Verslag 3 februari 2011, Kenniskring Duurzaamheid Samen zorgen voor minder CO 2 in de Nederlandse spoorketen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslag 3 februari 2011, Kenniskring Duurzaamheid Samen zorgen voor minder CO 2 in de Nederlandse spoorketen"

Transcriptie

1 Verslag 3 februari 2011, Kenniskring Duurzaamheid Samen zorgen voor minder CO 2 in de Nederlandse spoorketen Een jaar lang verzamelden ruim 15 leden van Railforum in de kenniskring Duurzaamheid gegevens om de CO 2 -voetafdruk van de Nederlandse spoorketen inzichtelijk te maken. In alle openheid wisselden aannemers, vervoerders, materieelfabrikanten, spoorbeheerder en adviseurs hun kennis uit. Vandaag verwelkomt Léon Linders de aanwezigen bij de presentatie van de voetafdruk in het Trefpunt. Waar moeten we ons als spoorsector op richten om de CO 2 -uitstoot per reizigerskilometer tot een minimum te beperken? Na de presentatie van de voetafdruk gaat men in een interactieve setting op zoek naar manieren om deze uitdaging succesvol aan te gaan. Léon Linders kondigt alvast aan dat men na afloop van de bijeenkomst een rapportage kan downloaden van waarin de deelnemers alles uitgebreid kunt nalezen. Presentatie van de voetafdruk door Wim Oosterwijk en Ingeborg Brouwer Aanleiding en doel Vaststellen meest effectieve CO 2 -reductiemogelijkheden Bij vrijwel alle partijen in de spoorsector staat CO 2 -reductie hoog op de agenda. Iedereen neemt binnen haar eigen werkveld diverse CO 2 -reducerende maatregelen, maar waar kunnen we als sector nu echt grote klappen maken? Wat is het effect van een maatregel in de ene schakel op andere schakels van de spoorketen? De benenwagen en de fiets zal het spoor nooit verslaan, maar met meer inzicht in de CO 2 -effecten ervan kan de sector gerichter aan de slag om in ieder geval in de buurt van CO 2 -neutraal te komen. Bij benadering vaststellen klimaatvriendelijkheid spoorvervoer Vergelijking van de klimaatbelasting van verschillende vervoerswijzen beperkt zich tot nu toe alleen tot het energieverbruik van het vervoermiddel per reizigerskilometer, in het geval van de trein de tractie-energie. Diverse rapporten (bijv. STREAM Studie naar TRansport Emissies van Alle Modaliteiten, CE Delft, 2008) veronderstellen dat als men ook de bouw van de infrastructuur e.d. in de cijfers mee zou nemen het spoor er in verhouding met andere modaliteiten wel eens minder gunstig uit kan komen. De kenniskring wilde graag weten of dit ook daadwerkelijk het geval is. Hoe is de footprint tot stand gekomen? De gebruikte methode is pragmatisch. Het ging de kenniskring om een eerste stap en niet om de cijfers achter de komma. De werkgroep splitste zich op in een werkgroep infra en een werkgroep materieel. Beide werkgroepen verzamelden zoveel mogelijk gegevens over CO 2 -effecten in de verschillende levensfase van spoorinfrastructuur en materieel: engineering, bouw, gebruik, onderhoud en sloop. Vervolgens rekende men de cijfers om naar gram CO 2 per reizigerskilometer (rkm). Uitgangspunten Men heeft het jaar 2009 als uitgangspunt genomen. Ook voor de omrekening naar rkm gebruikten de werkgroepen het aantal reizigerskilometers uit 2009: 1,7 miljard. Scope Op basis van beschikbare gegevens, complexiteit en relevantie voor het doel van het onderzoek kozen de werkgroepen ervoor bepaalde zaken wel en niet mee te nemen in de expertanalyse. Men richtte zich op personenvervoer, zowel het hoofdrailnet als de regionale lijnen zijn meegenomen. Ook het energieverbruik van de stations is in de cijfers verwerkt. Wat niet meegenomen is zijn bepaalde specifieke lijnen zoals de Hanzelijn en de HSL-Zuid. Het goederenvervoer en effecten van voor- en natransport zijn ook buiten de scope gelaten. Aannames Omdat de werkgroepen besloten de regionale lijnen wel en het goederenvervoer juist niet mee te nemen zijn er een aantal aannames gedaan.

2 - De verhouding goederen/personenvervoer op het spoor is 20/80. De infracijfers zijn met 20% verlaagd. - CO2-effecten van het NS-materieel zijn ongeveer gelijk aan die van het materieel van de regionale vervoerders. Na bovenstaande algemene toelichting vertelden Wim Oosterwijk voor de werkgroep materieel en Ingeborg Brouwer voor de werkgroep infra welke berekening per post is gemaakt. Conclusies, doelstellingen en uitdaging door Michiel Deerenberg Conclusies De CO 2 -uitstoot van infra is met 22% wel significant, maar niet dominant. Inclusief de infrastructuur e.d. komt dit onderzoek uit op een CO 2 - voetafdruk van 54 gram CO 2 per reizigerskilometer. Zelfs als dit getal het dubbele blijkt dan is het spoor nog schoner dan de auto. Het vervoer per spoor is echt een schoon en zuinig alternatief. Het energieverbruik van de trein en het materiaal voor bouw en onderhoud infra zijn twee grootverbruikers, daar is nog veel winst te halen. Interessant is welk effect ingrepen in andere schakels hebben op deze grote posten. Doelstellingen spoorbedrijven en uitdaging In 2009 was de CO 2 -uitstoot per reizigerskilometer volgens dit onderzoek 54 gram. In 2020 moet dat volgens Europese doelstellingen 48 gram zijn. In de MJA NS en ProRail staat dat een verbetering van 2% per jaar gehaald moet worden. Dat betekent dat je in 2020 die verbetering kunt halen. In 2050 moeten we verder zakken naar 12 gram en liefst natuurlijk nog verder. Wat kunnen we doen om ook deze doelstelling te halen? Vragen en opmerkingen Tijdens de presentatie kwamen er diverse vragen/opmerkingen uit het publiek. Hieronder vind u de antwoorden die men kreeg. - Bij het verzamelen van gegevens om te komen tot een CO 2 footprint is uitgegaan van Er is gekozen voor 2009 om een goede vergelijking te kunnen maken. - Materieel, bouw en onderhoud van materieel en de sloop is allemaal meegenomen bij de berekening. - Van stations is alleen het energieverbruik meegenomen. De bouw dus niet. Er is geen rekening gehouden met de commerciële ruimten op het station. - Ook is het gebruik van groene stroom meegenomen. Er wordt 10% groene stroom ingekocht. - Het hergebruik van ballast zit ook in de cijfers alhoewel dat nog dieper uitgewerkt zou kunnen worden. - Bij de berekening is alleen nieuwbouw meegenomen. Dit is vergeleken met ProRail cijfers voor wat er al aan infra lag en dat klopte heel goed met de huidige berekening. - Het zou inderdaad goed zijn voor- en natransport mee te nemen. Deze cijfers kunnen significant zijn. - De bezettingsgraad van het materieel is belangrijk voor de berekening van CO 2 -uitstoot per reizigerskilometers. Een goedgevulde dubbeldekker geeft een beter gemiddelde dan een gewone trein. - Kosten zijn een prikkel in het systeem om minder energie te gebruiken. - Voor een correcte berekening is er uitgegaan van 20% goederen en 80% reizigers. De 20% goederen is er van afgetrokken. Ook is er bij de berekening rekening gehouden met ruwe grondstoffen. - De oplossing ligt volgens de kenniskring niet bij energieproducenten. Een uitstoot van 0% is onmogelijk. Voor een deel ligt reductie van CO 2 wel buiten de sector.

3 - Ieder goed onderzoek roept vragen op, zo ook dit onderzoek maar de kenniskring krijgt een compliment uit de zaal voor het zetten van deze eerste stap en de breedte en diepte van het onderzoek. - Van de grootste post energieverbruik trein is 10% toe te wijzen aan energieverliezen. Als je die los bekijkt is het gelijk de op een na grootste post van de hele voetafdruk. Overhandiging rapportage Na het vragenrondje overhandigt Léon de rapportage aan Corina de Jongh. Corina bedankt hem en zegt dat zij trots is op het resultaat. Dit leek twee jaar geleden nog onmogelijk. Met respect met elkaar gegevens omgaan heeft tot dit resultaat geleid. Het is nu belangrijk om door te pakken. Zij vraagt de aanwezigen dan ook om inbreng, zodat dit onderwerp verder uitgewerkt kan worden. Wellicht is het goed het stadsvervoer en het voor- en natransport er bij te betrekken. Zij wenst iedereen veel succes bij de interactieve sessie en is benieuwd wat Railforum tijdens het jaarcongres op 10 november kan laten zien aan de leden omtrent dit onderwerp. De rapportage kunt u downloaden van Tafelgesprekken In vijf groepen bogen de deelnemers zich over twee vragen: 1. Hoe kunnen we de 54 gram CO2 per reizigerskilometer verder terug brengen naar maximaal 12 gram in 2050? Concrete maatregelen e.d. 2. Kan Railforum hier in nog een rol spelen? Zo ja, op welke manier? Is een vervolg van de kenniskring gewenst? De tafelheren- en dame koppelden na afloop twee punten per vraag plenair terug. tafel 1 o.l.v. Michiel Deerenberg Oplossingen - Optimalisering van de levensduur van zowel materieel als infra. - Spoorgronden gebruiken om energie op te wekken. Rol Railforum Railforum kan fungeren als een klankbord waar bedrijven in een veillige setting kunnen praten over Quick wins, leerpunten, onderzoeken wat stad- en streekvervoer en goederenvervoer kunnen bijdragen. Verder kan Railforum het belang van het reduceren van CO 2 door de railsector uitdragen. Tafel 2 o.l.v. Wim Oosterwijk Oplossingen - Bezettingsgraad verhogen d.m.v. optimale (dynamische) inzet materieel op basis van informatie. - Energieopslag in materieel en infra. Die energie kan ook terug geleverd worden aan het elektriciteitsnetwerk. Rol Railforum Railforum kan de werkgroepen faciliteren bij het selecteren van onderwerpen, wie heb je daarvoor nodig, wat kan het potentiële effect zijn en hoe haalbaar is het. Er wordt gedacht aan drie werkgroepen: aanleg, exploitatie en hergebruik. Het is goed ook te kijken naar belemmeringen die het tot stand komen in de weg staan (gedragsverandering).

4 Tafel 3 o.l.v. Ingeborg Brouwer Oplossingen - CO2-reductie koppelen aan bonussen directie - Continue blijven rijden, andere oplossing voor uitstappen Rol Railforum Railforum kan groepen zoals de bestaande DIA-groep (Duurzaam ondernemen en Innovaties Aannemers) verder uitbreiden. Deze groepen moeten dan wel dynamisch zijn van samenstelling. Railforum kan draagvlak creëren voor innovaties. Tafel 4 o.l.v. Johan van Dalen Oplossingen - Aandacht voor interactie materieel en infra is zeer belangrijk! - Oplossing zoeken voor probleem dat de baten van een maatregel voor een andere schakel zijn, dan de schakel waarin een maatregel genomen wordt en geld kost. Incentives op de goede plek aanbrengen. - Levensduur materieel en infra optimaliseren. Rol Railforum Railforum zou stuwende kracht moeten zijn om bedrijven op deze manier aan tafel te houden om 1. wat meer inzicht te creëren hoe de samenhang infra trein bij de oplossingen ongeveer in elkaar zit, en vervolgens 2. de kosten per vermeden ton CO2 te bepalen 3. daaruit samen een lijst kiezen met prioriteit en 4. er vervolgens aan gaan werken. Niet streven naar een top zoveel om tijdrovende discussie over criteria te vermijden. Belangrijkste is dát je samen een lijstje maakt en er aan gaat werken. Help de sector om te leren van het buitenland. Voorbeeld: RET, RATP etc werken samen aan het EU project tickettokyoto.eu Maak meer verbindingen tussen de bedrijven en universiteiten waar al veel onderzoek gebeurt op gebied van duurzaamheid. Roep de directeuren bij elkaar voor een intentieovereenkomst om voorgaande ideeën aan te pakken. Je ziet dat er veel samenhang is in de keten. Bevorder dat bedrijven bij elkaar gaan kijken wat er mogelijk is. Tafel 5 o.l.v. Marc de Vos Oplossingen - Er gebeurt al heel veel, maar afstemming tussen bedrijven kan beter. - CO2-effecten meenemen in ontwerpcriteria en aanbestedingscriteria. Rol Railforum Railforum biedt een goed platform voor het fijnslijpen van de analyse: zeker doorgaan. Zie ook antwoorden vorige tafels. Vervolg en afsluiting Léon Linders dankt de aanwezigen voor hun veelheid aan ideeën. Het bestuur van Railforum bespreekt dit 18 maart tijdens hun bestuursvergadering. Hij verwacht dat Railforum bij het vervolg zeker een faciliterende rol zal krijgen. Alle ideeën van vanmiddag worden verzameld en hierover wordt per mail gecommuniceerd. Het is zinvol bij het vervolg van de kenniskring Duurzaamheid te kijken waar duurzaamheid en innovatie kunnen worden gecombineerd. Eind maart ontvangt iedereen die 3 februari aanwezig was meer informatie over het vervolg van de kenniskring en een uitnodiging deel te nemen.

5 Uitwerking flappen gesprekstafels Tafel 1 o.l.v. Michiel Deerenberg Materieel Gemiddelde snelheid van treinen omlaag Voertuigcapaciteit beter aanpassen aan de vraag Terugleveren energie aan openbaar elektriciteitsnet Restwarmte remmen gebruiken voor verwarming Bij modernisering materiaal recyclen voor trein of juist heel andere sector Aanpassen spanning bovenleiding Zonnecellen op stationsdaken Levering energie aan net of in diesel geproduceerd met minder CO2-uitstoot Lage treinen Lichte treinen Energieverbruik trein naar beneden Trein lichter (conflict met veiligheid) Regelgeving (CO2 tax) Investeren in de Nederlandse krachten, wind en water (zoet/zout) Voeden van bovenleiding met windenergie op bovenleiding Effectief wegzetten van treinen ( s nachts) Magneettrein (Zeitgeist docu) Bezettingsgraad 27% verhogen (Picken opvragen) Energie opwekken in trein (zonnepanelen, windenergie, wrijvingsenergie) 25KV inzetten bij vervanging Windmolens plaatsen over bovenleiding voor energie trein (idee Movares of Arcadis) Levensduur materieel verlengen en daadwerkelijk realiseren Statrein Geluidschermen met windvangers die draaien op wind van passerende trein Inkoop groene stroom Windmolens op spoorgrond Infra De infra gebruiken voor besparing buiten het spoor Hergebruik Participeren in buitenland, bijvoorbeeld 2 e hands naar landen met minder eisen Duurzame materialen i.p.v. traditioneel (beton dwarsligger/staal), stalen bovenleidingmast (hout en bvl-mast) Stations verhoogd aanleggen (zie Denemarken zwaartekracht afremmen/versnellen) Onderscheid maken tussen maatregelen voor de Randstad en daar buiten Meer personen verlaagt CO2 per reizigerskilometer Verlies aan net minimaliseren Japan treinsysteem, minder stoppen, minder? Klimaatbeheersing treinen optimaliseren Treinafval omzetten in energie + vergisten toiletafval Trias energetica meenemen Wissels reduceren, meer doorgaande trajecten Dynamisch optimaliseren rijgedrag machinisten Fitnesstoestellen met eigen energieopwekking in de trein Combineer reizen en werken beter, 1 uur werken is 1 uur zonder kantoor Tafel 2 o.l.v. Wim Oosterwijk Materieel Besparend rijden Terugwinnen (rem)energie Meer reizigers per voertuig Verbeteren bezettingsgraad (spits-dal-migratie) Materieel eerder afschrijven Verminderen weerstand materieel met infra Zuinig opstellen (-/-10%)

6 Wiel rail wrijvingsefficiëntie controleren Massa reductie materieel Netverliezen aanpakken Doorstroming op emplacementen verbeteren Minder leeg materieel In energieverbruik trein verborgen interactie (nu CO2 materieel en infra gescheiden geïnventariseerd) Grootste post infra: vervanging, ook deze direct gerelateerd aan materieel Het nieuwe rijden (-/- 10%) Infra Gewicht en transportverlies. Verhogen bovenleiding spanning (minder verlies) Duurzame opwekking energie dicht bij de infra Verruiming regelgeving om innovaties mogelijk te maken Slim schakelen Innovatie van treinstellen: 40 jaar levensduur? Wat doet dat met innovatie Duurzame energieopwekking op sporen/treinen Concurrentiepositie deur tot deur andere modaliteiten Versimpelen infra Bewust aken levert besparing op (ca. 5%) Hoe: top 10 kiezen en verdeling opbrengsten/kosten Tafel 3 o.l.v. Ingeborg Brouwer Materieel Bonussen koppelen aan duurzaamheidsprestaties Werkgroep Vervoer over het nieuwe reizen Overzicht van op de plank liggende voorstellen Leaseketen mobiliteit plannen Gezamenlijk invoeren van het nieuwe rijden Leisure en mobiliteit (spinnen in de trein) Snelheid treinen verlagen Trein niet meer stilstaan middels shuttle constructie Duurzame energie energiebedrijf Aanpassen materieel Veolia (8%) Aanpassen rijgedrag Veolia (8%) Remenergie Warmte pomp Supercaps i.p.v. elektra en diesel Infra Benchmarking CO2 prestaties Werkzaamheden beter afstemmen en combineren (per locatie) Spoorballast recyclen tot spoorse producten (dwarsliggers, vlinderblokken e.d.) Voorschriften t.b.v. herprofileren spoorstaven, wisselen van spoorstaven (rijkant) Alleen dat doen wat noodzakelijk is Lichtere rijtuigen Aantal reizigerskilometers moet omhoog (bezettingsgraad 28%) Tafel 4 o.l.v. Johan van Dalen Materieel Dynamische inzet materieel (vraaggestuurd daardoor hogere bezettingsgraad) 50 gr CO2/rkm 12,5 jaar 2050, reizigers + 26% 100%. Totale CO2 blijft helaas gelijk in de spoorsector, maar die win je terug op minder automobilsten Smart Srid ontwikkeling voor spoor Van info plus schermen naar SMS service voor reizigers CO2 reductie koppelen met normen, voorschriften en vrijgegeven producten. Prikkel invoeren om energiezuinige producten ook vrij te geven Trein beter aero dynamisch Samenwerken met buitenlandse vervoermaatschappijen Groot inkopen, lagere prijzen Hogere eisen treinen Materieel inzet op basis van planning De ProRail prijsvraag ideeën opnieuw bekijken

7 100% windenergie Nu 100% groene energie kan simpelweg niet, wel met Noorse waterturbines of zelfs NS windmolenpark Energie zuinig rijden in optima forma, incl. een energie zuinige dienstregeling Flexibel perron toewijzen Bezettingsgraad verhogen Geef reisadvies met CO2 footprint Buffer teruggewonnen energie in de trein, buffer stationair op stations Zo veel mogelijk energiezuinig materieel inzetten Railenergie kennis als input gebruiken Betere capaciteitsverdeling VL om tussentijds stoppen van treinen te voorkomen Materieel eerder afschrijven Materieel inzet afstemmen op reizigersaantallen Reductie facilitaire energie van kantoren, gebouwen Deuren automatisch sluiten Tariefacties NS verhogen bezettingsgraad Treinkilometers zijn duurzame vervoerskilometers Lagere treinsnelheid, langer doorrijden op tempo bij knooppunt Adviessnelheid waarbij je door mag rijden Infra Regeneratie remenergie Vrijwillige CO2 compensatie per rkm laten betalen voor opwekking groene energie Een beetje meer de DB aanpak Slim hergebruik van staven, dwarsliggers en ballast Toepassen Dubocalc in ontwerpfase 25KV Wiel rail conditionering, verdubbeling levensduur spoorstaaf door smeren Alleen CO2 vriendelijk staal en beton ProRail voor infra standaard voorschriften aanbestedingsbeleid Bij lage bezettingsgraad, tijd gebruiken voor onderhoud i.p.v. nacht Ingenieurs bureaus bereiken over standaard life-cycle berekening ProRail als energieleverancier Alternatieve energie mogelijk maken Bijplaatsen onderstations, daardoor minder netverlies, windenergie daar opslaan Slim schakelen, met notes 30% minder door dwarskoppelen bovenleiding t.v.15 jaar Terugleveren energie aan elektriciteitsnet Alternatieve energievoorziening, bijv. schakelen aan net Verlagen gewicht trein Alternatieven voor beton Minder wissels, vastere treinpaden Koppeling facilitaire energie vervoerder infrabeheerder. Op kosten een collectieve prikkel inbrengen Lager bogen en wissels, ongelijkvloerse kruisingen Lagere spanning 3000 volt bestaand net Nieuwe sporen op 25KV Windmolens aan het spoor (België) Terugleveren via reversable substations Energieverbruik infra Hoogwaardig materiaal gebruik infra Waardering voor optimalisatie voor Total life-cycle infra Wisselverwarming op aardwarmte Wisselverwarming via slimme technologie Op hogere spanning rijden maakt PHS mogelijk, minder verliezen Bufferen langs het spoor Scheiden verkeersstromen Eigen groene stroom productie op zee bekijken Stations bouwen met standaard herbruikbare modules Opheffen klein haltes Dimbare LED-verlichting in trein en op stations Gebruik/beloon innovaties Co-modality/modal shift

8 Tafel 5 o.l.v. Marc de Vos Materieel (incl. algemeen) Alternatieve energiebronnen: zon / wind CO2 als aanbestedingscriterium Ontwerpcriteria voor CO2 voor nieuwbouw (infra en treinen) Inkoop van meer groene stroom Benchmark met chemische industrie Energie opslaan in de trein Laat zien dat het kan: project de groene trein laten rijden als proto Energie zuinig opstellen van materieel Het nieuwe rijden voor de machinist Neem een prikkel in de gebruiksvergoeding op voor energie Aanbesteden op lifecycle niveau van het systeem Zonnecel op het dak van materieel NS op de CO2 prestatieladder (!) Regelgeving / veiligheidseisen flexibiliseren voor nieuwe innovaties Meer herstellen van componenten dan vervangen (geen wegwerp economie) Reizigerstromen beter verdelen Strengere eisen aan duurzaamheid van nieuw materieel Zorg voor een betere kwaliteit van het spoorsysteem (reizigersinfo) opdat de forens de auto laat staan Gewichtsreductie bij nieuwbouw Hybride treinen Duurzaam reviseren MKBA voor 40 jaar ipv 10 jaar Peak shaving door toepassing van energieopslag in de trein Kernenergie gebruiken Handel in CO2 rechten binnen de branche Infra Geen prikkel tot CO2 reductie voor spoorvervoer Meer sturen op bezettingsgraad Aannemer: We kunnen we minder CO2 uitstoten, maar dat is duurder Ontwerp kunstwerken: alternatieven voor beton? Verhoging aantal passagiers per trein Aanpassen dienstregeling, sturing, machinisten gedrag Zelf energie opwekken op ProRail areaal Hogere netspanning Aanwezigen Bedrijfsnaam Deelnemer Functie ASSET Rail BV Ing. P.A. Ahsman Directeur TU Delft Dhr. B.J.J. Bennebroek Student Grontmij Nederland B.V. Mevr. ir. I. van Beuzekom Adviseur Duurzaamheid voestalpine Railpro BV Ing. E. Brink Teamleider kwaliteitsborging producten KWA Bedrijfsadviseurs BV Dhr. E. van den Brink Adviseur BAM Rail bv Mevr. ir. I.J.C. Brouwer Consultant Business Development De Meteoor Ing. K. Cornelissen Salesmanager Railcon ROVER Dhr. A. Couwenberg Secr. Afd. Brabant Agentschap-NL Dhr. H.M.M. Cox Programma adviseur NedTrain B.V. Mevr. drs. M.W.C. Daamen Coördinator programma Duurzamer Ondernemen ProRail b.v. Ir. L.J. van Dalen Adviseur externe kwaliteit Grontmij Nederland B.V. Ir. N.J.M. van Dalen Adviseur Spoor en Civiele Techniek

9 ProRail b.v. Dhr. M. Deerenberg Programmamanager Duurzaamheid Railinfra Solutions Mevr. ir. S.F. Delrue Projectleider Movinnio Ir. J.A.H. Dickhaut Directeur CQM B.V. Dr.ir. J. van Doremalen CIRM Partner/senior consultant Dhr. A. Douma Douma Public Affairs BAM Rail bv Ing. S.M. Freijsen Adviseur KAM/SV Lloyd's Register Rail Europe B.V. Dhr. P-P. Frielink Sr. Projectleider Agentschap-NL Dhr. F. Gerritse Beleidsadviseur mobiliteit en ruimte VOITH Railservices B.V. Dhr. B. Gerritsen Locatie Manager KEMA N.V. Dhr. R. van Gerwen Sr. Consultant Volker Wessels Dhr. R.J. de Groot Project Manager Corporate Responsibility Strukton Rail bv Dhr. E. Helmink Werkpakketcoördinator/Coörd. HanzaRailTeam AT Osborne B.V. Mevr. ir. L. van Hilten Adviseur Gebiedsontwikkeling NedTrain B.V. Drs. J.C. Hoetmer Manager Creatieve Bedrijfsvoering Railforum Mevr. V.M. Jansen Communicatiemanager Railforum Mevr. drs. C.A. de Jongh Directeur TNO Drs. J.L. Joppe R&D manager railinfra monitoring systems NedTrain B.V. Mevr. M. Klaversma MSc. Management Trainee RET N.V. Dhr. T. Konijnendijk Coördinator innovatie en productontwikkeling Imtech Traffic & Infra Dhr. A. Landzaat Bedrijfsleider Bonder Recycling en Overslag BV Dhr. M. de Langen Bedrijfsleider ALSTOM Transport B.V. Ir. L.E. Linders MBA Algemeen directeur NS Ir. R. Luijt Manager Energie & Milieu NSR Arcadis Ir. D.J. Manné Trainee PwC Dhr. R. Mathlener Sustainability Strukton Rail bv Dhr. R. Mooren Afstudeerder Movares Drs. R.J. Morsch Businessmanager duurzaam Strukton Rail bv Ing. R. van Oeveren BSc Business Development ProRail b.v. Ir. G.H.M. Olde Monnikhof Teamleider Milieu (Operatie/AM - afd. VMJB) NS Drs. W. Oosterwijk Adviseur Communicatie Duurzaamheid NedTrain B.V. Dhr. R. Oudshoorn Finance Management Trainee GVB Ing. A. Plieger Hoofd Ingenieursbureau Railforum Mevr. C.C. Pronk-Smorenburg Projectassistente NPC Dr.ir. H.J. van Ree Sr. Consultant Sustainability VeoliaTransport Nederland BV Dhr. P. Rossou Fleetmanager Rail TriOpSys B.V. Dhr. H. Schuringa Account manager Ministerie van Infrastructuur en Milieu Dhr. D.J. Sloot Senior beleidsmedewerker DGmo TU Delft Dr.ir. M.J..M.M. Steenbergen Railway Engineering KEMA N.V. Ir. G.J. Stienstra Sr. Consultant DHV Groep Dhr. V. Swinkels Sr. Adviseur Energie en Klimaat NS Mevr. ir. P.M. Temme Programmamanager Duurzaamheid en Innovatie Dura Vermeer Railnfra BV Ing. H. Tigchelaar Bedrijfsleider Ministerie van Infrastructuur en Milieu Dhr. T. van Tilborg Directie Spoorvervoer, DGMo Koninklijk Nederlands Vervoer Ir. A.J. Toet Directeur DHV Groep Ing. X.G.M. Utberg MBA Directeur Rail

10 VolkerRail Nederland bv Dhr. C. van Veen Projectleider Optimalisatie & Innovatie Movares Ir. J.A. van der Velde Strategisch adviseur Movares Ir. D.J. Verheul BSc Manager Innovatie Dura Vermeer Railnfra BV Ing. A. Vermeer Divisiedirecteur BAM Rail bv Ir. K.J. Visser Consultant Business Development ProRail b.v. Dhr. P. van der Voort Programmamanager CO2 Innovaties ALSTOM Transport B.V. Dhr. M. de Vos Sales director Rail Cargo information Netherlands Mevr. S. van Waardenburg Communicatie Manager Arcadis Mevr. H. Warmoeskerken Projectleider Energie & Duurzaamheid ProRail b.v. Dhr. P. van Waveren Medewerker Capaciteitsmanagement De Meteoor Dhr. J.J. Wensing Salesmanager inno-v Dhr. D. Westervaarder Managing partner bedrijfsvoering en spoor Vialis bv Dhr. P.J.G. Wisman Directeur openbaar vervoer

Samen naar een klimaatneutraal spoor. Frans Slats Thijs Cloosterman

Samen naar een klimaatneutraal spoor. Frans Slats Thijs Cloosterman Samen naar een klimaatneutraal spoor Frans Slats Thijs Cloosterman Samen? Vervoerders en infrabeheerders moeten samenwerken voor optimale CO 2 reductie 1+1=3 Samen naar een klimaatneutraal spoor 1 2 De

Nadere informatie

Energiegebruik 2013. van de Nederlandse spoorsector

Energiegebruik 2013. van de Nederlandse spoorsector Energiegebruik 2013 van de Nederlandse spoorsector COLOFON: Auteurs: Neel van Hoesel (Ricardo Rail), neel.vanhoesel@ricardo.com Anton van Himbergen (Ricardo Rail), anton.vanhimbergen@ricardo. com Versie:

Nadere informatie

Voorwoord. Léon Linders Bestuurslid Railforum en voorzitter kenniskring Duurzaamheid

Voorwoord. Léon Linders Bestuurslid Railforum en voorzitter kenniskring Duurzaamheid 1 2 Voorwoord De trein heeft een duurzaam imago. Kijkend naar energieverbruik van trein en auto komt de trein er met een factor 3 beter goed uit. Deze voorsprong biedt echter geen garanties voor de toekomst.

Nadere informatie

Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013

Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013 Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013 Joke van Veen Manager Business Development NS Reizigers Dimitri Kruik Manager Veranderprogramma 2012-2015 ProRail De NS strategie De NS strategie

Nadere informatie

Samen zorgen voor minder CO2. Johan van Dalen, ProRail Symposium Duurzame Infrastructuur, RWS 28 april 2011

Samen zorgen voor minder CO2. Johan van Dalen, ProRail Symposium Duurzame Infrastructuur, RWS 28 april 2011 Samen zorgen voor minder CO2 Johan van Dalen, ProRail Symposium Duurzame Infrastructuur, RWS 28 april 2011 5 Agenda Waarom de CO2 Prestatieladder Kernpunten van de ladder Praktijkervaringen Prestatieladder

Nadere informatie

Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares

Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares Hoe duurzaam is het spoor nu? 70% 60% 50% 40% Opsplitsing CO 2 -voetafdruk studie Railforum 2011 Energie

Nadere informatie

Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares

Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares Hoe duurzaam is het spoor nu? 70% 60% 50% 40% Opsplitsing CO 2 -voetafdruk studie Railforum 2011 Energie

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

CO 2. -besparingsplan Publieksversie

CO 2. -besparingsplan Publieksversie CO 2 -besparingsplan Inleiding CO2 ambitie ProRail De trein is de meest duurzame vervoersvorm. Een trein gebruikt zijn energie efficiënt en heeft daardoor een lage CO2-emissie. Maar het kan altijd beter

Nadere informatie

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten B. Kwantitatieve doelstellingen & beleid 1 INLEIDING Verhoef wil concreet en aantoonbaar maken dat we ons inspannen om CO 2 te reduceren. Daarvoor hebben wij dit reductiebeleid opgesteld. 2 HET CO 2 REDUCTIE

Nadere informatie

Welkom bij. voestalpine Railpro BV

Welkom bij. voestalpine Railpro BV Welkom bij www.voestalpine.com/railpro Programma 14.00 uur Ontvangst; 14.30 uur Inleiding door Erwin Veldman; 14:45 uur Presentatie door Mark de Vries; 15.30 uur Rondleiding (2 groepen); 16.30 uur ALV

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen M. van der Spek Hoveniers BV Benthuizen 30-10-2015 Hendrik-Jan Konijn Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding 2.0 Referentie

Nadere informatie

Rapportage 2014 Swietelsky Rail Benelux B.V.

Rapportage 2014 Swietelsky Rail Benelux B.V. Rapportage 2014 Swietelsky Rail Benelux B.V. Energieverbruik en CO 2 emissies juni 2015 Opgesteld door: M. Kelger Rapportage 2014 Energieverbruik en CO2 emissies Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Energieverbruik

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

CO2-emissie analyse scope 3

CO2-emissie analyse scope 3 CO2-emissie analyse scope 3 Document 3: ketenuitwerking terugvoeding remenergie Opdrachtgever Movares Nederland B.V. Ondertekenaar Movares Nederland B.V. ir. P.M. Boon Kenmerk K&I-PB-100029202 - Versie

Nadere informatie

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink Duurzaamheid, ERTMS en LTSA 1 Duurzaamheid, ERTMS en LTSA Korte vs. lange termijn Ambitie vs. feiten 28 mei 2014 Agenda 1. Duurzaamheid en het OV: feiten 2. Korte termijn

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Logitech B.V. Auteur: Merel van de Geer/ Ed van Nieuwamerongen Autorisatiedatum: 09-02-2016 Versie: 1.0 Handtekening autoriserend verantwoordelijke manager: Inhoud 1 Inleiding...3

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies BESIX Nederland Branch 17 oktober 2011 Definitief rapport BESIX Nederland Branch Trondheim 22-24 Postbus 8 2990 AA Barendrecht

Nadere informatie

Rapportage 2013 Swietelsky Rail Benelux B.V.

Rapportage 2013 Swietelsky Rail Benelux B.V. Rapportage 2013 Swietelsky Rail Benelux B.V. Energieverbruik en CO2 emissies juni 2014 Opgesteld door: M. Kelger Rapportage 2013 Energieverbruik en CO 2 emissies Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Energieverbruik

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie:

Nadere informatie

Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V.

Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V. Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V. Energieverbruik en CO 2 emissies december 2015 Opgesteld door: E. Goudvis Rapportage 2015 S1 Energieverbruik en CO2 emissies Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Energieverbruik

Nadere informatie

Emissie-inventarisatie 2014 en 2015 t.b.v. de CO2 prestatieladder

Emissie-inventarisatie 2014 en 2015 t.b.v. de CO2 prestatieladder Emissie-inventarisatie 2014 en 2015 t.b.v. de CO2 prestatieladder Gebr. Swinkels Grondwerken BV Speltdijk 2 5704 RJ HELMOND Aldus opgemaakt te Helmond d.d. Accoord d.d. KAM Coördinator Directeur 1. INLEIDING

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. 24 september 2015

Energiemanagement actieplan. 24 september 2015 Energiemanagement actieplan 24 september 2015 Energie Management Actieplan 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 2.4 Scope

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 09 oktober 2014 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Beknopte beschrijving scope en berekeningswijze Energie Efficiëntie en CO 2 uitstoot NS vervoerproces

Beknopte beschrijving scope en berekeningswijze Energie Efficiëntie en CO 2 uitstoot NS vervoerproces Beknopte beschrijving scope en berekeningswijze Energie Efficiëntie en CO 2 uitstoot NS vervoerproces NS Reizigers Materieel & Energie Sector Energie & Milieu 0 Algemeen Dit document is opgesteld om inzicht

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen J.M. de Wit Groenvoorziening BV Hazerswoude-Rijndijk 11 juni 2015 Marco Hoogenboom. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding

Nadere informatie

Ketenanalyse Mobility Mixx card

Ketenanalyse Mobility Mixx card Ketenanalyse Mobility Mixx card Auteur: A.Boss Consultant Atos Gecontroleerd door: F. Van der Wind Consultant Atos Goedgekeurd door: J. van Rooy Sustainability director Atos Utrecht, 10-04-2012 Inhoud

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft CE Delft Onafhankelijk, not-for-profit consultancy, opgericht in 1978 Ca. 40 medewerkers

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan 2015. 25 september 2015

Energiemanagement actieplan 2015. 25 september 2015 Energiemanagement actieplan 2015 25 september 2015 Energie Management Actieplan 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 3. Plan van Aanpak 5 4. Deelname

Nadere informatie

Verslag seminar veiligheidscultuur op 18 januari 2011 bij ADSE te Hoofddorp

Verslag seminar veiligheidscultuur op 18 januari 2011 bij ADSE te Hoofddorp Verslag seminar veiligheidscultuur op 18 januari 2011 bij ADSE te Hoofddorp Aanwezig waren: Ing. G. van Appeldoorn EHS (VGM) Manager ALSTOM Transport B.V. Dhr. P. Bakker Sr. Consultant Sales ArboNed-Keurcompany

Nadere informatie

40% Samen realiseren we een CO 2. -neutraal spoor Visie van de Nederlandse spoorsector voor 2050. energie-efficiëntie TAXI

40% Samen realiseren we een CO 2. -neutraal spoor Visie van de Nederlandse spoorsector voor 2050. energie-efficiëntie TAXI 40% 0 energie-efficiëntie hergebruik TAXI Samen realiseren we een CO 2 -neutraal spoor Visie van de Nederlandse spoorsector voor 2050 2 Dit is een uitgave van: 3 Samen realiseren we een CO2-neutraal spoor

Nadere informatie

Energie Management Rapportage 2016

Energie Management Rapportage 2016 Energie Management Rapportage 2016 Inhoud: Energie beleidsverklaring Reductiedoelstellingen Uitstoot door vervoer Uitstoot door werken Uitstoot door kantoor Energiebeleidsverklaring A. Jansen B. V. streeft

Nadere informatie

Footprint eerste helft 2014:

Footprint eerste helft 2014: September 2014 Vanaf vorig jaar november is Pilkes door TÜV gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2-Prestatieladder. Met deze nieuwsbrief houden wij u graag op de hoogte van de vorderingen. Pilkes heeft

Nadere informatie

Duurzaamheid bij RWS. Van visie naar praktijk. Annette Augustijn. Symposium Duurzame Infrastructuur 28 april 2011, Woerden

Duurzaamheid bij RWS. Van visie naar praktijk. Annette Augustijn. Symposium Duurzame Infrastructuur 28 april 2011, Woerden Ministerie van Infrastructuur en Milieu Duurzaamheid bij RWS Van visie naar praktijk Symposium Duurzame Infrastructuur 28 april 2011, Woerden Annette Augustijn Programmadirecteur Duurzaam RWS 28 april

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Tussentijdse rapportage januari juni 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op

Nadere informatie

Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem. Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven

Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem. Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven Spoor als ruggengraat voor duurzaam transport Mooie groeikansen voor spoor Ondanks crisis

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 Arnold Maassen Holding BV Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 G.R.M. Maassen 24-10-2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Scope 1 en 2... 3 2.1 Voortgang in relatie tot reductiedoelstellingen....

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Memo. extern. Beste belanghebbende,

Memo. extern. Beste belanghebbende, Van Spijker Infrabouw B.V. Aan: Alle belanghebbende van Van Spijker Infrabouw B.V. Van: Ester van Spijker / Gerrit Plaggenmars CC: Datum: 10 april 2014 Betreft: Voortgangsrapportage CO 2-prestatieladder,

Nadere informatie

AMC Seminar 2009 Dr.Ir. Leo A.M. van Dongen Directeur NedTrain Fleet Services

AMC Seminar 2009 Dr.Ir. Leo A.M. van Dongen Directeur NedTrain Fleet Services Rolling Stock Life-Cycle Logistics AMC Seminar 2009 Dr.Ir. Leo A.M. van Dongen Directeur NedTrain Fleet Services NedTrain: Wie zijn we? Onderdeel van NS Concern Onderhoudsbedrijf van rollend materieel

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid maatschapelijke meerwaarde leveren PPP samenhang (met alle maatschappelijke doelen)

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN CO 2 PRESTATIELADDER. VERSIE 2, 2015 Attero, afdeling Communicatie

COMMUNICATIEPLAN CO 2 PRESTATIELADDER. VERSIE 2, 2015 Attero, afdeling Communicatie COMMUNICATIEPLAN CO 2 PRESTATIELADDER VERSIE 2, 2015 Attero, afdeling Communicatie Inleiding CO 2 -prestatieladder 1.0 Doel prestatieladder 3 2.0 Transparantie 3 3.0 Organisatie 3 4.0 Communicatiestrategie

Nadere informatie

3.D.1 Actieve deelname initiatief. Hollandridderkerk en SecuredDocuments

3.D.1 Actieve deelname initiatief. Hollandridderkerk en SecuredDocuments 3.D.1 Actieve deelname initiatief ten behoeve van de CO2-Prestatieladder Hollandridderkerk en SecuredDocuments Documentnummer NLCO2NTRL04 Opgesteld door: M. Waarts KAM-coördinator Versienummer 14.01 Geverifieerd

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

VERSIEBEHEER. Aangepast Omschrijving

VERSIEBEHEER. Aangepast Omschrijving VERSIEBEHEER Versie Datum Aangepast door Omschrijving 1.2 18/5/215 KMe Tabel 1 geactualiseerd i.v.m. nieuwe uitstootgegevens 214 1.1 12/5/214 KMe Tabel 1 geactualiseerd i.v.m. Eemland 1. 12/7/213 CBl/KMe

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen 2020. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0

CO2 reductiedoelstellingen 2020. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 CO2 reductiedoelstellingen 2020 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling kantoren 4 2.2. Subdoelstelling

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2013-2014 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2013-2014 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2013-2014 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Februari 2014 Revisie:

Nadere informatie

CO 2 -footprint 2013. van de Nederlandse spoorsector

CO 2 -footprint 2013. van de Nederlandse spoorsector CO 2 -footprint 2013 van de Nederlandse spoorsector Colofon Auteurs: Anton van Himbergen (Lloyd s Register Rail Europe), Martijn Altenburg (Railforum) Versie: 1.2 Datum: 20 mei 2015 Kenmerk: 564462 Wijzigingsbeheer:

Nadere informatie

Innovatiebijeenkomst. Duurzame Mobiliteit en Logistiek in de bouwsector. Movares, 8 juni 2012

Innovatiebijeenkomst. Duurzame Mobiliteit en Logistiek in de bouwsector. Movares, 8 juni 2012 Innovatiebijeenkomst Duurzame Mobiliteit en Logistiek in de bouwsector Movares, 8 juni 2012 Resultaten initiatieven Innovatiebijeenkomst Duurzame Mobiliteit en Logistiek in de bouwsector Movares, 8 juni

Nadere informatie

Energie Management Programma

Energie Management Programma Heijmans Infrastructuur+ Auteur S.H.B. Daamen Verificatie V.H.A. de Waal Autorisatie G.A. Witzel Datum 29 april 2010 Status Definitief Graafsebaan 65, 5248 JT Rosmalen Postbus 2, 5240 BB Rosmalen Nederland

Nadere informatie

KETENANALYSE RAIL ARCADIS NEDERLAND BV. 27 augustus 2015 078604550:0.3 - Gecontroleerd

KETENANALYSE RAIL ARCADIS NEDERLAND BV. 27 augustus 2015 078604550:0.3 - Gecontroleerd KETENANALYSE RAIL ARCADIS NEDERLAND BV 27 augustus 2015 078604550:0.3 - Gecontroleerd Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Activiteiten rail... 4 2.1 Initiatie... 4 2.2 Realisatie... 4 2.3 Exploitatie... 5 2.4 Sloop...

Nadere informatie

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag!

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Johan van Dalen, ProRail, Cindy de Groot, Provincie Zuid-Holland Esther Veendendaal, RVO 5 juni 2014 Ontstaan van Duurzaam GWW Het begon met Duurzaam Inkopen Nu verder

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Sunshine on Track: Sunshine on Track is de trein op zonne-energie!!!

Sunshine on Track: Sunshine on Track is de trein op zonne-energie!!! : is de trein op zonne-energie!!! De treinen in Nederland verbruiken stroom. veel stroom. Tegelijkertijd neemt het spoor veel ruimte in beslag. Ons idee is deze drie samen te voegen en de ruimte op en

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen. De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV. Hoofddorp 13 april 2015. M. Korbee, Afdeling KAM.

CO 2 Reductie doelstellingen. De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV. Hoofddorp 13 april 2015. M. Korbee, Afdeling KAM. CO 2 Reductie doelstellingen De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV Hoofddorp 13 april 2015 M. Korbee, Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding

Nadere informatie

CURRICULUM VITAE. Ir. A.R. (Ruud) Loeve

CURRICULUM VITAE. Ir. A.R. (Ruud) Loeve CURRICULUM VITAE Ir. A.R. (Ruud) Loeve Ruud Loeve (44 jaar) studeerde in 1990 af als civiel ingenieur aan de TU Delft. Hij startte zijn carrière bij ARCADIS Mobiliteit waar hij in totaal 13 jaar werkte

Nadere informatie

Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses

Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses Inleiding Op 2 december 21 heeft Vialis het CO 2 -bewust certificaat op niveau 3 behaald. Niveau 3 van de CO 2 - prestatieladder is met name gericht

Nadere informatie

Dominantieanalyse voestalpine Railpro BV en RPS

Dominantieanalyse voestalpine Railpro BV en RPS Dominantieanalyse voestalpine Railpro BV en RPS 2 Colofon Titel Dominantieanalyse voestalpine Railpro BV en Rene Prinsen Spoorwegmaterialen Status Definitief Versie 1.0 Datum 6-9-2012 Auteurs 3 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van Zwatra B.V. Auteur(s): R. Egas, directie & CO 2-functionaris,

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

Kwantitatieve reductiedoelstelling

Kwantitatieve reductiedoelstelling CO 2 Prestatieladder Kwantitatieve reductiedoelstelling Auteur: Dhr. A.J. van Doornmalen Aspect(en): 3.B.1, 3.B.2, 4.B.1, 1.D.1 Vrijgegeven: Dhr. A.J. van der Heul Datum: 18 april 2014 Inhoudsopgave 1.0

Nadere informatie

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Gemeenteraad Castricum 25 juni 2014 Robert de Jong (IenM) Inhoud presentatie Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Maatregelen

Nadere informatie

ENERGIE AUDIT VERSLAG 2014

ENERGIE AUDIT VERSLAG 2014 ENERGIE AUDIT VERSLAG 2014 Inhoud 1. Inleiding... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 2. Bedrijf... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 3. Energieverbruik en energieverbruikers... Fout! Bladwijzer niet

Nadere informatie

Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016

Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016 Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016 Energie Beoordelingsverslag 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bedrijf 4 2.1 Activiteiten 4 2.2 Bedrijfsonderdelen 4 2.3 Factoren die het energieverbruik beïnvloeden

Nadere informatie

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep Infra & milieu Beton & Industrie bouw Infra Beheer Transport Kraanverhuur 1 1. Inleiding De Haarsma Groep hecht waarde aan duurzaamheid en het milieu.

Nadere informatie

Regionale duurzaamheidsprojecten.

Regionale duurzaamheidsprojecten. Regionale duurzaamheidsprojecten. Piotrek Swiatkowski Docent Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, Academie voor Financieel Management, Den Bosch, Avans Hogeschool Lid kenniskring Finance & Sustainability

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Reijm Groep I B.V. Auteur(s): Fred Reijm, CO2-functionaris, Reijm Groep

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Van der Pols Pernis Machineverhuur B.V. Auteur(s): Arend van der Pols,

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 3 CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 emissies 1 e semester 2012

Voortgangsrapportage 3 CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 emissies 1 e semester 2012 Voortgangsrapportage 3 CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 emissies 1 e semester 2012 BESIX Nederland Branch 19 november 2012 Definitief Error! Reference source not found. - i - BESIX Nederland Branch

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder. Ketenanalyse woonwerkverkeer Klaver Giant Groep

CO2-Prestatieladder. Ketenanalyse woonwerkverkeer Klaver Giant Groep CO2-Prestatieladder Ketenanalyse woonwerkverkeer Klaver Giant Groep Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Wat is een ketenanalyse... 3 1.2 Doel van de ketenanalyse... 3 1.3 Leeswijzer... 3 2 Scope 3 emissies

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Loodgietersbedrijf RéVé B.V. Auteur(s): Dorien Huiskamp-De Vries, CO2-functionaris,

Nadere informatie

Samenvatting visie en beleid MVO Strukton

Samenvatting visie en beleid MVO Strukton Samenvatting visie en beleid MVO Strukton Denken in levensduur Strukton biedt totaalconcepten op het gebied van infrastructuur en accommodatie. Het zwaartepunt ligt op mobiliteit, knooppunten en doorgaande

Nadere informatie

CO2 prestatieladder. Belanghebbenden en communicatieplan 2015

CO2 prestatieladder. Belanghebbenden en communicatieplan 2015 CO2 prestatieladder Belanghebbenden en communicatieplan 2015 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 28-02-2011 Marije de Vreeze Opzet structuur 0.2 02-03-2012 Marije de Vreeze Consistentie

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Review CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren 4 2.2. Voortgang subdoelstelling

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen 2020

CO2 reductiedoelstellingen 2020 Revisiedatum: 15-09- CO2 reductiedoelstellingen 2020 Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 3.B.1_1 CO 2 reductiedoelstellingen 2020 1/14 Revisiedatum: 15-09- Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen

Nadere informatie

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel 19:00 19:15 Presentatie IenM 19:15 20:00 Presentatie ProRail 20:00 21:00 Informatie markt 21:00 Gelegenheid tot plenair aandragen zorgen en belangen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Zwatra B.V. Auteur(s): R. Egas, directie & CO2-functionaris, Zwatra B.V.

Nadere informatie

Een simpel en robuust spoorsysteem. Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor

Een simpel en robuust spoorsysteem. Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor Een simpel en robuust spoorsysteem Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor Grote groei transport verwacht in de hele Europese Unie Europa staat voor grote uitdagingen op het gebied van transport:

Nadere informatie

Het doel is de scope 1 en 2 emissie uit de CO2-footprint zoveel mogelijk te reduceren. Daarvoor zijn de volgende doelstellingen opgesteld:

Het doel is de scope 1 en 2 emissie uit de CO2-footprint zoveel mogelijk te reduceren. Daarvoor zijn de volgende doelstellingen opgesteld: Oktober Extern Vanaf januari is Pilkes gecertificeerd voor niveau 5 van de CO2-Prestatieladder. Dit is het hoogste niveau op de ladder. Inmiddels is er een nieuwe versie van de norm, de CO2-Prestatieladder

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan 15 april 2013 1-9 15-04-2013 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 2 2. Reductiedoelstellingen... 3 2.1. Bedrijfsdoelstelling... 3 2.2.... 3 2.3. Scope 2... 3 3. Plan van Aanpak...

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen Schulte en Lestraden B.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen 2024

CO2 reductiedoelstellingen 2024 Revisiedatum: 25-06- CO2 reductiedoelstellingen 2024 Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 3.B.1_1 CO 2 reductiedoelstellingen 2024 1/14 Revisiedatum: 25-06- Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Firma W. Zwaan en Zonen Auteur(s): Gerard Zwaan, CO2-functionaris, Firma

Nadere informatie

2011 (Q2) Rapportage CO2 footprint. Swietelsky Rail Benelux. Opgesteld door: Swietelsky. Versie: 1.1. Datum: 20 juli 2011. Status: definitief

2011 (Q2) Rapportage CO2 footprint. Swietelsky Rail Benelux. Opgesteld door: Swietelsky. Versie: 1.1. Datum: 20 juli 2011. Status: definitief 2011 (Q2) Rapportage CO2 footprint Swietelsky Rail Benelux Opgesteld door: Swietelsky Versie: 1.1 Datum: 20 juli 2011 Status: definitief 1 CO 2 footprint Swietelsky Rail Benelux 1.1 Referentiejaar Het

Nadere informatie

Energiemanagementplan

Energiemanagementplan Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder Het Veldwerkbureau B.V. Niveau 3 Auteur(s): De heer G.R. Hartkamp De heer J.A. Möller Versie 2.0 17 december 2013 Definitief rapport Inleiding Binnen ons Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2015 SOGETI NEDERLAND BV

CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2015 SOGETI NEDERLAND BV CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2015 SOGETI NEDERLAND BV Auteur René Speelman Versie V2.2 Plaats Vianen Kenmerk Versie informatie VERSIE INFORMATIE Versie Datum Bijzonderheden Auteur

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 A.N. van Impelen en Zonen Werkhoven B.V. Auteur(s): Dhr. A.E.N. van Impelen,

Nadere informatie

Gubbels Beheer Postbus 18 5268 ZG HELVOIRT tel: 0411-641980 fax: 0411-643072 www.gubbels.nl

Gubbels Beheer Postbus 18 5268 ZG HELVOIRT tel: 0411-641980 fax: 0411-643072 www.gubbels.nl A. B. Emissie CO2-reductie Inventaris Versie 2.0 Auteur Gubbels Gubbels Beheer Postbus 18 5268 ZG HELVOIRT tel: 0411-641980 fax: 0411-643072 www.gubbels.nl 1/12 Inhoudsopgave Invalshoek B. CO2-reductie...

Nadere informatie

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar Naam opdrachtgever: Unipro BV Adres: Bouwstraat 18 Plaats: Haaksbergen Uitgevoerd door: Zienergie BV Adres: Dokter Stolteweg 2 Plaats Zwolle Telefoon:

Nadere informatie

Sector en keteninitiatieven

Sector en keteninitiatieven Sector en keteninitiatieven Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 3.D.1_1 Overzicht deelname sector en keteninitiatieven 1/11 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoek naar sector- en keteninitiatieven

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2015

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2015 Arnold Maassen Holding BV Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2015 G.R.M. Maassen 2-9-2015 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Scope 1 en 2... 3 2.1 Voortgang in relatie tot reductiedoelstellingen....

Nadere informatie