Meeleven, december 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meeleven, december 2013"

Transcriptie

1 Allemaal zelfredzaam? Jan Derksen / Jos van der Lans / Thomas Kampen Ontbijten met de burgemeester 20 jaar Amsterdamse Vriendendiensten De winst van muziek Meeleven is de nieuwsbrief van De Regenboog Groep en verschijnt 4 keer per jaar, decenber

2 Ontbijten met de burgemeester Hans Wijnands: Ik mis de nuancering Aan tafel! Grand Café de Amstelhoeck gelegen naast het stadhuis organiseert dit jaar voor de tweede achtereenvolgende keer een ontbijt voor de daken thuislozen van Amsterdam. Het moet een jaarlijks terugkerend evenement worden, legt initiatiefnemer Sidney van den Berg uit. Het idee is geboren na de opening van het café, die werd verricht door de burgemeester. Onze buurman!, zegt Sidney trots. Als dank hiervoor wilden wij wat terugdoen voor hem en wetende dat Van der Laan beschermheer is van alle dak- en thuislozen boden wij een ontbijt aan voor deze doelgroep. Zijn reactie hierop was zeer enthousiast. Hij zei direct Dan kom ik helpen! Zijn aanwezigheid werd uiteraard erg op prijs gesteld. Van der Laan nam ook echt de tijd om individuele gesprekken te voeren met de genodigden. zelf ook dakloos geweest, is gastheer en zal de genodigden trakteren op een kerstverhaal. Daarnaast is er een tafelgoochelaar aanwezig en zal kunstenaar Henk Veen ter plekke tekeningen maken. De ochtend zal worden afgesloten met een rondvaart door de Amsterdamse grachten, die wordt aangeboden door Rederij Lovers. Iedereen werkt wederom belangeloos mee, benadrukt Sidney. De burgemeester heeft aangegeven ook weer aanwezig te zijn en zijn steentje bij te dragen. Er komt ook een aantal klanten van De Regenboog Groep. Hoe luidt het spreekwoord ook alweer? Beter een goede buur, dan een verre vriend. Voor u ligt het kerstnummer van De Meeleven met als thema zelfredzaamheid. Een term die veel wordt gebruikt in beleidsnotities, net als doe-democratie en participatiesamenleving. De bottomline is dat mensen meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun eigen leven, en niet voor elk wissewasje naar de overheid moeten hollen. De overheid is geen geluksmachine, zegt Rutte regelmatig. Daar ben ik het mee eens, maar wat ik mis in de discussie rond zelfredzaamheid is de nuancering. Als zelfredzaamheid de norm is, dan plaats je heel veel mensen buiten de samenleving. Uitdagen is belangrijk. Mensen helpen en stimuleren in hun ontwikkeling. Daar ben ik een groot voorstander van. Dat doe je niet door alle stutten en steun weg te halen, maar door met mensen in gesprek te gaan. Vraag wat mensen zelf kunnen, op welk netwerk ze kunnen terugvallen en welke hulp ze echt van de gemeente nodig hebben. Ik geloof dat je altijd stappen kunt maken, zelfs met een doelgroep als de onze: kwetsbare Amsterdammers met een klein of geen sociaal netwerk, gezinnen met hoge schulden, mensen met psychische en verslavingsproblemen. Op eigen kracht is nu de norm. Met die one-liner diskwalificeer je een grote groep mensen. De uitdaging zou mijns inziens niet moeten zijn om mensen volledig zelfredzaam te laten zijn, maar maximaal zelfredzaam. Alleen dan breng je nuancering aan in de discussie rond zelfredzaamheid. Tot slot wil ik iedereen een goed 2014 wensen, Hans Wijnands directeur De Regenboog Groep Beter een goede buur... Dit jaar vindt het ontbijt plaats op 19 december met een grote muzikale invulling van Franky Wilson en Jason Bouman. Acteur Peter Faber, 2 3

3 Maak de kring groter Foto: Quintalle Nix De professionele kraan wordt in Nederland veel te snel opengedraaid, vindt cultuurpsycholoog en publicist Jos van der Lans. Het eigen netwerk wordt vergeten. Het thema van De Meeleven is zelfredzaamheid. Hoe kijkt u aan tegen deze term? Ik geloof meer in samenredzaamheid, een door Pieter Hilhorst in omloop gebrachte term. Zelfredzaamheid wordt omarmd door de liberalen. De term is puur op het individu gericht. Je bent allemaal ondernemer van je eigen leven. Hilhorst heeft als contramal voor die term samenredzaamheid gelanceerd. Er is niets mis met persoonlijke ontwikkeling, maar binnen een samenleving heb je elkaar nu eenmaal nodig. Misschien niet als het goed met je gaat, maar zodra er problemen zijn, moet je op anderen kunnen terugvallen. Op professionals? Bij voorkeur niet. Of in ieder geval niet in eerste instantie. De professionele kraan wordt in Nederland veel te snel opengedraaid. Voorbeeld. Iemand is dakloos en wordt opgevangen door HVO/Querido. De persoon in kwestie heeft zo snel mogelijk een dak boven zijn hoofd nodig, dus krijgt hij een urgentieverklaring voor een woning. De woningcorporatie levert die woning. Alles gaat goed, tot de man s nachts herrie begint te maken. Wat doet de woningcorporatie? Die belt gelijk de maatschappelijke opvang. Dat vind ik een rare reflex. Waarom wordt niet eerst zijn netwerk aangesproken? Noteer de telefoonnummers van zijn familie, van zijn oude buren, vrienden. Maak de kring groter. Mensen hebben veel meer hulpbronnen dan alleen die ene professionele hulporganisatie. Bovendien is hulp van familie en vrienden vaak veel effectiever. De betrokkenheid is groter. Heeft de verzorgingsstaat zijn beste tijd gehad? Er is al jaren een ontwikkeling gaande naar een ander type samenleving. De verzorgingsstaat is opgericht na de oorlog met overigens hele goede intenties. De welvaart is enorm toegenomen. Iedereen heeft het goed. Nadeel: het systeem is meer met zichzelf bezig dan met de mensen en loopt zo zoetjes aan tegen zijn eigen grenzen aan. De instanties zijn te groot geworden, te bureaucratisch, te duur en vooral: te onpersoonlijk. Hoe ziet Nederland er over tien jaar uit? Dan hoop ik dat de zorg kleinschaliger is geregeld wijkgericht en weer een gezicht heeft gekregen. Minder papier, meer persoonlijk. Zo zou het moeten zijn met meer ruimte voor elegante organisaties als De Regenboog Groep, die voor het grootste deel draaien op vrijwilligers. Die kant gaan we op. De kentering naar een samenleving met meer burgerinitiatieven is nu al gaande. De overheid zou die initiatieven mijns inziens meer moeten stimuleren. Nu wordt er vanuit de overheid nog te veel geroepen dat de burger meer moet doen, maar een boom groeit niet door aan de takken te trekken. Die groeit alleen als er een vruchtbare Meer lezen? Het boek Sociaal doe-het-zelven. De idealen en de politieke praktijk verscheen in oktober bij uitgeverij Atlas Contact. Jos van der Lans schreef het samen met Pieter Hilhorst, de huidige wethouder Financiën, Onderwijs en Jeugdzaken in Amsterdam. Het Regenboog Groep project Back on Track wordt in het boek uitgelicht als een van de helden van het Sociaal doe-het-zelven. voedingsbodem is. De overheid moet burgerinitiatieven belonen. In ieder geval moet ze ze niet gaan tegenwerken met allerlei regelgeving. Borrelt het al onder de burger? Zijn er voldoende burgerinitiatieven? Kijk om je heen! Google. We zijn massaal aan het sociaal doe-het-zelven. ZZP-ers die hun krachten bundelen in een broodfonds om in geval van arbeidsongeschiktheid elkaar te helpen. Dat zouden de zorgverzekeraars natuurlijk moeten doen, maar daar zijn er nog maar een handvol van in Nederland. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is voor veel ZZP-ers onbetaalbaar. Er zijn ook allerlei prachtige sites. Wat dat betreft werkt internet dit sociaal doe-het-zelven in de hand. Sites als Thuis afgehaald, waarbij je je kookkunsten deelt met mensen in je buurt. Zelf vind ik Leeszaal Rotterdam West een geslaagd voorbeeld van een burgerinitiatief. Met het sluiten van de wijkbibliotheken, verdween in Rotterdam West een belangrijke publieke voorziening én ontmoetingsplek. Bewoners startten een leeszaal die met hulp van talloze vrijwilligers draaiende wordt gehouden. Behalve zelfvoorzienend, kunnen mensen hier ook terecht met een leervraag. Stel je wilt beter Nederlands leren schrijven of meer begrijpen van je computer, dan wordt er binnen de leeszaal gekeken wie jou hier mee kan helpen. Dat is geen zelfredzaamheid, maar samenredzaamheid. 4 5

4 Wie niet zelfredzaam is, zoals mensen met een bijstandsuitkering, moet een tegenprestatie leveren. Vrijwilligerswerk gaan doen bijvoorbeeld. Sommige gemeenten stellen het verplicht, anderen proberen mensen in de bijstand te verleiden tot vrijwilligerswerk. De vraag is of het loont. Het lokkertje van de sociale dienst: vrijwilligerswerk zou de afstand tot de arbeidsmarkt verkleinen. Onderzoeker Thomas Kampen trekt dit in twijfel. Vrijwilligerswerk als tegenprestatie loont niet Meeleven, december 2013 contract, waar hij ook nog eens heel gestresst over was, omdat hij in een fabriek moest werken. Een schrale oogst. De stelling dat vrijwilligerswerk niet loont zou je dus kunnen verdedigen. Wat moet er veranderen om wel meer perspectief te bieden op betaald werk? De sociale dienst zou mijns inziens minder een controlerende houding moeten aannemen en veel meer moeten nadenken over hoe je mensen die vrijwilligerswerk doen kunt sturen naar de arbeidsmarkt. Klantmanagers zijn nu te veel bezig met het halen van targets en vullen van vrijwilligersvacatures. Dat levert geen betaalde baan op. Ze zouden veel meer in gesprek moeten gaan met degene in de bijstand: welke nieuwe ervaringen heb je opgedaan binnen het vrijwilligerswerk? Welke nieuwe vaardigheden heb je aangeleerd? Maak samen een plan voor de toekomst. Minder controleren en meer sturen. Nu worden mensen wel verleid tot het doen van vrijwilligerswerk omdat het ze op den duur een betaalde baan zou kunnen opleveren, alleen komt die baan niet. Er zit geen Thomas Kampen is promovendus aan de Faculteit voor Maatschappijen Gedragswetenschappen, afdeling Sociologie van de Universiteit van Amsterdam. Hij deed in vijf gemeenten (Amsterdam, Leeuwarden, Zaanstad, Nijmegen, Eindhoven) onderzoek naar de ervaringen van werklozen die vrijwilligerswerk doen als tegenprestatie voor de bijstandsuitkering. Sommige gemeenten stellen het doen van vrijwilligerswerk verplicht, zoals Amsterdam. Wie weigert wordt gekort op zijn bijstandsuitkering. Andere gemeenten proberen bijstandsontvangers tot vrijwilligerswerk te verleiden. Nijmegen koos tot 2011 voor belonen. Na een jaar vrijwilligerswerk te hebben gedaan, kreeg de bijstandsontvanger in Nijmegen een premie. Voor dit laatste is inmiddels geen budget meer. De focus ligt nu op verleiden. Volgend jaar hoopt Thomas Kampen te promoveren. Moet je het doen van vrijwilligerswerk verplicht stellen onder bijstandsontvangers? Ik vind dat geen goed idee. Het werkt eerder contraproductief. De meeste mensen willen heel graag uit zichzelf iets doen, maar door vrijwilligerswerk verplicht te stellen, ontneem je ze hun motivatie. Veel beter is een gesprek aangaan: wat kun je en wat zou je leuk vinden om te doen? Zo n gesprek is een stimulerende factor, niet het verplicht stellen van vrijwilligerswerk. Je kunt verplichting hooguit selectief inzetten. Er is altijd een categorie mensen al ben ik ze niet tegengekomen in mijn onderzoek die gewoon niet wil werken, maar dat wel zou kunnen. Deze groep zou je kunnen verplichten tot het doen van vrijwilligerswerk. Aan de andere kant zitten vrijwilligersorganisaties helemaal niet op deze groep te wachten. Wat heb je aan mensen die met tegenzin vrijwilligerswerk doen? Ook de NOV de Nederlandse Organisatie Vrijwilligerswerk heeft aangegeven moeite te hebben met de term verplicht vrijwilligers- Als mensen vrijwilligerswerk doen, hebben ze door vrijwilligerswerk als betekenisvoller te dan nog wel oog voor betaald werk? beschouwen dan betaald werk. Het vrijwilligerswerk Het risico bestaat dat mensen in de bijstand zich door het doen van vrijwilligerswerk gaan distantiëren van de arbeidsmarkt. Zeker als het geeft ze gelegenheid om zin te geven aan hun eigen leven en betaald werk af te doen als oppervlakkig winstbejag. vrijwilligerswerk wordt beschouwd als een vorm van onthaasting. Mensen in de bijstand vinden een bepaalde rust bij een vrijwilligersorganisatie en zetten dat af tegen een betaalde baan waarin alles gehaast moet gebeuren. Bovendien durven ze als vrijwilliger die rust te claimen door bepaalde taken te weigeren; ze zijn immers vrijwilliger. Een tweede manier waarop vrijwilligers zich distantiëren van de arbeidsmarkt is Mensen in de bijstand worden gelokt met het idee dat het doen van vrijwilligerswerk de afstand tot de arbeidsmarkt verkleint. Klopt dit? Ik zie het nog te weinig in de praktijk. Ik heb de afgelopen 2,5 jaar voor mijn onderzoek 65 bijstandsontvangers gesproken die al dan niet verplicht vrijwilligerswerk deden. Slechts één daarvan kreeg uiteindelijk een contract. Een flex- idee achter. Dat leidt alleen maar tot frustratie. werk. Het is met elkaar in tegenspraak. 6 7

5 De houvast De sfeer van vertrouwdheid is heel belangrijk van contact Erik Swierstra (57) en Bedo Lubbers (70) spreken om de twee weken met elkaar af. Meestal gaan ze ergens koffie drinken. Eetcafé Oosteroever in Amsterdam Nieuw-West is favoriet. Terwijl Erik praat en Bedo luistert, schijnt de zon uitbundig naar binnen. In mijn eentje ga ik niet zo snel ergens koffie drinken Foto: Merlijn Michon We hebben hier op het terras ook wel een bijeenkomst gehad van de Amsterdamse Vriendendiensten, zegt Erik, terwijl hij naar buiten wijst. Het terras kijkt uit op de Sloterplas. Een unieke stek in Amsterdam Nieuw-West. De bedoeling was dat je met iedereen ging praten, vervolgt Erik zijn verhaal, maar dat kon ik niet. Nee, vult Bedo aan, je ging de krant lezen! Beiden moeten hardop lachen. Ik verdrink in een groep, herpakt Erik zich. Voor mij is een sfeer van vertrouwdheid heel belangrijk. Zoals we nu bij elkaar zijn, Bedo en ik, aan onze vaste tafel in ons vaste café. We spreken om de twee weken met elkaar af, altijd op een donderdag. Dat geeft zo n rust. Rust is ook precies wat Bedo hoopt te bieden: Erik is vaak zo opgejaagd. Ik probeer hem bij te brengen dat je ook een dagje niets kunt doen. Niets doen geeft zielerust. Niks is zwart-wit Beide heren kennen elkaar nu bijna een jaar. In januari 2013 zijn ze aan elkaar gekoppeld via de Amsterdamse Vriendendiensten. Erik had behoefte aan regelmatig contact. Ik heb wel kennissen, maar die zie ik incidenteel. Van Bedo weet ik dat we elkaar elke twee weken zien. Dat vind ik prettig. Dan weet ik waar ik aan toe ben. In mijn eentje ga ik ook niet zo snel ergens een kop koffie drinken. Voor Bedo vormde nieuwsgierigheid een belangrijke drijfveer om zich als maatje aan te melden bij de Amsterdamse Vriendendiensten. Ik ben nieuwsgierig naar andermans levenswijze. Aan de levens van anderen zitten vaak hele fraaie kanten, heb ik ontdekt. Niks is zwart-wit. Er is heel veel grijs. Dat is het mooie van maatje zijn. Wel heb ik in het begin erg moeten wennen aan Erik. Hij is nogal een spraakwaterval. Ik kwam er gewoon niet tussen. Hij stelde ook helemaal geen vragen aan mij. Dat is heel erg verbeterd gelukkig, mede door de Vrijwilligersacademie, waar ik heb geleerd hoe je iemand kunt onderbreken. Nu praten we echt sámen en kun je rustig stellen dat we vrienden zijn geworden. Volgend jaar stopt ons contact via de Amsterdamse Vriendendiensten, maar ik denk zeker dat we elkaar nog zullen opzoeken. Uit de bocht Het was een roerig jaar voor Erik. Twee maanden na de eerste ontmoeting tussen Erik en Bedo, overleed Eriks moeder. Dit had een enorme impact in zijn leven. Erik was al jaren eenzaam en woonde om die reden bij zijn moeder in. In maart overleed ze. Eigenlijk heel plotseling. Na een val in huis. Alle structuur in Eriks leven viel weg. Ik kwam in een vacuüm terecht, vertelt Erik. De zomer was helemaal verschrikkelijk. Toen kwam ook nog eens mijn vrijwilligerswerk voor museum Van Eesteren stil te liggen. Ik deed niets meer en werd depressief. Zonder Bedo zou ik echt uit de bocht gevlogen zijn, maar hij nam me mee. Zelf had ik helemaal niet de energie om dingen te ondernemen. Met Bedo ging ik de stad in. Weet je nog dat we naar de Hermitage gingen...? Bedo knikt. Ik ben de dag van te voren zelfs nog gaan googelen naar de Hermitage. Bedo wijst naar zijn buurman. Die man weet zo veel. Echt, Erik is een vat vol kennis. Opnieuw een lach op het gezicht van beider heren. Dat googelen heb ik trouwens snel afgeleerd, vervolgt Bedo. In de Hermitage bleek dat Erik toch nog weer meer wist dan ik. Gek word ik van die man. Hij slaat een arm om zijn vriend. Nog koffie? Erik kijkt op de klok. Ja, dat kan nog wel. Twintig jaar Amsterdamse Vriendendiensten De Amsterdamse Vriendendiensten vormt een onderdeel van De Regenboog Groep en bestaat dit jaar 20 jaar. Het zet zich in voor mensen die vanwege psychiatrische problemen weinig in contact komen met anderen. Eén van de activiteiten is het tot stand brengen van maatjes contact tussen een vrijwilliger en een klant. 8 9

6 Op een regenachtige dinsdagmiddag komen de zeven leden van de daklozenband Makom-Mokum, zoals elke dinsdagmiddag in de Kunstsuite van inloophuis Makom bij elkaar. Verónica telt af, Anthony zet in... Meeleven, december 2013 dikke map bladmuziek. Een C...? vraagt ze aan Verónica, die de muzikaal leider is van de groep. Verónica knikt. Een C en dan een D, vult Jacques aan. Jacques komt uit Frankrijk en voelt zich binnen de band compleet senang. Hij speelt dwarsfluit en schrijft ook muziek. Dans Amsterdam bijvoorbeeld. Dat nummer heb ik in een droom geschreven, zegt hij, zowel de muziek als de tekst. Ik werd wakker en het was er... Ook Kim zit klaar. Achter haar knalgele zonnebril zet ze haar trompet een Besson aan haar mond. Ik noem me sinds vandaag Kim Besson, zegt ze, naar mijn trompet. Dat heb ik zonet besloten. Kim voelt zich zeer vereerd dat ze mee mag doen in de band. Ook haar leven ging niet over rozen: drugs, dakloos, done it, did it. Intussen gaat het een stuk beter met haar, al heeft ze nog wel last van plankenkoorts. Maar de jongens slepen me er doorheen. Het is zo n harmonieuze band. Iedereen heeft wel wat, weet je... en ook al val je terug in de drugs, dan begrijpen ze je. Muziek is trouwens mijn nieuwe drug. Echt, muziek maken is zo te gek. I guess no one said it was going to be easy, zingt Anthony met Iers accent, no contract was ever signed. De track heeft hij zelf geschreven en is favoriet bij alle bandleden. Het heet No Contract, vertelt Anthony en is een metafoor voor het leven. Voor alle zeven geldt min of meer hetzelfde: het leven gaf ze bij geboorte geen contract mee voor geluk. Anthony bijvoorbeeld heeft vijf jaar op straat geleefd. Mijn huwelijk liep stuk, omdat ik verslaafd was aan alcohol De en manisch depressief was. Sinds 2010 krijgt hij medicijnen en gaat het veel beter. Hij kwam terecht bij de Kunstsuite van inloophuis Makom van De Regenboog Groep, waar kunst en muziek wordt gemaakt. Hij ontmoette er Verónica. Een zielsverwant in de muziek met een al even bewogen leven achter de rug. Mijn ouders zijn Dans Amsterdam Dans in 1977 uit Chili naar Nederland gekomen om Intussen is ook Gijs, de bassist, aangeschoven. winst politieke redenen, vertelt Verónica. Ik was 17 en Niet veel later vult de ruimte zich met muziek, kon mijn draai niet vinden in Nederland en ging die het midden houdt tussen Shaffy en Brel. drugs gebruiken. Dat heb ik zo n twintig jaar Alles loopt, alles stroomt. Dans Amsterdam volgehouden. Sinds 2000 ben ik van de drugs af Dans, zingen alle zeven: het door Jacques gedroomde liedje. Anthony geeft hem een knipoog en sinds 2008 kom ik bij Makom. Anthony vroeg of ik zin had om een bandje te beginnen. tijdens het spelen, zoals je bandleden onderling Makom-Mokum gingen we heten, alias de daklozenband. Ik ben zangeres van beroep. Lang een A, souffleert ze. Mirtek zet hoog in met zijn wel vaker ziet doen. Verónica knikt naar Lies... van hoefde ik niet na te denken. Kunst brengt rust. blokfuit en improviseert virtuoos. Met recht Ik zei meteen ja. een diva. Vraag: waarom is deze band nog niet ontdekt Begrip door De Wereld Draait Door? Mirtek komt binnen. Waar zat je man?, vraagt We zijn wel met een cd bezig..., vertelt Anthony. Anthony, terwijl hij het antwoord eigenlijk al Ik zou het in eigen beheer uitbrengen, tipt weet (Nog even een biertje drinken op straat). Ronald, geen bandlid maar wel een muzikant die Ook moet Mirtek nog even naar het toilet, en ook in de Kunstsuite aanwezig is. Met itunes Muziek wacht... ook nog even zijn handen wassen. A kun je veel meer verdienen. real diva, lacht Anthony. Die laten ook altijd op Goede laatste vraag. De Meeleven gaat dit keer zich wachten. Lies bladert ondertussen in haar over zelfredzaamheid. Levert het maken van papieren, die ze voor haar op de grond heeft muziek nog wat op? liggen. Ze is wat onzeker. Ik speel altijd vanaf Het maken van muziek levert van alles op, zo papier, en hier doen ze alles op gevoel, lacht ze blijkt: rust, troost, plezier. Dus ja, is unaniem het Foto: dp51 Photography achter haar rode accordeon met voor zich een antwoord: ze kunnen ervan leven! 10 Foto: Merlijn Michon 11

7 Actueel Rainbow Popcorn De lekkerste popcorn ter wereld. Van biologische ingrediënten gemaakt en verkocht op evenementen, festivals en in parken in Amsterdam. Door ex-daklozen, vanuit een mobiele popcornfabriek, ontworpen door de bekende vormgever Peter van der Jagt en bekostigd door crowdfunding. Hoe 2014 kun je zijn! Nu er flink bezuinigd wordt op dagbesteding, proberen we met De Regenboog Groep sociale firma s op te richten om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt toch die belangrijke stap naar de samenleving te laten maken, zegt Sander Egas, die vanuit De Regenboog Groep bij dit unieke project betrokken is. Over John Altman wil hij ook nog iets kwijt. John Altman is een man met een missie. De missie om de liefde te verspreiden. Nadat hij dit eerder al met koekjes en wijn deed, is het nu de beurt aan popcorn: Rainbow Popcorn. Medio maart zal de eerste mobiele popcornfabriek van John Altman in de stad opduiken, daarna zal het project worden uitgerold naar de Uitmarkt, de Parade, het grachtenfestival en het Over het IJ festival. O ja, u kunt de kar ofwel de mobiele popcornfabriek ook reserveren voor een bedrijfsfeest. Lekker hip! Vanaf 6 december, de dag dat de Amsterdamse Bijenkorf fonkelende lichtjes ontsteekt, gaan de gidsen allemaal ex-daklozen van Amsterdam Underground op stap voor een speciale kerstwandeling. Amsterdam Underground is inmiddels een begrip in Amsterdam. Met een ex-dakloze gaat u op stap en hoort u hoe de Zeedijk ooit een no-go area was, waar je als verslaafde at en sliep (als je dat al deed), hoe je je drugs bij elkaar scoorde en vooral : hoe je overleefde in een dog-eat-dog onderwereld waarin je minder waard was dan een vlieg aan de muur. Dit jaar doen we iets extra s. U kunt voor groepen tot maximaal 10 personen een kerstwandeling maken. U krijgt een speciaal kerstverhaal van de gids, een kaars, een drankje en de tour is extra feestelijk aangekleed. Kosten: 25 euro per persoon. Amsterdam Underground is de enige nietcommerciële aanbieder van stadswandelingen met (ex)-daklozen in Amsterdam. We draaien geheel op vrijwilligers. Van uw bijdrage betalen we de gidsen. Wat overblijft steken we in onze inloop-huizen. Voornamelijk in de maaltijdvoorziening in de winter. Of we geven de gidsen een mooi paar nieuwe schoenen. De kerstwandeling kan geboekt worden van 6 december tot en met 6 januari. Meer informatie vindt u op onze site. Klik op: Nieuw project voor kinderen Bijdehand Circa kinderen verkeren in Nederland in een sociaal isolement, zo blijkt uit het rapport Sociale uitsluiting bij kinderen, uitgevoerd door het Sociaal Cultureel Planbureau. Het niet kunnen deelnemen aan sport, culturele en recreatieve activiteiten heeft een negatief effect op de sociale, emotionele, cognitieve en lichamelijke ontwikkeling van het kind. Het project Bijdehand, dat sinds Groep, is een nieuw maatjesproject dat zich richt op deze doelgroep. Een maatje neemt kinderen in de leeftijd van 9 tot 12 jaar letterlijk bij de hand om ze uit hun sociale isolement te halen. Met elkaar doen ze mee aan activiteiten die in de buurt van het kind worden aangeboden door sportclubs, bibliotheken en buurthuizen. De maatjes zijn jongeren die zich door het geringe leeftijdsverschil goed kunnen verplaatsen in de belevingswereld van de kinderen en kunnen fungeren als rolmodel. Ook De Regenboog Groep gaat over op IBAN Iedereen in Nederland krijgt verplicht vanaf 2014 een langer rekeningnummer: de IBAN (International Bank Account Number). Dat geldt ook voor De Regenboog Groep. Ons IBAN is: NL21INGB Wilt u via internetbankieren geld aan ons overmaken? Dat is nog steeds heel eenvoudig. Ons huidige rekeningnummer kunt u tot 1 februari 2014* invoeren in Internet Bankieren. Ons nummer wordt dan automatisch omgezet naar IBAN. Na 1 februari moet u zelf de IBAN invoeren in uw internetbankieren. Uiteraard kunt u ook nu al ons IBAN gebruiken. Het is dus slim om nu alvast ons IBAN op te slaan in uw adresboek. Incasseren vindt plaats in de laatste week van de maand. Wat verandert er verder voor u? Acceptgiro De acceptgiro wordt ook aangepast aan IBAN. Wij versturen al IBAN acceptgiro s sinds de vorige Meeleven. Op de IBAN acceptgiro kunt u alleen uw IBAN invullen. Tot uiterlijk 1 februari 2014 kunt u voor een donatie nog de oude acceptgiro gebruiken. Maar als u een toezegging of machtiging afgeeft dan kan dit vanaf heden alleen nog maar via IBAN goedgekeurde acceptgiro of toezeggingskaart. Mocht u vragen hebben, kijk dan op Oproep Verhuisd? Nieuw mailadres? Om ons adressenbestand upto-date te maken, roepen wij al onze donateurs op zijn of haar gegevens (naam, volledige huisadres en mailadres) te mailen naar: Acceptgiro We sturen altijd een acceptgiro mee met de Meeleven, zodat ook de lezers die geen donateur zijn aan onze projecten kunnen doneren. Volg ons op Facebook en Twitter en blijf op de hoogte van het laatste nieuws over De Regenboog Groep De Regenboog Groep Colofon Meeleven wordt vier keer per jaar uitgegeven door De Regenboog Groep. ISSN Hoofdredactie Jasperine Schupp Tekst Nicolline van der Spek Amsterdam Underground biedt speciale kerstwandelingen Verhalen van de straat Leuk, die speciale etalage van de Bijenkorf met kerst, maar hoe vier je eigenlijk kerst als je dakloos bent? Slapen onder een deken van engelenhaar. Schrijf u in voor de verhalen van de straat tijdens een speciale kerstwandeling van Amsterdam Underground. november van dit jaar is gestart door De Regenboog Correcties Rob Rand Fotografie QuintalleNix Merlijn Michon Ontwerp Bourne Design Druk Drukkerij Schuttersmagazijn Abonnement Een abonnement op Meeleven is gratis. Een acceptgiro en machtigingskaart worden vrijblijvend meegestuurd. Voor opgave van adreswijzigingen of voor het minder vaak ontvangen van de Meeleven, kunt u terecht bij bovenstaand redactie-adres. Overname van artikelen is toegestaan, mits de redactie wordt ingelicht. Giften, legaten etc.: ING 8081 t.n.v. De Regenboog Groep, te Amsterdam. Publicaties De Regenboog Groep heeft een reeks publicaties over drugs, verslaving en het werk van De Regenboog Groep. Ook schilderijen, kaarsen, sieraden en ansichtkaarten, vervaardigd door onze bezoekers, kunnen worden besteld. Voor meer informatie of bestellingen: bel , of bestel via

8 Goed besteed geld De Regenboog Groep is voor een groot deel afhankelijk van donateurs. Wat doen we eigenlijk met uw geld? Behalve aan grote projecten als Buddyzorg wordt uw geld besteed aan hele praktische zaken. Dat kan van alles zijn. Zo werd alleenstaande moeder Tamara Silvester (31) met haar twee kinderen getrakteerd op een dagje Artis. gaat ze elke week naar de voedselbank. Rondkomen kan ze al jaren niet. Sinds het overlijden van haar dochtertje kampt Tamara met torenhoge schulden. Foto: Merlijn Michon Schulden Mijn dochtertje is in 2005 geboren. Ze bleek ik een brief kreeg van een geplande huisuitzetting. een snoepje, maar dat mag niet, want ze gaan ernstige hartproblemen te hebben en heeft maar Ik had vier maanden geen huur zo eten. Bij oma. We eten elke avond bij mijn 13 dagen mogen leven. Dan stort je wereld in. betaald. Toen heb ik aan de bel getrokken bij moeder, zegt Tamara. Ze moet rondkomen van Het wordt al bijna donker als Tamara met Ik had ook helemaal geen uitvaartverzekering. Maatschappelijk Werk. Je komt er niet alleen uit. 75 euro per week. Door bij mijn moeder te haar twee kinderen komt aanlopen. Ze woont De kosten heb ik betaald via een lening. Uiteindelijk Het wordt alleen maar erger als je er niet eten, bespaar ik op de boodschappen. in Tuindorp Oostzaan. Een buurt met kleine ben ik ook van die lening gaan leven, over praat. Ook gaat ze wekelijks naar de voedselbank. huisjes. Knus in makelaarstermen. Krap komt omdat mijn oude werkgever me ontsloeg en geen Intussen is Tamara ook gekoppeld aan een coach Vanmiddag is ze ook weer geweest. Ze heeft een dichter bij de werkelijkheid. Binnen gaan eerst zwangerschapsverlof uitkeerde. Mijn schulden van Vonk. Vonk is een onderdeel van De Regenboog uur in de rij gestaan. Een blik in haar bood- de jassen uit, daarna wordt de tv aangezet: liepen op. Helemaal toen het mis ging met de Groep en zet vrijwilligers in om praktische, schappenkar die nog onuitgepakt in de keuken Nickelodeon Junior. Jurvenio (6) en Jimairo (2) belasting. Ik werk vier dagen per week. Mijn emotionele en sociale ondersteuning te bieden staat, vertelt het hele verhaal: vier komkommers, Tamara s kinderen van twee verschillende vaders kinderen gaan naar de kinderopvang. Dat kost aan mensen met financiële problemen. Mijn twee doosjes trostomaten, een flesje Spa gaan ervoor zitten. Ze krijgen allebei een zakje 2200 euro per maand. Zoveel verdien ik niet coach komt elke week. Samen zijn we bezig om Blauw, twee vegaburgers, wat sinaasappels, twee snoepjes, maar als Jimairo een snoepje afpakt eens! Gelukkig krijg je in mijn geval veel van de de kinderopvang goed te regelen bij de belasting. broden, twee zakjes groenten en een doosje van zijn oudere broer, gaat het mis. Er volgt een belasting terug. Althans, dat dacht ik. In 2007 Ik heb haar echt nodig, merk ik, want mijn hoofd druiven (beschimmeld). Het is niet veel maar knap staaltje opvoeding. Jimairo wordt door en 2008 ging het goed, maar over het jaar 2009 loopt om. Zij houdt me bij de les en is heel streng Tamara prijst zich gelukkig met haar moeder, Tamara op rustige toon naar de gang gedirigeerd kreeg ik ineens te horen dat ik euro moest voor me. Als ik wil afbellen, zegt ze: zo komen we die om de hoek woont. Ze klaagt niet. Integendeel. waar hij even moet nadenken over zijn gedrag. terugbetalen. Nog altijd krijg ik niets terug van niet verder. Al ben je moe, we moeten door. Jongens, laat de foto eens zien van ons Ik heb natuurlijk een pedagogische achtergrond, de belasting, terwijl mijn kinderen wel naar de dagje Artis. In september is ze met zes andere verklaart ze haar kalme optreden. De alleenstaande opvang gaan. In het begin schaamde ik me heel Artis gezinnen getrakteerd op een dagje Artis. Kijk, moeder werkt vier dagen per week in de erg voor mijn schulden. Ik vertelde het aan nie- Jimairo mag weer terug van de gang en naast zegt Jurvenio, hier sta ik, met dat ijsje. Een kinderopvang. Ze heeft een prima salaris. Toch mand. Zelfs mijn moeder wist er niets van. Tot zijn broer op de bank gaan zitten. Hij wil nog particuliere gift van Vonk

9 De stelling van Amsterdam Jan Derksen, hoogleraar Klinische Psychologie aan de Radboud Universiteit van Nijmegen vindt dat de overheid met haar roep om zelfredzaamheid te weinig oog heeft voor mensen met een zwakke emotionele en cognitieve intelligentie. Zelfredzaamheid is een teken van afnemende tolerantie jegens kwetsbaren De focus ligt in de huidige samenleving op het ontwikkelen van je talenten, op het hebben van succes en het pakken van kansen. Het liefst ziet Rutte dat we allemaal ondernemer zijn. Zelfredzaam zijn, daar draait het om. Wat mij opvalt en tegelijkertijd zorgen baart, is dat er binnen deze visie weinig tot geen oog lijkt te zijn voor mensen met een zwakke cognitieve en emotionele intelligentie. Vijftien procent van de Nederlanders heeft een IQ van onder de 85. Dan praat je over zo n anderhalf miljoen Nederlanders. Dit zijn mensen die je volgens mij als samenleving eigenlijk altijd in meer of mindere mate zult moeten helpen. Vroeger hadden deze mensen een beschermde plek in de maatschappij, maar door individualise- 16 ring, digitalisering, ontzuiling en ontkerking is iedereen meer en meer op zichzelf aangewezen. Helaas is niet iedereen in het bezit van de sociale vaardigheden die nodig zijn om jezelf staande te houden. Mensen met een lager IQ hebben bijvoorbeeld moeite zich goed uit te drukken. Ook zijn ze minder goed in staat hun zaken te regelen, zoals het aanvragen van kinderbijslag of het vinden van de juiste ziektekostenverzekeraar. De overheid gaat er vanuit dat we dit allemaal zomaar kunnen. Zijn we niet allemaal kritische consumenten? We moeten zelf op zoek naar de best mogelijke hulp via internet, we moeten overweg kunnen met digicodes, pincodes en ga zo maar door. Het stressgehalte is nog nooit zo hoog geweest. Ik verbaas me zeer over het gemak waarmee in de publieke opinie de term zelfredzaamheid gebruikt wordt. De wijze waarop dat gebeurt, getuigt van een afnemende tolerantie jegens kwetsbaren. Die verharding is al langer aan de gang. Sinds Pim Fortuyn. We focussen op winnaars, niet op verliezers. Het gevolg is dat grote groepen mensen afhaken. Ze kunnen het tempo niet meer bijbenen. Ze raken geïsoleerd van de samenleving. Om marginalisering te voorkomen is mijn stelling dat je je binnen de politiek niet op de mensen moet concentreren die het toch wel redden, maar juist op de kwetsbaren in de samenleving. Door te focussen op zelfredzaamheid, sluit je een grote groep mensen uit van deelname aan de samenleving. Niet alleen vind ik dat niet passen in een rijk en beschaafd land, het heeft ook vergaande gevolgen. Depressie en verslaving liggen op de loer, maar ook kan deze groep gemakkelijk gaan radicaliseren. Het onderbuikgevoel gaat prevaleren. De politiek? Dat zijn een stelletje zakkenvullers!

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Nieuwsbrief nr. 3, september 2013 Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Amstelveen, donderdagochtend 29 augustus om 7.45 uur s ochtends op het plein voor het raadhuis. Een vriendelijk

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Amsterdam, Eindhoven, Leeuwarden, Nijmegen en Zaanstad. Over langere tijd 2 tot 2,5 jaar gevolgd en herhaaldelijk gesproken.

Amsterdam, Eindhoven, Leeuwarden, Nijmegen en Zaanstad. Over langere tijd 2 tot 2,5 jaar gevolgd en herhaaldelijk gesproken. Amsterdam, Eindhoven, Leeuwarden, Nijmegen en Zaanstad. Over langere tijd 2 tot 2,5 jaar gevolgd en herhaaldelijk gesproken. Wat motiveert bijstandscliënten om vrijwilligers te gaan of blijven doen? De

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

fluchskrift www.friesvrouwenpanel.nl

fluchskrift www.friesvrouwenpanel.nl Burenhulp: geven en ontvangen Fries vrouwenpanel over burenhulp Er verandert veel in de organisatie van de zorg in Nederland en Fryslân. De aandacht is in toenemende mate gericht op de participatiesamenleving,

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt (voor de bovenbouw) Hier willen we je op weg helpen bij het maken van een spreekbeurt. Je hebt ervoor gekozen om je spreekbeurt te houden over daklozen, of

Nadere informatie

De arme man en zijn parkiet

De arme man en zijn parkiet De arme man en zijn parkiet deel 3/3 Iedereen op straat is blij dat de arme straatmuzikant niet arm meer is. s Avonds brengt hij zijn volle buideltjes met geld naar de bank. Dat is heel veel en thuisgekomen

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Eerste week vd advent

Eerste week vd advent Advent vieren en beleven derde graad Eerste week vd advent De adventskrans staat centraal. Er speelt zachte muziek. De kinderen nemen bij het binnenkomen een sparrentakje uit de mand en leggen dit rond

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

FOTOREGELS. Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s. Het auteursrecht. Als ik een foto koop, krijg ik dan ook de rechten op de foto?

FOTOREGELS. Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s. Het auteursrecht. Als ik een foto koop, krijg ik dan ook de rechten op de foto? FOTOREGELS Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s Over auteursrecht op foto s is bij consumenten wel eens onduidelijkheid. Soms kan dat tot vervelende situaties leiden voor zowel klant als fotograaf.

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren!

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren! Gelukkig zijn kun je leren! Gelukskoffercoaching Missie GELUKKIG ZIJN KUN JE LEREN Gelukskoffercoaching wil kinderen op jonge leeftijd positief ondersteunen in hun individuele emotionele ontwikkeling.

Nadere informatie

Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg?

Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg? Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg? Ruim 10% van de Nederlandse bevolking leeft in armoede. Ongeveer 7% van de kinderen in de provincie Groningen groeit op in een gezin dat

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Een stille date met alcohol

Een stille date met alcohol Een stille date met alcohol Verslaafd Je bent 19 jaar en je drinkt anderhalve fles wijn op een avond. Het verhaal van een meisje dat hulp zoekt. EEN NEGENTIENJARIGE ALCOHOLIST Er liggen zes opgerookte

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE!

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! SCHOLEN IN ACTIE TEGEN DE EBOLA-RAMP! INSTRUCTIE LESMATERIAAL U heeft het vast al voorbij zien komen op het nieuws: ebola. Het raakt zoveel mensen in West-Afrika. Zoveel

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar..

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. (gedicht) Kinderen met verslaafde ouders Even voorstellen. Verslag van het Voorjaarsfeest 28 Mei Budgetrecept van Hinke Buitenveldertgroep - Hoogeveen Contactgegevens

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN

ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN De juiste keuze voor u! ONDERSTEUNING & BEGELEIDING WMO ROTTERDAM www.antesgroep.nl/rotterdam INHOUD SOCIAAL EN PERSOONLIJK FUNCTIONEREN

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

D e i n d e l i n g v a n j e w e b s i t e

D e i n d e l i n g v a n j e w e b s i t e T e k s t e n i n d e l i n g v a n j e w e b s i t e 4 D e i n d e l i n g v a n j e w e b s i t e Welke webpagina s heb je nodig? De homepagina, deze noem je Home Blog Diensten of producten Salespage

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

TOV! Ik ben de Heer, jullie God! Nieuwsbrief oktober. Geplande activiteiten. Belangrijke mededeling

TOV! Ik ben de Heer, jullie God! Nieuwsbrief oktober. Geplande activiteiten. Belangrijke mededeling Nieuwsbrief juni.docx Nieuwsbrief oktober TOV! Weerstraat 26, 4001LD Tiel, www.toveten.nl T: 0344-751223 info@toveten.nl Wanneer je de graanoogst binnenhaalt, oogst dan niet tot aan de rand van de akker

Nadere informatie

Dank je wel voor het downloaden van mijn PDF: Just Be Happy. Ik ben Marian Palsgraaf (1970) en het gezicht van Just Be You.

Dank je wel voor het downloaden van mijn PDF: Just Be Happy. Ik ben Marian Palsgraaf (1970) en het gezicht van Just Be You. Beste lezer, Dank je wel voor het downloaden van mijn PDF: Just Be Happy Ik ben Marian Palsgraaf (1970) en het gezicht van Just Be You. In 2010 ben ik gestart met Just Be You, een online feel good magazine

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Sociaal doe-het-zelven

Sociaal doe-het-zelven Pieter Hilhorst Jos van der Lans Sociaal doe-het-zelven De idealen en de politieke praktijk Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen Sociaal doe-het-zelven; Hilhorst & van der Lans [PS] 3e proef pag

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar.

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar. Het seizoen zit er bijna op, het eerste speelt nog in de nacompetitie voor promotie, de jeugdtoernooien gaan beginnen en we hebben nog twee evenementen te goed om dit voetbalseizoen af te sluiten. Als

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

Vrijwillige hulp Maatjes Ontmoeten Mantelzorg

Vrijwillige hulp Maatjes Ontmoeten Mantelzorg Met elkaar, voor elkaar! Vrijwillige hulp Vrijwilligers zijn mannen en vrouwen die om een ander denken. Zij voelen zich betrokken bij hun medemens. Vrijwilligerswerk is voor hen een keuze. Ze zijn blij

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2]

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2] Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2] Voorwoord Voor je ligt het e-book: Praktisch en Positief Opvoeden met structuur van de PEPmethode. Op basis

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

DAMstenen voor het dagelijks LEVEN

DAMstenen voor het dagelijks LEVEN Voorwoord Verschijnt september 2013 DAMstenen voor het dagelijks LEVEN Allerdaagse overdenkingen voor het dagelijks leven Daar ligt het dan. Een boekje met dagelijkse overdenkingen. Noem het maar tegeltjeswijsheden.

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN Het is een feest om een echt kunstwerk in huis te hebben! Toch denken veel mensen dat ze zich dat niet kunnen veroorloven. Of dat het ingewikkeld is

Nadere informatie

Zindelijk worden. De hele dag droog blijven. Positief opvoeden Drenthe

Zindelijk worden. De hele dag droog blijven. Positief opvoeden Drenthe Zindelijk worden De hele dag droog blijven Positief opvoeden Drenthe Zindelijk worden De hele dag droog blijven Elke ouder is blij als er geen luiers meer op het boodschappenlijstje staan. Het betekent

Nadere informatie

Joweria staat hier voor een muurschildering die de kinderen van KAYDA samen gemaakt hebben op een van de muren.

Joweria staat hier voor een muurschildering die de kinderen van KAYDA samen gemaakt hebben op een van de muren. Joweria Shadia, 11 jaar oud Ik ontmoette Joweria in augustus 2010 bij de organisatie Katwe Youth Development Association of te wel KAYDA, een partner organisatie van het programma Kinderen in de Knel van

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Inkijkexemplaar INLEIDING. zelfbeeld. Leskatern 1

Inkijkexemplaar INLEIDING. zelfbeeld. Leskatern 1 r aa pl em ex jk ki In zelfbeeld INLEIDING Wie ben ik en hoe presenteer ik me naar de buitenwereld? Dat zijn vragen waar veel jongeren mee bezig zijn. Het is niet makkelijk om je zeker te voelen in een

Nadere informatie

15 tips om de dag ontspannen te beginnen

15 tips om de dag ontspannen te beginnen 15 tips om de dag ontspannen te beginnen Het is voor werknemers met een drukke agenda vaak moeilijk goed voor hun lichaam te zorgen. Daarom heb je tools nodig om je lichaam en geest te ontspannen. Voor,

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Voor kleuters is het belangrijk om een knuffel vast te houden, het geeft houvast, een knuffel troost, geeft vertrouwen, een veilig gevoel.

Voor kleuters is het belangrijk om een knuffel vast te houden, het geeft houvast, een knuffel troost, geeft vertrouwen, een veilig gevoel. Pasen Wat lijkt het lang geleden dat we met Kerst de geboorte van Jezus vierden. Het thema van Pasen is vasthouden en loslaten. Om te ontdekken dat het geloof in Jezus houvast biedt, moeten de mensen om

Nadere informatie

Nieuwsbrief MTC december 2014

Nieuwsbrief MTC december 2014 Nieuwsbrief MTC december 2014 Afscheid van een tennisvriend Op 8 december 2014 is helaas veel te vroeg, ons sympathieke en altijd vrolijke tennislid Fred Koster overleden. Wij bewaren mooie herinneringen

Nadere informatie

Stap voor Stap Strategie

Stap voor Stap Strategie Stap voor Stap Strategie naar Passief Inkomen Hugo Bakker Hi, mijn naam is Hugo Bakker en vorig jaar april/ mei heb ik besloten om financieel onafhankelijk te worden via het internet. Simpelweg omdat ik

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 4. Samen op pad. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 4. Samen op pad. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 4. Samen op pad Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren op het internet Grammatica: werkwoorden met zich Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van:

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je.

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je. Oud wit Prins de Vos Ik wil je. Het is het eerste berichtje dat ik vandaag van hem ontvang. De uren waarin het stil blijf zijn ondragelijk. Pas als ik de trilling in mijn broekzak voel begint mijn hart

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers 0 Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers Workshops en bijeenkomsten Individuele begeleiding Mantelzorg, wat is dat? Je bent mantelzorger wanneer je de zorg voor een familielid of een bekende

Nadere informatie

Verwen(d) met talent. K-kampmateriaal 2015. Kampbezinning

Verwen(d) met talent. K-kampmateriaal 2015. Kampbezinning Verwen(d) met talent K-kampmateriaal 2015 Kampbezinning TALENTEN BUNDELEN Opdracht voor de bezinning: - Iedereen zoekt een tak. De tak mag niet van een boom getrokken worden. Hij moet op de grond liggen.

Nadere informatie

Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl

Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl isbn 978 90 216 7308 0 / nur 277 Tekst: Hans Kuyper en Janny van der Molen 2014 Illustraties: Els van Egeraat 2014 Vormgeving:

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Mijn mond zat vol aarde

Mijn mond zat vol aarde Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Projectplan Winterhulp Actie Afghanistan 2013

Projectplan Winterhulp Actie Afghanistan 2013 1 Projectplan Winterhulp Actie Afghanistan 2013 i.s.m. Inhoudsopgave 2 Inleiding 1. Doelgroep 4 2. De geldinzameling 5 3. Uitvoering 7 4. Tijdsplanning 8 Nawoord 3 Inleiding Stichting Niaaz is opgericht

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Inleiding Er is veel in beweging rond de bijstand. Sommige gemeenten experimenteren met een andere uitvoeringspraktijk, met minder

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie