Ook geld kost geld. Over manieren van betalen, de veiligheid en de kosten ervan. Docentenhandleiding

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ook geld kost geld. Over manieren van betalen, de veiligheid en de kosten ervan. Docentenhandleiding"

Transcriptie

1 Docentenhandleiding Lesbrief economie voor tweede fase voortgezet onderwijs Ook geld kost geld Over manieren van betalen, de veiligheid en de kosten ervan

2 2 Inhoud Pagina Inleiding 3 Waar gaat deze lesbrief over? 3 Voor wie is de lesbrief bestemd? 4 Vaardigheden en domeinen 4 Andere informatiebronnen 5 Bestellen of reageren? 5 Schema betaalmiddelen 6 Richtantwoorden Module 1 7 Richtantwoorden Module 2 10 Richtantwoorden Module 3 11 Richtantwoorden Module 4 13

3 3 Inleiding De Nederlandsche Bank (DNB) waakt over de financiële stabiliteit in ons land en levert op die manier een bijdrage aan de welvaart van Nederland. DNB zorgt voor voldoende echte en onbeschadigde eurobiljetten en voor een soepele en veilige afhandeling van alle betalingen. Die taak staat centraal in deze lesbrief. Ook waakt DNB samen met andere centrale banken in de Economische en Monetaire Unie (EMU) over de koopkracht van de euro. In de lesbrief Waar voor je geld komt deze monetaire taak uitgebreid aan bod. DNB ziet er tevens op toe dat alle financiële instellingen (banken, verzekeraars, pensioenfondsen en beleggingsinstellingen) voldoende buffers aanhouden om aan hun verplichtingen te kunnen voldoen en over betrouwbare bestuurders beschikken. Betalingsverkeer, monetair beleid en toezicht zijn dus de kerntaken van de Nederlandsche Bank. Het overdragen van kennis en het delen van informatie beschouwt DNB als een belangrijk aspect van haar taak. Het onderwijs vormt daarbij uiteraard een belangrijke doelgroep. Daarom heeft DNB divers educatief materiaal ontwikkeld, voor verschillende onderwijsniveaus. Het totale aanbod treft u aan op de website Daar vindt u ook elektro nische bestelformulieren. Alle producten van DNB voor het onderwijs zijn gratis. (Geld kost geld, maar ons educatief materiaal kost u niets). Het materiaal wordt bij voorkeur verstuurd naar het schooladres en niet naar uw privéadres. Waar gaat deze lesbrief over? Deze lesbrief gaat over de verschillende manieren waarop je kunt betalen en over de kosten en de veiligheid ervan. Het aantal betaalmogelijkheden neemt voortdurend toe. Dat vereist steeds vaker een keuze voor het te gebruiken betaalmiddel. Betalen in en naar het buitenland wordt eenvoudiger met de komst van één Europese betaalruimte, SEPA (Single Euro Payments Area). Die uniforme betaalmarkt is er al sinds 2002 voor wat betreft chartaal betalen en sinds 2014 ook op giraal gebied. We gaan allemaal over op IBAN. Anders dan vaak wordt gedacht, is betalen zeker niet gratis. Ook geld kost geld. Vandaar ook de vraag: wie draait er op voor de kosten? En hoe kun je, door efficiënt gebruik te maken van de verschillende betaalmiddelen, de kosten drukken? DNB speelt hierin een belangrijke rol. Daarnaast heeft DNB een uitvoerende rol in het betalings verkeer en maakt zij zich sterk voor vertrouwen en veiligheid. Module 1 behandelt enkele basisbegrippen in het betalings verkeer. Wat is chartaal geld, wat is giraal geld? Hoe vinden de verrekeningen tussen banken onderling plaats, zowel binnen de landsgrenzen als daarbuiten?

4 4 Inleiding En welke trends kunnen we onderscheiden in het retail betalingsverkeer? Tot slot behandelt deze module SEPA, de gestandaardiseerde Europese betaalruimte voor zowel chartaal als giraal betalen. Module 2 gaat in op de uitvoerende rol van DNB in het chartale betalingsverkeer. De zorg voor de geldcirculatie is een basistaak van de centrale bank. Welke weg bewandelt een bankbiljet door de maatschappij en hoe zorgt DNB voor voldoende, echte en schone eurobiljetten? Vertrouwen in het financiële stelsel is essentieel voor het goed functioneren van een economie. Dan kunnen bedrijven zich volledig concentreren op hun kerntaak: geld verdienen. Financiële stabiliteit vormt daarom de rode draad in het werk van DNB. Of je nu betaalt met bankbiljetten of geld giraal overboekt, het moet veilig en betrouwbaar zijn. Bankbiljetten moeten echt zijn, betaalpassen mogen niet worden gekraakt en computersystemen behoren niet uit te vallen. En banken mogen al helemaal niet omvallen als dominostenen. Dit alles komt aan bod in module 3. Module 4 tenslotte behandelt de kosten en efficiëntie van het retail betalingsverkeer. Het ene betaalmiddel is wat sneller dan het andere, het andere is misschien wat goedkoper. Er is één overeenkomst: betalen kost altijd geld. Hoe zit het met de kosten van het betalings verkeer en wie draait daar voor op? Hoe kunnen we er met zijn allen voor zorgen dat de maatschappelijke kosten worden teruggedrongen? Onder andere in het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) wordt daar over gesproken. Voor wie is deze lesbrief bestemd? Deze lesbrief is primair ontwikkeld voor de tweede fase van het voortgezet onderwijs. De lesbrief is zowel voor Havo als voor Vwo bestemd. Er is geen aparte verdieping van de stof voor Vwo aangebracht. Na afloop weet de leerling op welke verschillende manieren je kunt betalen, wat chartaal en giraal geld is, hoe de banken hun saldi onderling verrekenen en wat de trends zijn in het retail betalingsverkeer, zowel in Nederland als in Europa. Hij kent de rol van DNB in het betalingsverkeer, zowel operationeel als op het gebied van vertrouwen en veiligheid. Hij weet dat iedere manier van betalen specifieke kosten kent en dat kostenbesparingen kunnen worden gerealiseerd door de diverse betaalmiddelen zo efficiënt mogelijk in te zetten. Tot slot realiseert de leerling zich dat betalen niet kosteloos is, dat geld ook geld kost.

5 5 Inleiding Vaardigheden en domeinen De lesbrief Ook geld kost geld doet een beroep op een groot aantal vaardigheden van de leerling. Rekenen, informatie zoeken en verzamelen komt allemaal aan bod. De vakinhoudelijke domeinen zijn: Domein F: Bankwezen Domein G: Geldwezen Domein H: Consumeren en Welvaart Domein I: Produceren en Welvaart Domein J: Goederenmarkt Domein N: Markt, overheid en economische orde Andere informatiebronnen De lesbrief kan worden gecombineerd met het vertonen van de DVD Vertrouwd met geld. Hierin wordt de levensloop van een bankbiljet behandeld. Alle stadia komen aan bod: van bankbiljettenfabriek tot geldtransporteur; van geldautomaat tot sorteermachine. Op staat allerlei informatie over het betalingsverkeer en de rol van DNB. Ook is een nuttige website. Alle producten zijn gratis te bestellen via de website van DNB of door middel van een mail aan Tot slot biedt het DNB Bezoekerscentrum in Amsterdam aanschouwelijk onderwijs. Een van de hoogtepunten in het centrum is het vals-geldlaboratorium. De valse eurobiljetten liggen daar voor het grijpen. Bij wijze van spreken dan! Bestellen of reageren? Het is denkbaar dat u commentaar heeft op deze lesbrief. Wat kan anders of moet beter? Misschien hebt u suggesties voor andere thema s of educatieve producten? Uw opmerkingen worden zeer gewaardeerd. U kunt ze mailen naar: Via dat mailadres kunt u ook extra leerlingenboekjes of docentenhandleidingen bestellen. Gelieve het adres van de school in de mail te zetten. De Nederlandsche Bank NV Afdeling Communicatie

6 6 Schema betaalmiddelen Chartaal (= contant) 1. Munten 2. Bankbiljetten 6. Creditcardgegevens mailen/invullen op formulier, bijvoorbeeld bij het via internet boeken van een vliegreis of huren van een auto in het buitenland. Giraal schriftelijk overmaken 1. Overschrijven door middel van een overschrijvingsformulier 2. Met een acceptgiro Opmerkingen: Voor een girale betaling heb je een altijd een bank(giro) rekening nodig. Giraal elektronisch overmaken 1. Pinpas gebruiken. 2. Internetbankieren: inloggen op mijn...bank.nl en online overschrijven. 3. ideal: het online betalen van je aankoop in een webwinkel bij je eigen bank (internet bankieren); opgezet door grote commerciële banken in Nederland. 4. Incasso. De machtiging kan schriftelijk of elektronisch zijn verstrekt, maar de feitelijke betaling is altijd elektronisch. 5. Creditcardbetaling in de winkel door handtekening zetten op een bon met creditcardnummer, of door pincode in te voeren van creditcard.

7 7 Richtantwoorden Module 1 1. Chartaal betalen is anoniem, er wordt niets vastgelegd. Handig bijvoorbeeld als het om zwart geld gaat. Ook kun je niet overal elektronisch betalen, al komen er steeds meer mobiele betaalautomaten. Op sommige markten, zoals op de veemarkt en de automarkt, is het heel gewoon om met bankbiljetten te betalen. 5. Retail betekent detailhandel. 6. Met een grote steekproef onder consumenten en winkeliers vragen hoe vaak en waarvoor (en hoeveel) ze chartaal geld hebben uitgegeven. Dat moet je wel dagelijks doen en niet bijvoorbeeld eens in de week, want veel kleine transacties worden anders vergeten. 2. Uit gewoonte betalen veel mensen nog met bankbiljetten en munten en het gaat vaak wat sneller. Hoewel je inmiddels bijna overal kunt pinnen en op de meeste plekken het tarief voor pinnen bij een klein bedrag is afgeschaft. Bij betaling met bankbiljetten en munten kun je direct in je portemonnee zien hoeveel geld je nog hebt. 3. Het eurogebied bestaat op dit moment (2014) uit 18 landen. De bekende 12 van het begin en de landen die er later bij zijn gekomen, te weten Slovenië, Cyprus, Malta, Slowakije, Estland en Letland. 4. Het tegoed van EUR 50 dat jij hebt op je bank, wordt gestuurd naar de Duitse bank van je vriend. Die Duitse bank zorgt ervoor dat het geld op de rekening van jouw vriend komt en meldt dit aan je vriend. Je vriend zal dat op zijn dagafschrift of op zijn computerscherm kunnen lezen. Nu kan hij naar de geldautomaat in zijn stad gaan om de EUR 50 eruit te halen. 7. De elektronische overschrijvingen (internetbankieren en de incasso s) nemen enorm toe. Dat geldt ook voor de pinbetalingen, terwijl de schriftelijke overschrijvingen afnemen. 8. ideal-betalingen zijn betalingen van aankopen in webwinkels door internetbankieren in je vertrouwde bankierprogramma. 9. Met de pinpas heb je altijd (gepast) geld op zak (mits voldoende saldo natuurlijk). Het is ook veiliger, zowel voor consument als winkelier, omdat je het geld (zowel van de consument als in de kassa van de winkelier) niet kan verliezen en het kan niet gestolen worden. Ook krijg je later een overzicht van je uitgaven op het afschrift van de bank of op je computer.

8 8 Richtantwoorden Module Als je anoniem wilt betalen kun je dat beter met bankbiljetten (en munten) doen. Zo n betaling wordt nergens vastgelegd. 11. Het gemiddelde transactiebedrag in 2011 voor pinnen bedroeg EUR 83 miljard/2.285 miljoen = EUR 36,32, Chippen EUR 0,5 miljard/177 miljoen = EUR 2,82 en creditcard EUR 4 miljard/ 39 miljoen = EUR 102,56. Opvallend: chippen voor kleinere bedragen en creditcard voor hogere bedragen. 12. Pinnen wordt steeds populairder, ook voor kleine bedragen. Onder andere omdat aan de consument steeds minder vaak kosten in rekening worden gebracht voor het pinnen van kleine bedragen. Ook voor de winkelier is pinnen goedkoper geworden. 13. IBAN staat op het dagafschrift of op jouw persoonlijke site voor internetbankieren. 14. Internationale code van de bank staat op het dagafschrift. 15. Op weg naar SEPA kan er al steeds makkelijker met de pinpas betaald worden, maar dat geldt nog niet voor alle landen en winkels. Consumenten zijn terughoudend omdat men soms alleen handtekening hoeft te zetten en geen pincode hoeft in te voeren. Het gebruik van bankbiljetten en creditcard is dan makkelijker. Als SEPA volledig is ingevoerd, kun je overal in het eurogebied even makkelijk betalen met je pinpas. 16. SEPA heeft voor de consument het voordeel dat hij dan overal in het eurogebied probleemloos kan betalen door middel van incasso s (dit kon vóór de komst van SEPA niet), overschrijvingen en pinnen. En wel op dezelfde manier als in zijn eigen land. Ook heeft hij keuzevrijheid met betrekking tot het land waar hij een rekening aanhoudt. Tot slot gaan de tarieven mogelijk omlaag als gevolg van meer concurrentie en schaalvergroting. 17. SEPA heeft voor bedrijven het voordeel dat het toenemende aantal internationale betalingen het zaken doen over de grens zal stimuleren. Bedrijven met vestigingen in meerdere landen kunnen hun betalingsverkeer nu via één bank laten lopen, wat de kosten drukt. Winkeliers kunnen van buitenlanders ook betalingen met bankpas accepteren in plaats van contant geld, wat veiliger is voor ze. 18. SEPA maakt het mogelijk dat men met eenzelfde gemak klant kan worden van iedere bank binnen het eurogebied. De banken kunnen een groter klantenbestand

9 9 Richtantwoorden Module 1 verwerven en dus op grotere schaal werken. Binnen het eurogebied zal het de concurrentie tussen banken dus versterken, wat in principe kan leiden tot betere dienstverlening tegen lagere tarieven.

10 10 Richtantwoorden Module 2 1. De centrale bank maakt zelf het geld en beschikt zo over een onuitputtelijke bron. dag ook minder hoeft af te storten. En een kleinere kas is veiliger, leidt tot minder overvallen en een lagere schade. 2. De Nederlandse euromunten worden geproduceerd door de Koninklijke Nederlandse Munt in Utrecht. 8. Het veiligheidsvoordeel is het kleinere risico van verlies of diefstal omdat er minder te halen is. 3. De eurobiljetten en -munten werden ingevoerd op 1 januari In 18 eurolanden kun je momenteel (2014) betalen met de euro: de 12 landen van de introductie van de euro en daarna Slovenië, Cyprus, Malta, Slowakije, Estland en Letland. 9. Een EUR 5 biljet is groen/grijs omdat dat biljet het meest wordt gebruikt en het snelst vies wordt. Bij de groen/grijze kleur valt dat minder op. 5. Boekenbon, cd-bon, bioscoopbon, VVV-bon, e.d. 6. Met waardebonnen kun je slechts een beperkt aantal producten of diensten kopen. Bijvoorbeeld een bioscoopkaartje of een bos bloemen. Met de euro kun je van alles kopen. 7. Een voordeel voor de klant is dat hij niet naar een geldautomaat hoeft om geld op te nemen. Het kan voor de winkelier ook een vorm van klantenbinding zijn door deze service die hij verleent. Een voordeel voor de winkelier is dat zijn kassa minder vol is, zodat hij aan het eind van de

11 11 Richtantwoorden Module 3 1. Watermerk; doorzichtcijfer; veiligheidsdraad; streephologram of vierkant hologram; glanzende band of van kleur veranderend waarde cijfer; voelbare inkt. 2. Een biljet van EUR 20 heeft een paar andere echtheidskenmerken dan een biljet van EUR 50. Zo heeft een biljet van EUR 20 een streephologram en een biljet van 50 een vierkant hologram. Een biljet van 20 heeft aan de achterkant een glanzende band, terwijl bij het 50-je aan de achterkant het waarde cijfer rechtsonder van kleur verandert. 3. Zie Er worden jaarlijks tot valse bankbiljetten aangetroffen in Nederland. Dat lijkt misschien veel, maar is in feite weinig. Het is slechts een fractie van de totale bankbiljettencirculatie. De totale bankbiljettencirculatie in ons land is, anders dan in het tijdperk van de gulden, niet precies bekend omdat we niet weten hoeveel eurobiljetten uit het buitenland komen. De economische schade van valse euro s (enkele miljoenen euro s) is ook beperkt als je het vergelijkt met bijvoorbeeld winkeldiefstal (circa EUR 1 miljard schade). 4. Nee, alles wat je kunt maken kan je ook namaken. Blijft dus over het namaken zo moeilijk mogelijk te maken. Daarom zijn centrale banken ook voortdurend bezig nieuwe biljetten te ontwikkelen. De nieuwe serie eurobankbiljetten is daar een goed voorbeeld van. 5. Geld maakt het ruilen makkelijker/sneller dan wanneer er ruilhandel van goederen zou zijn. Daardoor is een vergaande taakverdeling (specialisatie) tussen bedrijven mogelijk, met alle economische voordelen van dien. 6. DNB verzorgt de uitgifte en distributie van bankbiljetten in Nederland; DNB oefent toezicht uit op betaalsystemen van banken en op betaalproducten; banken houden een rekening aan bij DNB; DNB leidt maatschappelijke discussies over betalingsverkeeraangelegenheden (zie volgende module). 7. Operationeel risico: door technische problemen kan een betaalsysteem down gaan; liquiditeitsrisico: de betalende bank heeft tijdelijk een gebrek aan geld; kredietrisico: de ontvangende bank krijgt haar geld niet; systeemrisico: door een domino-effect van bank naar bank kan het hele financiële stelsel in elkaar storten. 8. Spreekt voor zich. 9. Skimming.

12 12 Richtantwoorden Module Phishing. 11. De lener wil de garantie dat hij zijn geld terug krijgt en eist een extra zekerheid, bijvoorbeeld in de vorm van onroerend goed of waardepapier zoals obligaties of aandelen. Voorbeelden: een hypotheek met het huis als onderpand. Of als een bank geld leent bij DNB moet zij bepaalde waardepapieren als onderpand geven.

13 13 Richtantwoorden Module 4 1. Het gaat om investeringen van alle partijen die betrokken zijn bij betalen, ook investeringen in tijd. Het gaat niet om tarieven/kosten die in rekening worden gebracht, want daarvoor geldt dat wat voor de één uitgaven zijn, voor de ander inkomsten zijn. Voorbeelden van maatschappelijke kosten: Consument: tijd en kosten gemaakt om geld uit de geldautomaat te halen; tijd nodig voor betalen (tijd is geld dus!) Winkelier: tijd en kosten voor klaar maken van de kassa s, afstorten, tellen, bestellen etc.; kassa s; tijd nodig voor afrekenen met de klant; kosten van overval, vals geld; verzekering. Banken: aannemen van geld, tellen, opslaan; kosten van transport; geldautomaten; geldtelcentrales. De Nederlandsche Bank: productiekosten van bankbiljetten; kosten van opslaan, transport, beveiliging; kosten van bankbiljettensorteermachines. Koninklijke Nederlandse Munt: productiekosten van munten. 2. Front office wil zeggen de werkzaamheden in dat deel van het kantoor dat contact heeft met de klant. Back office wil zeggen alle werkzaamheden die verder moeten worden verricht. Dit is voor de klant achter de schermen. De kosten zijn hoofdzakelijk personeelskosten. 3. De totale kosten van het toonbankbetalingsverkeer waren in het jaar van onderzoek EUR 2,345 miljard; namelijk 6,7 miljard transacties x EUR 0,35 per transactie. 4. Kosten als percentage van de omzet: EUR 2,345 miljard gedeeld door EUR 139 miljard = 1,69%. 5. Van goedkoop naar duurder: Chipknip, chartaal geld; pinpas; creditcard. Voor een chipknip-betaling is geen internetverbinding nodig en voor een PIN-betaling wel. 6. Algemeen: variabele kosten veranderen als er meer wordt geproduceerd en vaste kosten niet. Hier geldt: variabele kosten stijgen bij een groter aantal transacties of bij een grotere waarde van de transacties. Vaste kosten worden eenmalig gemaakt en zijn niet afhankelijk van het aantal transacties of de waarde daarvan. 7. Bij een pinbetaling bestaan de kosten uit het tijdsbeslag op het computernet en de verwerking door Equens. Dit is onafhankelijk van de grootte van het bedrag. Bij een contante betaling bestaan de kosten uit het gebruik van bankbiljetten en munten. Het gaat dan vooral om de kosten van transport, opslag, tellen en controleren. Hoe hoger het bedrag, des te hoger de kosten.

14 14 Richtantwoorden Module 4 8. Marginale kosten. 9. In euro extra: 14,78 1,86 = EUR 16, In euro extra: 14, ,60 = EUR 33,38. Tabel 3 Variabele kosten van contante betalingen en pin betalingen in 2009 en Contant Pinpas Contant Pinpas Variabele kosten voor één extra transactie 14,78 cent 18,06 cent 15,45 cent 18,87 cent Variabele kosten voor één euro extra omzet 0,93 cent 0,023 cent 0,97 cent 0,024 cent 11. Stel het gevraagde evenwichtsbedrag is B (in euro s) Dan geldt: 14,78 + 0,93 B = 18,06 + 0,023 B. En geldt: 3,28 = 0,907 B. Dus B = 3,28 / 0,907 = EUR 3,61. Uit de tabel blijkt ook al dat bij een extra betaling van EUR 2 chartaal geld goedkoper is dan pinnen, maar dat bij een extra betaling van EUR 20 pinnen goedkoper is. De evenwichtswaarde lag in 2009 dus bij EUR 3, Financiële prikkels: contant geld duurder maken (voor de winkelier bijvoorbeeld afstorten duurder maken; voor de consument bijvoorbeeld opname uit geldautomaat niet langer gratis laten zijn) en pinpas goedkoper maken (pinapparaat goedkoper en variabele kosten lager voor winkelier; gratis bankpas voor consument en geen extra kosten voor pinnen van lage bedragen; je krijgt een korting als je pint!). Niet financiële prikkels: meer voorlichting over de voordelen van het gebruik van de pinpas. 13. Minder kosten voor papier, snellere verwerkingen dus meer verwerkingen in kortere tijd, minder handwerk bij verwerking door automatisering.

15 15 Colofon De Nederlandsche Bank NV Afdeling Communicatie Maart 2014 Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van DNB

16

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld ers zijn over het algemeen positief over de bestaande betaalmogelijkheden, maar toch betaalt men in of naar het buitenland niet altijd zoals men zou willen. Zo is de tevredenheid over de acceptatie van

Nadere informatie

Concept Ruil. begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer)

Concept Ruil. begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer) DIGITALE LESBRIEF CONTANTE BETALINGEN GETELD Doelgroep: SLU: 4 havo, 4 vwo 1 lesuur, exclusief huiswerkopdracht Concept Ruil begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer

Nadere informatie

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Vanaf 28 januari 2008 zullen consumenten en bedrijven Europees kunnen gaan betalen. Op die datum komen banken in het hele eurogebied

Nadere informatie

Grensoverschrijdend betaalgedrag van Nederlanders in 2014

Grensoverschrijdend betaalgedrag van Nederlanders in 2014 Grensoverschrijdend betaalgedrag van Nederlanders in 2014 Uitkomsten DNB onderzoek naar hoe Nederlanders betalen in en naar het buitenland 1 Nederlanders gebruiken in het buitenland vaker contant geld

Nadere informatie

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen SEPA: betalingsverkeer zonder grenzen In een groot deel van Europa worden de grenzen voor het betalingsverkeer afgeschaft. Er komt één grote Europese

Nadere informatie

http://www.economiepagina.com - Alle nuttige economielinks bij elkaar!

http://www.economiepagina.com - Alle nuttige economielinks bij elkaar! Opgave 1 Gulden (ƒ) wordt euro ( ) Geld is een (1) aanvaard ruilmiddel. De maatschappelijke geldhoeveelheid in Nederland bestaat uit munten, bankbiljetten en (2). De komende jaren worden de functies van

Nadere informatie

Gewoon zo! Geld: Wat moet je weten als je gaat winkelen? MAKKELIJKLEZENGIDS OVER GELD

Gewoon zo! Geld: Wat moet je weten als je gaat winkelen? MAKKELIJKLEZENGIDS OVER GELD Gewoon zo! Geld: Wat moet je weten als je gaat winkelen? MAKKELIJKLEZENGIDS OVER GELD Betalen Als je een boodschap doet of bijvoorbeeld een trui koopt, moet je afrekenen. Betalen kan op verschillende manieren.

Nadere informatie

Contant geld: gedrag en beleving van retailers

Contant geld: gedrag en beleving van retailers Contant geld: gedrag en beleving van retailers Uitkomsten DNB onderzoek, in samenwerking met Panteia, naar het gedrag en de beleving van retailers ten aanzien van contant geld Retailers zijn een belangrijke

Nadere informatie

13 Cluster 12: de benzineservicestations

13 Cluster 12: de benzineservicestations 13 Cluster 12: de benzineservicestations 13.1 Typering van het cluster Tot dit cluster behoren alle tankstations in Nederland met de daarbij behorende winkels (tankshop). Nederland telt circa 2.200 benzineservicestations,

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over geld Een spreekbeurt over geld, leuk! Dat zal iedereen aanspreken, want we hebben er allemaal mee te maken en de meesten kopen graag leuke dingen.

Nadere informatie

Particulier betalingsverkeer 2016. Betaalpakketten, betaalrekeningen, bankpassen en creditcards

Particulier betalingsverkeer 2016. Betaalpakketten, betaalrekeningen, bankpassen en creditcards Tarieven en limieten Particulier betalingsverkeer 2016 Betaalpakketten, betaalrekeningen, bankpassen en creditcards Rabo DirectPakket met Rabo WereldPas extra Rabo WereldPas Rabo BaseCard 1 /RaboCard extra

Nadere informatie

Lees het verhaal over Geld eens rustig door. Maak voor jezelf een samenvatting of powerpoint.

Lees het verhaal over Geld eens rustig door. Maak voor jezelf een samenvatting of powerpoint. Jouw spreekbeurt over GELD. Een spreekbeurt over geld, leuk! Dat zal iedereen aanspreken, want we hebben er allemaal mee te maken en de meesten kopen graag leuke dingen. Maar ja, dan moet je wel geld hebben.

Nadere informatie

6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling

6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling 6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling 6.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met veel bestellingen die bij aflevering, direct daarna of direct daaraan voorafgaand worden betaald,

Nadere informatie

Tarieven zakelijk betalingsverkeer Per 1 januari 2008

Tarieven zakelijk betalingsverkeer Per 1 januari 2008 Tarieven zakelijk betalingsverkeer Per 1 januari 2008 Algemeen Rabo OndernemersPakket 1 (ROP) per maand 7,90 ROP met Startersvoordeel 2 per maand 2,40 Rabo VerenigingsPakket 3 per maand 7,50 Rekening-Courant

Nadere informatie

Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer

Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer per 1 januari 2009 Tarieven Binnenland Girale bijschrijvingen Overboeking EUR 0,14 Acceptgiro EUR 0,25 Spoedoverboeking EUR 1,19 Incasso via OfficeNet/Internet Bankieren/Access

Nadere informatie

3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties

3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties 3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties 3.1 Typering van het cluster Winkels in food met een laag transactiebedrag zijn vooral de versspeciaalzaken. Als uitgegaan wordt van de standaardindeling

Nadere informatie

EURO. Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro.

EURO. Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro. EURO Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro. Muntgeld Bankbiljetten EURO Hadden jullie al gezien dat er 2 briefjes zijn van 5 euro? oud briefje nieuw briefje

Nadere informatie

9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers

9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers 9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers 9.1 Typering van het cluster Nederland telt ongeveer 11.000 cafés, die behoren tot ruim 9.600 ondernemi n- gen. Kenmerkend voor de cafés is gewoonlijk de kleine schaal

Nadere informatie

11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers

11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers 11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers 11.1 Typering van het cluster Onder de verzamelnaam maaltijdverstrekkers vallen de restaurants in al hun verschijningsvormen: van eetcafé en fastfoodrestaurant

Nadere informatie

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2014

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2014 Betaalpakketten en betaalrekeningen Tarief per maand Rabo RiantPakket met Rabo GoldCard en Rabo WereldPas 5,50 extra Rabo GoldCard 2,35 extra Rabo WereldPas 0,70 extra Betaalrekening 0,90 Rabo TotaalPakket

Nadere informatie

Opdracht 1 Het oude Nederlandse geld had allemaal bijnamen. Welke combinaties zijn goed (verbind ze met een streep)? 1.000 gulden

Opdracht 1 Het oude Nederlandse geld had allemaal bijnamen. Welke combinaties zijn goed (verbind ze met een streep)? 1.000 gulden Inleiding Nederlanders betaalden in 2007 5,5 miljard keer contant, dat wil zeggen met bankbiljetten of munten. Daarvan vond de betaling 4,9 miljard keer plaats aan de kassa en 600 miljoen keer aan elkaar.

Nadere informatie

2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties

2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties 2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties 2.1 Typering van het cluster Het cluster 'grote bedragen, veel transacties' omvat de detailhandelsbranches warenhuizen, bouwmarkten en supermarkten. Zij hebben

Nadere informatie

zakelijk betalingsverkeer 2013 Basistarief zakelijke rekeningen 4,35 per maand per rekening

zakelijk betalingsverkeer 2013 Basistarief zakelijke rekeningen 4,35 per maand per rekening tarieven zakelijk betalingsverkeer 2013 Betaalrekeningen en pakketten Basistarief zakelijke rekeningen 4,35 per maand per rekening Basistarief zakelijke rekeningen niet ingezetenen (1) 27,00 per maand

Nadere informatie

7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen

7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen 7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen 7.1 Typering van het cluster Het cluster omvat alle bedrijven die als hoofdactiviteit op de markt food producten verkopen zoals vlees, vis, groenten en fruit,

Nadere informatie

4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag

4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag 4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag 4.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een laag transactiebedrag zijn er in vele verschijningsvormen. Als uitgegaan wordt van de standaardindeling

Nadere informatie

tarieven zakelijk betalingsverkeer Blad 1 van 8

tarieven zakelijk betalingsverkeer Blad 1 van 8 tarieven zakelijk betalingsverkeer 2012 Blad 1 van 8 Tarieven Binnenland Girale bijschrijvingen Overboeking 0,14 Acceptgiro 0,25 Spoedoverboeking 1,19 Incasso via Internet Bankieren/Access Online 0,082

Nadere informatie

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een hoog transactiebedrag zijn vooral te vinden in de modesector, in de bruin- en witgoedsector,

Nadere informatie

8 Cluster 7: Ambulante handel, non-food

8 Cluster 7: Ambulante handel, non-food 8 Cluster 7: Ambulante handel, non-food 8.1 Typering van het cluster Het cluster omvat alle bedrijven die als hoofdactiviteit op de markt non-foodproducten verkopen zoals kleding, schoeisel, beeld- en

Nadere informatie

Veilig betalen in Nederland

Veilig betalen in Nederland De meeste consumenten zijn positief over de veiligheid van het Nederlandse betalingsverkeer. Dat blijkt uit onderzoek dat dnb heeft uitgevoerd, onder meer naar aanleiding van de toename van pinpasfraude

Nadere informatie

Betalen? Wij zijn uw bank.

Betalen? Wij zijn uw bank. Betalen? Wij zijn uw bank. U wilt eenvoudig uw bankzaken regelen? Met ons betaalpakket doet u dat op úw manier. In deze tijd kunt u niet meer zonder een betaalpakket. Pinnen, overboeken en betalen. Op

Nadere informatie

Tarieven zakelijk betalingsverkeer 2010 Per 1 januari 2010

Tarieven zakelijk betalingsverkeer 2010 Per 1 januari 2010 Tarieven zakelijk betalingsverkeer 2010 Per 1 januari 2010 Pakketten/ Algemeen Rabo OndernemersPakket 1 per maand 8,50 Rabo OndernemersPakket met Startersvoordeel 2 per maand 3,00 Rabo VerenigingsPakket

Nadere informatie

12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant

12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant 12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant 12.1 Typering van het cluster Tot dit cluster behoren de hotel-restaurants en de hotels (hotels en pensions zonder vrij toegankelijk restaurant). Nederland telt

Nadere informatie

2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper

2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper 2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper Inhoudsopgave 2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper Hoofdstuk 1: Sterke groei aantal pinbetalingen in Nederland 3 Hoofdstuk 2: Contactloos

Nadere informatie

Veel gestelde vragen. aan DNB

Veel gestelde vragen. aan DNB Veel gestelde vragen aan DNB Ons goud DNB beheert de goudvoorraad van Nederland. Bij elkaar 612.500 kilo. Dit goud is ons nationale appeltje voor de dorst. Het ligt opgeslagen in de kluizen van DNB en

Nadere informatie

Bankieren vanuit uw stoel. Tel. (0475) 500 500. Dichtbij, betrokken en toonaangevend. Rabobank Roermond-Echt www.rabobank.

Bankieren vanuit uw stoel. Tel. (0475) 500 500. Dichtbij, betrokken en toonaangevend. Rabobank Roermond-Echt www.rabobank. Bankieren vanuit uw stoel Tel. (0475) 500 500 Dichtbij, betrokken en toonaangevend Rabobank Roermond-Echt www.rabobank.nl/roermond-echt Dit wilt u Zo werkt het Waar Opmerking Algemene informatie en advies

Nadere informatie

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Kiest u voor voordelig bankieren? Dan zit u goed bij de ING. Met dit kostenoverzicht weet

Nadere informatie

Dit wil zeggen dat de betaling gebeurt met papiergeld en muntstukken. De Europese centrale bank (ECB) geeft de biljetten en muntstukken uit.

Dit wil zeggen dat de betaling gebeurt met papiergeld en muntstukken. De Europese centrale bank (ECB) geeft de biljetten en muntstukken uit. Betalingswijzen Rechtstreekse betaling: Betaling met chartaal geld Dit wil zeggen dat de betaling gebeurt met papiergeld en muntstukken. De Europese centrale bank (ECB) geeft de biljetten en muntstukken

Nadere informatie

Betalen? Wij zijn uw bank.

Betalen? Wij zijn uw bank. Betalen? Wij zijn uw bank. 2 U wilt eenvoudig uw bankzaken regelen? Met ons betaalpakket doet u dat op úw manier. In deze tijd kunt u niet meer zonder een betaalpakket. Pinnen, overboeken en betalen. Op

Nadere informatie

December 2014 Betalen aan de kassa 2013

December 2014 Betalen aan de kassa 2013 December 2014 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland

Nadere informatie

Omdat u er niet alleen voor staat Een aandeel in elkaar

Omdat u er niet alleen voor staat Een aandeel in elkaar Samen bankieren Omdat u er niet alleen voor staat Een aandeel in elkaar Leeswijzer Handige hulpmiddelen om zelfstandig te bankieren: 3 - Geld opnemen 3 - Rabo Internetbankieren en de Rabo Bankieren App

Nadere informatie

Betaalrekeningen wéér duurder

Betaalrekeningen wéér duurder BANKKOSTEN HOGERE KOSTEN, LAGERE RENTE Betaalrekeningen wéér duurder Vergeleken met onze peiling vorig jaar verhoogden bijna alle banken de kosten voor hun betaalproducten. Niet alleen de vaste kosten

Nadere informatie

zakelijk betalingsverkeer 2014 Zakelijke rekening 5,00 per rekening per maand Derdengelden rekening 5,00 per rekening per maand

zakelijk betalingsverkeer 2014 Zakelijke rekening 5,00 per rekening per maand Derdengelden rekening 5,00 per rekening per maand tarieven zakelijk betalingsverkeer 2014 Betaalproducten Betaalrekeningen Zakelijke rekening 5,00 per rekening per maand Derdengelden rekening 5,00 per rekening per maand Vreemde Valuta rekening 5,00 per

Nadere informatie

Verkoop- en goederenadministratie

Verkoop- en goederenadministratie Elobase Detailhandel kerntaak 3 Theorieboek voor een deel van het theorie-examen Verkoop- en goederenadministratie Ondernemer Manager Theorieboek KT3, hoofdstuk Verkoop- en goederenadministratie. Wat ga

Nadere informatie

Geld en betalen vmbo12

Geld en betalen vmbo12 banner Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 19 juni 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/62155 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer

Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer De fraude met pinpassen is de afgelopen twee jaar aanzienlijk afgenomen na een stijging in 2003, blijkt uit onderzoek van de Nederlandsche Bank

Nadere informatie

SEPA. single euro payments area. Gemakkelijker betalen in Europa

SEPA. single euro payments area. Gemakkelijker betalen in Europa SEPA single euro payments area Gemakkelijker betalen in Europa Inhoud Inleiding 1. SEPA de Europese invalshoek Waarom Europees betalingsverkeer? Gelijke standaarden en regels Hoeveel landen doen mee? Wat

Nadere informatie

Het betalingsverkeer: Wil je bij me pinnen?

Het betalingsverkeer: Wil je bij me pinnen? Deze casusopdracht gaat over het betalingsverkeer in supermarkten. Voor het beantwoorden van de vragen moet je gebruik maken van de drie informatiebronnen die na de vragen staan gegeven. In informatiebron

Nadere informatie

Voorwaarden JongWijs Pakket

Voorwaarden JongWijs Pakket Voorwaarden JongWijs Pakket Dit zijn de Voorwaarden JongWijs Pakket. In dit document leest u welke afspraken er gelden voor het JongWijs Pakket. Bijvoorbeeld dat u als wettelijk vertegenwoordiger het JongWijs

Nadere informatie

Oranje is Samen ondernemen WELKOM

Oranje is Samen ondernemen WELKOM Oranje is Samen ondernemen WELKOM Juni 2013 Oranje is kansen zien Oranje is ING ING zet zich in voor Ondernemend Nederland. Dit doen we door het bieden van financiële oplossingen en het gemakkelijk maken

Nadere informatie

6 Het betalings- en effectenverkeer

6 Het betalings- en effectenverkeer 6 Het betalings- en effectenverkeer 6.1 nleiding Betaalsystemen functioneren goed Concurrentie en integratie effectenmarkt neemt toe Elektronisch betalen groeit verder Fundamenten voor Europese betaalmarkt

Nadere informatie

10 Cluster 9: Horeca, spijsverstrekkers

10 Cluster 9: Horeca, spijsverstrekkers 10 Cluster 9: Horeca, spijsverstrekkers 10.1 Typering van het cluster Onder de verzamelnaam spijsverstrekkers valt een grotere variëteit aan horecabedrijven die zich richten op de snelle hap: de cafetaria's,

Nadere informatie

Rapportage van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) over 2008

Rapportage van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) over 2008 2009D50896 27 863 Rapportage van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) over 2008 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld... oktober 2009 Binnen de vaste commissie voor Financiën hebben

Nadere informatie

Betalen Wij zijn uw bank.

Betalen Wij zijn uw bank. Betalen Wij zijn uw bank. 2 U wilt eenvoudig uw bankzaken regelen? Met ons betaalpakket doet u dat op úw manier. In deze tijd kunt u niet meer zonder een betaalpakket. Pinnen, overboeken en betalen. Op

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Ook bij u!

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Ook bij u! pinnen gaat beginnen. Ook bij u! pinnen gaat beginnen. Ook bij u! Nederland stapt over op het pinnen met de chip in plaats van met de magneetstrip. De eerste pilots van het nieuwe pinnen zijn gestart.

Nadere informatie

Op vakantie in het buitenland. Als je ouder bent, kun je met een bankpas overal geld opnemen.

Op vakantie in het buitenland. Als je ouder bent, kun je met een bankpas overal geld opnemen. Tekst bij powerpointpresentatie spreekbeurt basisschool Dia 1: Inleiding Wie is er wel eens bij een bank geweest?. Wie van jullie heeft al een eigen bankrekening?.. In Nederland heeft 8 van de 10 jongeren

Nadere informatie

Betalen aan de kassa 2015

Betalen aan de kassa 2015 Betalen aan de kassa 2015 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland in 2015 1 Gebruik van betaalmiddelen 2010-2015 Grafiek 1a: Totaal

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer

Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer Actuele ontwikkelingen in het betalings- en effectenverkeer Betaalorganisatie Currence en de winkeliers hebben maatregelen genomen om het kopiëren van de magneetstrip op pinpassen tegen te gaan. Oude terminals

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de euro Met de euro heb je een actueel en interessant onderwerp voor jouw spreekbeurt. Als Rabobank hebben we veel met deze munt te maken. We

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst VFI. P.M. Mallekoote Algemeen Directeur Currence. Den Haag, 8 april 2008

Voorlichtingsbijeenkomst VFI. P.M. Mallekoote Algemeen Directeur Currence. Den Haag, 8 april 2008 Introductie ideal Voorlichtingsbijeenkomst VFI P.M. Mallekoote Algemeen Directeur Currence Den Haag, 8 april 2008 Agenda Achtergrond Currence Wat is ideal? Het succes van ideal in Nederland Naar een Europese

Nadere informatie

Mogelijkheden van de Privérekening

Mogelijkheden van de Privérekening Betalen Meer voor minder Betalen Tegenwoordig heeft iedereen wel een bankrekening. Hoe uw bankrekening eruit ziet, hangt af van uw wensen. Het gaat immers om meer dan alleen een overzicht van ontvangsten,

Nadere informatie

Pin2Connect. Zorgeloos betalen

Pin2Connect. Zorgeloos betalen Pin2Connect Zorgeloos betalen PetrolConnect is voor alle IT & Communicatie diensten van uw tankstation. Drie zaken die sowieso nodig zijn voor een tankstation zijn het gemak van pinnen, muziek en natuurlijk

Nadere informatie

De Knab Visa Card in het kort

De Knab Visa Card in het kort De Knab Visa Card in het kort De Knab Visa Card in het kort Gemakkelijk en veilig betalen in binnen- en buitenland. Dat kan met de Knab Visa Card. Of je nu een etentje in een restaurant afrekent of een

Nadere informatie

Creditcardgebruik in Nederland

Creditcardgebruik in Nederland Creditcardgebruik in Nederland Een onderzoek naar de beleving en het gedrag van Nederlandse consumenten Anneke Kosse De Nederlandsche Bank Oktober 2009 1. INLEIDING Aanbod & acceptatie creditcards beperkt

Nadere informatie

Uw betalingen zijn in goede handen bij PaySquare

Uw betalingen zijn in goede handen bij PaySquare Uw betalingen zijn in goede handen bij PaySquare Als ondernemer maakt u het uw klanten graag makkelijk. Wilt u uw klanten in staat stellen om iedere aankoop snel, gemakkelijk en veilig te betalen, dan

Nadere informatie

Hét adres voor al uw vragen over betalen, sparen, verzekeren en pensioenen

Hét adres voor al uw vragen over betalen, sparen, verzekeren en pensioenen Hét adres voor al uw vragen over betalen, sparen, verzekeren en pensioenen Inhoud De Informatiedesk van de Nederlandsche Bank 5 Depositogarantiestelsel 7 Uw pensioen achterhalen 9 Verzekeren 13 Guldens,

Nadere informatie

Ter voorbereiding. Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over DE EURO

Ter voorbereiding. Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over DE EURO Jouw spreekbeurt over DE EURO Met de euro heb je een actueel en interessant onderwerp voor jouw spreekbeurt. Als Rabobank hebben we veel met deze munt te maken. We helpen je graag een eind op weg. In dit

Nadere informatie

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Kiest u voor voordelig bankieren? Dan zit u goed bij de ING. Met dit kostenoverzicht weet

Nadere informatie

De Knab Visa Card in het kort

De Knab Visa Card in het kort De Knab Visa Card in het kort De Knab Visa Card in het kort Gemakkelijk en veilig betalen in binnen- en buitenland. Dat kan met de Knab Visa Card. Of je nu een etentje in een restaurant afrekent of een

Nadere informatie

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016 Datum 25 januari 2016 Kenmerk 16-01 Gustav Mahlerplein 33-35 1082 MS Amsterdam Postbus 83073 1080 AB Amsterdam Sterke groei elektronisch betalen in 2015 www.betaalvereniging.nl T 020 305 19 00 F 020 305

Nadere informatie

- Doorgest.: Ledenbrief Wat betekent de komst van SEPA voor gemeenten

- Doorgest.: Ledenbrief Wat betekent de komst van SEPA voor gemeenten pagina l van 2 zeist@zeist.nl - Doorgest.: Ledenbrief Wat betekent de komst van SEPA voor gemeenten Van: Aan: Datum: Onderwerp: Bijlagen: Tanja Knopperts zeist@zeist.nl 18-2-2010 11:41 Doorgest. : Ledenbrief

Nadere informatie

Hoe minder contant, hoe minder risico

Hoe minder contant, hoe minder risico Hoe minder contant, hoe minder risico Renate de Vree Er vinden nog regelmatig overvallen plaats op winkeliers, tankstations en horecaondernemers. Veel van die overvallen betreffen zogenaamde kassaroven.

Nadere informatie

Betalingen accepteren via PaySquare. Uw betalingen in goede handen

Betalingen accepteren via PaySquare. Uw betalingen in goede handen Betalingen accepteren via PaySquare Uw betalingen in goede handen Veilig betalingsverkeer Maak het uw klanten gemakkelijk Betalingen met betaalkaarten zijn veilig, kostenbesparend en omzetverhogend. Wilt

Nadere informatie

SEPA Veranderingen voor onderwijsland. 18 Juni 2010 Ernst Kokke, Capgemini

SEPA Veranderingen voor onderwijsland. 18 Juni 2010 Ernst Kokke, Capgemini SEPA Veranderingen voor onderwijsland 18 Juni 2010 Ernst Kokke, Capgemini Inhoud SEPA in een notendop Betalingsverkeer, het basismodel Huidige situatie in Europa Wat is SEPA? Impact van SEPA 1 SEPA in

Nadere informatie

Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards

Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards De Interchange Fee Regulation is een wetgeving vanuit de EU (Verordening (EU) 2015/751), waar elke issuer en acquirer die gevestigd

Nadere informatie

Pin2Connect. Zorgeloos betalen

Pin2Connect. Zorgeloos betalen Pin2Connect Zorgeloos betalen RecreatieConnect is een uniek concept voor de recreatiebranche. Eén totaalconcept voor alle IT & Communicatie diensten voor uw organisatie. RecreatieConnect biedt u diensten

Nadere informatie

Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet

Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet ISSN 1570-9558 Juli 2006 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet Veiligheid PIN hoog in het vaandel Alertheid voorkomt

Nadere informatie

Tarieven zakelijk betalingsverkeer

Tarieven zakelijk betalingsverkeer Tarieven zakelijk betalingsverkeer Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Wat kost het zakelijke betalingsverkeer bij de ING? In deze brochure vindt u alle tarieven voor zakelijke rekeninghouders. Zo weet

Nadere informatie

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Kostenoverzicht ING betaalproducten particulieren Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Kiest u voor voordelig bankieren? Dan zit u goed bij ING. Met dit kostenoverzicht weet u

Nadere informatie

Informatiepakketje voor de klant Versie 2008-08-13

Informatiepakketje voor de klant Versie 2008-08-13 Een aantal jaar geleden werden in Nederland de eerste internetbanken geopend. In het begin waren mensen nog een beetje terughoudend om via het internet te bankieren. Deze vrees is voor een groot gedeelte

Nadere informatie

Voorwaarden Betaaldiensten Particulieren

Voorwaarden Betaaldiensten Particulieren Voorwaarden Betaaldiensten Particulieren Inhoudsopgave 1. Onderwerp en voorwaarden 1.1. Waarvoor gelden deze voorwaarden? 1.2. Gelden er ook andere voorwaarden? 2. Betaalrekening 2.1. Waarvoor kunnen u

Nadere informatie

Innovaties in het betalingsverkeer: kansen en uitdagingen

Innovaties in het betalingsverkeer: kansen en uitdagingen 1 Innovaties in het betalingsverkeer: kansen en uitdagingen 1. Dank aan de organisatie voor de uitnodiging. Dank aan Detailhandel Nederland voor haar visie op innovaties in het betalingsverkeer. Mij is

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken.

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Heb jij inzicht in jouw geld- en bankzaken? Welke betaalvormen zijn er en

Nadere informatie

Betalen aan de kassa 2014

Betalen aan de kassa 2014 Betalen aan de kassa 2014 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland in 2014 1 Gebruik van betaalmiddelen 2010-2014 Tabel 1. Gebruik

Nadere informatie

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2012

Tarieven en limieten particulier betalingsverkeer 2012 Betaalpakketten en betaalrekeningen Tarief per kwartaal Rabo RiantPakket met Rabo GoldCard en Rabo WereldPas 15,65 extra Rabo GoldCard 7,00 extra Rabo WereldPas 2,00 Rabo TotaalPakket met RaboCard en Rabo

Nadere informatie

ECONOMIE. Begrippenlijst H1 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn

ECONOMIE. Begrippenlijst H1 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn ECONOMIE VMBO-T2 Begrippenlijst H1 PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw Bewerkt door D.R. Hendriks Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn Versie 1 2013-2014 Hoofdstuk 1 Geld genoeg? Begrippenlijst H1 Economie

Nadere informatie

Tarieven zakelijk betalingsverkeer. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Tarieven zakelijk betalingsverkeer. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Tarieven zakelijk betalingsverkeer Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Wat kost het zakelijke betalingsverkeer bij de ING? In deze brochure treft u een overzicht aan van de tarieven

Nadere informatie

Gastles: Hoe word ik rijk?

Gastles: Hoe word ik rijk? Gastles: Hoe word ik rijk? Hoe word je rijk? Dat willen we natuurlijk allemaal weten. In deze presentatie krijg je veel tips. Eerst een quiz om te kijken hoe veel jullie weten. Wie weet er veel? Pak je

Nadere informatie

Tarieven zakelijk betalingsverkeer. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Tarieven zakelijk betalingsverkeer. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Tarieven zakelijk betalingsverkeer Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Wat kost het zakelijke betalingsverkeer bij de ING? In deze brochure treft u een overzicht aan van de tarieven

Nadere informatie

Productvoorwaarden ASN Betalen Zelfstandigen

Productvoorwaarden ASN Betalen Zelfstandigen Productvoorwaarden ASN Betalen Zelfstandigen Dit zijn de Productvoorwaarden ASN Betalen Zelfstandigen. In dit document leest u informatie over uw betaalrekening en welke afspraken er gelden. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Pin2Connect. Zorgeloos betalen

Pin2Connect. Zorgeloos betalen Pin2Connect Zorgeloos betalen HotelsConnect voor uw hotel. Voor een hotel is telefonie, beveiliging en internet van groot belang. En bijvoorbeeld eventuele muziek, de mogelijkheid tot pinnen en camerabewaking

Nadere informatie

6 Het betalings- en effectenverkeer

6 Het betalings- en effectenverkeer 6 Het betalings- en effectenverkeer 6.1 Trends in het betalings- en effectenverkeer Systemen doorstaan financiële crisis Europees betalen van start Migratie TARGET2 succesvol afgerond Op naar verdere Europese

Nadere informatie

Uw geldzaken. De meest gestelde vragen

Uw geldzaken. De meest gestelde vragen Uw geldzaken De meest gestelde vragen 2 De Nederlandsche Bank (DNB) krijgt elke dag veel vragen over sparen, betalen, de euro en andere geldzaken. De Nederlandsche Bank (DNB) krijgt elke dag veel vragen

Nadere informatie

Tarieven zakelijk betalingsverkeer. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent

Tarieven zakelijk betalingsverkeer. Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Tarieven zakelijk betalingsverkeer Omdat u wilt weten waar u aan toe bent Alle kosten op een rij Wat kost het zakelijke betalingsverkeer bij ING? In deze brochure treft u een overzicht aan van de tarieven

Nadere informatie

Deutsche Bank www.deutschebank.nl. Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer 2012

Deutsche Bank www.deutschebank.nl. Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer 2012 Deutsche Bank www.deutschebank.nl Tarieven Zakelijk Betalingsverkeer 2012 Tarieven binnenland Girale bijschrijvingen Overboeking 0,14 Acceptgiro 0,25 Spoedoverboeking 1,19 Incasso Internet Bankieren/db

Nadere informatie

FAQ Retourpinnen. Voor de winkelier

FAQ Retourpinnen. Voor de winkelier FAQ Retourpinnen Voor de winkelier Is deze FAQ ook in het andere talen beschikbaar? Nee. Deze FAQ is alleen in het Nederlands. Is er een FAQ voor mijn kassamedewerkers? Ja. Kijk op www.pin.nl/retourpinnen.

Nadere informatie

COLLECTIEVE GARANTIEREGELING

COLLECTIEVE GARANTIEREGELING Een aantal jaar geleden werden in Nederland de eerste internetbanken geopend. In het begin waren mensen nog een beetje terughoudend om via het internet te bankieren. Deze vrees is voor een groot gedeelte

Nadere informatie

ING Corporate Card Programma Instructies voor kaarthouders

ING Corporate Card Programma Instructies voor kaarthouders ING Corporate Card Programma Instructies voor kaarthouders Uw ING Corporate Card De ING Corporate Card wordt u aangeboden door uw werkgever en is bedoeld voor zakelijke uitgaven. Op deze manier kunnen

Nadere informatie

ABN AMRO Gold Card. Handleiding voor een bijzonder exclusieve en complete creditcard. Informatie:

ABN AMRO Gold Card. Handleiding voor een bijzonder exclusieve en complete creditcard. Informatie: Informatie: ABN AMRO Creditcard Services 0900-80 16 (lokaal tarief) www.abnamro.nl/creditcards ABN AMRO Gold Card Handleiding voor een bijzonder eclusieve en complete creditcard 75373/AAB/BRO31 augustus

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank!

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank! Jouw spreekbeurt over De Bank! Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk op die bank? En wat gebeurt er met jouw

Nadere informatie