Kijkkader LOB. voor de doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kijkkader LOB. voor de doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt"

Transcriptie

1 Kijkkader LOB voor de doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt

2 Kijkkader LOB voor de doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt In het kader van het project Loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB), dat is gefinancierd door het ministerie van OCW, is een kijkkader ontwikkeld voor docenten, opleidingsmanagers en beleidsmedewerkers. Dit kijkkader helpt zicht te krijgen op wat er binnen opleidingen gebeurt aan loopbaanoriëntatie en -begeleiding, gericht op doorstroom naar het hbo of de arbeidsmarkt. Het kader - met hyperlinks - is ook te vinden in Toolbox Stimuleringsproject LOB in het mbo (te vinden op Er zijn vijf factoren die invloed hebben op een succesvolle doorstroom van mbo-studenten naar het hbo dan wel de arbeidsmarkt (zie ook de theoretische onderlegger achterin dit kijkkader). Dit zijn: 1) de kenmerken van de student, 2) het sociale kapitaal en het netwerk van de student, 3) een optimale leeromgeving, 4) de samenwerking in de keten en 5) de conjunctuur en het politieke klimaat. Bij succesvolle doorstroom gaat het immers niet alleen om leren kiezen (via een loopbaangerichte leeromgeving), maar ook om het hebben van de mogelijkheid om de juiste carrièrebeslissing te maken (afhankelijk van het sociale kapitaal van de student, de conjunctuur, et cetera). Het is belangrijk om bewustzijn te kweken voor deze factoren en de voorwaarden voor een positieve dan wel negatieve impact ervan. Dit is een belangrijke eerste stap om te komen tot duurzame interventies. Het kijkkader biedt een nieuwe structuur om de invloeden en voorwaarden voor een succesvolle doorstroom van mbo ers te analyseren voor de eigen opleiding. Daarnaast kunnen mbo-instellingen hun voordeel doen met de gepresenteerde inspirerende praktijkvoorbeelden. Het kijkkader helpt om van analyse over te gaan tot (verbeter)acties. En biedt een basis voor bijvoorbeeld een doorstroomportfolio en/ of keuzebewijs, waarmee studenten hun keuze voor een hboopleiding of een bepaald werkveld kunnen onderbouwen. Vul het kijkkader aan! Het kijkkader is niet af. Het is de bedoeling dat het in de toekomst wordt aangevuld met nieuwe effectief gebleken praktijkvoorbeelden, zodat hiermee een platform voor continue kennisdeling wordt gecreëerd. >>>

3 Aanname Mbo-opleidingen geven de ontwikkeling van vijf loopbaancompetenties (zoals geformuleerd door Marinka Kuijpers) vorm aan de hand van de kwalificatie-eisen loopbaan en burgerschap. Dit betekent dat opleidingen in samenspraak met studenten op enige wijze vorm geven aan: capaciteitenreflectie: beschouwing van de capaciteiten die van belang zijn voor de loopbaan; Het kijkkader richt zich dus niet op alle elementen van LOB, maar juist specifiek op de voorwaarden die bijdragen aan een succesvolle doorstroom naar het hbo, dan wel naar de arbeidsmarkt. Het gaat hierbij om het ontwikkelen van loopbaancompetenties voor studenten die moeten kiezen voor een hbo-vervolgopleiding of voor een plek op de arbeidsmarkt. motievenreflectie: beschouwing van de wensen en waarden die van belang zijn voor de loopbaan; werkexploratie: onderzoek naar werk en mobiliteit in de loopbaan; loopbaansturing: loopbaangerichte planning en beïnvloeding van het leer- en werkproces; Conjunctuur en politiek Samenwerking in de keten Sociaal kapitaal netwerken: contacten opbouwen en onderhouden op de arbeidsmarkt, gericht op loopbaanontwikkeling. >>>

4 Wat doet er toe? Sociaal kapitaal Samenwerking in de keten Conjunctuur en politiek Studenten krijgen ondersteuning bij het bewustwordingsproces van hun persoonskenmerken in relatie tot de hbo-competenties. Studenten zijn zich bewust van de instroomeisen van het hbo. Studenten zijn zich bewust van hun startpositie op de arbeidsmarkt en hun loopbaanperspectief. Ouders worden als de student hier toestemming voor geeft betrokken bij het keuzeproces richting hbo dan wel arbeidsmarkt. Studenten krijgen, ten behoeve van een vervolgstap richting hbo, actieve hulp om hun netwerk uit te breiden en te onderhouden richting mbo- en hbo-studenten en mbo- en hbo-professionals. Studenten krijgen, ten behoeve van een vervolgstap richting arbeidsmarkt, actieve hulp bij het uitbreiden en onderhouden van hun netwerk richting hbo-studenten en hbo-professionals. Studenten worden herkenbaar en aantoonbaar uitgedaagd om betekenisvolle ervaringen op te doen in een hbo-werkomgeving. Studenten worden herkenbaar en aantoonbaar ondersteund bij hun oriëntatie en ontwikkeling op het gebied van generieke hbo-competenties. Studenten kunnen deelnemen aan voorlichtende en ervaringsgerichte aansluitingsactiviteiten, gericht op doorstroom naar het hbo. Studenten zijn zich bewust van de instroomeisen voor het hbo. Dit komt herkenbaar en aantoonbaar aan de orde tijdens loopbaangesprekken. Studenten zijn zich bewust van de eisen die de arbeidsmarkt aan hen stelt. Dit komt herkenbaar en aantoonbaar aan de orde tijdens loopbaangesprekken. Er is een gedeelde verantwoordelijkheid voor zowel aansluiting als loopbaankeuzes op het gebied van mbo-hbo en arbeidsmarkt. Er is een transparante grondslag voor afspraken en heldere communicatie. Studenten zijn zich bewust van de regelgeving en de conjunctuur in relatie tot studie- en loopbaankeuzes.

5 Veertien praktijkvoorbeelden Op de veertien pagina s die hierna volgen, staan veertien praktijkvoorbeelden. In het overzicht hieronder zie je voor welke invloedsfeer of -sferen het bewuste voorbeeld inspiratie brengt. Daarbij geldt: hoe meer + -jes, hoe sterker het voorbeeld juist voor deze invloedsfeer geldt. 14 Praktijkvoorbeelden Sociaal kapitaal Samenwerking in de keten Conjunctuur en politiek ++ ++

6 Kies Actief Toolkit Praktijkvoorbeeld 1 Het verbeteren van het studiekeuzeproces van havisten en mbo-studenten en het ondersteunen van de individuele competentieontwikkeling, waardoor de kwaliteit van de instroom in het hbo-bacheloronderwijs verbetert. In een loopbaantraject Variabel Via een ontwikkelingsgericht zelf-assessment. De Kies Actief Toolkit bestaat uit een verzameling instrumenten, die kan worden ingezet ter ondersteuning van de competentieontwikkeling in (studieloopbaan)begeleidingstrajecten. De resultaten kunnen worden gebruikt als input voor een gesprek met de loopbaanbegeleider. De scans in de toolkit zijn bedoeld om de student een beter inzicht in de eigen competenties en interesses te geven. Op grond hiervan kunnen afspraken worden gemaakt voor een gerichte aanpak van de ontwikkeling van de competenties.

7 Mbo-middag Praktijkvoorbeeld 2 Mbo ers in hun voorlaatste jaar informeren over de verschillen tussen het mbo en hbo en hun een eerste indruk geven van opleidingsrichtingen ten behoeve van een goede studiekeuze. Voorlaatste jaar Eén middag Via een studentenforum dat bestaat uit ex-mbo ers worden de verschillen tussen mbo en hbo duidelijk gemaakt. Aansluitend gaan de mbo-studenten naar een oriëntatieactiviteit van een sector, die de studenten van tevoren zelf hebben uitgezocht. Daar krijgen ze een globale indruk van wat er binnen deze sector allemaal te kiezen valt en wat voor type student je daarvoor moet zijn. Mbo ers actief aan het denken zetten over hun studiekeuze en ze stimuleren dit verder te onderzoeken via open dagen en meeloopdagen. Samenwerking in de keten Hogeschool van Amsterdam en ROC s uit Noord-Holland en Flevoland Moniek Vis, afdeling instroommanagement, Hogeschool van Amsterdam: (06)

8 Doorstroomassessment Praktijkvoorbeeld 3 Door het mbo-hbo-doorstroomassessment krijgen mbo ers een reëel beeld van wat ze kunnen doen om hun slaagkans op het hbo te vergroten. Het assessment helpt hen de keuze te maken tussen doorleren en werken. Voorlaatste jaar van het mbo Portfoliogesprek: driekwartier. Voorbereiding door de student: ongeveer zes weken Mbo-studenten maken een portfolio en brengen via gedragsindicatoren hun beheersing van algemene hbocompetenties in kaart. Het portfolio bevat onder meer een motivatiebrief, stageverslagen en beoordelingen door derden. Dit portfolio is de basis voor een zogenaamd criteriumgericht interview. Na afloop van het assessment krijgt de mbo er een schriftelijk advies, waarin de assessor de mate van beheersing van elke competentie en de ontwikkelpunten aangeeft. Hiermee kan de student stappen zetten om verder te werken aan zijn hbo-competenties. Saxion Anneke Hofte, afdeling studentvoorzieningen: Mees Wijnen, manager Instroom & Aansluiting:

9 Masterclass Business & Economie Praktijkvoorbeeld 4 Studenten krijgen inzicht in welke economieopleidingen er zijn, waar deze zich op richten en welke onderwijsvormen er in het hbo te verwachten zijn. Laatste studiejaar 16 x 2,5 uur, exclusief zelfwerkzaamheid 4 x 4 Lessen per economische academie. Gedurende zestien weken wordt één stagedag van de mbo-studenten ter beschikking gesteld voor deze masterclass. Studenten maken na afronding van de masterclass een keuze om wel of niet door te studeren en zo ja, welke opleiding ze willen volgen. Saxion Anneke Hofte, afdeling studentvoorzieningen: Mees Wijnen, manager Instroom & Aansluiting:

10 Brugmodule opleiding Jeugdzorg Praktijkvoorbeeld 5 Een verbeterde aansluiting tussen de mbo- en hboopleidingen SPH, MWD, CMV en Pedagogiek. Februari en april (2012 en verder) Bestemd voor mbo ers niveau 4 SPH en MWD. De brugmodule omvat colleges over psychologische stromingen. Daarnaast wordt er kennisgemaakt met hbo-competenties. De module wordt afgesloten met een toets. Nederlands komt terug in het zelfanalyseverslag. Zes dinsdagmiddagen van uur Samenwerking in de keten Een positief geeft twee credits voor het vak Psychologische stromingen van het verkorte traject SPH, MWD of Pedagogiek aan Hogeschool Windesheim. Landstede, Saxion, Alfa-college Liesbeth Ruinemans, Landstede Landschap Onderwijs en Opvoeding: Jantine van Willigen, Windesheim, Domein Gezondheid en Welzijn:

11 Goed voorbereid naar het hbo Praktijkvoorbeeld 6 Mbo-studenten voorbereiden op doorstroom naar het hbo. Jaarlijks vanaf januari Een combinatie van studieloopbaanbegeleiding (kan ik het niveau aan?), basisgroep/hoorcollege, conceptueel vak, onderzoek leerlijn en gastsprekers (studenten die nu aan het hbo studeren). Halve dag per week op het hbo en halve dag thuisstudie, gedurende twee onderwijsperiodes van elk tien weken Goede voorbereiding op het hbo; onderzoek of de student het niveau aan kan. Avans Hogeschool, opleidingen binnen sector Welzijn (CMV, MWD en SPH) in samenwerking met verschillende ROC s ( s-hertogenbosch, Tilburg en Helmond) Loic van Eyck, Avans Hogeschool: Jantine van Willigen, Windesheim, Domein Gezondheid en Welzijn:

12 Samenwerkingsverband duurzame innovatie Lectoraat zame innovatie in de regionale kenniseconomie Praktijkvoorbeeld 7 Samen leren in een multidisciplinair en multilevel team; netwerk ontwikkelen. Varieert; wel ingepast in de tienweekse modulestructuur van de opleidingen Studenten voeren in het bedrijfsleven opdrachten uit met een multidisciplinair karakter en in een multilevel team. Mbo, vierde jaar; Hbo, vanaf het tweede jaar De opdrachten zijn in te passen in verplichte curriculumonderdelen, aansluitend bij het te realiseren niveau van het curriculumonderdeel en de hierbij behorende onderwijsinspanning. Kennisinnovatie en samenwerkingsrelaties. Lector Ineke Delies, lector zame innovatie in de regionale kenniseconomie, verbonden aan het Alfa-college en Stenden Hogeschool, te bereiken via (0528) of via haar secretaresse: Sociaal kapitaal

13 Hbo-studiegroepen Praktijkvoorbeeld 8 Mbo-studenten ontwikkelen hbo-competenties: analyseren, problemen oplossen, communiceren, samenwerken, zelfstandig leren en methodisch werken. Tijdens de laatste twee jaar van de mbo-opleiding Anderhalf jaar SLB-lijn binnen het mbo-curriculum, gebruikmakend van de Kies Actief Tookit. Inbedding binnen LLB of anders bovenop het reguliere curriculum. Ontwikkeling van hbo-competenties tot aan het in de Kies Actief Toolkit beschreven gewenste niveau. Saxion Mees Wijnen, manager Instroom & Aansluiting:

14 Teamstages Praktijkvoorbeeld 9 Jongeren in het beroepsonderwijs beter voorbereiden op hun werkende leven door een intensieve stage in teamverband. Laatste studiejaar Twintig weken Stageopdrachten voor een team van mbo- en hbo-studenten, gericht op het ontwikkelen van beroepscompetenties en vaardigheden, zoals samenwerken, projecten organiseren, leiderschap en innovatie. Samenwerking in de keten Mbo-studenten hebben een beeld van de verschillen tussen mbo- en hbo-werkzaamheden en kunnen op grond hiervan een keuze maken om door te leren of te gaan werken. ROC van Amsterdam, Inholland, Hogeschool van Amsterdam.

15 Hyperlink Praktijkvoorbeeld 10 De kwaliteit van de mbo-instroom op ict-gebied verhogen naar hbo-niveau in verkorte opleidingen voor: - hbo: Informatica en Business IT en Management > 3 jaar - hbo: Technische Informatica en Communication & Multimedia design > 3,5 jaar Verschillende momenten gedurende het schooljaar Ongoing, in het desbetreffende schooljaar worden de stappen die zijn genoemd onder uitgevoerd 1. November: Hyperlink platformbijeenkomst. 2. November - februari: voorlichting ict-hbo-opleidingen bij mbo-hyperlinkplatformpartners. 3. Maart: ict-masterclasses voor ict-mbo-leerjaar drie bij Avans. 4. Februari - juni: ict-mbo-hbo-doorstroomprogramma bij Avans voor mbo ers op ict-gebied. 5. Juni: Hyperlink platformbijeenkomst, afsluiting ictmbo-hbo-doorstroomprogramma. - Mbo-studenten op ict-gebied een juiste keuze laten maken met betrekking tot een ict-studie op hbo-niveau. - De kwaliteit van de instroom verhogen. - Studenten een vliegende start laten maken in een verkorte hbo-opleiding op ict-gebied. Samenwerking in de keten - Avans: AIB, ATM, AI&I, AMUX; - Radius College (ROC West-Brabant); - Zoomvliet College (ROC West-Brabant); - ROC Tilburg; - ROC Eindhoven; - De Eindhovense School; - ROC Zeeland; - Da Vinci College (Dordrecht, Gorinchem). - Koning Willem I College. Maurice van Haperen, profielmanager Informatica, Avans Academie voor ICT en Business:

16 HanzeXperience Praktijkvoorbeeld 11 Mbo ers laten ervaren hoe studeren op het hbo is en hun keuze bevestigen; tevens oriëntatie op andere opleidingen of specifieke onderwerpen. Voorlaatste jaar van het mbo Drie dagen Mbo-studenten volgen reëel onderwijs in hbo-tempo door hbo-docenten in hbo-lokalen op hbo-niveau. Samenwerking in de keten Tweehonderd studenten die jaarlijks kunnen beslissen of ze doorstuderen of niet. De deelnemers geven aan dat de HanzeXperience ondersteuning biedt bij het kiezen. Zowel in 2010 als in 2011 heeft ruim 80 procent van de deelnemende studenten aangegeven dat ze een fase verder zijn gekomen in hun keuzeproces voor een opleiding en instelling. Zo n 10 procent gaf na afloop aan het niveau niet aan te kunnen. Alle ROC s in Noord-Nederland en de Hanzehogeschool (Technische en ICT schools). Agnes Meijer, onderwijskundig adviseur:

17 Koppeling meesterproef mbo-4 en toelatingsexamen hbo-kunstopleidingen Praktijkvoorbeeld 12 Verbeteren van de aansluiting in de kunstopleidingen door de meesterproef mbo-4 en het toelatingsexamen voor de hbo-kunstopleidingen te koppelen. Betere voorbereiding op de hbo-kunstopleidingen De voorbereiding op het toelatingsexamen voor de kunstopleidingen van de Hanzehogeschool Groningen (Academie Minerva) is geïntegreerd in de mbo-4-opleiding: - een docent van de Academie Minerva is aanwezig als extern deskundige bij het voortgangsgesprek en de eindevaluatie; - bij de eindevaluatie bepaalt de docent van Academie Minerva of de student toelaatbaar is voor de Academie; - een student kan slagen voor de meesterproef, maar niet toelaatbaar zijn voor de Academie. De meesterproef/toelating bestaat uit het volgende aanvullende programma: - thuisopdracht; - lees-reageeropdracht; - studieportfolio meesterproef; - toelatingsportfolio; - toelatingsgesprekken. Hele tweede semester van het laatste mbo-jaar Hanzehogeschool: Sieta Maring, teamleider Academie Minerva: en Hanneke Brier, docent: Alfa-college: Leo Lindeman, coördinator opleiding mediavormgever: ROC Friese Poort: Paul Goslinga, onderwijskundige: Samenwerking in de keten

18 Zoekmachine Kans op werk Praktijkvoorbeeld 13 Studenten informeren over (regionale) kansen op werk en stage. Continu De site Kans op werk (www.kansopwerk.nl) toont de kans op werk en de kans op een stage in termen van perspectieven voor mbo-schoolverlaters (mét diploma) op de arbeidsmarkt en deelnemers in het mbo-onderwijs die stage willen gaan lopen. Nvt Studenten informeren en ondersteunen bij het vinden van werk en/of een stage. Conjunctuur en politiek

19 Mbo-wijzer van Ecabo Praktijkvoorbeeld 14 Studenten informeren over de mogelijkheden van doorleren in het mbo of mogelijkheden om te gaan werken. Continu De site informeert over vervolgmogelijkheden (bijvoorbeeld de waarde van het diploma en kansen op werk) en geeft tips om de kans op werk te vergroten (door middel van zelftestjes, hoe om te gaan met social media, etc.). Studenten informeren en ondersteunen bij het vinden van werk of een vervolgopleiding Nvt Conjunctuur en politiek

20 Theoretische onderlegger bij het kijkkader LOB voor de doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt Rationele keuzetheorie LOB wordt hoofdzakelijk ingestoken vanuit de rationele keuzetheorie. Deze theorie gaat ervan uit dat mensen hun keuzes baseren op rationeel denken: een individu kiest de voor hemzelf gunstigste optie. Dit kiezen valt bovendien te leren. Meijers en Kuijpers (o.a. 2010) hebben uitgebreid onderzoek gedaan naar kiezen als (leer)proces. Zij onderscheiden hiervoor een aantal essentiële loopbaancompetenties (reflectieve, proactieve en interactieve competenties), die de basis vormen van veel loopbaanprogramma s die bij mbo-instellingen worden gebruikt. Aanleiding De Commissie Boekhoud publiceerde in 2001 het advies Doorstroomagenda beroepsonderwijs. Hierin stelt de commissie dat de beroepskolom betere resultaten kan behalen als de loopbaan van de leerling centraler komt te staan. Het advies heeft veel invloed gehad: loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) is tegenwoordig hot. Studenten en docenten in vooral het mbo en hbo besteden veel tijd aan individuele- en groepsgesprekken over de studieloopbaan. Ook wordt er veel aandacht besteed aan LOB-instrumenten, zoals persoonlijke ontwikkelingsplannen en portfolio s. Luken (2008) is het eens met de rationele keuzetheorie. Hij vindt ook dat kiezen te leren valt. Wel pleit hij ervoor om aandacht te besteden aan career maturity : overeenstemming tussen de eisen die aan jongeren worden gesteld om de juiste keuzes te maken en hun hersenontwikkeling, leeftijd en beroepsbewustzijn. Career maturity richt zich op de mogelijkheid van studenten om de juiste carrièrebeslissingen te nemen, rekening houdend met hun mogelijkheden, beroepsinteresses en beroepsvoorkeuren. Hoewel de rationele keuzetheorie goed bruikbaar is voor LOB, kan de theorie ook beperkend werken. Sen (2006) stelt dat individuen hun mogelijke opties niet kennen, waardoor ze geen goede afwegingen kunnen maken. Bovendien moeten individuen rekening houden met hun omgeving als ze keuzes maken. Sen gebruikt hiervoor de term commitments : verbintenissen van een individu met zijn omgeving. Deze commitments kunnen onder meer voortkomen uit het sociaal kapitaal van het individu, de context waarin het individu opgroeit en de heersende conjunctuur. Commitments stellen grenzen aan de mogelijkheden van individuen om hun capaciteiten te benutten. >>>

21 Enabling capability Uit de ideeën van Sen volgt dan ook dat een eenzijdige gerichtheid op de ontwikkeling van loopbaancompetenties (in de terminologie van Sen capabilities ) in LOB onvoldoende is om studenten automatisch in staat te stellen hun competenties te benutten in relatie tot het maken van de juiste loopbaankeuzes. Verschil in omgeving zal er bijvoorbeeld voor zorgen dat studenten met vergelijkbare competenties toch andere kansen hebben op een succesvolle loopbaan. Daarom zal LOB zich ook moeten richten op enabling capability (Sen, 2006). Dit betekent dat studenten in staat moeten worden gesteld om hun competenties te benutten met het oog op een succesvolle loopbaan. Enabling kan vorm krijgen door versterking van het sociaal kapitaal van studenten of door studenten aan een baan te helpen in een economisch ongunstige tijd. Succesvolle doorstroom De noodzaak van aandacht voor enabling capability in het kader van LOB wordt ook door ander onderzoek onderbouwd. Reijnaert (2008) vult de rationele keuzetheorie aan door te wijzen op een onbewuste kant van een loopbaan : grondhouding, emoties, talenten en connectiviteit. Hij beschouwt deze onbewuste kant als redelijk stabiele kenmerken van een student, die samen met de bewuste kanten van een loopbaan zoals loopbaancompetenties en zelfsturing zorgen voor een morele kwaliteit van keuzes. Dit zijn keuzes van hoge kwaliteit die duurzaam zijn. Concluderend kunnen we stellen dat keuzes met het oog op een daadwerkelijk succesvolle loopbaan en de doorstroom van studenten worden beïnvloed door loopbaancompetenties (capabilities). Hierbij gaat het onder meer om studentkenmerken, sociaal kapitaal en kennis van de conjunctuur & politiek. Naast bovengenoemde invloedsferen die een rol spelen bij succesvolle doorstroom van mbo naar hbo, van mbo naar arbeidsmarkt of binnen het mbo, beschrijft het Interstedelijk Studenten- overleg (ISO, 2009) vijf normen waaraan onderwijsinstellingen moeten voldoen om de zogenaamde aansluitingsproblematiek te verkleinen. Met aansluitingsproblematiek doelt het ISO in eerste instantie op de aansluiting tussen onderwijsinstellingen. Deze normen kunnen echter ook worden toegepast op de aansluiting mbo-arbeidsmarkt. Het ISO pleit voor aansluitprogramma s, instroomprofielen, doorlopende en geïntegreerde LOB, oriëntatietrajecten en intakegesprekken. Daarmee doet het ISO aanbevelingen die zowel betrekking hebben op de leeromgeving in het mbo als op het samenwerkingsverband mbo-hbo-arbeids- markt. De aanbevelingen van het ISO stellen ons in staat om nog twee belangrijke invloedsferen op de succesvolle doorstroom van leerlingen aan de eerder genoemde invloeden toe te voegen: een optimale leeromgeving en samenwerking in de keten. her- >>>

22 LOB zal zich in het kader van de succesvolle doorstroom van studenten zowel moeten richten op de ontwikkeling van capabilities als op enabling capability. We beschouwen enabling capability immers net zo relevant voor een succesvolle doorstroom als de ontwikkeling van capabilities. Bij LOB zou het dan ook moeten gaan om het bieden van ondersteuning bij het pakken van kansen. LOB zou studenten de mogelijkheid moeten bie- den om kansen te pakken en dit op eigen voorwaarden te doen. Resultaat Bij dit instrument ter bevordering van succesvolle doorstroom mbo-hbo/mbo-arbeidsmarkt/mbo-mbo, ligt de focus op alle tot nu toe onderscheiden invloedsferen, samengevat onder vijf noemers: - studentkenmerken - sociaal kapitaal - optimale leeromgeving - samenwerking in de keten - conjunctuur & politiek Gebruikte literatuur - Commissie Boekhoud (2001). Doorstroomagenda Beroepsonderwijs. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. - ISO (2009). Vijf ISO-normen voor betere aansluiting. Interstedelijk Studentenoverleg. - Klarus, R. & Onstenk, J. (2008). Beroepsonderwijs tussen ontplooiing en arbeidsmarkt. In: Klarus, R. & Dieleman, A. (red.), Wat is goed onderwijs? Bijdragen uit de sociologie, p Den Haag: Lemma. - Luken, T. (2008). De (on)mogelijkheid van nieuw leren en zelfsturing. In: Kuijpers, M. & Meijers, F. (2008). Loopbaanleren. Onderzoek en praktijk in het onderwijs. Antwerpen: Garant. - Meijers, F., Kuijpers, M. & Winters, A. (2010). Leren kiezen/ kiezen leren. Een literatuurstudie. Expertisecentrum Beroepsonderwijs, Den Bosch. - Reijnaert, W. (2008). Onderbewuste processen in loopbaanland. Ik zie ik zie wat jij niet ziet. Tijdschrift voor Coaching, 3, Sen, A. (2006). Identity and Violence. The Illusion of Destiny. New York: W.W. Norton. Het ontwikkelde kijkkader ondersteunt mbo-instellingen en -opleidingen bij het kritisch beschouwen van de huidige inrichting van LOB, zowel vanuit het perspectief van capabilities als vanuit het perspectief van enabling.

23 Colofon Dit kijkkader maakt deel uit van een reeks publicaties en instrumenten die ontwikkeld zijn in het kader van het Stimuleringsproject Loopbaan Oriëntatie Begeleiding mbo. Dit project is een opdracht van het ministerie van OCW. Partners zijn: MBO Diensten, MBO Raad, SBB en Skills Netherlands. Het kijkkader is ontwikkeld door de werkgroep Doorstroom mbo/hbo/arbeidsmarkt. Werkgroepleden Ria Akkersdijk, Friesland College Ilona Bonnema, Hogeschool van Amsterdam Geja Kinds, Stenden Hogeschool Ina Maring, Drenthe College Jobartha van Metelen, ROC van Amsterdam Jan Willem Soetens, ROC Landstede Conny Taes, Kenniscentrum Calibris Externe deskundigen Ruud Klarus, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Haske van Vlokhoven, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Redactie en realisatie: Ravestein & Zwart Vormgeving: Lauwers-C Drukwerk: Trioprint grafisch centrum Oplage: 500 Juni 2012

Kijkkader LOB. ten dienste van doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt

Kijkkader LOB. ten dienste van doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt Kijkkader LOB ten dienste van doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt Kijkkader LOB ten dienste van doorstroom naar het hbo en de arbeidsmarkt In het kader van het project Loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Mbo-hbo. doorstroomassessment. Voor een bewuste stap naar het hbo

Mbo-hbo. doorstroomassessment. Voor een bewuste stap naar het hbo Mbo-hbo doorstroomassessment Voor een bewuste stap naar het hbo www.hva.nl/decanen/mbo.htm Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Mbo-hbo doorstroomassessment Voor een bewuste stap naar het hbo Waarom een

Nadere informatie

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding regio s-hertogenbosch en omgeving LOB is een verzameling van activiteiten binnen een loopbaangerichte leeromgeving om jongeren actief te laten werken aan hun

Nadere informatie

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie?

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie? Handleiding jij en het hbo..een succesvolle combinatie? Inhoudsopgave Leeswijzer 3 Inleiding 4 1. Het portfolio 5 1.1 Kwaliteitseisen 5 1.2 Samenstelling van het portfolio 5 1.3 Inleveren portfolio 6 1.4

Nadere informatie

MBO-HBO DOORSTROOMASSESSMENT

MBO-HBO DOORSTROOMASSESSMENT MBO-HBO DOORSTROOMASSESSMENT Jij en het hbo. een succesvolle combinatie? 1 UNIEKE KANS Jij en het hbo..een succesvolle combinatie? Unieke kans..test jezelf voor het hbo! Krijg zicht op jezelf Ontdek je

Nadere informatie

Frans Meijers, Marinka Kuijpers & Jantiene Bakker. Over leerloopbanen en loopbaanleren

Frans Meijers, Marinka Kuijpers & Jantiene Bakker. Over leerloopbanen en loopbaanleren Frans Meijers, Marinka Kuijpers & Jantiene Bakker Over leerloopbanen en loopbaanleren Aandacht voor loopbaanontwikkeling Perkamentus in Harry Potter: It s not the talent you have, but the choises you make,

Nadere informatie

Léren door te stromen en aan te sluiten

Léren door te stromen en aan te sluiten Léren door te stromen en aan te sluiten Workshop GoLeWe-conferentie Hasselt, 9 december 2010 MBO Dr. Cees Terlouw Lector Instroommanagement & Aansluiting Directeur LICA HBO Kom verder. Saxion. VO Inleiding

Nadere informatie

Scholieren eisen tijd en begeleiding voor hun loopbaan

Scholieren eisen tijd en begeleiding voor hun loopbaan Scholieren eisen tijd en begeleiding voor hun loopbaan Scholieren hebben behoefte aan LOB Uit het onderzoek blijkt dat scholieren behoefte hebben aan meer LOB. Dat begint in leerjaar één. In de laatste

Nadere informatie

LOB in het beroepsonderwijs drs. Metje Jantje Groeneveld

LOB in het beroepsonderwijs drs. Metje Jantje Groeneveld LOB in het beroepsonderwijs drs. Metje Jantje Groeneveld Wat gaan we doen? Inventarisatie vragen / verwachtingen Presentatie Vragen / discussie Wat kan ik er mee? Afronding 24-3-2015 2 Vragen? Met welke

Nadere informatie

Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders

Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders Koning Willem 1 College Professionalisering op het gebied van loopbaanbegeleiding Maart 2014 1 Inleiding/Voorwoord Loopbaan oriëntatie en begeleiding (LOB) is een

Nadere informatie

De LOB-scan voor mbo

De LOB-scan voor mbo 35 BIJLAGE 3 De LOB-scan voor mbo De LOB-scan Doel van de LOB-scan is om zicht te krijgen op hoe Loopbaanontwikkeling en -begeleiding (LOB) in jullie onderwijsinstelling er op dit moment voor staat. De

Nadere informatie

Samen verantwoordelijk voor studiesucces

Samen verantwoordelijk voor studiesucces BIJLAGE 1 De pilot samen verantwoordelijk voor studiesucces biedt de kans om gezamenlijk aan visieontwikkeling te doen. Op basis van een gedeelde visie en gezamenlijk beleid kan onderzocht worden waar

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Draaiboeken voor drie activiteiten op het snijvlak vmbo-mbo Nieuwsgierig hoe u samenwerking tussen vmbo en mbo

Nadere informatie

Is loopbaanbegeleiding ontwikkeld?

Is loopbaanbegeleiding ontwikkeld? Is loopbaanbegeleiding ontwikkeld? Een onderzoeksartikel over de evaluatie van een nieuw werkplan loopbaanbegeleiding bij de afdeling Pedagogisch Werk 17-3-2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Samenvatting...

Nadere informatie

Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing

Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing Peter den Boer Lector keuzeprocessen ROC West Brabant Onderzoeksbureau Onderzoekend Leren Opzet verhaal Probleem en hoe komt dat? Welke oplossingen en wat weten

Nadere informatie

Op weg naar competente loopbaanbegeleiders

Op weg naar competente loopbaanbegeleiders Op weg naar competente loopbaanbegeleiders Dirk van Woerkom Utrecht, januari 2013 Inleiding Middelbaar opgeleide werknemers hebben moeite om een passende baan te vinden of te houden. Op Volkskrant.nl staat

Nadere informatie

LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING. Leren kiezen, een onmisbare competentie. oktober 2012

LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING. Leren kiezen, een onmisbare competentie. oktober 2012 LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING Leren kiezen, een onmisbare competentie Auteurs Hester Smulders, Expertisecentrum Beroepsonderwijs oktober 2012 Oneerbiedig gezegd heeft het beroepsonderwijs wel wat

Nadere informatie

Student & Lector. Een steekproef

Student & Lector. Een steekproef Student & Lector Een steekproef Aanleiding Sinds 2001 kent het Nederlandse hoger onderwijs lectoraten. Deze lectoraten worden vormgegeven door zogenaamde lectoren: hoog gekwalificeerde professionals uit

Nadere informatie

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) - Accountancy - Bedrijfseconomie - Bedrijfskunde MER - Human Resource Management WELKOM BIJ AAFM Even voorstellen:

Nadere informatie

Van mbo en havo naar hbo

Van mbo en havo naar hbo Van mbo en havo naar hbo Dick Takkenberg en Rob Kapel Studenten die naar het hbo gaan, komen vooral van het mbo en de havo. In het algemeen blijven mbo ers die een opleiding in een bepaald vak- of studiegebied

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo De inrichting van een doorlopende ontwikkelings- en begeleidingslijn LOB VMBO-MBO Werknemers doen er goed aan

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Samenwerken aan LOB Jongeren beter toerusten voor het maken van passende keuzes in de eigen loopbaan door bewust

Nadere informatie

LOB scan voor MBO werkversie 1

LOB scan voor MBO werkversie 1 Uitleg bij invullen LOB-scan; Stap 1: de LOB -scan is verdeeld in 12 componenten (donker grijze balken). Onder ieder component zijn een aantal elementen (witte vlakken) geformuleerd. Per element geeft

Nadere informatie

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS WELKE MOGELIJKHEDEN HEB IK? 10-9-2015 COLLEGE DEN HULSTER 2 WELKE MOGELIJKHEDEN 1 HBO (73%) MBO (5%) VWO (5%) VAVO (10%) JE KEUZE UITSTELLEN (5%) EEN BAAN ZOEKEN (2%)

Nadere informatie

Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk

Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk Inhoud 1. Heldere onderwijsvisie 2. Opleiden op maat 3. Online leren 4. Samen verantwoordelijk 5. Modulaire opleiding

Nadere informatie

1. Keuzedelen. 2. Uitrol van de Associate degree, omdat. 3. Regionale Associate Colleges. 4. Flexibilisering

1. Keuzedelen. 2. Uitrol van de Associate degree, omdat. 3. Regionale Associate Colleges. 4. Flexibilisering Hans Daale Leido 1. Keuzedelen 2. Uitrol van de Associate degree, omdat 3. Regionale Associate Colleges 4. Flexibilisering Keuzedelen vanaf 2016 Mogelijkheden voor keuzedelen gericht op het hbo Keuzedelen:

Nadere informatie

LOOPBAANVAARDIGHEID LOOPBAANLEREN HOOFDSTUK 1

LOOPBAANVAARDIGHEID LOOPBAANLEREN HOOFDSTUK 1 LPBAANVAARDIGHEID LPBAANLEREN HFDSTUK 1 Loopbaanvaardigheid Alle ogen zijn gericht op je reisdoel: het diploma van de opleiding die je volgt. Dat diploma bewijst straks dat jij je beginnend beroepsbeoefenaar

Nadere informatie

Erkennen van Verworven Competenties. Ervaringen & Uitdagingen

Erkennen van Verworven Competenties. Ervaringen & Uitdagingen Erkennen van Verworven Ervaringen & Uitdagingen WAAROM laten mensen zich EVC-en? Opleidingsdoel: vrijstelling voor het volgen van (onderdelen van) een opleiding/ verkorte opleidingsduur. Geen opleidingsdoel:

Nadere informatie

AANMELDING VOOR DE DECENTRALE SELECTIE OPLEIDING TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN (HAN) STUDIEJAAR 2015-2016

AANMELDING VOOR DE DECENTRALE SELECTIE OPLEIDING TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN (HAN) STUDIEJAAR 2015-2016 AANMELDING VOOR DE DECENTRALE SELECTIE OPLEIDING TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN (HAN) STUDIEJAAR 2015-2016 Instructie Leuk dat je interesse hebt voor de opleiding Toegepaste Psychologie

Nadere informatie

Nooit meer POPP (Nooit meer instrumenten als POP Pressen)

Nooit meer POPP (Nooit meer instrumenten als POP Pressen) Workshop HGZO maart 2010 Nooit meer POPP (Nooit meer instrumenten als POP Pressen) Alex de Veld, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Eric Entken, Hogeschool Rotterdam Insteek dialoog HGZO 2010 Onderbouwing

Nadere informatie

Onderzoek naar gebruik, waardering, impact en behoefte aan LOB onder scholieren en studenten.

Onderzoek naar gebruik, waardering, impact en behoefte aan LOB onder scholieren en studenten. Onderzoek naar gebruik, waardering, impact en behoefte aan LOB onder scholieren en studenten. 1. Samenvatting Scholieren willen LOB! Dat is goed want loopbaanoriëntatie en begeleiding (LOB) is belangrijk.

Nadere informatie

DOELMATIGHEIDS-ATLAS. Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 2015

DOELMATIGHEIDS-ATLAS. Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 2015 DOELMATIGHEIDS-ATLAS Doelmatig opleiden in de Motorvoertuigen- en Tweewielerbranche 5 WAT IS DOELMATIG OPLEIDEN? Doelmatig opleiden maakt onderdeel uit van het zo effectief en efficiënt mogelijk bereiken

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business: Medewerker Marketing & Communicatie Medewerker Evenementenorganisatie Nijmegen 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff

Nadere informatie

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg AVANS HOGESCHOOL Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg Jij hebt ambitie. Jij legt de lat hoog.

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

KEUZEDEEL VOORBEREIDING HBO HET CONVENANT ZUID WERKT SAMEN AAN EEN VERBETERDE DOORSTROOM MBO-HBO

KEUZEDEEL VOORBEREIDING HBO HET CONVENANT ZUID WERKT SAMEN AAN EEN VERBETERDE DOORSTROOM MBO-HBO KEUZEDEEL VOORBEREIDING HBO HET CONVENANT ZUID WERKT SAMEN AAN EEN VERBETERDE DOORSTROOM MBO-HBO 2 INHOUD 1. INLEIDING 2. DE NIEUWE OPBOUW VAN DE KWALIFICATIESTRUCTUUR: BASIS-, PROFIEL- EN KEUZEDELEN 3.

Nadere informatie

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Oktober 2015 Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Uitkomsten van meerjarig onderzoek naar de effecten van het Loopbaanlab Leestijd 8 minuten Hoe blijf ik in beweging? De kwaliteit

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder MBO-, HBO- en WO-instellingen.

Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder MBO-, HBO- en WO-instellingen. Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder -, - en -instellingen. Over Coosto Coosto levert oplossingen voor social media monitoring en webcare. Je krijgt

Nadere informatie

Loopbaanleren. Marinka Kuijpers info@carpe. carpe-carriereperspectief.nl

Loopbaanleren. Marinka Kuijpers info@carpe. carpe-carriereperspectief.nl Loopbaanleren Marinka Kuijpers info@carpe carpe-carriereperspectief.nl Inhoud Waarom loopbaanontwikkeling? Wat is het? Wat gebeurt er? Werkt dat? Hoe kan het? Wat betekent dat? Waarom loopbaanontwikkeling?

Nadere informatie

Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing

Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing Peter den Boer Lector keuzeprocessen ROC West Brabant Onderzoeksbureau Onderzoekend Leren Opzet verhaal Probleem en hoe komt dat? Welke oplossingen en wat weten

Nadere informatie

EVC bij Windesheim. Windesheim Erkend EVC-aanbieder is. Erkennen van Verworven Competenties ErVaringsCertificaat. Erkennen van Verwoven Competenties

EVC bij Windesheim. Windesheim Erkend EVC-aanbieder is. Erkennen van Verworven Competenties ErVaringsCertificaat. Erkennen van Verwoven Competenties EVC bij Windesheim Erkennen van Verworven Competenties ErVaringsCertificaat Erkennen van Verwoven Competenties EVC staat voor het Erkennen van (elders) Verworven Competenties. EVC is gericht op het beoordelen

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter?

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Onderzoek naar het Twittergebruik door -, - en -instellingen Gemeten door Coosto over het studiejaar 2014/2015 Daphne Nonahal 1. Een stand van zaken In dit

Nadere informatie

LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING

LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING ZELFMANAGEMENT VAN COMPETENTIES WAAR LIGGEN UW KWALITEITEN? WAT MAAKT U UNIEK? EN WELKE KANT WILT U DAARMEE OP? WAT IS

Nadere informatie

Instroomtraject in jaar 2 van de Academie Sociale Studies (MWD of SPH) MBO-diploma Zorg en Welzijn? Start nu je vervolgopleiding in het HBO!

Instroomtraject in jaar 2 van de Academie Sociale Studies (MWD of SPH) MBO-diploma Zorg en Welzijn? Start nu je vervolgopleiding in het HBO! MBO-diploma Zorg en Welzijn? Start nu je vervolgopleiding in het HBO! Instroomtraject in jaar 2 van de Academie Sociale Studies (MWD of SPH) 2015 1 Welke MBO-diploma s (niveau 4) op gebied van maatschappelijke

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5 DAG VAN DE BEROEPSKOLOM MBO-HBO 9 O K TO B E R 20 1 5 Doelen Kijken wat al goed werkt Nagaan of iets bijdraagt aan de kwaliteit van de aansluiting en doorstroom Aangeven wat kan verder worden uitgewerkt

Nadere informatie

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Auteur: ir.ing. R.M.F. Brennenraedts Datum: mei 2007 Projectnummer: 2007.039 Achtergrond

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs.

We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. Thema s: Natuur en milieu, Mediawijsheid, Ondernemend Onderwijs en financiële educatie en Burgerschap Jongeren voorbereiden op hun actieve

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs juni 2011 2 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs Meer dan zeven op de tien studenten

Nadere informatie

Instrumenten voor LLL. GoLeWe projectconferentie 11-05-2010

Instrumenten voor LLL. GoLeWe projectconferentie 11-05-2010 Instrumenten voor LLL GoLeWe projectconferentie 11-05-2010 Levenslang leren Leven lang leren Leven Lang leren begint met bewustwording Bedrijven Individuen Visie op HRM Loopbaan management Visie op HRM

Nadere informatie

Sector Handel en ondernemerschap

Sector Handel en ondernemerschap Sector Handel en ondernemerschap Doelmatigheidsrapportage maart 2013 Sector Handel en ondernemerschap Leeswijzer Inleiding Feiten en cijfers, gelegitimeerd door onderwijs en bedrijfsleven, zijn essentieel

Nadere informatie

LOB en Vernieuwing VMBO. Landelijke dag Zorg en Welzijn Edith Vissers, KPC Groep

LOB en Vernieuwing VMBO. Landelijke dag Zorg en Welzijn Edith Vissers, KPC Groep LOB en Vernieuwing VMBO Landelijke dag Zorg en Welzijn Edith Vissers, KPC Groep Wat gaan we doen? Reflecteren op de bedoeling: loopbaanleren waarom? Inzoomen op de eisen die de vernieuwing stelt Inzoomen

Nadere informatie

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek.

Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek. Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek. WGV Oost Deventer, 20 maart 2013 Attie Valkenburg van Roon, projectleider Master Zorg voor

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding in de Theoretische Leerweg. DANIËL KERS & WENDY KERS

Loopbaanoriëntatie en begeleiding in de Theoretische Leerweg. DANIËL KERS & WENDY KERS Loopbaanoriëntatie en begeleiding in de Theoretische Leerweg. DANIËL KERS & WENDY KERS INHOUD Aanleiding van het onderzoek. Onderzoeksvragen. De deelnemers. Kritieke succesfactoren volgens de literatuur.

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business Sport & Coaching Groningen 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff Oprichter In mijn ervaring bezitten sporters een

Nadere informatie

Aan de weg timmeren: studietrajectbegeleiding en loopbaanleren 12/01/2015

Aan de weg timmeren: studietrajectbegeleiding en loopbaanleren 12/01/2015 Aan de weg timmeren: studietrajectbegeleiding en loopbaanleren 12/01/2015 Taken van studiekeuzebegeleider/stb er Ll n/stud. sensibiliseren voor het belang van de keuze; het feit dat dit tijd kost en dat

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

Indicator Leerjaar 1 Leerjaar 2 Leerjaar 3 Leerjaar 4

Indicator Leerjaar 1 Leerjaar 2 Leerjaar 3 Leerjaar 4 Bijlage 1: Doorlopende ontwikkellijn loopbaancompetenties sjm Competentie Indicator Leerjaar 1 Leerjaar 2 Leerjaar 3 Leerjaar 4 1.Kwaliteiten reflectie 1.1 Ik weet waar ik goed en minder goed in ben. Maatschappelijke

Nadere informatie

Van mbo-er naar succesvolle hbo-student Workshop doorstroom HBO - KNMP/SBA platformdag AA

Van mbo-er naar succesvolle hbo-student Workshop doorstroom HBO - KNMP/SBA platformdag AA Van mbo-er naar succesvolle hbo-student Workshop doorstroom HBO - KNMP/SBA platformdag AA Oefening van mbo-er naar succesvolle hbo-student Toelichting Als docent aan de opleiding voor apothekersassistent

Nadere informatie

OPEN DAGEN HBO 2011. Naam school Datum Info/evt. aanmelden. 18.00-21.00 uur. 18.00-21.00 uur. Woensdag 15 juni. Dinsdag 14 juni: 14.

OPEN DAGEN HBO 2011. Naam school Datum Info/evt. aanmelden. 18.00-21.00 uur. 18.00-21.00 uur. Woensdag 15 juni. Dinsdag 14 juni: 14. NIEUWSBRIEF LOB-BUREAU HAVO 30 mei 2010 OPEN DAGEN HBO 2011 Naam school Datum Info/evt. aanmelden AVANS Breda 18.00-21.00 uur www.avans.nl www.avansopen.nl AVANS Den Bosch 18.00-21.00 uur www.avansopen.nl

Nadere informatie

ONDERZOEKSBERICHT. Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties 2005-2012 (globale analyse)

ONDERZOEKSBERICHT. Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties 2005-2012 (globale analyse) Mbo-studenten in Kenteq-kwalificaties 25-212 (globale analyse) Hoeveel mbo-studenten staan er dit schooljaar ingeschreven in Kenteqkwalificaties? En hoe ontwikkelt het aantal mbo-deelnemers zich sinds

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business Sport & Coaching Roosendaal 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff Oprichter In mijn ervaring bezitten sporters een

Nadere informatie

Onderwijs- en Examenregeling 2015-2016

Onderwijs- en Examenregeling 2015-2016 Onderwijs- en Examenregeling 2015-2016 Summa Automotive Kwalificatiedossier : Assemblagetechnicus Mobiliteitsbranche Opleiding : Assemblagetechnicus Mobiliteitsbranche Crebonummer : 92230 KBB : Innovam

Nadere informatie

Intercultureel vakmanschap in de stage

Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking C Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking voor hsao-opleidingen en stageverlenende instellingen in de jeugdzorg HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao

Nadere informatie

2004-2007 Leerlingen doen ervaringen op op diverse werkplekken

2004-2007 Leerlingen doen ervaringen op op diverse werkplekken Zorg en Welzijn Zorg en Welzijn 2004-2007 Leerlingen doen ervaringen op op diverse werkplekken binnen en buiten de school de Rentmeesterhof, Nannies, woonzorgcentrum, de bistro, de maaltijdservice, de

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

alfa-college.nl drenthecollege.nl mensoaltinggroningen.nl noorderpoort.nl

alfa-college.nl drenthecollege.nl mensoaltinggroningen.nl noorderpoort.nl alfa-college.nl drenthecollege.nl mboterra.nl mensoaltinggroningen.nl noorderpoort.nl Inleiding Er zijn ontzettend veel opleidingen in het mbo, wat het moeilijk maakt om te kiezen. Om jou te helpen bij

Nadere informatie

Doe mee met Mentoren op Zuid

Doe mee met Mentoren op Zuid Doe mee met Mentoren op Zuid Extra mentor- en coachingervaring opdoen? Cursusjaar 2014-2015 1 Mentoren op Zuid 2605 (incl. Honoursprogramma).indd 1 26-5-2014 11:47:20 Kom naar de voorlichting op vrijdag

Nadere informatie

Kader Studieloopbaanbegeleiding bij Avans Hogeschool

Kader Studieloopbaanbegeleiding bij Avans Hogeschool Leer- en Innovatiecentrum Breda, 's-hertogenbosch, Tilburg Kader Studieloopbaanbegeleiding bij Avans Hogeschool datum oktober 2014 onderwerp Studieloopbaanbegeleiding bij Avans Hogeschool van Floor van

Nadere informatie

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg AVANS HOGESCHOOL Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg Jij hebt ambitie. Jij legt de lat hoog.

Nadere informatie

Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16

Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16 Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16 Onderwijs voor jongeren met gouden handen die aan een gouden toekomst willen werken. Dat is het Vakcollege Noordoostpolder. Leerlingen die

Nadere informatie

Sociaal agogisch werk

Sociaal agogisch werk #5 Sociaal agogisch werk Groningen, Hoogeveen, Hardenberg lzijnswerk! e Jij? In het w! nt groeien * Laat je tale www.alfa-college.nl Bel voor informatie: 0800-235 825 368 Jouw mbo-opleiding volg je bij

Nadere informatie

Mediavormgever Art & Design

Mediavormgever Art & Design Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25201 4 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Thorbeckestraat, Arnhem DIT KUN JE DOEN NA JE STUDIE Om toegelaten te worden tot een middenkaderopleiding

Nadere informatie

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer Contact bezoekadres Handelskade 75 postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer telefoon 0570-60 30 83 fax 0570-60 37 05 e-mail info.next@saxion.nl particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs Hbo Tweedegraadslerarenopleiding

Nadere informatie

Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing

Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing Leren kiezen: Van ervaring naar zelfsturing Peter den Boer Lector keuzeprocessen ROC West Brabant Onderzoeksbureau Onderzoekend Leren Opzet verhaal Probleem Hoe komt dat? Welke oplossingen en wat weten

Nadere informatie

MBO-Productonderzoeker

MBO-Productonderzoeker Groningen 23 2014-2015 Human Technology MBO-Productonderzoeker www.alfa-college.nl Jouw opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het christelijk regionaal opleidingencentrum voor Noord-

Nadere informatie

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM!

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! De andere route naar het hbo! WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! Binnenkort ga jij naar het voortgezet onderwijs. Een grote stap! Kun je goed leren, maar ben je ook praktisch ingesteld? Dan past het Groene Lyceum

Nadere informatie

Verkenning opleidingen voor loopbaanprofessionals december 2015

Verkenning opleidingen voor loopbaanprofessionals december 2015 december 2015 Inleiding Euroguidance heeft in opdracht van het ministerie van OCW in 2014 een start gemaakt met een verkenning naar opleidingen voor (toekomstig) loopbaanprofessionals in onderwijs en arbeidsmarkt(toeleiding).

Nadere informatie

studenten tegen verzuim

studenten tegen verzuim studenten tegen verzuim de oplossingen van 6 studentenraden Colofon Dit is een eenmalige uitgave voor project Verzuim 18+, voortgekomen uit een samenwerking tussen de Jongerenorganisatie Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Van Mavo-4 naar Havo-4

Van Mavo-4 naar Havo-4 Van Mavo-4 naar Havo-4 Doorstromen naar HAVO-4 met een Mavodiploma. Een leerling kan er voor kiezen om na het behalen van het Mavodiploma door te stromen naar Havoo-4 op het Hoeksch Lyceum. De overstap

Nadere informatie

Follow-up School ex 2009

Follow-up School ex 2009 Follow-up School ex 2009 Het School ex programma heeft een impuls gegeven aan alumnibeleid en inspanningen van mboinstellingen om, veelal met regionale partners, te zorgen dat jongeren na hun diplomering

Nadere informatie

Masterclasses Een sterke relatie

Masterclasses Een sterke relatie Programma Versterking Beroepsonderwijs RAAT en Kennisrotatie organiseren: 10 OKTOBER 2006 Symposium Praktijkleren faciliteren 31 OKTOBER 2006 9 NOVEMBER 2006 14 DECEMBER 2006 Masterclasses Een sterke relatie

Nadere informatie

Onderwijsassistent. Kenmerken. Werkzaamheden. Na deze opleiding:

Onderwijsassistent. Kenmerken. Werkzaamheden. Na deze opleiding: Onderwijsassistent Een leraar of lerares komt soms handen tekort in de klas. Als onderwijsassistent zorg je er samen met de leerkracht voor dat alle leerlingen de aandacht krijgen die ze verdienen. In

Nadere informatie

Onderwijs- en Examenregeling 2015-2016

Onderwijs- en Examenregeling 2015-2016 Onderwijs- en Examenregeling 2015-2016 Summa Automotive Kwalificatiedossier : Middenkader Engineering Opleiding : Technicus Automotive Engineering Crebonummer : 944 KBB : Innovam Niveau : 4 Leerweg : BOL

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren Doelstelling Dit instrument is bedoeld voor het management van een opleiding en opleidingsteams. Het reikt reflectievragen aan voor het ontwerpen van

Nadere informatie

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers Expertisecentrum Plato van werk-naar-werk en loopbaancoaching Voor medewerkers inhoud wij maken er werk van! 04 Onze dienstverlening voor jou 09 Loopbaanoriëntatie en Loopbaancoaching 05 over expertisecentrum

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstel voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres: info@mboonderzoeksdag.nl

Nadere informatie

Denken (Diploma. En nu????)

Denken (Diploma. En nu????) Denken (Diploma. En nu????) Delen (Met ouders,vrienden,decaan) Doen (Aan de slag en zet m op!!) Voorwoord Beste 4 e klasser, Dit schooljaar ga je examen doen. Als alles meezit ga je onze school verlaten

Nadere informatie

UW KIND NAAR HET MBO INFORMATIE VOOR OUDERS

UW KIND NAAR HET MBO INFORMATIE VOOR OUDERS UW KIND NAAR HET MBO INFORMATIE VOOR OUDERS HET BESTE UIT UW KIND HALEN WAT IS HET MBO? Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) leidt studenten op om een bepaald beroep uit te oefenen. Van verpleegkundige

Nadere informatie

Excellente (ICT) studenten NIOC2013

Excellente (ICT) studenten NIOC2013 Excellente (ICT) studenten NIOC2013 1 Excellentie in onderwijs Regulier onderwijs vraagt (te) weinig van hooggetalenteerden Daardoor Komen zij niet volledig tot hun recht Kunnen motivatieproblemen optreden

Nadere informatie

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis SCHILDEREN EN ONDERHOUD Gediplomeerden Sector Schilderen en Onderhoud Datum: maart 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling (nieuwe KD)

Onderwijs- en examenregeling (nieuwe KD) Onderwijs- en examenregeling (nieuwe KD) School voor : Kwalificatiedossier: Autoschadehersteltechniek Opleiding : Autospuiter Crebonummer : 25228 KBB : VOC Niveau : 2 Leerweg : BBL Opleidingsduur : 2 Cohort

Nadere informatie