GGD Amsterdam Jaarverslag meldingen Milieu en Gezondheid 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "GGD Amsterdam Jaarverslag meldingen Milieu en Gezondheid 2011"

Transcriptie

1

2

3 GGD Amsterdam Jaarverslag meldingen Milieu en Gezondheid 2011 Meldingen over milieu en gezondheid van burgers in het werkgebied van GGD Amsterdam Uitgave GGD Amsterdam, cluster Leefomgeving, mei 2012 Tekst Remon Jonker m.m.v. Frits van den Berg, Ben Rozema, Martijn Krijgsman en Dusanka Noot. Vormgeving Henke Groenwold 1

4 2

5 GGD Amsterdam Jaarverslag meldingen Milieu en Gezondheid 2011 Meldingen over milieu en gezondheid van burgers in het werkgebied van GGD Amsterdam Inleiding 4 1 Meldingen: een aantal voorbeelden 5 Vocht, schimmel en ventilatie 5 Sloopwoningen 6 Lekkage en de gevolgen 6 Waterpijpcafés (Sishalounges) en koolmonoxide 7 Koolmonoxide 8 Asbest en koolmonoxide 8 Gaskachel met asbestkoord 9 Hinderlijke lage geluiden 9 Kwikbarometer kapot tijdens verhuizing 10 2 Meldingen per stadsdeel/gemeente 11 3 Aantal meldingen per compartiment 13 4 Agentia (milieuoorzaken) 14 5 Gezondheidseffecten 15 6 Bronnen van klachten 16 7 Tevredenheid cliënten 17 8 Financiering en tijdsbesteding Financiering Tijdsbesteding 18 9 Vooruitblik 20 Bijlage: behandeling van meldingen 21 Vocht en schimmel 21 Stankproblemen 22 Koolmonoxide 23 3

6 Inleiding Dit jaarverslag geeft een overzicht van de milieugerelateerde gezondheidsklachten van burgers (inwoners) die de afdeling Milieu & Gezondheid van de GGD Amsterdam in 2011 heeft behandeld. De opdrachtgevers voor de behandeling van deze klachten zijn de gemeenten Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn, alsmede de Amsterdamse stadsdelen. Doel van deze rapportage is inzicht geven in de aard en het aantal van deze klachten. Vanaf 2006 registreert de afdeling Milieu & Gezondheid meldingen in het landelijk registratieprogramma MGK (MilieuGezondheidsKlachten). Sinds 1 januari 2009 zijn we overgestapt op het nieuwe landelijke programma OSIRIS Milieugezondheidsklachten wat beheerd wordt door het RIVM. Het RIVM zorgt periodiek voor een landelijk overzicht van geregistreerde milieugerelateerde gezondheidsklachten waardoor landelijk inzicht kan worden verkregen in aantal en aard van de meldingen. Na een jaartotaal in 2008 van 480 meldingen en een lichte stijging in 2009 (495) en 2010 (510), laat 2011 (435) weer een daling zien. 4

7 1 Meldingen: een aantal voorbeelden Hieronder volgen ter illustratie van de werkzaamheden een aantal meldingen uit Deze zijn verdeeld over de gemeenten en verschillende onderwerpen, waarin kort het probleem en de behandeling door de afdeling Milieu & Gezondheid worden geschetst. Vocht, schimmel en ventilatie Een gezin met vier kinderen woont in Amstelveen in een 4-kamerhoekwoning in een flat uit de jaren zestig. De woning heeft forse vocht- en schimmelproblemen. Een kinderlongverpleegkundige van het VUmc heeft contact met ons opgenomen om te vragen of wij de woning kunnen gaan bekijken. Het gezin beheerst de Nederlandse taal niet zo goed waardoor het voor de kinderlongverpleegkundige moeilijk is een beeld te krijgen van het binnenmilieu van de woning. Het jongste kind is namelijk in de afgelopen twee maanden twee keer opgenomen in het ziekenhuis in verband met astma-aanvallen. Het kind is daarnaast allergisch voor huisstofmijt. Een aantal andere gezinsleden vertoont ook klachten aan de luchtwegen. Tijdens het huisbezoek is te zien dat er schimmel is op alle buitenmuren in de woning en op het plafond van de inpandige badkamer. De badkamer blijkt onvoldoende ventilatiecapaciteit te hebben waardoor er niet genoeg vochtige lucht afgevoerd kan worden. Daarom zet het gezin de deuren van de badkamer open om de badkamer sneller te laten drogen. De vochtige lucht die in de woning geproduceerd wordt slaat neer op de koude buitenmuren met schimmel als gevolg. Aan de bewoners geven we adviezen over hoe zij de vochtproductie in de woning kunnen verminderen. Daarnaast adviseren wij hen over het instelbaar maken van klep- en draairamen zodat men comfortabeler kan ventileren bij koud weer. De verhuurder vragen wij om mechanische ventilatie aan te brengen in de badkamer. Ook adviseren wij de verhuurder roosters in alle tussendeuren in de woning aan te brengen zodat lucht zich makkelijker kan verplaatsen. De verhuurder volgt onze adviezen op. Het is te verwachten dat de aanpassingen in de woning het binnenklimaat verbeteren. Dit komt ten goede aan gevoelige luchtwegen van de bewoners. In de gemeente Amsterdam kunnen astmapatiënten na een doorverwijzing van de huisarts een huisbezoek krijgen van een gespecialiseerde astmaverpleegkundige. Wij wijzen bewoners met astma en/of huisstofmijtallergie regelmatig op deze mogelijkheid. Amsterdam biedt deze service aan via Cordaan thuiszorg. De astmaverpleegkundige kan bij de patiënt thuis gericht adviseren over astma en huisstofmijtallergie in relatie met het binnenmilieu en de woninginrichting. De thuiszorgorganisaties die werkzaam zijn in Amstelveen en andere Amstellandgemeenten voorzien niet (meer) in deze service. Bij meldingen uit de regio over vocht en schimmel doen wij meestal meer aan bemiddeling tussen huurder en verhuurder dan in Amsterdam. De regiogemeenten beschikken niet over onafhankelijke diensten zoals de Wijksteunpunten Wonen in Amsterdam die huurders kunnen bijstaan in contact met hun verhuurder bij bijvoorbeeld achterstallig onderhoud. 5

8 Sloopwoningen Ook het afgelopen jaar zijn er meerdere meldingen ontvangen uit woningen die op de nominatie staan te worden gesloopt. In veel gevallen is de sloop enkele jaren uitgesteld of gaat helemaal niet meer door. In de afgelopen jaren is er nauwelijks in onderhoud geïnvesteerd door de verhuurders (meestal corporaties). De bewoners lijken vaak niet te weten hoe het zit met onderhoud of renovatie. Een voorbeeld is een melding waarbij er sprake is van een vochtprobleem (lekkage van de woning er boven), veel schimmel (vooral op de vloeren) en last van tocht. De bewoonster zegt de problemen al in 2007 bij de verhuurder te hebben gemeld en heeft zelf last van luchtwegklachten. Haar geduld is op omdat er in het verleden al verschillende bedrijven zijn langs geweest om te kijken zonder dat daar actie op volgde. Vanwege vermoedelijk bouwkundige problemen is mevrouw door ons verwezen naar de afdeling Bouw- en Woningtoezicht (BWT) van haar stadsdeel. We hebben zelf contact gezocht met de verhuurder. Daar was al vastgesteld wat er in de woning moet gebeuren, zoals opsporen lekkage, vervangen verrot deurpaneel, verbeteren ventilatie van de badkamer, schimmel verwijderen en water onder de vloer wegzuigen om te zien wat de oorzaak van het water onder de vloer is. Echter dit was nog niet duidelijk gemaakt aan de bewoonster zelf. Ook ontbrak er een termijn waarbinnen de werkzaamheden zouden worden uitgevoerd. Communicatie met de bewoonster over de werkzaamheden en begrip voor de situatie waar zij zich al jaren in bevindt lijkt te ontbreken. Mevrouw vindt het heel vervelend dat ze verschillende partijen in moet schakelen om haar verhuurder de klachten te laten verhelpen, maar neemt nu contact op met BWT. Die spoort de verhuurder aan tot actie. Door de financiële crisis is gebleken dat veel woningcorporaties nieuwbouwplannen hebben ingetrokken. Het gevolg is dat wij geregeld meldingen krijgen van huurders die wonen in woningen die op de nominatie stonden gesloopt te worden. Deze oude, vaak vlak na de oorlog gebouwde woningen voldoen niet meer aan de eisen van deze tijd. Vanwege deze nominatie tot slopen is er de afgelopen jaren weinig geïnvesteerd in onderhoud van deze woningen met als gevolg vooral klachten over vocht, schimmel en lekkages. Als wij aan de hand van binnengekomen meldingen structurele problemen (bij meerdere woningen) signaleren, nemen wij contact op met BWT van het stadsdeel en de betreffende wooncorporatie. Lekkage en de gevolgen Twee maanden geleden is de woning boven mevrouw leeggehaald. Bij het weghalen van de wasmachine is een waterleiding kapot getrokken. Toen de bewoonster het water in haar keuken naar beneden zag stromen heeft ze de eigenaar gewaarschuwd, maar het duurde nog drie kwartier voordat een loodgieter de waterleiding had afgesloten. In de slaapkamer is het water langs de muur achter de kledingkast naar beneden gestroomd. Mevrouw ontdekt later de schimmel in de ingebouwde keukenkastjes. Ze heeft schoongemaakt en nat geworden spullen weggegooid maar heeft nu nog steeds last van schimmel en een muffe geur. Haar zoon heeft een longontsteking gehad en ze maakt zich zorgen over de mogelijke gevolgen van de stank en schimmel op zijn gezondheid. (Lekkage (vocht- en schimmelproblemen) zijn geen oorzaak van de longontsteking. Schimmel en vocht kunnen de luchtwegklachten wel verergeren) Tijdens het huisbezoek blijkt dat het vooral in de afgesloten keukenkastjes nog vochtig en schimmelig is en op sommige plekken de verf van het houtwerk opbolt. Het gegeven advies is gericht op het voorkomen van schimmelvorming en aantasting van de materialen. 6

9 Na een lekkage raken veel materialen zoals muur en stucwerk verzadigd met water. Het drogen van muren en vloeren kan meestal weken duren. In het algemeen geldt daarom dat nadat de oorzaak van een lekkage is weggenomen het belangrijk is dat daarna alles goed kan drogen om schimmelvorming en stankproblemen te voorkomen. In veel gevallen kan dit door middel van ventileren en verwarmen of door geforceerd ventileren met een bouwdroger. Soms moet plaatmateriaal of isolatiemateriaal worden vervangen. Specifiek bij afvoer- en rioolwaterlekkages speelt de angst bij bewoners voor infecties met ziekteverwekkers. Overstromingen kunnen ingrijpend zijn voor bewoners. Aan de bewoners wordt aangegeven dat enkel bij direct contact met rioolwater er een gezondheidsrisico bestaat. Vaak blijkt het weer belangrijk te zijn dat bewoners een inboedelverzekering hebben voor dekking van de kosten van salvage en schade aan inboedel. Waterpijpcafés (Shishalounges) en koolmonoxide Het afgelopen jaar hebben we enkele malen meldingen gehad van bewoners die boven een café wonen waar waterpijp wordt gerookt, een shishalounge. Bij het gebruik van waterpijpen worden kooltjes gebruikt om het mengsel van fruit en tabak te verwarmen. Door gebruik van de kooltjes komt er koolmonoxide vrij in de ruimte waar de waterpijpen worden gerookt en waar kooltjes worden voorbereid voor gebruik, vaak een keukentje. De gebruikers en het personeel lopen hierdoor gezondheidsrisico s. Deze meldingen door bewoners betreffen meestal meerdere vormen van overlast, waaronder geluid- en geurhinder. Een probleem is dat de rook die vrijkomt in het waterpijpcafé ook doortrekt naar de woning erboven. Hierdoor ontstaat niet alleen geur- en rookoverlast, maar worden bewoners ook blootgesteld aan koolmonoxide en andere voor de gezondheid schadelijke stoffen. Als GGD hanteren we gezondheidskundige grenswaarden voor koolmonoxide die ook rekening houden met de meest kwetsbare groepen, zoals zwangeren, kinderen en ouderen. Een voorbeeld is een melding van maart 2011 uit stadsdeel West. De bewoners hadden een koolmonoxide -melder aangeschaft omdat zij al meerdere malen rook in hun woning hadden waargenomen. Na een eerdere melding bij het stadsdeel en de brandweer, namen zij contact op met de GGD. Tijdens het bezoek dat direct daarop volgde werd inderdaad koolmonoxide gemeten. In de maanden daarna heeft er continu een koolmonoxidemeter van de GGD, met datalogger, in de woning gestaan. Ook heeft de GGD in die periode, samen met de afdeling Handhaving van stadsdeel West, een week lang gemeten in zowel het café als de woning. Hieruit bleek duidelijk dat er in ieder geval koolmonoxide vanuit het café in de woning erboven terecht kwam, waarbij andere bronnen van koolmonoxide inmiddels waren uitgesloten. Zowel bij deze melding als ook een melding uit stadsdeel Centrum is op verschillende manieren onderzocht of er eventueel verbindingen bestaan tussen de woning en het café eronder. Kortdurende metingen (gedurende enkele uren) leveren niet de gewenste informatie op. In dit soort gevallen is samenwerking tussen het stadsdeel en de GGD van groot belang om te kunnen bepalen welk onderzoek nodig is. Er heeft inmiddels heel wat juridisch getouwtrek plaatsgevonden, wat eind 2011 nog steeds niet ten einde is gekomen. De kaders voor het exploiteren van een waterpijpcafé lijken lastig te bepalen, zeker als er sprake is van woningen boven een dergelijk café. Stadsbreed beleid met betrekking tot waterpijpcafés lijkt nodig om te voorkomen dat ieder stadsdeel opnieuw het wiel moet gaan uitvinden. Ook kan dan het frequent inschakelen van de brandweer en GGD worden verminderd of voorkomen. Vanuit stadsdeel West is hiervoor het eerste initiatief genomen. 7

10 Koolmonoxide Vermoedelijke aanwezigheid van koolmonoxide is nog steeds een probleem dat met name in de wintermaanden bij ons wordt gemeld. Vaak heeft het te maken met slecht ventileren, met onvoldoende onderhoud van het apparaat (geisers zonder afvoer, gaskachels, CV-installaties), of een slecht functionerende afvoer/schoorsteen. Soms komt het door onderdruk in de woning als gevolg van mechanische afzuiging in combinatie met te weinig toevoer van lucht. De meeste meldingen van koolmonoxide komen bij de brandweer terecht. De brandweer verstrekt algemene informatie over koolmonoxide aan de bewoners en geeft een kaartje af van de GGD voor het geval men vragen heeft over koolmonoxide en gezondheid. Als GGD ontvangen wij over ieder koolmonoxide-incident een bericht van de brandweer. In gevallen waarbij er onduidelijkheden zijn, nemen wij contact met de bewoners op voor vragen of aanvullend onderzoek. Een van deze bewoners had in eerste instantie de brandweer gebeld in verband met klachten over hoofdpijn. Hij kreeg het advies een koolmonoxidemelder aan te schaffen. Na enkele dagen ging deze melder af en werd bij aankomst van de brandweer nog 18 ppm koolmonoxide gemeten. Aangezien melders pas afgaan bij een hogere concentratie (30 ppm, soms hoger) is deze waarde vermoedelijk hoger geweest. De koolmonoxidebron werd door de brandweer niet gevonden. Naar aanleiding van het incidentrapport van de brandweer wordt er door de GGD contact opgenomen met de bewoner. Tijdens het huisbezoek dezelfde middag blijkt er wederom koolmonoxide in de woon- annex slaapkamer aanwezig. In overleg met de bewoner werd gezocht naar een bron. Langs de gevel van de bewoner loopt een schoorsteen, afkomstig uit een ander pand. In eerste instantie werd er via de brievenbus van dat pand gemeten en werd een zeer hoge koolmonoxidewaarde geconstateerd. Het stadsdeel werd ingeschakeld en dat ging direct over tot handhaving. Achteraf bleek de eigenaresse van het betreffende pand ook al langer hoofdpijnklachten te hebben. Zij dacht dat dit door de verf kwam die zij onlangs hadden gebruikt. De dader, een CV ketel, en de schoorsteen werden vervangen. Asbest en koolmonoxide Soms komen onderwerpen samen. Deze melding kwam binnen via de afdeling Hygiëne en Inspectie van de GGD. Zij verzorgen ook de inspecties binnen de kinderopvang. In dit geval gaat het om een kinderdagverblijf (KDV) in een voormalig parochiehuis, waar tevens appartementen zijn gemaakt voor meerdere bewoners. Binnen de GGD is er contact tussen de afdelingen Milieu en Gezondheid (M&G) en Inspectie Kinderopvang over deze casus. Tussentijds vindt er steeds terugkoppeling plaats. De afdeling M&G kijkt naar milieuproblemen in combinatie met gezondheid. De Inspectie Kinderopvang kijkt of en hoe de kinderen veilig worden opgevangen en hoe eventueel vervangende voorzieningen worden geregeld. In het KDV is asbest geconstateerd in de kelderruimte waar zich de Cv-ketel bevindt. De Cv-ketel wordt gebruikt voor verwarming van de woningen en het kinderdagverblijf. Het water van de Cv-ketel moet dagelijks worden bijgevuld doordat er ergens sprake is van lekkage. Als de ruimte waar de Cv-ketel hangt door aanwezigheid van asbest niet meer mag worden betreden, loopt de Cv-ketel langzaam leeg. Het pand zal niet meer goed zijn te verwarmen. Het is dan begin december parts per million, een maat voor de concentratie in de lucht 8

11 Voor warm water maakt het KDV gebruik van een oude geiser met een defecte afvoer naar de schoorsteen. De risico s hier zijn de mogelijke blootstelling aan asbest en koolmonoxide. Tijdens het bezoek, begin december, blijkt de ruimte waar asbest is geconstateerd afgesloten. De geiser is sinds 2006 niet meer gecontroleerd Bij gebruik van de geiser komt er koolmonoxide vrij. Ook blijken er verbrandingsgassen in de keuken te komen. Bij visuele inspectie is duidelijk zichtbaar dat de aansluiting naar de schoorsteen lek is. Een rapportage van de uitgevoerde metingen waaruit dit bovenstaande blijkt wordt verstuurd aan het KDV, de verhuurder en het stadsdeel. Enkele dagen later wordt de asbestinventarisatie uitgevoerd. Het stadsdeel houdt toezicht. De GGD is beschikbaar voor gezondheidsvragen. Na de asbestinventarisatie volgen een asbestsanering en een bijeenkomst voor ouders van het KDV. Zowel KDV, het bedrijf dat de asbestinventarisatie heeft uitgevoerd, het stadsdeel en de GGD zijn vertegenwoordigd. Kleefmonsters tonen aan dat er geen asbest is gevonden in het KDV. Na de sanering van de Cv-ruimte, zijn de Cv-ketel en de geiser inclusief afvoer hersteld. Het KDV communiceerde naar de ouders via de oudercommissie. Gezien de complexiteit van het geheel en de onervarenheid van het KDV zou in voorkomende gevallen meer advies/hulp kunnen worden aangeboden. n.b. Na de inventarisatie bleek dat de kinderen in het KDV konden verblijven gedurende de asbestsanering. Voor extra radiatoren in verband met gebrekkige verwarming werd gezorgd. Door overbelasting van het elektra viel de stroom uit en hierdoor het vacuüm van de ruimte waar gesaneerd werd. Er kon geen garantie meer worden gegeven van het asbestvrij zijn van de ruimten waar de kinderen verbleven. Omdat er geen goede vervangende ruimte beschikbaar was is het KDV gedurende de verdere sanering gesloten geweest. Gaskachel met asbestkoord In april belt een meneer uit Amstelveen ons in verband met een gaskachel. Rond het ruitje van de kachel zit asbestkoord. Het ruitje is al eens uit de opening gevallen. Het koord is vrijwel intact. Asbesthoudend afdichtkoord betreft in principe losgebonden asbest. Vezels kunnen hierbij makkelijk loslaten, vooral bij beschadiging van het koord. Omdat het koord vrijwel intact is en slechts eenmalig het ruitje eruit was gevallen, is de kans klein dat er langdurig grote hoeveelheden asbestvezels zijn vrijgekomen. De blootstelling aan losse vezels is vermoedelijk verwaarloosbaar, evenals het gezondheidsrisico door deze blootstelling. Meneer was van plan om een andere kachel te nemen. Wij hebben hem geadviseerd om de oude kachel goed verpakt te vervoeren naar het afvalbrengstation van Amstelveen. Hij is ook gewezen op de informatie over het verwijderen van asbest op de website van de gemeente. Hinderlijke lage geluiden De GGD krijgt met enige regelmaat klachten over laagtonige of laagfrequente geluiden waarvan de oorzaak niet altijd duidelijk is. Melders kunnen vaak slecht (in)slapen en vaak gaat het ook gepaard met een gevoel dat er trillingen aanwezig zijn. Soms gaat het om meer mensen die er last van hebben, meestal om individuen. Op grond van een meting kan in principe worden bepaald of er echt een geluidbron is of dat misschien een neurologische oorzaak een rol speelt. Goede metingen zijn echter ingewikkeld en duur. Een voorbeeld is een melder uit stadsdeel Zuid. Zijn klachten werden veroorzaakt door een zware, zwakke bromtoon, zoals van een stationair draaiende motor buiten. 9

12 Hij heeft s avonds en s nachts, vooral als hij ligt, last van trillingen in voeten, benen en buik/maagstreek, maar alleen in zijn eigen woning. De huisarts kan niets vinden. Hij raakt er door geïrriteerd en gebruikt al een maagzuurremmer. Hij woont boven een restaurant; aan de achterzijde is een ander bedrijf met koeling. De GGD constateert bij huisbezoek dat het geluid nauwelijks of niet hoorbaar is en zeer waarschijnlijk voldoet aan het officieel toegestane geluidniveau. De trillingen in het been zijn geen direct gevolg van geluid, maar zouden een gevolg van spanning/stress, o.a. vanwege het geluid, kunnen zijn. De melder is aangeraden met zijn huisarts te bespreken of een slechte doorbloeding van de benen of zogeheten restless legs een oorzaak kunnen zijn. Deze melder was wat teleurgesteld dat er niets aan het geluid werd gedaan, maar bedankte wel voor het advies, de deskundigheid en de tijd die we ervoor had uitgetrokken. Er zijn echter ook melders die ontevreden blijven als het geluid zelf niet wordt aangepakt, zelfs als dat niet goed mogelijk is. Kwikbarometer kapot tijdens verhuizing Een verhuisbedrijf belt dat bij het uitpakken in de nieuwe woning een kwikbarometer tijdens de verhuizing kapot is gegaan. De barometer is door de bewoners zelf niet goed ingepakt. Het kwik is deels uit de barometer gelopen en mogelijk verspreid geraakt door de woning. Het betreft een gezin met twee baby s Als restanten kwik achterblijven kan langdurige blootstelling aan kwikdamp plaatsvinden met mogelijk vervelende consequenties voor de gezondheid. Op aanraden van de GGD is contact opgenomen met een gespecialiseerd schoonmaakbedrijf dat ook kwikdampmetingen kan uitvoeren. Door de hele woning werden behoorlijk hoge kwikdampconcentraties gemeten. Diezelfde avond en nacht nog werd er schoongemaakt door het schoonmaakbedrijf. Een aantal matten waar kwik terecht is gekomen doordat de bewoners door het kwik heen zijn gelopen, zijn weggegooid. Het gezin heeft in een hotel overnacht. Bij de controlemeting bleek nog een lichte verhoging van de kwikdampconcentratie. Met veel ventileren zou ook dat restant de komende tijd wel verdwijnen. Ook is er contact geweest met de medewerker van het verhuisbedrijf van wie de kleding mogelijk in aanraking is geweest met kwik. Hij heeft zijn kleding en schoenen in een plastic zak gedaan een weggegooid. Ook heeft hij uitleg gekregen over de risico s van kwikdamp. 10

13 2 Meldingen per stadsdeel/gemeente In 2011 behandelde de afdeling Milieu & Gezondheid 469 milieugezondheidsklachten uit de gemeenten Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn. Daarvan waren er 34 in 2010 ingediend, die in 2011 werden afgehandeld. Er kon dit jaar geen onderscheid meer worden gemaakt tussen het aantal klachten en vragen om informatie. In het landelijk gebruikte registratiesysteem is de mogelijkheid dit onderscheid te maken verdwenen. Tabel 2.1 geeft een overzicht van het totale aantal behandelde klachten per stadsdeel/ gemeente in Figuur 1 geeft hetzelfde overzicht, maar alleen van de in 2011 binnengekomen meldingen. Op een kleine toename van meldingen in stadsdeel West, Diemen en Uithoorn na is het aantal meldingen over de gehele lijn voor dit jaar afgenomen. In totaal gaat het om 72 minder meldingen dan in Tabel 2.1 Aantal behandelde klachten in 2011 Stadsdeel/gemeente Aantal Klachten (uit ) Aantal klachten per woningen 1 Aantal klachten per inwoners 1 Centrum 58 11,7 6,9 West 90 12,3 6,8 Nieuw west 52 8,4 3,8 Zuid 76 9,9 5,6 Oost 62 10,8 5,2 Noord ,4 Zuidoost 24 6,5 2,9 Amsterdam stadsdeel onbekend 12 Amsterdam ,7 5,4 Aalsmeer 2 1,7 0,7 Amstelveen 15 4,0 1,8 Diemen 5 4,8 2 Ouder-Amstel 2 3,5 1,5 Uithoorn 11 9,1 3,9 Onbekend/overig 13 Totaal Aantallen woningen en inwoners uit Stadsdelen in cijfers 2011 van Dienst Onderzoek en Statistiek (Amsterdam) en Demografische kerncijfers per gemeente 2011 van CBS (andere gemeenten) 11

14 Bij sommige milieugezondheidsklachten is het noodzakelijk om ter plaatse een onderzoek in te stellen of huisbezoek af te leggen. In 2011 is dit 98 keer gedaan, dat wil zeggen bij 21% van het aantal ontvangen meldingen. Met behulp van een inspectie van de woning en/of woonomgeving worden mogelijke bronnen geïnventariseerd die in relatie zouden kunnen staan met de gemelde gezondheidsklachten. Het onderzoek wordt indien nodig met metingen ondersteund. Bij een duidelijke relatie tussen de klachten en het binnenmilieu wordt de verantwoordelijke (bewoner, huiseigenaar, bedrijfseigenaar of omwonenden) geïnformeerd of benaderd met het verzoek om maatregelen te nemen teneinde de extra blootstelling te verminderen. Soms doet een adviseur van de afdeling Milieu & Gezondheid dit, maar bij voorkeur gebeurt dit door de melder zelf met behulp van het verstrekte advies. Figuur 1 Aantal in 2011 ontvangen meldingen per woningen en per inwoners van de stadsdelen in Amsterdam, en van Amstelland en Diemen per woningen per inwoners West Noord Oost Centrum Amsterdam totaal Zuid Nieuw w est Zuidoost Uithoorn Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Aalsmeer 12

15 3 Aantal meldingen per compartiment In het registratiesysteem wordt onderscheid gemaakt tussen binnenmilieu en buitenmilieu. Bij buitenmilieu zijn de compartimenten bodem, water, lucht en directe woonomgeving ondergebracht. Bij binnenmilieu kan onderscheid worden gemaakt naar het type gebouw en een restcategorie overige binnenmilieuklachten. Bijna 2/3 van het totaal aantal meldingen die in 2011 werden ontvangen betrof klachten over het binnenmilieu van huurwoningen (zie tabel 3.1). Bij 7 % van de meldingen ging het om klachten in koopwoningen. Over andere gebouwen, zoals kantoren en scholen, komen relatief weinig meldingen terecht bij de GGD, omdat die vooral door een Arbodienst of Inspectie worden behandeld. Van de meldingen betreffende het buitenmilieu betrof het grootste deel klachten of vragen over de directe omgeving en lucht. Ook bij de Amstellandgemeenten komen meldingen met betrekking tot het binnenmilieu het meeste voor en hebben daarin huurwoningen het grootste aandeel. Tabel 3.1 Aantal klachten in 2011 per compartiment Compartiment Aantal Percentages binnen compart. Percentages totaal meldingen Binnenmilieu Totaal % Huurwoningen % 65% Koopwoningen 24 7% 6% Scholen 12 3% 3% Kantoor/bedrijfsgebouw 3 1% 1% Kinderdagverblijven/kindercentra 4 1% 1% Overig binnenmilieu 31 9% 7% Buitenmilieu Totaal 67 15% Directe woonomgeving 31 46% 7% Lucht 26 39% 6% Bodem 4 9% 1% Onbekend/overig 6 6% 1% Niet bekend Totaal10 2% 13

16 4 Agentia (milieuoorzaken) Bewoners relateren gezondheidsklachten of bezorgdheid over schade aan de gezondheid meestal aan een of meerdere agentia van fysische, chemische of biologische aard. Bij klachten worden meestal een of meerdere agentia genoemd; bij 17% is het niet bekend wat de klachten zou veroorzaken. Schimmels, asbest/asbestbevattend materiaal, stank, vervuilde lucht en vocht zijn net als vorig jaar de vijf meest genoemde agentia in de in 2011 ontvangen meldingen (tabel 4.1). Uit de Amstellandgemeenten kwamen relatief de meeste meldingen over vocht en schimmels en over asbest. In vergelijking met voorgaande jaren blijven dezelfde agentia een rol spelen, maar de aantallen variëren wat over de jaren. In 2011 gaan nog steeds de meeste klachten over schimmels, asbest en stank. Het aantal meldingen over insectenplagen en andere dierplagen is fors afgenomen bij onze afdeling (en nu uit de top 10 verdwenen). Over de gehele lijn is de verhouding van meldingen over de agentia zo goed als gelijk gebleven. Tabel 4.1 Top 10 van genoemde milieuoorzaken (agentia) in 2011 Agentia Aantal Percentage Schimmels 99 23% Asbest/asbestbevattend materiaal 55 13% Stank 43 10% Luchtkwaliteit (uitlaat- & verbrandingsgassen/fijn stof) 32 7% Vocht 24 6% Koolmonoxide (CO) 18 4% Grof stof/bouwstof 16 4% Geluid/laagfrequent geluid 12 3% Chemische verontreinigingen 11 3% Kwik 6 1% 14

17 5 Gezondheidseffecten De gezondheidseffecten die in 2011 het meest werden genoemd zijn, net als in voorgaande jaren, bezorgdheid algemeen, klachten in verband met de luchtwegen en geurhinder. In tabel 5.1 wordt een overzicht gegeven van de genoemde gezondheidseffecten in 2011 (effecten die minder dan 1% vormden van het totaal zijn niet vermeld). Bij bezorgdheid algemeen gaat het vooral om een vermoeden van of vrees voor schadelijke effecten van een mogelijke bron. Soms kan dat niet bevestigd worden, maar vaak is het veronderstelde verband redelijk ondanks dat het niet altijd hard kan worden aangetoond. Een vochtige woning is bijvoorbeeld een bekende risicofactor bij luchtwegaandoeningen, maar dat een kind astma heeft hoeft niet alleen aan de vochtige woning te liggen. Tabel 5.1 De meest genoemde klachten over gezondheid 2011 Milieugezondheidsklachten Aantal Percentage Bezorgdheid % Luchtwegen (astma, benauwd/kortademig, irritatie luchtwegen, hoesten, longontsteking, bronchitis) % Geurhinder 55 13% Hoofdpijn, migraine 17 4% Huidproblemen (eczeem, jeuk, lokale roodheid) 11 3% Overige hinder 8 2% Geluidhinder 9 2% Duizeligheid 7 1% Ten opzichte van het voorgaande jaar is het aandeel meldingen in verband met luchtwegklachten met 12% toegenomen Het percentage meldingen betreffende bezorgdheid en geurhinder is gelijk gebleven. Klachten over hoofdpijn en overige hinder zijn verminderd met 3%. Voorbeelden van klachten die onder overige hinder vallen zijn problemen met de temperatuur in een woning en stofoverlast door bouwwerkzaamheden in de omgeving. Nieuw is dat er meer klachten zijn in verband met huidproblemen waarbij burgers vaak zelf de koppeling maken met het vochtige of juist droge klimaat in de woning. De verdeling van type gezondheidsklachten is in de verschillende gemeenten niet duidelijk verschillend. 15

18 6 Bronnen van klachten Bij de registratie van milieugerelateerde gezondheidsklachten wordt zo mogelijk geregistreerd welke bron door de melder in verband wordt gebracht met de gezondheidsklacht. Voor binnenmilieuklachten is de bron van de klachten vaak het binnenmilieu zelf waarbij niet altijd duidelijk is om welke component het gaat. Ten opzichte van vorig jaar zijn bronnen minder vaak aangegeven. Typische problemen in het binnenmilieu zijn vaker wel herkenbaar, vooral als het gaat om vocht, slecht functionerende gastoestellen of ventilatieproblemen. In tabel 6.1 zijn de genoemde bronnen van klachten in 2011 weergegeven (bronnen die minder dan 1% vormden van het totaal zijn niet vermeld). Bronnen binnenshuis vormen het grootste aandeel. Daarna gaat het het meest om twee belangrijke bronnen buitenshuis: verkeer en bouw- en sloopactiviteiten. Ten opzichte van vorig jaar zijn de bronnen dieren/natuur en bedrijven verdwenen (minder dan 1%) en inrichting woning en EMV (elektromagnetische velden) toegevoegd. Er is een afname van klachten over riolering. Bij de bronnen ventilatie (-voorziening) en renovatie/sloop/bouw is een toename zichtbaar in de tabel ten opzichte van Van de meldingen binnenmilieu gaan veel klachten over vocht/schimmel en asbest. Het is te verwachten dat van de niet gespecificeerde bronnen van het binnenmilieu er een groot aantal een bron heeft uit de categorie vocht, ventilatie en renovatie. De percentages van deze bronnen zouden dus eigenlijk nog hoger moeten liggen. De verdeling van bronnen is in de verschillende gemeenten niet duidelijk verschillend. Tabel 6.1 De meest genoemde bronnen van klachten in 2010 Bronnen Aantal Percentage Binnenmilieu (niet gespecificeerd) % Vocht (lekkage, optrekkend, doorslag, koudebrug) 70 16% Ventilatie (-voorziening) 36 8% Renovatie/sloop/bouw (wegen/huizen) 35 8% Riolering, riooloverstort 19 4% Gaskachel, geiser 17 4% Wegverkeer 17 4% Buren, bewonersgedrag 15 3% Inrichting woning 11 3% EMV (hoogspanningsleidingen, transformatorhuisjes 5 1% Bronnen Aantal Percentage 16

19 7 Tevredenheid cliënten Er is in 2010 gestart met een cliënttevredenheidsonderzoek (CTO) onder burgers met een melding. Dit onderzoek wordt elke twee jaar gedurende een half jaar uitgevoerd. Het eerste onderzoek vond plaats in 2008 (zie jaarverslag 2008). Het onderzoek van 2010 is enkele maanden doorgelopen in 2011 omdat we minder reacties hadden gekregen dan verwacht. Het onderzoek is in maart 2011 afgerond. In 2012 zal er opnieuw een CTO starten. Hieronder volgt een korte samenvatting van de rapportage van het CTO van 2010/2011. De respons op de toegestuurde vragenformulieren is ten opzichte van 2008 gezakt van 48% naar 34%. Na het CTO van 2008 hebben we de doelstelling op een gemiddeld rapportcijfer van 7 gesteld. Met het rapportcijfer van gemiddeld 7,8 is deze doelstelling ruim gehaald. De vriendelijkheid en deskundigheid van de werknemer wordt door respectievelijk 93% en 79% positief beoordeeld. Deze hoge waardering blijkt ook uit de extra opmerkingen die zijn gemaakt. De duur van de afhandeling is in 89% van de gevallen naar verwachting van de melder of beter of sneller dan verwacht. De vraag naar informatieverstrekking laat zien dat in 62% van de gevallen de mensen hierover geen opmerkingen hebben. Er blijkt wel een lichte stijging te zijn in de behoefte aan uitkomsten van onderzoeken van de GGD. Er blijkt ten opzichte van 2008 een verdubbeling te zijn opgetreden van mensen die aangeven dat het advies niet heeft geholpen. Aan de andere kant is het aantal gevallen waarin nog onbekend was of het advies geholpen heeft, gehalveerd. Aangezien het om een advies gaat is het onduidelijk wat verschillende partijen, waaronder ook de cliënt zelf, met het advies hebben gedaan. Naar aanleiding van deze laatste conclusie is actie ondernomen. Uiteindelijk blijkt dat niet geholpen in veel gevallen niet betekent dat men ontevreden is over de GGD. Soms wordt er wel verwacht dat de GGD meer zou kunnen doen zoals meer weten over milieuproblemen in de omgeving bij stankklachten, een actievere opstelling in het debat en meer aandacht voor het milieu in het algemeen. Ook zijn in een paar gevallen de problemen opgelost waaraan ons advies kennelijk geen bijdrage heeft geleverd. Ook bij meer inspanning kunnen wij niet altijd zorgen voor een oplossing omdat die buiten onze competentie valt of omdat we niet altijd een oorzaak kunnen vinden. Omdat is gebleken dat de klanten over het algemeen tevreden zijn met onze dienstverlening achten wij het niet noodzakelijk onze dienstverlening nog verder te verbeteren. Deze tevredenheid is ook de reden dat het CTO niet eerder zal worden afgenomen dan gebruikelijk. Dit betekent dat het volgend CTO in de tweede helft van 2012 weer zal starten. 17

20 8 Financiering en tijdsbesteding Overleg met de hoofden van de afdelingen Handhaving van de stadsdelen, verenigd in het MOHA (Managersoverleg Handhaving), heeft geleid tot nieuwe afspraken over de aanpak en financiering van meldingen. 8.1 Financiering en nieuwe aanpak In het contact met MOHA is zoveel mogelijk verduidelijkt wie wat financiert (zie jaarverslag 2010). De afdeling Milieu & Gezondheid betaalt uit de algemene bijdrage van de gemeente Amsterdam de met de meldingen gemoeide secretariaatswerkzaamheden en het inwerken en scholen van medewerkers. De geoormerkte bijdrage van Amsterdam wordt gebruikt voor algemene met meldingen gemoeide kosten (overhead en onvoorzien) en voor meerwerk zoals kwaliteitszorg, registratie en analyse. De bijdragen van de stadsdelen hebben betrekking op het direct afhandelen van hun meldingen. Tot nog toe werden de uitgaven alleen geïndexeerd. In 2011 is voor de komende jaren afgesproken dat elk stadsdeel elk kwartaal een voorschotnota zal ontvangen, gebaseerd op het aantal meldingen in voorafgaande jaren en een overeengekomen tijdsbesteding per melding. Direct na afloop van 2012 wordt een eindrekening opgemaakt gebaseerd op het werkelijk aantal meldingen in 2011 per stadsdeel. Daarnaast is afgesproken dat meldingen over vocht, schimmel en ventilatie zullen worden doorverwezen naar de afdeling Handhaving (Bouw- en Woningtoezicht of BWT) van het betreffende stadsdeel. Het gaat hierbij om meldingen waarbij er volgens de bewoner sprake zou zijn van bouwtechnische gebreken aan de woning. Het was al gebruikelijk huurders eerst naar hun verhuurder te verwijzen als de melder nog geen contact had opgenomen. Ook werd soms doorverwezen naar BWT, maar dat gebeurde relatief weinig. Het nadrukkelijker doorverwijzen naar BWT zal de GGD gedurende tenminste een aantal maanden doen en vervolgens evalueren. De evaluatie zal in 2012 gereed zijn en voorgelegd worden aan het MOHA. 8.2 Tijdsbesteding Alle meldingen worden geregistreerd in een landelijk registratiesysteem (OSIRIS MGK = milieu gezondheidsklachten) dat door het RIVM wordt beheerd. Daarbij wordt elke melding gedetailleerd gecategoriseerd naar het betreffende milieucompartiment, het agens dat de klacht veroorzaakt, de bron van dat agens en de gezondheidsklacht. Dit komt eerder in dit verslag uitgebreid aan de orde. Op basis van deze gegevens maken zowel de GGD Amsterdam als het RIVM (over de meldingen van alle GGD-en in Nederland) een jaarverslag. Persoonlijke gegevens van melders zijn alleen door de betreffende GGD in te zien. Bij de GGD Amsterdam kan een melding door elke medewerker worden aangenomen en geregistreerd. De meeste meldingen werden in 2011 door een team van vijf medewerkers behandeld. De medewerkers moeten een melding van elkaar kunnen overnemen als dat nodig is. Daarom wordt ook een tamelijk gedetailleerde beschrijving van elke melding geregistreerd. Tegelijk is dit ter documentatie van een 18

Jaarverslag Meldingen M&G 2010

Jaarverslag Meldingen M&G 2010 Jaarverslag Meldingen M&G 2010 Meldingen van burgers over Milieu & Gezondheid Uitgave GGD Amsterdam, cluster Leefomgeving, september 2011 Tekst Frits van den Berg m.m.v. Martijn Krijgsman, Ben Rozema,

Nadere informatie

Gezond Wonen. Binnenmilieu en gezondheid. Ad Dilven Monique Scholtes

Gezond Wonen. Binnenmilieu en gezondheid. Ad Dilven Monique Scholtes Gezond Wonen Binnenmilieu en gezondheid Ad Dilven Monique Scholtes Stichting Futura November 2010 Inhoud Bureau: voorstellen Binnenmilieu en gezondheid Wat doet Bureau GMV? Casuïstiek (5X) Samenwerking?

Nadere informatie

Vocht, schimmels & gezondheid

Vocht, schimmels & gezondheid Vocht, schimmels & gezondheid Ongeveer 15 procent van de woningen in Nederland is vochtig. Te veel vocht vermindert de kwaliteit van de binnenlucht. Dit kan luchtweg- en andere gezondheidsklachten bij

Nadere informatie

Henke Groenwold GGD Amsterdam 23 mei 2014

Henke Groenwold GGD Amsterdam 23 mei 2014 Geurhinder en andere gezondheidsklachten door houtrook Henke Groenwold GGD Amsterdam 23 mei 2014 19 november 2013 Inhoud GGD Amsterdam Welke vragen krijgt de GGD Voorbeelden van houtrook overlast Waar

Nadere informatie

voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel

voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel ventileren goede ventilatie... voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel is beter voor uw gezondheid bespaart energie Ventilatie is: gebruikte lucht eruit en frisse lucht erin. Goed ventileren

Nadere informatie

Ventilatie van woningen

Ventilatie van woningen Ventilatie van woningen Ventileren betekent: Verse buitenlucht naar binnen, Vervuilde binnenlucht naar buiten! Goed ventileren is 24 uur per dag ventileren 13 december 2012 Veel gestelde vragen zijn: Kan

Nadere informatie

Rapportage over de kwaliteit van het wonen in het huizenblok Molukkenstraat, Soendastraat, Bilitonstraat en Madurastraat

Rapportage over de kwaliteit van het wonen in het huizenblok Molukkenstraat, Soendastraat, Bilitonstraat en Madurastraat Rapportage over de kwaliteit van het wonen in het huizenblok Molukkenstraat, Soendastraat, Bilitonstraat en Madurastraat December 2012 Inleiding In de loop van dit jaar heeft de SP Amsterdam Oost met bewoners

Nadere informatie

Hieronder vindt u enkele veelgestelde vragen

Hieronder vindt u enkele veelgestelde vragen Hieronder vindt u enkele veelgestelde vragen Er is dus asbest verspreid, wat betekent dit voor mij? Het asbestgebied is afgezet. U mag hier wel uit, u wordt ontsmet bij het naar buiten gaan. Mag ik het

Nadere informatie

ventileren wonen met karakter

ventileren wonen met karakter ventileren wonen met karakter goede ventilatie... voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel is beter voor uw gezondheid bespaart energie Ventilatie is: gebruikte lucht eruit en frisse lucht

Nadere informatie

Asbest Feiten, risico s en maatregelen

Asbest Feiten, risico s en maatregelen Asbest Feiten, risico s en maatregelen Asbest in woonhuizen De feiten op een rij Asbest is een veel besproken onderwerp, ook in de media. We zetten graag voor u de feiten op een rij. Om te beginnen met

Nadere informatie

Informatie over asbest

Informatie over asbest Informatie over asbest 2 Wat is asbest? Asbest is een bouwmateriaal dat bestaat uit microscopisch kleine vezels. Daardoor is het materiaal sterk, slijtvast, brandwerend en bestand tegen zuur. Asbest is

Nadere informatie

Januari 2013. Jaarverslag 2012

Januari 2013. Jaarverslag 2012 Januari 2013 Jaarverslag 2012 1 1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van de voor huurders van Woonstichting SSW. Hierin doet de verslag van haar activiteiten in 2012. Het reglement van de noemt een

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over asbest

Veel gestelde vragen over asbest Veel gestelde vragen over asbest In onderstaand overzicht staan vragen en antwoorden over asbest. Staat uw vraag er niet bij? Neem dan contact met ons op via info@wsbergh.nl of via (0316) 66 29 68. Feiten

Nadere informatie

ASBEST. Alles wat u moet weten over asbest in en om uw huis

ASBEST. Alles wat u moet weten over asbest in en om uw huis ASBEST Alles wat u moet weten over asbest in en om uw huis ASBEST. VEILIGHEID. GEZONDHEID. BOUWMATERIAAL. SINDS 1993 VERBODEN. Asbest Wat is asbest? Wat is asbest? Is het gevaarlijk? Waar zit het in? Asbest

Nadere informatie

Vereniging van eigenaren

Vereniging van eigenaren este bewoners, rahmslaan 22-62 te Leiden Diverse woningen kampen met vochtige buitenmuren al dan niet in samenhang met vocht- en schimmelplekken. De VVE heeft de firma Cauberg-Huygen een onderzoek laten

Nadere informatie

Uw woning van Zayaz en asbest

Uw woning van Zayaz en asbest Uw woning van Zayaz en asbest Uw woning van Zayaz en asbest Algemene informatie over asbest 4 Veelgestelde vragen over asbest 7 Wat doet Zayaz? 9 Waar in uw woning kan asbest voorkomen? 10 Asbest en uw

Nadere informatie

Bewoners, huisdieren en planten produceren dagelijks tien liter vocht. onderhouden+verbouwen. Ventilatie Onderhoud. eigen huis magazine

Bewoners, huisdieren en planten produceren dagelijks tien liter vocht. onderhouden+verbouwen. Ventilatie Onderhoud. eigen huis magazine onderhouden+verbouwen eigen huis magazine Bewoners, huisdieren en planten produceren dagelijks tien liter vocht Ventilatie Onderhoud 32 eigen huis magazine jan 2013 31 24 uur per dag frisse lucht Ventileren

Nadere informatie

Informatie over asbest in uw woning

Informatie over asbest in uw woning Informatie over asbest in uw woning Asbest. Dat klinkt eng en gevaarlijk. In sommige situaties is asbest inderdaad gevaarlijk maar vaak niet. Dat kan verwarrend zijn. Daarom ontvangt u deze brochure. U

Nadere informatie

Dynamisch hulpmiddel ter ondersteuning van het advies inzake de correcte ventilatie van woningen

Dynamisch hulpmiddel ter ondersteuning van het advies inzake de correcte ventilatie van woningen Dynamisch hulpmiddel ter ondersteuning van het advies inzake de correcte ventilatie van woningen Pieter Logghe, Departement Gezondheid en Binnenhuisvervuiling, Leefmilieu Brussel Ventilatie hangt onlosmakelijk

Nadere informatie

Informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning

Informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning Asbest Informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning 3 Asbest Asbest, soms gevaarlijk, soms niet Asbest. Dat klinkt eng en gevaarlijk. In sommige situaties is asbest inderdaad gevaarlijk

Nadere informatie

Ventileren... Waarom? 1. 't voorkomt vochtoverlast 2. 't zorgt voor frisse lucht en zuurstof voor u, uw huisdieren, uw planten en uw gasapparaten

Ventileren... Waarom? 1. 't voorkomt vochtoverlast 2. 't zorgt voor frisse lucht en zuurstof voor u, uw huisdieren, uw planten en uw gasapparaten Ventileren... Waarom? 1. 't voorkomt vochtoverlast 2. 't zorgt voor frisse lucht en zuurstof voor u, uw huisdieren, uw planten en uw gasapparaten Vochtproblemen: hoe komen we er aan? Vee! mensen hebben

Nadere informatie

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VOCHT EN VENTILATIE Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VENTILEREN GEZOND LUCHT OPEN BUITENLUCHT VOCHT RAMEN WONING Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning Het voorkomen van vocht in uw woning

Nadere informatie

Asbest. Informatie over onze woningen

Asbest. Informatie over onze woningen Asbest Informatie over onze woningen beleid: september 2011, versie: 2013 Waterweg Wonen verhuurt circa 12.000 woningen in Vlaardingen. Een aanzienlijk deel van die woningen is bereikbaar voor huishoudens

Nadere informatie

Asbest, uw en onze zorg

Asbest, uw en onze zorg Asbest, uw en onze zorg Asbest, uw en onze zorg Nijestee wil voor al haar huurders een gezonde woonomgeving. Daarom vinden we het belangrijk om u te informeren over asbest. Asbest is helaas nog steeds

Nadere informatie

Samenvatting. 2. Overwegingen

Samenvatting. 2. Overwegingen Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-342 d.d. 17 december 2012 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, mr. B.F. Keulen en mr. A.W.H. Vink, leden en mr. E.E. Ribbers, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

Deelrapportage Asbest. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum. Unit Medische Milieukunde, GGD Zuid Limburg, Geleen, juni 2015

Deelrapportage Asbest. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum. Unit Medische Milieukunde, GGD Zuid Limburg, Geleen, juni 2015 Deelrapportage Asbest Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum Unit Medische Milieukunde, GGD Zuid Limburg, Geleen, juni 2015 Seksuele Gezondheid, Infectieziekten en Milieu GGD Zuid Limburg

Nadere informatie

Vochtoverlast en ventilatie in de woning

Vochtoverlast en ventilatie in de woning Vochtoverlast en ventilatie in de woning Soms hebben mensen last van vocht in hun woning. Vochtoverlast wordt meestal in een laat stadium ontdekt. Er komen schimmelplekken op de muur, behang laat los en

Nadere informatie

Asbest. informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning

Asbest. informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning Asbest informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning A sbest. Dat klinkt eng en gevaarlijk. In sommige situaties is asbest inderdaad gevaarlijk maar vaak niet. Dat kan verwarrend zijn.

Nadere informatie

www.wocom.nl Asbest Informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning

www.wocom.nl Asbest Informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning www.wocom.nl Asbest Informatie over wat u moet weten over asbest in en om uw woning Wat is asbest? Asbest leek aanvankelijk een ideaal bouwmateriaal. Het is sterk, slijtvast, bestand tegen loog, zuur en

Nadere informatie

Belangrijke informatie over asbest

Belangrijke informatie over asbest Belangrijke informatie over asbest Wat is asbest? Asbest leek aanvankelijk een ideaal bouwmateriaal. Het is sterk, slijtvast, bestand tegen loog, zuur en warmte. Het werkt isolerend en was goedkoop. Asbest

Nadere informatie

Instructie Ventilatie

Instructie Ventilatie Instructie Ventilatie Type woning Bij de bouw van een woning wordt er rekening mee gehouden dat de woning geventileerd kan worden. Hierin is onderscheid te maken in 3 type woningen; woningen met luchtkanalen,

Nadere informatie

Afgelopen nacht heeft er een brand gewoed. Hierbij is rook en asbest vrijgekomen. Hieronder leest u het antwoord op de meest voorkomende vragen.

Afgelopen nacht heeft er een brand gewoed. Hierbij is rook en asbest vrijgekomen. Hieronder leest u het antwoord op de meest voorkomende vragen. Asbestbrand Vragen en Antwoorden Veelgestelde vragen rook en asbest Afgelopen nacht heeft er een brand gewoed. Hierbij is rook en asbest vrijgekomen. Hieronder leest u het antwoord op de meest voorkomende

Nadere informatie

De Sluyterslaan aan het woord. Uitslag van een door de SP en actieve bewoners gehouden buurtenquête in december 2011

De Sluyterslaan aan het woord. Uitslag van een door de SP en actieve bewoners gehouden buurtenquête in december 2011 De Sluyterslaan aan het woord Uitslag van een door de SP en actieve bewoners gehouden buurtenquête in december 2011 Dit is een uitgave van de SP in Nieuwegein, december 2011 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Asbestcommunicatie. DEEL 4 Bij geplande asbestverwijdering. juni 2014. Vereniging Bouw- & Woningtoezicht Nederland

Asbestcommunicatie. DEEL 4 Bij geplande asbestverwijdering. juni 2014. Vereniging Bouw- & Woningtoezicht Nederland Handreiking Asbestcommunicatie juni 2014 DEEL 4 Bij geplande asbestverwijdering Vereniging Bouw- & Woningtoezicht Nederland 4 COMMUNICATIE BIJ GEPLANDE ASBESTVERWIJDERING Een geplande asbestverwijdering

Nadere informatie

Huurdersinformatie. Goed ventileren, erg belangrijk

Huurdersinformatie. Goed ventileren, erg belangrijk 1 Huurdersinformatie Goed ventileren, erg belangrijk Goed ventileren zorgt voor gezonde en droge lucht in uw woning. In deze brochure tips om te ventileren en om vocht te voorkomen. Inhoud Ventileren:

Nadere informatie

GEEF LUCHT AAN JE HUIS!

GEEF LUCHT AAN JE HUIS! GEEF LUCHT AAN JE HUIS! Zorg voor een gezonde woning: geef vocht en schadelijke stoffen geen kans! Laat voortdurend frisse lucht binnen via een ventilatiesysteem, ventilatierooster of door een raam op

Nadere informatie

Wat u moet weten over asbest. Samen werken aan wonen

Wat u moet weten over asbest. Samen werken aan wonen Wat u moet weten over asbest Asbest: feiten, risico s en maatregelen Waar komt asbest het vaakst voor in en om woningen? Vuistregels voor asbest Samen werken aan wonen Asbest: feiten, risico s en maatregelen

Nadere informatie

Over isoleren, besparen en comfort

Over isoleren, besparen en comfort Warm voor Weinig Over isoleren, besparen en comfort WARM VOOR WEINIG U woont in een huurwoning, en heeft er waarschijnlijk een aangename plek van gemaakt. Maar misschien kan het nog veel comfortabeler!

Nadere informatie

Geen regie bij melding gat in de stoep Gemeente Amsterdam Stadsdeel Oost Waternet

Geen regie bij melding gat in de stoep Gemeente Amsterdam Stadsdeel Oost Waternet Rapport Gemeentelijke Ombudsman Geen regie bij melding gat in de stoep Gemeente Amsterdam Stadsdeel Oost Waternet 29 maart 2012 RA120494 Samenvatting Voor de garagedeur van een woonblok, dat eigendom is

Nadere informatie

Ventileren. Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning

Ventileren. Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning Ventileren Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning Ventileren voor uw gezondheid Is het vaak drukkend in uw woning? Zijn uw ramen vaak beslagen? Dit zijn de eerste tekenen dat er teveel vocht

Nadere informatie

als er asbest in uw woning zit

als er asbest in uw woning zit als er asbest in uw woning zit Veel van onze woningen zijn gebouwd voor 1993. Dit betekent dat er in veel van onze woningen asbest kan zitten. Lefier wil voor al haar huurders een gezonde woonomgeving.

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

HOUTKACHELS OPEN HAARDEN EN GEZONDHEID

HOUTKACHELS OPEN HAARDEN EN GEZONDHEID HOUTKACHELS OPEN HAARDEN EN GEZONDHEID GGD IJsselland en GGD Twente Team Milieu en Gezondheid Schadelijke stoffen in de lucht Een houtkachel of open haard brengt sfeer in huis. Nadeel is dat een houtkachel

Nadere informatie

Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven. Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009

Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven. Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009 Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven ir. Henk Versteeg Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009 Lichtveld Buis & Partners BV Raadgevende ingenieurs

Nadere informatie

Asbest. Informatie over onze woningen

Asbest. Informatie over onze woningen Asbest Informatie over onze woningen beleid: september 2011, versie: 2014 Waterweg Wonen verhuurt circa 12.000 woningen in Vlaardingen. Een aanzienlijk deel van die woningen is bereikbaar voor huishoudens

Nadere informatie

Aanvullende informatie over luchtkwaliteit en metingen

Aanvullende informatie over luchtkwaliteit en metingen Aanvullende informatie over luchtkwaliteit en metingen Wat doen gemeenten en GGD Amsterdam op het gebied van luchtkwaliteit? De GGD Amsterdam informeert en adviseert de inwoners en het bestuur van Amsterdam

Nadere informatie

Isocyanaten in de woonomgeving

Isocyanaten in de woonomgeving Isocyanaten in de woonomgeving Ingrid Links GGD Gelderland-Midden Meldingen bij GGD'en van gezondheidsklachten die in relatie worden gebracht met PUR-vloerisolatie 13 juni 2013 2 GGD Gemeentelijke of gezamenlijke

Nadere informatie

Kwik in binnenmilieu - praktijkvoorbeelden

Kwik in binnenmilieu - praktijkvoorbeelden Kwik in binnenmilieu - praktijkvoorbeelden Marieke van Ballegooij - Gevers milieugezondheidkundige Bureau GMV Werner Hagens Regio-adviseur, centrum Gezondheid en Milieu RIVM 20 september 2012 Inhoud Wat

Nadere informatie

Ventileren. Antwoorden op de meest gestelde vragen. Tel. 050/32.33.40 - Fax. 050/32.33.27 - E-mail info@airflux.be - www.airflux.

Ventileren. Antwoorden op de meest gestelde vragen. Tel. 050/32.33.40 - Fax. 050/32.33.27 - E-mail info@airflux.be - www.airflux. Ventileren Antwoorden op de meest gestelde vragen 1. Waarom deze brochure? Goed ventileren is enorm belangrijk. Niet alleen omdat frisse en schone lucht in huis prettig is, maar vooral omdat het gezond

Nadere informatie

Asbest en uw woning. waar je thuis bent...

Asbest en uw woning. waar je thuis bent... Asbest en uw woning waar je thuis bent... Wat is asbest? Asbest is een verzamelnaam voor een aantal natuurlijke mineralen. Asbest heeft een microscopisch kleine vezelstructuur en komt vooral voor in oudere

Nadere informatie

Vocht en ventilatie. Tips voor een droger huis

Vocht en ventilatie. Tips voor een droger huis Vocht en ventilatie Tips voor een droger huis Vocht en ventilatie Een gezin produceert per dag tussen de tien en vijftien liter vocht. Door te ademen, door huisdieren en planten, maar ook door te koken,

Nadere informatie

Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum

Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum Unit Medische Milieukunde, GGD Zuid Limburg, Geleen, september 2015 Seksuele Gezondheid, Infectieziekten

Nadere informatie

Asbest. Wat is het en wat doe ik ertegen?

Asbest. Wat is het en wat doe ik ertegen? Asbest Wat is het en wat doe ik ertegen? Wat is? Asbest leek aanvankelijk een ideaal bouwmateriaal. Het is sterk, slijtvast, bestand tegen loog, zuur en warmte. Het werkt isolerend en was goedkoop. Asbest

Nadere informatie

Rapport. Datum: 23 december 2004 Rapportnummer: 2004/489

Rapport. Datum: 23 december 2004 Rapportnummer: 2004/489 Rapport Datum: 23 december 2004 Rapportnummer: 2004/489 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de gemeente Tilburg zijn verzoek om vergoeding van de kosten die hij heeft gemaakt in verband met een verstopping

Nadere informatie

Informatie over asbest in en om uw woning

Informatie over asbest in en om uw woning Informatie over asbest in en om uw woning Asbest. Dat klinkt eng en gevaarlijk. In sommige situaties is asbest inderdaad gevaarlijk, maar vaak ook niet. Dat kan verwarrend zijn. In deze folder leest u

Nadere informatie

Sessie Geur GGD-richtlijn en risicocommunicatie. Ontmoetingsdag GGD-OD, 26 maart 2015

Sessie Geur GGD-richtlijn en risicocommunicatie. Ontmoetingsdag GGD-OD, 26 maart 2015 Sessie Geur GGD-richtlijn en risicocommunicatie Ontmoetingsdag GGD-OD, 26 maart 2015 Inhoud (Concept) GGD-richtlijn Geur Risicocommunicatie (Kort) Instrument Ruimtelijke Veiligheid GGD-richtlijn Geur Verwacht

Nadere informatie

Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn

Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn Wat heeft Intermaris besloten? Intermaris heeft besloten uw woning niet te renoveren, maar om de 26

Nadere informatie

Wat is asbest? Soorten asbest

Wat is asbest? Soorten asbest Asbest. Wat is het? Is het gevaarlijk? Waar zit het? Wat kan ik doen als ik het in huis tegenkom? Zijn er regels? Dit zijn vragen die bij veel mensen leven. Asbest is een materiaal met s. In deze folder

Nadere informatie

Advieswijzer: verwarmen en ventileren

Advieswijzer: verwarmen en ventileren 100% wonen Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees deze advieswijzer aandachtig

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Reno System, Duco Comfort System en DucoTronic System

Nadere informatie

Inspectierapport. Kinderopvang Allkidsz (BSO) Pieter Calandlaan 1073 1069 SE AMSTERDAM Registratienummer: 538544181

Inspectierapport. Kinderopvang Allkidsz (BSO) Pieter Calandlaan 1073 1069 SE AMSTERDAM Registratienummer: 538544181 Inspectierapport Kinderopvang Allkidsz (BSO) Pieter Calandlaan 1073 1069 SE AMSTERDAM Registratienummer: 538544181 Toezichthouder: GGD Amsterdam In opdracht van: Gemeente Amsterdam Datum inspectie: 20-02-2015

Nadere informatie

Asbestbeheersplan RKBS De Baanbreker. 25 februari 2013

Asbestbeheersplan RKBS De Baanbreker. 25 februari 2013 Asbestbeheersplan RKBS De Baanbreker 25 februari 2013 1 Asbestbeheersplan RKBS De Baanbreker in Graft Opgesteld door: Geautoriseerd door: Annette van Assem Rob Koning Datum: 25 februari 2013 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Vervuilde lucht in huis ligt vaak aan gedrag bewoners. We ventileren veel slechter dan we denken

Vervuilde lucht in huis ligt vaak aan gedrag bewoners. We ventileren veel slechter dan we denken Vervuilde lucht in huis ligt vaak aan gedrag bewoners We ventileren veel slechter dan we denken We denken dat ventilatie in huis vanzelf goed gaat, maar onderzoek na onderzoek wijst uit dat systemen verkeerd

Nadere informatie

lekdetectie droogtechniek bouwkundig onderzoek

lekdetectie droogtechniek bouwkundig onderzoek lekdetectie droogtechniek bouwkundig onderzoek 2 ˉ TRITION EVEN VOORSTELLEN EVEN VOORSTELLEN EVEN VOORSTELLEN: WIJ ZIJN TRITION Trition is een dienstverlenend bedrijf, gespecialiseerd in het opsporen,

Nadere informatie

Inspectierapport Kinderopvang Moederskind (KDV) Balijelaan 54A 3521GV UTRECHT Registratienummer 204948782

Inspectierapport Kinderopvang Moederskind (KDV) Balijelaan 54A 3521GV UTRECHT Registratienummer 204948782 Inspectierapport Kinderopvang Moederskind (KDV) Balijelaan 54A 3521GV UTRECHT Registratienummer 204948782 Toezichthouder: Gemeente Utrecht, Volksgezondheid In opdracht van gemeente: Utrecht Datum inspectie:

Nadere informatie

Koolmonoxide, een ware sluipmoordenaar in huis

Koolmonoxide, een ware sluipmoordenaar in huis Koolmonoxide, een ware sluipmoordenaar in huis Hoe wapent u zich ertegen? De afgelopen jaren is gemiddeld bijna één persoon per maand in Nederland overleden door koolmonoxidevergiftiging. Een meervoud

Nadere informatie

Monique Meijerink 30 maart 2009. Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten

Monique Meijerink 30 maart 2009. Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten Monique Meijerink Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten Krantenkoppen liegen er niet om Bewoners eisen recht op schone lucht Niks aan de hand, gewoon deuren en ramen dicht Megastal bedreiging voor

Nadere informatie

Asbest, wanneer niet en wanneer wel gevaarlijk? In deze brochure leest u wat u moet weten over asbest in en om uw woning

Asbest, wanneer niet en wanneer wel gevaarlijk? In deze brochure leest u wat u moet weten over asbest in en om uw woning Asbest, wanneer niet en wanneer wel gevaarlijk? In deze brochure leest u wat u moet weten over asbest in en om uw woning Inhoud Asbest. Dat klinkt eng en gevaarlijk pagina 3 Wat is asbest? pagina 4 Stel

Nadere informatie

Asbest. Informatie over asbest in en om uw woning

Asbest. Informatie over asbest in en om uw woning Asbest Informatie over asbest in en om uw woning Asbest. Dat klinkt eng en gevaarlijk. In sommige situaties is asbest inderdaad gevaarlijk maar vaak niet. Dat kan verwarrend zijn. Daarom ontvangt u deze

Nadere informatie

Toolkit voor de stoker

Toolkit voor de stoker Toolkit voor de stoker . Helaas kiest of heeft u er voor gekozen om hout te stoken. We vinden het belangrijk u goed te informeren over de wijze waarop u zoveel mogelijk hinder kunt voorkomen bij uw buren

Nadere informatie

Ventilatie is het proces waarbij verse lucht van buiten naar binnen wordt toegevoerd en gebruikte lucht van binnen naar buiten wordt afgevoerd.

Ventilatie is het proces waarbij verse lucht van buiten naar binnen wordt toegevoerd en gebruikte lucht van binnen naar buiten wordt afgevoerd. VENTILEREN Ventilatie is het proces waarbij verse lucht van buiten naar binnen wordt toegevoerd en gebruikte lucht van binnen naar buiten wordt afgevoerd. Met ventilatie kan worden voorkomen dat hinderlijke

Nadere informatie

Welke termijnen en data worden gehanteerd voor het indienen van zienswijzen, bezwaarschriften, etc? Zie hierboven.

Welke termijnen en data worden gehanteerd voor het indienen van zienswijzen, bezwaarschriften, etc? Zie hierboven. Vragen & antwoorden met betrekking tot het EMK terrein Datum: 7 december 2015 Op 12 oktober van dit jaar hebben bewoners die zitting hebben in de Klankbordgroep EMK terrein in een email een aantal vragen

Nadere informatie

Wat is koolmonoxide?... 2. Hoe ontstaat koolmonoxide?... 2. Waarom is koolmonoxide gevaarlijk?... 2. Voor wie is koolmonoxide gevaarlijk?...

Wat is koolmonoxide?... 2. Hoe ontstaat koolmonoxide?... 2. Waarom is koolmonoxide gevaarlijk?... 2. Voor wie is koolmonoxide gevaarlijk?... Publieksdoc koolmonoxide technisch document behorende bij CO-preventiecampagne 2016, versie 1.0 Inleiding Een verbrandingstoestel stoot verbrandingsgassen (waaronder koolmonoxide) uit die slecht zijn voor

Nadere informatie

Het klimaat binnenshuis

Het klimaat binnenshuis Het klimaat binnenshuis De beste temperatuur in huis ligt overdag tussen de 18 en 20C, 's nachts tussen 15 en 18C (bij voorkeur in de gehele woning). Als het s nachts te koud wordt kan uw huis vochtig

Nadere informatie

SANERING De huisstofmijt Geduld Bestrijding van de huisstofmijt

SANERING De huisstofmijt Geduld Bestrijding van de huisstofmijt Saneren SANERING In deze folder worden enkele richtlijnen gegeven om de blootstelling aan huisstofmijten te verminderen. Sanering is een belangrijk onderdeel van de behandeling voor mensen met een allergie

Nadere informatie

2. Op welke punten schieten de huidige normen tekort? Hoe zouden ze moeten veranderen om effectief te kunnen handhaven?

2. Op welke punten schieten de huidige normen tekort? Hoe zouden ze moeten veranderen om effectief te kunnen handhaven? Hasic, Emira Van: namens Postbus Onderwerp: FW: Houtrook en gezondheid GGD Bijlagen: presentatie-stookinstallaties-houtrook-en-gezondheid-1.pdf; Longfonds Verklaring Houtrook met logo.pdf Longfonds Verklaring

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Vocht en Schimmels in woningen

Vragen en antwoorden Vocht en Schimmels in woningen Vragen en antwoorden Vocht en Schimmels in woningen Versie 2015 1. Wat is een vochtige woning? Bij een vochtige woning zit er veel water, mogelijk in verschillende verschijningsvormen, in een woning. Het

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Adviezen bij een. huisstofmijtallergie

PATIËNTEN INFORMATIE. Adviezen bij een. huisstofmijtallergie PATIËNTEN INFORMATIE Adviezen bij een huisstofmijtallergie 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informatie geven over huisstofmijtallergie. Wij adviseren u dit

Nadere informatie

Wat is asbest? Schadelijk voor gezondheid! Losgebonden en hechtgebonden

Wat is asbest? Schadelijk voor gezondheid! Losgebonden en hechtgebonden Asbest. Bij het horen van het woord asbest gaan bij veel mensen de alarmbellen af. Asbest is geen onschuldig materiaal. In sommige situaties kan asbest gevaarlijk zijn, maar niet altijd. In deze folder

Nadere informatie

Uw huis saneren Allergische prikkels Niet-allergische prikkels Saneren

Uw huis saneren Allergische prikkels Niet-allergische prikkels Saneren Saneren Uw huis saneren Astma kan de kwaliteit van leven behoorlijk beïnvloeden. Om te zorgen dat u of uw kind zo min mogelijk klachten hebben is uw eigen inzet van het grootste belang! Naast het juist

Nadere informatie

Inspectierapport. Kinderopvang Appels en Peren (KDV) Kattenburgerkruisstraat 5 1018 JR AMSTERDAM Registratienummer: 404236066

Inspectierapport. Kinderopvang Appels en Peren (KDV) Kattenburgerkruisstraat 5 1018 JR AMSTERDAM Registratienummer: 404236066 Inspectierapport Kinderopvang Appels en Peren (KDV) Kattenburgerkruisstraat 5 1018 JR AMSTERDAM Registratienummer: 404236066 Toezichthouder: GGD Amsterdam In opdracht van: Gemeente Amsterdam Datum inspectie:

Nadere informatie

ComfoFan CMF 14 Handleiding voor de gebruiker

ComfoFan CMF 14 Handleiding voor de gebruiker ComfoFan CMF 14 Handleiding voor de gebruiker Handleiding voor de installateur z.o.z. Verwarming Koeling Ventilatie Filtering Inhoudsopgave 1. Introductie...2 2. Werking systeem...3 3. Garantie...4 4.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 2795 Vragen van het lid

Nadere informatie

Inspectierapport Betaal de Oppas (GOB) Boekeloseweg 115 7553DM HENGELO OV Registratienummer 411409748

Inspectierapport Betaal de Oppas (GOB) Boekeloseweg 115 7553DM HENGELO OV Registratienummer 411409748 Inspectierapport Betaal de Oppas (GOB) Boekeloseweg 115 7553DM HENGELO OV Registratienummer 411409748 Toezichthouder: GGD Twente In opdracht van gemeente: HENGELO Datum inspectie: 13-11-2014 Type onderzoek:

Nadere informatie

1 Asbest in en rond uw woning. Alles wat u moet weten over asbest

1 Asbest in en rond uw woning. Alles wat u moet weten over asbest 1 Asbest in en rond uw woning Alles wat u moet weten over asbest 2 3 Asbest dat klinkt vaak eng en gevaarlijk. Dat komt vooral omdat er veel misverstanden over asbest bestaan. Soms is asbest inderdaad

Nadere informatie

WETENSWAARDIGHEDEN OVER DE ONTVOCHTIGERS VAN DE LONGHI

WETENSWAARDIGHEDEN OVER DE ONTVOCHTIGERS VAN DE LONGHI WETENSWAARDIGHEDEN OVER DE ONTVOCHTIGERS VAN DE LONGHI Ontvochtigers Ontvochtigers bestaan al vele jaren. Ze worden meestal aangeschaft in de herfst en winter wanneer het koud en vochtig is. Ook u kunt

Nadere informatie

Gezond binnenmilieu op kindercentra

Gezond binnenmilieu op kindercentra Gezond binnenmilieu op kindercentra Gezond binnenmilieu op kindercentra Gezond binnenmilieu Een slechte kwaliteit van de binnenlucht kan leiden tot gezondheidsklachten bij kinderen en leidsters, zoals

Nadere informatie

Inspectierapport ViaVie Welzijn gastouderopvang (GOB) Tuinstraat 2 7451EX HOLTEN Registratienummer 757582795

Inspectierapport ViaVie Welzijn gastouderopvang (GOB) Tuinstraat 2 7451EX HOLTEN Registratienummer 757582795 Inspectierapport ViaVie Welzijn gastouderopvang (GOB) Tuinstraat 2 7451EX HOLTEN Registratienummer 757582795 Toezichthouder: GGD Twente In opdracht van gemeente: RIJSSEN-HOLTEN Datum inspectie: 23-10-2014

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer de Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer de Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer de Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Directoraat-Generaal Wonen en Bouwen Directie Bouwen Turfmarkt

Nadere informatie

Samenvatting. Invloeden op de gezondheid en op het cognitief functioneren

Samenvatting. Invloeden op de gezondheid en op het cognitief functioneren Samenvatting Het kabinet stelde in 2008 dat de kwaliteit van het binnenmilieu op basisscholen te wensen overlaat. Het gaat dan vooral om de luchtkwaliteit tijdens het stookseizoen, de temperatuur in de

Nadere informatie

asbest Asbest bij WSN

asbest Asbest bij WSN op met. Doet u dit niet en raakt de woning besmet met asbest, dan zijn de kosten van de gevolgschade voor uw rekening. Veilig? Ben ik wel veilig in mijn woning na de asbestverwijdering door een gespecialiseerd

Nadere informatie

Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder

Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Gebouwen zijn steeds beter geïsoleerd. Goed voor de energierekening en het comfort in huis en op kantoor,

Nadere informatie

Gemeente Amsterdam. Stadsdeel Zuid. Handhaving en Veiligheid BWT. Aanwezigheid van asbest in woningen van corporatie Stadgenoot in de Diamantbuurt.

Gemeente Amsterdam. Stadsdeel Zuid. Handhaving en Veiligheid BWT. Aanwezigheid van asbest in woningen van corporatie Stadgenoot in de Diamantbuurt. Postbus 74019 1070 BA Amsterdam Telefoon 14 020 Fax 020 252 4365 Handhaving en Veiligheid BWT Retouradres: Postbus 74019,1070 BA Amsterdam Fractie Zuid- en Pijp Belangen De heer Th. Keijsen en de heer

Nadere informatie

Onderzoek onderhoudswerkzaamheden Woonwaard Eerste peiling

Onderzoek onderhoudswerkzaamheden Woonwaard Eerste peiling Onderzoek onderhoudswerkzaamheden Woonwaard Eerste peiling Woonwaard Oktober 2011 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Rapportnummer :

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 117 d.d. 1 december 2009 (mr. P.A. Offers, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en mr. drs. M.L. Hendrikse) 1. Procedure De Commissie beslist met

Nadere informatie

Goed ventileren in huis

Goed ventileren in huis Goed ventileren in huis Wist u dat de binnenlucht meestal viezer is dan de buitenlucht? Eén op de tien huizen heeft schimmel en in veel woningen is er meer fijnstof dan buiten. Daarom is ventileren zo

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directoraat-Generaal Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA

Nadere informatie

Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid!

Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid! Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid! www.airatschool.be www.mmk.be/onderwijs www.vlaamselogos.be www.zorg-en-gezondheid.be www.vigez.be Gezonde binnenlucht op school? Belang voor

Nadere informatie