Bok Center, Noel Bisson, Associate Dean of Undergraduate Education, Dr. Anya Bernstein, Director of Studies in Social Studies, en Ellen Sarkisian, Associate Director van het Derek Bok Center. Aan Harvard studeren undergraduates en graduate studenten. De staf bestaat uit medewerkers. Honoursprogramma s zijn er alleen in de undergraduate studie (bachelor). Een undergraduate studie bestaat uit 32 cursussen: enerzijds breed georiënteerd en interdisciplinair, anderzijds zijn er cursussen die verdieping aanbrengen (studenten kunnen kiezen uit 48 fields of concentration ). Een student dient zo n elf tot veertien cursussen te kiezen die verdiepend zijn, om als honoursstudent aangemerkt te worden. Honoursstudenten ronden hun opleiding (bachelor) af met een senior thesis. Ze kiezen eventueel een of twee extra cursussen om zich op deze thesis voor te bereiden. Studenten kunnen tot aan het schrijven van deze thesis besluiten of ze honoursstudent willen zijn. Dean Bisson gaf aan dat er nu nagedacht wordt over wat het verschil tussen de basic track en het honours track is, behalve de senior thesis. De thesis wordt intensief begeleid. Studenten die een thesis afronden krijgen het predicaat honors. Het schrijven van een thesis wordt gezien als een capstone experience. Studenten doen zelfstandig onderzoek, verdiepen zich in een onderwerp en brengen alle bevindingen uiteindelijk samen in een thesis die voldoet aan de hoge standaarden van Harvard. De thesis wordt ook gepresenteerd en verdedigd ten overstaan van docenten die expert zijn in het gekozen onderwerp. Dit biedt studenten een extra uitdaging en een belangrijke ervaring. Honoursstudenten besteden niet per definitie meer tijd aan hun studie dan studenten die niet in het honoursprogramma zitten, behalve voor de senior thesis. Zoals Terry Aledjem aangaf: the senior thesis ruins your senior year. 10

12 Suffolk University Door: Ron Weerheijm, Hogeschool Rotterdam (verslag) en Marieke van Haaren, Leiden Universiteit Een universiteit midden in de stad. Een universiteit die lang wars was van een honoursprogramma omdat ze zijn opgericht vanuit de gedachte dat iedereen toelaatbaar moet zijn en niemand méér bijzonder is dan een ander. Maar sinds 2006 bieden ze hier ook een honoursprogramma aan, omdat ze inzagen dat het niet alleen gaat om het ondersteunen van de student die het moeilijk heeft, maar juist ook om het ruimte bieden aan studenten die meer willen. Dat klinkt zeer Rotterdams, nietwaar? Ons programma Studiesucces voor iedereen zorgt voor die aansluiting, het honoursprogramma voor de ambitieuze studenten. Bij de bijeenkomst waren diverse docenten aanwezig, twee deans, de coördinatoren van twee honoursprogramma s en zeven studenten. De honoursprogramma s worden georganiseerd binnen het Arts & Sciences College en de Sawyer Business School. In grove opzet is het programma gelijk aan wat we elders ook al hoorden: in totaal doet de student ongeveer 30 ec aan vervangende honoursprogramma s, meestal courses, die meer bieden, meer ruimte geven en meer of breder op de stof in gaan. Duidelijk werd ook dat honoursstudenten hier een dag voorrang krijgen bij het inschrijven op courses. Dat bleek voor een aantal studenten wel een uitkomst, het bood ze in ieder geval de ruimte om datgene te kiezen waar ze ook echt heen wilden en zo beter hun studiepad uit te kunnen zetten (belangrijk i.v.m. het kiezen van hun major vanaf het derde jaar). Maar de andere extra s werden ook gewaardeerd: inschrijven bij de betere professoren, het extracurriculaire aanbod en het meedoen met internationale onderdelen. Allemaal gerelateerd aan de studie, maar vooral verbredend ingezet. Suffolk heeft o.a. Business en Marketing en die studenten waren aanwezig. Wat studenten ook waardeerden was dat ze als Freshmen (eerstejaars) mee mochten doen met courses voor honours. Ook als ze niet voldeden aan de vereiste instroom vanwege GPA (General Point Average - minimumeis voor het honoursprogramma is 3,5 op een schaal van 4). Voor een aantal studenten betekende dit dat ze beter thuis raakten in hun majorkeuze en daardoor beter gingen presteren en daarmee hun GPA opkrikten. Over spin-off gesproken! De studenten gaven aan dat het voor hen belangrijk was dat ze met echte bedrijven konden werken, dat was blijkbaar voorbehouden aan honoursstudenten. Dat vonden ze het toppunt van leren. Ook de community en wat daar aan extra activiteiten bij hoorde werd gewaardeerd. De eerstejaars studenten wonen hier op de campus, niet zo ommuurd als elders misschien, maar wel vlakbij de universiteit en bij elkaar. Als honoursstudent heb je een garantie op een kamer, als tweedejaars heb je ook meer kans. Daarna groeit iedereen naar z n eigen major toe en zit alles door elkaar, ook de honours. De deans gaven aan dat juist die mix belangrijk was, omdat het andere studenten mee kon trekt om beter te gaan presteren. Die ervaring kennen wij hier en daar ook al. Honours is besmettelijk, maar nog niet besmettelijk genoeg. Studenten gaven aan al het mogelijke uit hun studie te willen halen. Het ging om, zoals ze zeiden: Honors learn for the sake of learning, not to get it done. Mooi gezegd en het strookt met de idee dat honoursstudenten in staat zijn meer lange termijn te denken dan de gemiddelde student (mastery goals i.p.v. performance goals). Een van de deans gaf aan: Honoursprogramma s maken duidelijk wat je eigenlijk alle andere studenten zou willen geven, dat moet aanleiding zijn om na te denken over de rest van je curriculum. Zeer de moeite waard dit bezoek. Een universiteit die goed heeft nagedacht over de rol van honours en ook over de manier waarop het moet of kan passen in de rest van de opleidingen. Ook die laatste gedachte laat zien dat ze steeds bezig zijn om die egaliteitsgedachte enerzijds vast te houden, maar tegelijkertijd de voordelen die honours biedt zo veel mogelijk te willen benutten. Dat stemt vrolijk. Zeker ook omdat er zeven 11

13 studenten stonden die verrekte goed konden aangeven waarom ze meededen en wat ze er van verwachten. Overigens weinig voor hun carrièreperspectief, maar wel voor hun mogelijkheden binnen hun studie: verbreden, verdiepen, research, bedrijven en internationaal. Goede keus, dit bezoek. Een gewone universiteit, maar met een uitdagend programma. Honoursstudenten van de Suffolk University 12

14 BIJLAGEN 1. PROGRAMMA SIRIUS STUDIEREIS BOSTON 12 NOVEMBER 14 NOVEMBER, 2012 Maandag 12 november 18:00u 20.30u Gezamenlijk diner en kennismaking Keynote: Katja Berkhout, Area Director, NFIA Dinsdag 13 november Ochtend Werkbezoek aan de Lynch School of Education, Boston College Werkbezoek aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) Middag Werkbezoek aan de Northeastern University Woensdag 14 november Ochtend Werkbezoek aan het Derek Bok Centre for Teaching and Learning, Harvard University Bijwonen van lecture van Michael Sandel in the Sanders Theatre Middag Werkbezoek aan de Suffolk University Wrap-up sessie en borrel Na deze gezamenlijke werkbezoeken hebben de meeste deelnemers vanaf donderdag 15 november deel genomen aan de jaarlijkse conferentie van de NCHC (National Collegiate Honors Council). De deelname aan deze conferentie vond plaats op individuele basis. 13

15 2. DEELNEMERS SIRIUS STUDIEREIS BOSTON Rien de Vos Hogeschool van Amsterdam Domeinvoorzitter Gezondheid, voorzitter monitoringscommissie Sirius (binnen de HvA) Onderwijskundige 2 Marieke Janssen Hogeschool van Amsterdam 3 Gilles van der Hogeschool van Projectleider domein Hoeven Amsterdam Techniek 4 Hanne ten Berge Universiteit Utrecht Senior adviseur hoger onderwijs 5 Andries Koster Universiteit Utrecht Onderwijsdirecteur Farmacie en College of Pharmaceutical Sciences 6 Eggo Mueller Universiteit Utrecht Coördinator van het Humanities College 7 Marike Lammers Saxion Hogeschool Programma Manager Excelleren, Projectleider FabLab Enschede 8 Trijntje van Dijk Saxion Hogeschool Lid programmateam Excelleren 9 Janina Banis-den Saxion Hogeschool Docent en onderzoeker Hartog 10 Agnes Mijnhout Hogeschool Utrecht Projectleider Sirius FEM 11 Elles Kazemier Hanzehogeschool Honours docent, verbonden aan de Research Group Excellence in Higher Education & beyond 12 Lyndsay Drayer Hanzehogeschool Lecturer department of Life Science & Technology, Researcher Research Group Excellence in Higher Education & beyond 13 Peter Boonstra Hanzehogeschool Teamleider Informatica/Technische Informatica en Business IT & management, Opdrachtgever Hanze Talents Leading the Change 14 Marieke van Universiteit Leiden Coördinator Bureau Haaren Honours College 15 Marcel Vooijs Universiteit Leiden Projectleider Sirius 16 Willemien den Universiteit Leiden Dean Ouden Excellentieprogramma 17 Josephine Lappia Hogeschool Rotterdam Onderzoeker 18 Ron Weerheijm Hogeschool Rotterdam Programmamanager honours 14

16 19 Christine van Basten-Boddin Universiteit Maastricht 20 Jacco de Weerd NHL Docent Marketing en Manager operations, Institute for Corporate Law, nl Governance and Innovation Policies (Faculty of Law) // Project coordinator PREMIU, Faculty of Law onderwijskunde 21 Frits Sieswerda NHL Docent Social Work 22 Eric Koertshuis Hogeschool Edith Stein Projectleider TOPprogramma Docent Pedagogiek en Onderwijskunde 23 Ellen van den Hogeschool Edith Stein Lector rich media en Berg teacher learning 24 Han Radboud Universiteit Programmaregisseur van Rouwenhorst het Interdisciplinaire programma 25 Henk Willems Radboud Universiteit Manager Radboud Honours Academy 26 Beatrice Boots Platform Bèta Techniek Plv. Directeur 27 Pieter Reimer Platform Bèta Techniek Senior projectleider Sirius Programma 28 Renske Platform Bèta Techniek Projectleider Sirius Heemskerk Programma 29 Reshma Platform Bèta Techniek Secretaresse Sirius Changoer Programma 30 Meus van der Poel Statendaal Adviseur Public Affairs l 15

17 4. CONTACTPERSONEN BOSTON Instelling Naam Contactgegevens Netherlands Foreign Katja Berkhout e: Investment Agency (NFIA) Area Director t: Lynch School of Education - Boston College MIT Northeastern University Derek Bok Centre for Teaching and Learning Harvard University Suffolk University Alec F. Peck PhD Chair, Dept. of Teacher Education, Special Education, & Curriculum and Instruction Lori Breslow, PhD Director of the TLL (Teaching & Learning Laboratory) Professor Diana E. Henderson Dean for curriculum & faculty support, literature faculty Maureen Kelleher Director Associate Professor, Sociology Dr. Terry Aladjem Executive Director Kim Larkin Assistant Director, Undergraduate Business Programs Program Advisor, SBS Honors Living/Learning Community e: e: t: e: t: e: t: e: t: e: t:

18 Deelnemers van de Sirius Studiereis Boston November 2012 Het reisverslag is gemaakt door Renske Heemskerk, projectleider van het Sirius Programma. Met dank aan de bijdragen van Ron Weerheijm (Hogeschool Rotterdam), Eric Koertshuis (Hogeschool Edith Stein Hengelo), Marieke Jansen (Hogeschool van Amsterdam), Marike Lammers (Saxion Hogeschool), Trijntje van Dijk (Saxion Hogeschool) en Marieke van Haaren (Universiteit Leiden). Het verslag is te vinden op de Sirius website: 17

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Studiebegeleiding & tutoraat

Studiebegeleiding & tutoraat Studiebegeleiding & tutoraat Patricia Post-Nievelstein, Head Tutor, University College Utrecht Richard van den Doel, Senior Tutor, University College Roosevelt Oscar van den Wijngaard, Coordinator Academic

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

From Padua to Groningen

From Padua to Groningen From Padua to Groningen The effects of the CercleS Seminar in Padua in 2009 on writing Nederlands in gang (0-A2) Berna de Boer Benvenuti a tutti! Contents I. State of affairs in September 2009 II. The

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Studiekeuzetraject. Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland

Studiekeuzetraject. Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland Studiekeuzetraject Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland Opbouw IB-diplomaprogramma Vak Nederlands binnen IB-diploma Higher level Standard level A versus B (B

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Resultaten. Harm Hospers

Resultaten. Harm Hospers Resultaten Harm Hospers Doelen? Gemotiveerde en getalenteerde internationale studenten interesseren en selecteren voor LAS Studenten een breed, open curriculum bieden, met bijzondere aandacht voor academische

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree Naam instelling(en) Contactpersoon/contactpersonen Contactgegevens Universiteit

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

ONDERNEMERSCHAP (Nederlandstalig)

ONDERNEMERSCHAP (Nederlandstalig) ONDERNEMERSCHAP (Nederlandstalig) LEERDOELEN 1. Inzicht krijgen in de waarde van creatief ondernemerschap door de marktwaarde van je kunst te leren waarderen. 2. Het ontwikkelen van fundamentele marketing-

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Learning Community Identiteit en Gemeenschap. VSNU Onderwijscarrières Dr. Mariska Knol (Hoger Onderwijskunde) Dr. Christel Lutz (UCU/UU en TAUU)

Learning Community Identiteit en Gemeenschap. VSNU Onderwijscarrières Dr. Mariska Knol (Hoger Onderwijskunde) Dr. Christel Lutz (UCU/UU en TAUU) Learning Community Identiteit en Gemeenschap VSNU Onderwijscarrières Dr. Mariska Knol (Hoger Onderwijskunde) Dr. Christel Lutz (UCU/UU en TAUU) Moet ik Wat moet ik doen Hoe vind als ik een Mijn studenten

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Strategisch management en vertrouwen

Strategisch management en vertrouwen Strategisch management en vertrouwen Niels van der Weerdt PhD Dept. Strategic Management Rotterdam School of Management, Erasmus University Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie Strategisch management

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021. Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers

Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021. Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021 Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers http://www.maastrichtuniversity.nl/ Christine Majelle (international relations officer) maakt je wegwijs in het

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Het project en de doelstellingen:

Het project en de doelstellingen: Het project en de doelstellingen: Wit.h heeft al heel wat ervaring met sociaal artistieke projecten als deze. De Erasmus studenten daarentegen hebben elk een andere achtergrond en voor sommige onder hen

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

Wat te kiezen na TTO4? VWO of IBDP? Erwin ten Meer, docent MYP Science en DP Chemistry Ana-mae Jonk, leerling DP1 Joke Jansma, Deputy Head IBDP

Wat te kiezen na TTO4? VWO of IBDP? Erwin ten Meer, docent MYP Science en DP Chemistry Ana-mae Jonk, leerling DP1 Joke Jansma, Deputy Head IBDP Wat te kiezen na TTO4? VWO of IBDP? Erwin ten Meer, docent MYP Science en DP Chemistry Ana-mae Jonk, leerling DP1 Joke Jansma, Deputy Head IBDP E 1 International Baccalaureate Diploma Programma (IBDP)

Nadere informatie

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO Tweetalig onderwijs Havo VWO Open dag 8 februari 2014 Inhoud Tweetalig onderwijs: ontdek de wereld! Wat is tto? Toelatingseisen Informatie voor ouders

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Educational Design as Conversation

Educational Design as Conversation 1 Educational Design as Conversation Inter-professional dialogue about the teaching of academic communications skills EATAW 2011 - Jacqueline van Kruiningen, University of Groningen Grading papers collaboratively

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

Tools voor verdere versterking van examencommissies

Tools voor verdere versterking van examencommissies Tools voor verdere versterking van examencommissies 9 maart 2016 dr.ir. Ludo van Meeuwen mr. Esther de Brouwer Welkom Wat gaan we doen? voorstelronde trainers voorstelronde trainers/deelnemers naam functie

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

21-4-2016. Info voor B2 TOM studenten van. Opleiding Werktuigbouwkunde

21-4-2016. Info voor B2 TOM studenten van. Opleiding Werktuigbouwkunde 21-4-2016 Info voor B2 TOM studenten van Opleiding Werktuigbouwkunde PROGRAMMA Doel Derde jaar Minor Afstuderen Master ME Regelingen Tot Slot Doel Opleiden Academische Werktuigbouwer met oog voor wat er

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs. Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking

EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs. Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking Samenvatting Wereldburgers, in de 21 ste eeuw, benodigde

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel Fractie SAM Stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Fractie SAM Aan de universiteitsraad 13 november

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN PETS D1570 Groei door Inspiratie ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN Frank van der Meijden Public Image Coordinator zone 13A&C, 18B OPLOSSING? Alternatieve vormen Club bijeenkomsten: Oplossing voor

Nadere informatie

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult)

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Mag ik thuiswerken? Een onderzoek naar de attitudes van managers t.a.v. telewerkverzoeken Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Nederland

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Profileren met open en online onderwijs

Profileren met open en online onderwijs Profileren met open en online onderwijs Keuze MOOC platform - op weg naar succes Ulrike Wild, WageningenUR If we will speak of MOOCs over 5 years, we don't know. But there will be a legacy and lasting

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Wat is het Heerbeeck International College?

Wat is het Heerbeeck International College? Wat is het Heerbeeck International College? Het HIC is een onderwijsstroom in ons havo en vwo waarin we leerlingen voorbereiden op studeren, leven en werken in een internationaal georiënteerde wereld.

Nadere informatie

De Technologische Cultuur van Geluidssystemen

De Technologische Cultuur van Geluidssystemen De Technologische Cultuur van Geluidssystemen De Technologische Cultuur van G eluidssystemen Cultuur ontwikkeling technologie Voorbeeld: luidsprekertechnologie & line arrays Technologie cultuur & gedrag

Nadere informatie

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER FREE DOCUMENTATION Promotion for the gift-wrapping service/shop was part of the XTRA Leuk Shoppen in de Marikenstraat (XTRA Great Shopping in Marikenstraat) campaign, which also communicated about Sunday

Nadere informatie

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren : Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren Assessment of Counseling Communication Skills by Means of the Webcamtest: A Study of Reliability, Experience and Correlation

Nadere informatie

Handleiding Honours Programma Informatica 2014-2015

Handleiding Honours Programma Informatica 2014-2015 VERSIE - 26 mei 2014 Handleiding Honours Programma Informatica 2014-2015 Deze handleiding beschrijft inhoud en organisatie van het honours programma (HP) van de bacheloropleiding Informatica aan de Universiteit

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

CRUYFF FOUNDATION SEMINAR MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR:

CRUYFF FOUNDATION SEMINAR MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR: CRUYFF FOUNDATION SEMINAR MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR: Deelsessie Cruyff Courts DEELSESSIE CRUYFF COURTS PROGRAMMA Host: Hidde van Warmerdam Ilja van Holsteijn De toekomst van de Cruyff Courts John Sibeko

Nadere informatie

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM PROGRAMMA NETWERKDAG EN LEARNING ENCOUNTER 21 JANUARI 2005 AMSTERDAM PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM INLEIDING Op deze dag beogen wij een ieder met elkaar in contact te brengen, die

Nadere informatie

Presentation Slides Author Teacher Date Time. # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It

Presentation Slides Author Teacher Date Time. # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It Presentation Slides Author Teacher Date Time Focus groups UDL (2) 11 Ron Barendsen Ron Barendsen 05/15 12:22 # of Students Student Participation Quizzes Correct Answers 16 58% 0% Student List # Nickname

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01)

1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01) Onderzoeksgroep Mariene Biologie Universiteit Gent werft aan (english version from page 4 onwards): 1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01) Uiterste inschrijvingsdatum: Sep 29, 2013 16:00

Nadere informatie

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Rode Leeuw missie!!de Rode Leeuw biedt een moedertaalprogramma aan voor kinderen vanaf 4 tot 16 jaar bestaande uit kwalitatief goed NTC-onderwijs

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie