ONTWIKKELEN EN INVOEREN VAN DIENSTEN OM ENERGIEBEWUSTZIJN TE VERGROTEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ONTWIKKELEN EN INVOEREN VAN DIENSTEN OM ENERGIEBEWUSTZIJN TE VERGROTEN"

Transcriptie

1 ONTWIKKELEN EN INVOEREN VAN DIENSTEN OM ENERGIEBEWUSTZIJN TE VERGROTEN

2 Energiebesparing door gedragsverandering Deze brochure is voor woningcorporaties, dienstverleners en bewoners, die diensten willen invoeren om bewoners aan te moedigen zowel energie als geld te besparen door energiebesparend gedrag. Het energieverbruik van huishoudens beslaat 25% van het totale finale energieverbruik in Europa (Eurostat, 2009). In de meeste woningen worden fossiele brandstoffen gebruikt voor verwarming, elektriciteit en warm water. Dit heeft hoge CO2 emissies tot gevolg. CO2 emissies leiden wereldwijd tot klimaatverandering. Om de klimaatverandering tegen te gaan moeten alle mogelijkheden die energieverbruik reduceren, zowel technische als gedragsmaatregelen, worden ingezet. Woningcorporaties kunnen hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen door het aanbieden van energie besparende diensten aan bewoners. Doordat de energiekosten van klanten afnemen, verbeteren zij de relatie met klanten. Het BewareE project, meegefinancierd door de Executive Agency for Competitiveness and In - novation (EACI), heeft voorbeelden verzameld van energiediensten in Europa in de BewareE Database (www.izt.de/bewaree). In deze database zijn voorbeelden te vinden van diensten die dagelijkse routines en aankoopgedrag veranderen die invloed hebben op energieverbruik. Deze brochure illustreert een aantal voorbeelden die kunnen helpen bij het ontwikkelen en invoeren van diensten die op een effectieve manier energiebewustzijn vergroten. Alleen goedgeorganiseerde energiediensten kunnen tot energiebesparingen leiden van 5% 10% en in sommige gevallen zelfs tot 20% per jaar. Dit gaat samen met besparingen tot zo n 300 euro per jaar per huishouden. 2

3 Voorbeeld 1: Franse Energie Ambassadeur geeft persoonlijk advies Betrokken partijen: Energie Ambassadeurs is een initiatief van de milieuorganisatie Prioriterre in Frankrijk. Het initiatief richt zich op sociaal werkers en vrijwilligers die in nauw contact staan met bewoners. Deze Energie Ambassadeurs worden opgeleid, geven praktisch advies en steunen huishoudens met lage inkomens bij het verlagen van hun energierekeningen. Speciale kenmerken: Het Energie Ambassadeurs initiatief helpt families met het besparen van geld en energie. De adviezen werden toegepast in vier stappen en daarbij werd gebruik gemaakt van verschillende hulpmiddelen. De ervaring: Eerst kregen de sociaal werkers en vrijwilligers een training over energiebesparing in woningen. Daarna werd een telefoondienst opgezet zodat zij antwoord konden geven op alle vragen van huishoudens over energie en water. Vervolgens werd een handleiding (Le Guide de la Fourmi) gemaakt voor de Energie Ambassadeurs. Deze voorzag in informatie hoe gezinnen te helpen die moeite hebben om hun energieverbruik te verlagen. Daarna werden huisbezoeken afgelegd. Deze bezoeken hebben resultaat als de gezinnen ook echt de noodzaak voelen voor het advies en een afspraak maken. Na het bezoek werd tenslotte voor het gezin een persoonlijk energiebesparingadvies opgesteld. Meer informatie: ri ter re.org 3

4 Energieverbruik in Europese huishoudens Het energieverbruik van Europese huishoudens beslaat ongeveer een kwart van het totale energie - verbruik in Europa in 2007 (Eurostat, 2009). De belangrijkste toepassing is ruimteverwarming: ongeveer de helft van het totale energieverbruik door huishoudens wordt hiervoor gebruikt. Figuur 1 laat zien dat het aandeel van het energieverbruik voor ruimteverwarming niet veel is veranderd: in de periode van 1990 tot 2004 is het aandeel langzaam gedaald dankzij de modernisatie van gebouwen. In dezelfde periode steeg het aandeel van apparaten van 15% naar bijna 20%. Stati - stieken laten sterke verschillen zien in het huishoudelijk energieverbruik tussen EU27 landen. Luxemburg heeft de hoogste consumptie met 16,142 kwh/jaar terwijl een gemiddeld huishouden op Malta 2,303 kwh/jaar verbruikt (Eurostat, 2009). Figuur 1: Energie consumptie in Europese woningen (Lautsten, 2008) Het doel van de Europese Commissie is om het energieverbruik te reduceren met 20% in 2020 (Energy Efficiency Action Plan 2006). U kunt meehelpen aan het halen van dit doel door het ontwikkelen van energiediensten. De Directive on Energy End Use Efficiency and Energy Services van de Europese Commissie (2006/32) verbindt energiebesparing aan energiediensten. De belangrijkste punten van dit beleid zijn: Lidstaten halen een nationaal energiebesparingdoel van 9% in 2017; De publieke sector geeft het goede voorbeeld door het halen van dit doel; Lidstaten verplichten energieleveranciers en energiedistributeurs om energiebesparing te promoten; Regeringen adopteren regelgeving over slimme bemetering en rekeningen zodat consumenten beter geïnformeerde keuzes kunnen maken over hun energieverbruik. 4

5 Voorbeeld 2: Dordrecht helpt huishoudens met lage inkomens Betrokken partijen: De gemeente Dordrecht geeft huishoudens met lage inkomens advies op maat over energiebesparing. De belangrijkste reden voor huishoudens om mee te doen is het verlagen van hun energierekening. Speciale kenmerken: Het project Energie op Maat is een face-to-face energie adviesdienst. Gemiddelde besparingen lopen op tot 11 12% voor gas en elektriciteit. De ervaring: Het doel was om het besteedbare inkomen van de bewoners te verhogen door het besparen op energiekosten. Energie adviseurs bezochten de deelnemende huishoudens en namen samen met hen het energieverbruik door. De adviseurs gaven daarna advies over simpele maatregelen om energie te be - sparen, bijvoorbeeld tochtstrips, spaarlampen, radiatorfolie, etc. Het project begon in de wijk Oud-Krispijn en is vanwege het succes ook toegepast in andere wijken van Dordrecht. Meer informatie: cms.dord recht.nl, gie op maat.com 5

6 Hoe gedrag te veranderen? Over het algemeen zijn gewoontes niet zo gemakkelijk te veranderen. Bewoners zijn druk met hun dagelijks leven en vinden het prettig om thuis comfortabel te leven. Gewoon - lijk heeft men geen duidelijk inzicht in het energieverbruik en de energierekening. In het volgende figuur worden de belangrijkste aspecten samengevat die het energiegedrag van huishoudens beïnvloeden. Figuur 2: Voorwaarden voor gedragsverandering Gebaseerd op wetenschappelijk gedragsonderzoek raden we aan om de volgende aanbevelingen in gedachten te houden wanneer u energiediensten ontwikkelt: Alléén informatie (bijvoorbeeld met flyers, brochures) is gewoonlijk niet genoeg om consumentengewoonten te veranderen. Informatie helpt wel om de kennis over energiepro - blemen en besparingsmogelijkheden te verbeteren. Feedback gecombineerd met individuele adviezen lijkt de meest veelbelovende benadering. Vele studies geven aan dat tot aan 20% van het dagelijkse energieverbruik bespaard kan worden wanneer huishoudens continu, persoonlijk en vergelijkend advies krijgen, gecombineerd met bijvoorbeeld weddenschappen met bewoners. Blijf dichtbij de dagelijkse situatie van bewoners en geef persoonlijke aandacht; dat zijn sleutelfactoren voor het succes van een dienst. Wat er ook ondernomen wordt, betrek huishoudens vanaf het begin bij het ontwikkelen van de energiedienst. Participatie is één van de belangrijkste succesfactoren. Leer van de ervaringen van anderen om een succesvolle energiedienst in te voeren! Neem een kijkje in de BewareE database. 6

7 Voorbeeld 3: Karlsruhe houdt een oogje op het energieverbruik Betrokken partijen: De woningbouwcorporatie Volkswohnung GmbH in Karls - ruhe helpt huurders om hun energieverbruik in de gaten te houden. Dit versterkt het klantgerichte imago van de corporatie. Speciale kenmerken: Continu meten van het energieverbruik helpt huurders die in moderne flats wonen om hun gedrag aan te passen aan hun nieuwe energiezuinige woningen. De ervaring: Recent gemoderniseerde woningen zijn uitgerust met sensoren die het energieverbruik en ventilatiepatronen analyseren. In deze flats zijn speciale meters geïnstalleerd die het energieverbruik weergeven. Het energieverbruik van de bewoners is met drie typen smiley s in beeld gebracht. De corporatie wil hiermee het effect van meten en feedback vaststellen op het huis - houdelijk energieverbruik en wil nagaan of het berekende besparingpotentieel met deze maatregelen gehaald kan worden. De resultaten waren goed. Vergeleken met de controlegroep in hetzelfde gebouw, gebruikte de testgroep ongeveer 7% minder energie. Dit bewijs geeft aan dat, voor sommige huishoudens, speciale meters een prima manier zijn om energie te besparen. Meer informatie: woh nung.com 7

8 Leer van de ervaringen van anderen In het BewareE project zijn energie bewustmakende diensten uit 27 Europese landen geanalyseerd. De resultaten zijn verzameld in een database met meer dan 100 diensten. Uit deze brede verzameling zijn 38 best practices geselecteerd aan de hand van de volgende criteria: Ze hebben in potentie een grote markt Ze hebben een groot energiebesparingspotentieel Ze zijn gemakkelijk aan te passen aan de meeste Europese landen De kosten van deze diensten zijn laag Ze zijn vernieuwend Energiediensten kunnen 5% 10% energie besparen en in sommige gevallen zelfs 20%. De BewareE diensten zijn in 13 categorieën ingedeeld aan de hand van speciale karakteristieken (zie Figuur 3). Figuur 3: Categorieën van energiediensten in het BewareE project We adviseren om de BewareE Database te gebruiken bij het ontwikkelen van energiediensten voor huishoudens. Kijk naar deze voorbeelden en selecteer ideeën voor de doelgroep en pas de dienst aan uw doelgroep en de situatie aan. 8

9 Hoe succesvolle diensten toe te passen De Be wa ree Da ta ba se beschrijft een brede variatie aan diensten die gedragsverandering aanmoedigen. Een aantal essentiële elementen voor een effectieve ontwikkeling van energie - diensten: Leer meer over de doelgroep Neem met huurders door hoe zij hun gedrag kunnen veranderen Leer van andere best practices Werk samen met andere deskundige organisaties De ervaring van BewareE laat zien dat een systematische ontwikkeling van diensten en participatie van bewoners sleutelfactoren zijn voor de ontwikkeling van succesvolle energiediensten. De BewareE projectpartners hebben een zes-stappen plan opgesteld voor de ontwikkeling en toepassing van diensten gericht op energiebesparend gedrag. Het zes-stappen plan voor succesvolle diensten Stap 1: Analyseer de behoeften van huishoudens en de eigen doelstellingen Vraag allereerst aan bewoners wat hun wensen zijn omtrent hun energieverbruik (bijvoorbeeld lagere rekeningen, meer comfort etc.). Analyseer niet alleen hun wensen maar ook hun woonsituatie, hun economische situatie, hun drijfveren, en hoe zij nu energie verbruiken. Verzamel deze informatie door het organiseren van enquêtes en bewonersbijeenkomsten. Verder is het als woningcorporatie van belang uw eigen situatie en doelstellingen helder te hebben. Stap 2: Ontwikkel de diensten samen met de doelgroep Neem de specifieke situatie van de doelgroep als startpunt om een energiedienst te ontwikkelen. Verschillende typen diensten zijn aanwezig in de Be wa ree Da ta ba se.m Selecteer geschikte diensten samen met de doelgroep. Figuur 4: Zes-stappen plan 9

10 Stap 3: Pas de dienst aan specifieke wensen aan Pas de dienst aan de specifieke wensen van de doelgroep aan, afhankelijk van type huishouden, woningkenmerken, woonmarkt, huurders/eigenwoningbezitters etc. Selecteer de beste ideeën voor actie door nieuwe ideeën uit brainstormsessies met de voorbeelden uit de BewareE Database te combineren. Betrek, indien mogelijk, andere belanghebbenden zoals consumenten- of bewonersorganisaties. Ontwikkel een plan voor de invoering van de dienst. Stap 4: Test de dienst, train staf en bereid hulpmiddelen voor Bereid de invoering van de dienst bij bewoners grondig voor. Test de dienst op een kleine groep uit en verwerk hun commentaar in de eindfase van de ontwikkeling. Begin de communicatie op tijd en train de staf die betrokken is bij de uitvoering van de dienst. Wanneer producten zoals meters nodig zijn, test ze uit, vóór de verspreiding onder de huishoudens. Stap 5: Implementeer de dienst professioneel, geduldig en met passie Het introduceren van een energiedienst vraagt tijd en enthousiasme. Mensen kunnen niet gedwongen worden hun gedrag te veranderen op dezelfde manier zoals je efficiënte technologie installeert. Daarom moet de implementatie van energie bewustmakende diensten professioneel, geduldig en met passie uitgevoerd worden. Stap 6: Evalueer en optimaliseer de dienst Verzeker de continuïteit van de dienst, evalueer de resultaten en, indien nodig, verbeter de energiedienst. Voorbeeld 4: Het Virtuele Bos Betrokken partijen: Het Spaanse energiebedrijf Unión Fenosa heeft de website Het Virtuele Bos ontwikkeld; een combinatie van een energiedienst en een herbebossingproject. Speciale kenmerken: Het energiebedrijf doneerde 1 aan een herbebossingproject in Brazilië voor elke deelnemer aan dit energiebesparingproject. De ervaring: Het project begeleidde huishoudens naar een efficiënter gebruik van energie door ze uit te nodigen een on-line vragenlijst over hun energiegewoontes in te vullen. Dit werd opgevolgd door advies over mogelijke acties om het energieverbruik te verminderen. In 2009 waren mensen betrokken in het project. Het energiebedrijf schat dat het project ton CO2 emissies heeft voorkomen door veranderd energiegedrag, naast de geplante bomen. Wanneer een deelnemer de vragenlijst on-line invulde met zijn of haar adres, kreeg hij of zij een vergelijkende evaluatie van het huidige huishoudelijke energieverbruik en praktische aanbevelingen voor verbeteringen. Meer informatie: sque vir tu al.com/in dex_en.aspx 10

11 Kom in Actie! Als we klimaatverandering willen tegengaan dan is er dringend gedragsverandering nodig. Natuurlijk is er meer kennis over energiebesparing nodig maar het ontbreken van kennis is niet het kernprobleem. Alleen wanneer huishoudens erin slagen om hun gedrag te veranderen en energie te besparen, kunnen we klimaatverandering tegengaan. Energiediensten kunnen gewoontes van bewoners veranderen en energie besparen. Pas ze toe! Energiediensten zijn in het algemeen kosteneffectiever dan technische maatregelen. Onderstaande tabel laat de kosten zien van drie technische maatregelen in vergelijking met een gedragscampagne. Deze laatste levert duidelijk de grootste besparing per Euro op (Uitzinger, IVAM, 2009). Windtur bi ne: 44 / ton CO2 Wasma chi ne: 570 / ton CO EUR 200 EUR extra voor een A label Levensverwachting 30 jaar Levensverwachting 7 jaar Bespaart 980 ton CO2/jaar Bespaart 0.05 ton CO2/jaar PV zonnepanelen: 600 / ton CO2 Gedragscampagne: 30 / ton CO EUR EUR Levensverwachting 25 jaar Levensverwachting 1 3 jaar Bespaart 0.4 ton CO2/jaar Bespaart 360 ton CO2/jaar Kies een goed moment uit om deze diensten in te voeren, bijvoorbeeld bij het renoveren van een woning of wanneer er nieuwe bewoners in de woningen komen. Zoek naar win-win situaties, zoals het verbeteren van contacten tussen bewoners door groepen bewoners bij de ontwikkeling van een dienst te betrekken en het verbeteren van de financiële situatie van huishoudens met lage inkomens. 11

12 Meer informatie Naast deze brochure zijn beschikbaar: een handleiding: Het ontwikkeling en invoeren van energiediensten, Huber, Andreas; Kort man, Jaap; Dreijerink, Lieke; Uitdenbogerd, Diana; Martin, Ana; Scharp, Michael, IVAM, de BewareE Database website: Referenties Scharp, M.; Huber, A.; Kortman, J.; Martin, A. (2008): Energy Services in Europe. European Parliament (2006): Directive 2006/32/EC of the European Parliament and of the Council on energy end use efficiency and energy services and repealing. Council Directive 93/76/EEC. Lautsen, J. (2008): Energy Efficiency Requirements in Building Codes, Energy Efficiency Policies for New Buildings. International Energy Agency and OECD. Eurostat (2009): Energy, transport and environment indicators: epp.eurostat.ec.europa.eu. Aan deze brochure hebben bijgedragen: IVAM, Research and consultancy on sustainability Plantage Muidergracht 14, 1001 ZB, Amsterdam, Nederland Jaap Kortman: Institute for Future Studies and Technology Assessment Schopenhauerstraße 26, Berlin, Duitsland Dr. Michael Scharp, (coordinator) European Institute for Energy Research Emmy-Noether Straße 11, Karlsruhe, Duitsland Andreas Huber, Inasmet-Tecnalia, Paseo Mikeletegi 2 Parque Tecnologico, Donostia-San Sebastián, Spanje Ana Martin, Deze brochure is samengesteld in het kader van het BewareE project. Dit project wordt mede -gefinancierd door het Europese programma Intelligent Energy 2006 (EIE/07/242SI BewareE). De pan-europese BewareE project partners zijn IZT in Duitsland (coordinator), EIFER in Frankrijk, IVAM in Nederland en INASMET-Tecnalia in Spanje. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze brochure ligt bij de schrijvers. De inhoud reflecteert niet noodzakelijkerwijs de mening van de Europese Gemeenschap. De Europese Commissie is niet verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie in deze brochure. Deze brochure is geprint op 100% gerecycled papier zonder het gebruik van extra bleekmiddelen of optische middelen. Illustraties: Volkswohnung Karlsruhe / Fraunhofer-Institut für Systemtechnik und Innovationsforschung / KEA Klimaschutz- und Energieagentur / www2.aboutpixel.de / / / BMU / Xdream

BewareE. Energiediensten: Verlaging van het energieverbruik van de burger door gedragsverandering. Document: D15a (2) Het project BewareE 20080409.

BewareE. Energiediensten: Verlaging van het energieverbruik van de burger door gedragsverandering. Document: D15a (2) Het project BewareE 20080409. D15c (2) Het project 20080409 Pagina 1 van 6 Energiediensten: Verlaging van het energieverbruik van de burger door gedragsverandering Document: D15a (2) Het project 20080409.doc Kortmann, Jaap; Krutwagen,

Nadere informatie

Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening

Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening De waarde van directe feedback op energiegedrag Inhoud presentatie 1. Positieve testresultaten als basis voor vervolg 2.

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

De Europese Energie Bespaar Prijs (EEBP) IUSES Intelligent USe of Energy at School. Voorwaarden en regels voor de wedstrijd

De Europese Energie Bespaar Prijs (EEBP) IUSES Intelligent USe of Energy at School. Voorwaarden en regels voor de wedstrijd De Europese Energie Bespaar Prijs (EEBP) IUSES Intelligent USe of Energy at School Voorwaarden en regels voor de wedstrijd Over de Prijs De Europese Energie Bespaar Prijs (EEBP) is bedoeld voor middelbare

Nadere informatie

De Europese Energie Bespaar Prijs (EEBP) IUSES Intelligent USe of Energy at School. De wedstrijd

De Europese Energie Bespaar Prijs (EEBP) IUSES Intelligent USe of Energy at School. De wedstrijd De Europese Energie Bespaar Prijs (EEBP) IUSES Intelligent USe of Energy at School De wedstrijd Over de Prijs De Europese Energie Bespaar Prijs (EEBP) is bedoeld voor middelbare scholen en middelbare scholieren

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren ENERGIEOPLOSSINGEN De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren Vandaag de dag kunnen we onze verplichtingen inzake energie-efficiëntie niet meer naast ons

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven

Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven 1. Algemene bedrijfsgegevens a) Land : BELGIË b) Aantal personeelsleden: 0 9 10 49 50-99 100-249 250 c) Jaarlijkse omzet (Miljoen EUR): < 2 2-5 5 10 10-25

Nadere informatie

BUDGETENERGIE MEEST VOORDELIGE AANBIEDER

BUDGETENERGIE MEEST VOORDELIGE AANBIEDER NATIONAAL BESPAARONDERZOEK ENERGIE NOVEMBER 2013 BespaarWijzer.nl Conclusies Nederlandse huishoudens kunnen gemiddeld 283 per jaar besparen op de energiekosten Veel consumenten hebben nog een traditionele

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

HANDLEIDING. EigenEnergieOpSchool. Besparingscalculator

HANDLEIDING. EigenEnergieOpSchool. Besparingscalculator Hoofdstuk: 1. Introductie HANDLEIDING EigenEnergieOpSchool Besparingscalculator Datum: januari 2013 Versie: V1.0 Versie EEOS Besparingscalculator: V1.a Benodigde Excel versie: Office 2010 1 Hoofdstuk:

Nadere informatie

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Achtergrond bij onderzoek In het onderzoek is gebruik gemaakt van een aselecte steekproef van 1.038 huishoudens. Deze steekproef

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Energiebesparing & huishoudens

Energiebesparing & huishoudens 1. Praktijk Wat is het probleem? Op welke knoppen kun je drukken? Amsterdam Smart City Smart Challenge! Energiebesparing in stedelijke omgeving Veel projecten in kantoren, huizen, bedrijven! 11 bedrijven!

Nadere informatie

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING NIEUWE VISIE OP ZONREGELING Zon en daglicht regeling als deel van de energieprestaties in gebouwen Peter Winters President of the European Solar Shading Organization Director Shading & Building Dickson

Nadere informatie

Samenvatting. ENERQI Gids (Rapport nummer D3.2) 20 februari 2012

Samenvatting. ENERQI Gids (Rapport nummer D3.2) 20 februari 2012 Samenvatting ENERQI Gids (Rapport nummer D3.2) 20 februari 2012 Coordinator: DTV Consultants, Mr. Willem Buijs, PO Box 3559, 4800 DN, Breda Tel: +31 76 513 66 00 ENERQI@dtvconsultants.nl Start van het

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

(Energie) management-actieplan

(Energie) management-actieplan (Energie) management-actieplan Eis 3.B.2 Barendrecht, Oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk Inhoud 1. Inleiding 3

Nadere informatie

Een overzicht 2015/2016

Een overzicht 2015/2016 Een overzicht 2015/2016 Wij zijn niet passief, wij besparen energie Ik ben niet lui, ik bespaar energie, een mooie Loesje, en helemaal waar. Energiebesparing is al decennialang een sleutelstrategie voor

Nadere informatie

Voorbeeldstraat 1 in Hilversum

Voorbeeldstraat 1 in Hilversum Voorbeeldstraat 1 in Hilversum Klantnummer 11111VA1 Contactpersoon Kasper van Heteren Energie prestatie adviseur woningen (EPA-W) Johannes Frölich E-mailadres kasper.van.heteren@maakjehuishoom.nl Datum

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

Energiestrijd Zorghuizen

Energiestrijd Zorghuizen Energiestrijd Zorghuizen Doelstelling Samen aan de slag met energiebesparing! Zorghuizen strijden drie wintermaanden lang tegen elkaar met als doel zoveel mogelijk te besparen op het gebruik van gas en

Nadere informatie

Achtergrondinformatie The Bet

Achtergrondinformatie The Bet Achtergrondinformatie The Bet Wedden dat het ons lukt in 2 maanden 8 % CO 2 te besparen! In 1997 spraken bijna alle landen in het Japanse Kyoto af hoeveel CO 2 zij moesten besparen om het broeikaseffect

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Het Energie Legioen ... Samen maatschappelijke participatie. 23 september 2014. Anneke van Kollenburg Innovatiemanager

Het Energie Legioen ... Samen maatschappelijke participatie. 23 september 2014. Anneke van Kollenburg Innovatiemanager 23 september 2014 Het Energie Legioen Samen maatschappelijke participatie Anneke van Kollenburg Innovatiemanager Leyla Cakir Participatiemakelaar DOCK Achtergrond Wat zien we gebeuren in de maatschappij?

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting Energiezuinig wonen GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting 1)Waarom energie besparen? 2)Hoe kunt u energie besparen? 3)En de volgende stap! 1) Het klimaat verandert!

Nadere informatie

Energie: meerwaarde op de woningmarkt

Energie: meerwaarde op de woningmarkt Energie: meerwaarde op de woningmarkt Dirk Brounen (RSM Erasmus, dbrounen@rsm.nl) Nils Kok (UC Berkeley & Universiteit Maastricht, n.kok@maastrichtuniversity.nl) Op 26 november liet minister van der Hoeven

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

Wilt u warmte en elektriciteit. res-fc market

Wilt u warmte en elektriciteit. res-fc market Wilt u warmte en elektriciteit res-fc market Het project Het EU-project RES-FC Market wil de marktintroductie van brandstofcelsystemen voor huishoudens (FCHS) die gebruik maken van hernieuwbare energie

Nadere informatie

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems Maak je woning energie onafhankelijk h by WIE ZIJN WE? energy systems Met 25 jaar ervaring is een pionier op het vlak van groene energie. We leveren en installeren verschillende hernieuwbare energieoplossingen

Nadere informatie

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Waarom leren over energiezuinige verlichting in je huis? Het is uitgewezen dat we ongeveer 90% van ons leven binnenshuis doorbrengen. Een goed verlichte

Nadere informatie

De Nationale Bespaartest Minder Uitgaven, Meer Milieu

De Nationale Bespaartest Minder Uitgaven, Meer Milieu De Nationale Bespaartest Minder Uitgaven, Meer Milieu Vanaf 16 mei staat de Nationale Bespaartest Minder Uitgaven, Meer milieu op www.nibud.nl en www.milieucentraal.nl als service voor de site bezoeker.

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN ONDERHOUD AAN UW CV-KETEL? KIES VOOR OK CV Wilt u veilig én energiezuinig stoken? Laat uw cv-ketel dan regelmatig onderhouden door een Energie Service Specialist

Nadere informatie

Besparen op uw maandelijkse energiekosten is uw eerste winst!

Besparen op uw maandelijkse energiekosten is uw eerste winst! Accountants controleren over het algemeen niet de energierekening van hun cliënten op fouten! Controleert u de energierekening op fouten? Uit onderzoek van de NMa blijkt dat meer dan 20% van energierekeningen

Nadere informatie

ENERGIEBESPARING DOOR GEDRAGSVERANDERING

ENERGIEBESPARING DOOR GEDRAGSVERANDERING ENERGIEBESPARING DOOR GEDRAGSVERANDERING Energiebesparing kan niet louter door technische voorzieningen bereikt worden omdat het energieverbruik voor een groot deel door ons gedrag wordt bepaald. Hoe we

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

controle over je energiekosten by IZEN energy systems

controle over je energiekosten by IZEN energy systems h controle over je energiekosten by IZEN energy systems Wie zijn we? energy systems EcoHome is het totaalconcept van IZEN energy systems om bestaande woningen op een comfortabele manier energiezuiniger

Nadere informatie

Nieuwbouw. Steile Bank en Urkerstraat. Woonfolder

Nieuwbouw. Steile Bank en Urkerstraat. Woonfolder Nieuwbouw Steile Bank en Urkerstraat Woonfolder Lemmer, een oud vissersdorp met maritiem karakter Lemmer is gelegen in de fusiegemeente De Friese Meren, provincie Friesland. Het is één van Frieslands bekendste

Nadere informatie

Bewonerspanel Energie

Bewonerspanel Energie Interne Bedrijven, Gemeente Utrecht onderzoek@utrecht.nl / 030 286 1350 www.utrecht.nl/onderzoek Bewonerspanel Energie Novemberpeiling 2014: Energie De gemeente Utrecht ondersteunt bewoners, bedrijven

Nadere informatie

Energie Exploitatie Ontwikkelingen in Nederland

Energie Exploitatie Ontwikkelingen in Nederland Energie Exploitatie Ontwikkelingen in Nederland Leo Brouwer Programma adviseur Duurzame Energie en Energietransitie 16 oktober 2007 donderdag 18 oktober 2007 1 Daan van Vliet Directeur Unica Bestuurslid

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Cursus Elektriciteit besparen. 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden

Cursus Elektriciteit besparen. 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden Cursus Elektriciteit besparen 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden DUW Parkstad DUW is een initiatief van Stichting EnviAA in samenwerking met: DUW Parkstad Wij geven gratis en onafhankelijk

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

I-STAY@HOME. ICT Solutions for an Ageing Society. Ontwikkelingen 2014

I-STAY@HOME. ICT Solutions for an Ageing Society. Ontwikkelingen 2014 ISTAY@HOME ICT Solutions for an Ageing Society Ontwikkelingen 2014 DE DOELEN Istay@home loopt van 2012 tot 2015. De partners zullen samen vier werkfases opleveren: 1. De belangrijkste problemen van ouderen

Nadere informatie

04 Support staff training

04 Support staff training Het introduceren van referentiekaders voor kwaliteitsborging op het gebied van beroepsonderwijs en training (VET) is de afgelopen jaren tot een prioriteit uitgegroeid. Tijdens de vroege stadia van de ontwikkeling

Nadere informatie

STEM Bedrijventerreinen. Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie!

STEM Bedrijventerreinen. Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie! STEM Bedrijventerreinen Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie! 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling

Nadere informatie

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Energiebesparing Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 ENERGIEBESPARING Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 2007, Nederlandse

Nadere informatie

Energie besparen doen we samen! 18 november 2014 Ilse Hoenderdos Brabantse Milieufederatie

Energie besparen doen we samen! 18 november 2014 Ilse Hoenderdos Brabantse Milieufederatie Energie besparen doen we samen! 18 november 2014 Ilse Hoenderdos Brabantse Milieufederatie Brabantse Milieufederatie Stichting, non-profit maatschappelijke belangenorganisatie Natuur, milieu, landschap

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

Energieprijzen in vergelijk

Energieprijzen in vergelijk CE CE Oplossingen voor Oplossingen milieu, economie voor milieu, en technologie economie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 611 HH Delft 611 HH Delft tel: tel: 015 015 150 150 150 150 fax: fax:

Nadere informatie

Vraagstelling. 3. Hoe ga je met elkaar aan het werk; welke vaardigheden en competenties zijn nodig?

Vraagstelling. 3. Hoe ga je met elkaar aan het werk; welke vaardigheden en competenties zijn nodig? Vraagstelling 1. Wat vragen opdrachtgevers en gebruikers werkelijk en hoe kunnen aanbieders kansen pakken door hun dromen waar te maken? 2. Hoe ontstaat een win-win situatie door gebruik te maken van elkaars

Nadere informatie

Pompen worden in tal van toepassingen ingezet

Pompen worden in tal van toepassingen ingezet 1 2 Pompen worden in tal van toepassingen ingezet Pompen circuleren water om ons warm te houden Pompen in airconditioning systemen zorgen voor een aangename omgeving in gebouwen en kantoren Verpompen van

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

Quickscan energiebesparing

Quickscan energiebesparing Quickscan energiebesparing Golf Club Zeegersloot Kromme Aarweg 5 Alphen a/d Rijn Samen op weg naar 30% besparing! ~ 1 15 maart 2013 Inleiding Als relatie van etb a. hogenes bv heeft u gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Leverbare 6.2 PPT-presentatie. RenoValue. Drijvende krachten voor verandering: Versterking van de rol van taxateurs binnen de markttransitie

Leverbare 6.2 PPT-presentatie. RenoValue. Drijvende krachten voor verandering: Versterking van de rol van taxateurs binnen de markttransitie Leverbare 6.2 PPT-presentatie RenoValue Drijvende krachten voor verandering: Versterking van de rol van taxateurs binnen de markttransitie IEE/13/618/SI2.675119 (van 13-02-2014 tot 13-02-2016) Achtergrond:

Nadere informatie

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Agenda 1. Welkomstwoord voorzitter AH Woon. 2. Huurbeleid 2015 en verder 3. Wat heeft AH Woon gedaan 4. Pauze 5. Er

Nadere informatie

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Uitgave : Team Kennis en Verkenning Naam : Jaap Barink Telefoonnummer : (0570) 693369 Mail : j.barink@deventer.nl 2 Introductie Team Kennis en Verkenning

Nadere informatie

aurostep plus zonneboiler

aurostep plus zonneboiler aurostep plus zonneboiler Veel warm water dankzij zonne-energie 01-09 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam verzekerd van veel warm water Open de

Nadere informatie

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Nuth,20augustus 2015 Auteur(s): Tom Kitzen Theo Beckers Geaccordeerd door: Serge Vreuls Financieel Directeur C O L O F O N Het format voor dit

Nadere informatie

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Iwan. Bisschopstraat. Leeuwarden. Arjen Goodijk. Bisschopstraat 24. 8921AZ Leeuwarden

Iwan. Bisschopstraat. Leeuwarden. Arjen Goodijk. Bisschopstraat 24. 8921AZ Leeuwarden Iwan Arjen Goodijk Bisschopstraat Bisschopstraat 24 Leeuwarden 8921AZ Leeuwarden Inleiding Je hebt online de energiebespaarscan van jouw huis aangevraagd. Je wilt dus weten hoe jij kunt besparen op energiekosten.

Nadere informatie

juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen

juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen Auteurs Marcel Warnaar Jasja Bos Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 METHODE... 4 2.1 Inleiding... 4 2.2 Energielasten in de standaard berekening...

Nadere informatie

Besparen op servicekosten? De visie van huurdersorganisaties. Rapportage van onderzoek

Besparen op servicekosten? De visie van huurdersorganisaties. Rapportage van onderzoek Besparen op servicekosten? De visie van huurdersorganisaties Rapportage van onderzoek 8 oktober 2012 Inleiding Als opmaat voor de actieweek servicekosten van 8 tot 13 oktober 2012 heeft de Woonbond de

Nadere informatie

Rapport Wat vinden Nederlanders van de Nul op de Meter woningen? PR-onderzoek in opdracht van Eneco

Rapport Wat vinden Nederlanders van de Nul op de Meter woningen? PR-onderzoek in opdracht van Eneco Rapport Wat vinden Nederlanders van de Nul op de Meter woningen? PR-onderzoek in opdracht van Eneco Project: 15083773 Datum: 22 december 2015 Inhoudsopgave 2 Onderzoeksopzet 4 Conclusies 6 Belangrijkste

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie

Oosterhout Nieuwe Energie Oosterhout Nieuwe Energie Wat willen wij bereiken met ONE Oosterhout 100% Duurzame Energie Betaalbaar Lokaal opgewekt Met lokale ondernemingen Oftewel:. samen met inwoners van Oosterhout, op het grondgebied

Nadere informatie

ENERGIESPAREND GEDRAG BIJ HUISHOUDENS

ENERGIESPAREND GEDRAG BIJ HUISHOUDENS ONTWIKKELING EN INVOEREN VAN DIENSTEN OM ENERGIESPAREND GEDRAG BIJ HUISHOUDENS TE STIMULEREN Andreas Huber, Jaap Kortman, Ana Martín Benito, Michael Scharp Deze handleiding is gemaakt voor woningcorporaties,

Nadere informatie

Een van de grote momenten van het oproepen van groepsgevoel zijn de nationale rampenacties (giro 555), zoals de actie na de tsunamis in Azie.

Een van de grote momenten van het oproepen van groepsgevoel zijn de nationale rampenacties (giro 555), zoals de actie na de tsunamis in Azie. Concept de nationale CO 2 actie ir. Wouter Baars (www.wouterbaars.net) Inleiding: Alhoewel er vele technologische mogelijkheden zijn om onze CO2 uitstoot omlaag te brengen is er gedragsverandering ( life

Nadere informatie

Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans

Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans directie/afdeling RO/afdeling RBA contactpersoon E. ten Cate telefoon 0182-588976 uw kenmerk onderwerp reactie op uw vragen over klimaatdoelstellingen Gouda

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

Slot evenement verslag ICASUS pilot Amersfoort

Slot evenement verslag ICASUS pilot Amersfoort Slot evenement verslag ICASUS pilot Amersfoort GELEERDE LESSEN BOTTOM UP AANPAK Basis voor concepten - FLEX4ALL - SOLAR4ALL - INSIGHT4ALL - TOGETHER4ALL - PROFIT4ALL Bottom-up engagement Tradi&onal Top-

Nadere informatie

Collectief Particulier Opdrachtgeverschap en Energiezuinig Wonen waar liggen verbindingen?

Collectief Particulier Opdrachtgeverschap en Energiezuinig Wonen waar liggen verbindingen? Collectief Particulier Opdrachtgeverschap en Energiezuinig Wonen waar liggen verbindingen? DNA in de bouw De Nieuwe Aanpak in de bouw DNA in de bouw staat voor: transitie in de bouw vanuit de basis, de

Nadere informatie

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST E u r o p e s e Commissie INFORMATIESYSTEEM VOOR STRATEGISCHE ENERGIETECHNOLOGIEËN SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST http://setis.ec.europa.eu Europese Commissie Informatiesysteem voor strategische

Nadere informatie

Energiemanagementplan

Energiemanagementplan Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder Het Veldwerkbureau B.V. Niveau 3 Auteur(s): De heer G.R. Hartkamp De heer J.A. Möller Versie 2.0 17 december 2013 Definitief rapport Inleiding Binnen ons Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Naam huurder: Adres: Huurcontractnummer: Ingangsdatum huur: U heeft een overeenkomst met Portaal voor

Nadere informatie

Energie besparen met uw huurders

Energie besparen met uw huurders Energie besparen met uw huurders Mijn e-loket helpt u: uw energiebeleid te communiceren energielabels inzichtelijk te maken CO2 uitstoot met uw huurder te verminderen Mijn e-loket helpt uw huurders: bewust

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING PORTEFEUILLEMANAGEMENT EN SWOT ANALYSE Portefeuillemanagement is een dynamisch proces waarbij telkens opnieuw geanalyseerd,

Nadere informatie

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen.

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Energie besparen en meer wooncomfort Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

Energiekosten van een huishouden in Nederland

Energiekosten van een huishouden in Nederland Energiekosten van een huishouden in Nederland Veel consumenten hebben problemen om te bepalen hoe hoog hun energiekosten werkelijk zijn en hoe deze te controleren. De nota van het energiebedrijf is niet

Nadere informatie

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Samen besparen we ons rijk Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Licht op de energiemarkt. Inzicht in markt en consument door de tijd heen. GfK Panel Services Benelux

Licht op de energiemarkt. Inzicht in markt en consument door de tijd heen. GfK Panel Services Benelux GfK Panel Services Benelux GfK Energie Monitor Licht op de energiemarkt Inzicht in markt en consument door de tijd heen GfK Panel Services Benelux Nederland: Middellaan 25 NL 5102 PB DONGEN Tel.: +31 (0)162-384

Nadere informatie

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering!

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad Woningen stoten veel broeikasgassen uit. Nieuwbouw moet vanaf 2020 energieneutraal zijn. Maar hoe maken we bestaande

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DECREET. van de heren Eloi Glorieux, Rudi Daems, Jos Stassen en Jef Tavernier en de dames Mieke Vogels en Vera Dua

VOORSTEL VAN DECREET. van de heren Eloi Glorieux, Rudi Daems, Jos Stassen en Jef Tavernier en de dames Mieke Vogels en Vera Dua Stuk 2120 (20082009) Nr. 1 Zitting 20082009 19 februari 2009 VOORSTEL VAN DECREET van de heren Eloi Glorieux, Rudi Daems, Jos Stassen en Jef Tavernier en de dames Mieke Vogels en Vera Dua houdende de voorbeeldrol

Nadere informatie