Rapportage Klantervaring in Kaart - Levensgebeurtenis Echtscheiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rapportage Klantervaring in Kaart - Levensgebeurtenis Echtscheiding"

Transcriptie

1 TNO-rapport T F Rapportage Klantervaring in Kaart - Levensgebeurtenis Echtscheiding Datum December 2010 Auteur(s) Marjan de Jonge, Caroline van der Weerdt Opdrachtgever Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Directie Dienstverlening, Regeldruk en Informatiebeleid Guus Bekker Projectnummer Rubricering rapport Titel Samenvatting Rapporttekst Bijlagen Aantal pagina's Aantal bijlagen Rapportage Klantervaring in Kaart - Levensgebeurtenis Echtscheiding 37 (incl. bijlagen) Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit rapport mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van TNO. Indien dit rapport in opdracht werd uitgebracht, wordt voor de rechten en verplichtingen van opdrachtgever en opdrachtnemer verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor onderzoeksopdrachten aan TNO, dan wel de betreffende terzake tussen de partijen gesloten overeenkomst. Het ter inzage geven van het TNO-rapport aan direct belanghebbenden is toegestaan TNO

2 TNO-rapport / 37

3 TNO-rapport / 37 Inhoudsopgave 1 Inleiding Projectdoel Onderzoeksopzet Kwalitatieve interviews met burgers Aanpak Fasering Typen Bevindingen Interviews met organisaties Inleiding Bevindingen Mystery Shopping Inleiding Bevindingen Analyse Knelpunten en Verbeterkansen De Klantreiskaart De Hartmonitor Knelpunten analyse Workshops: knelpuntenanalyse en verbeterrichtingen Resultaten Workshop I (verbeterpunten) Verbetervoorstellen als input voor Workshop II Resultaten Workshop II (verbeterpunten) Verbeteractieplan... 36

4 TNO-rapport / 37 1 Inleiding Een levensgebeurtenis is een belangrijke en vaak emotionele situatie in het leven van de burger waardoor hij of zij in contact moet treden met één maar meestal meerdere overheidsorganisaties (bijvoorbeeld gemeenten en uitvoeringsorganisaties). Hierdoor wordt de burger geconfronteerd met de dienstverlening van en samenwerking tussen overheidsorganisaties. De staatssecretaris van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) geeft invulling aan de ambitie om de overheidsdienstverlening te verbeteren. De beleving van de burger of klant staat hierbij centraal en dient merkbaar beter te worden. Onderzoek naar de beleving van burgers van de dienstverlening door de overheid heeft tot nu toe geresulteerd in twee pilot metingen in 2008 en 2009 rondom de levensgebeurtenissen Verhuizen en Overlijden. In het project wordt gebruik gemaakt van de methode Klantervaring in Kaart (KEK). KEK is een knelpuntenanalyse waarin de ervaring van de klant t.a.v. de dienstverlening van overheidsorganisaties centraal staat. Doel van de methode, die is afgeleid van Customer Journey Mapping, is de door de klant ervaren dienstverlening (rondom een levensgebeurtenis) inzichtelijk te maken en te verbeteren, waarbij de effecten via vervolgmetingen van het klanttevredenheidsonderzoek rond levensgebeurtenissen in kaart kunnen worden gebracht.

5 TNO-rapport / 37 2 Projectdoel De doelstelling van het onderzoek is het voor de burger merkbaar en voor BZK meetbaar verbeteren van dienstverlening in dit geval specifiek voor de levensgebeurtenis Echtscheiding. Dit zal een bijdrage leveren aan de verbeterde beleving van de overheidsdienstverlening en de ambities die de overheid op dit gebied heeft uitgesproken. Om dit mogelijk te maken geeft het onderzoek inzicht in: - het samenspel van processen rond de levensgebeurtenis Echtscheiding waarbij de focus ligt op de ervaringen van burgers t.a.v. de inzichtelijkheid van de te nemen stappen, de manier waarop contacten met overheidsorganisaties plaatsvinden, de informatievoorziening, en alternatieve informatiebronnen (e.g. sociale media); - de knelpunten en de oorzaken hiervan; - en de mogelijke verbeteringen, de wijze waarop de verbeteringen gerealiseerd kunnen worden en de partijen die hiermee aan de slag moeten gaan.

6 TNO-rapport / 37 3 Onderzoeksopzet In het project zijn de ervaringen van burgers rondom de levensgebeurtenis Echtscheiding in kaart gebracht. Met als doel de dienstverlening rondom deze levensgebeurtenis voor burgers te verbeteren via concrete actieplannen, uiteindelijk resulterend in een verbeterde dienstverlening. De scope van het project is het inzichtelijk maken van de contactmomenten, klantervaringen, knelpunten, behoeften en verbeteringen van de levensgebeurtenis Echtscheiding. In het project zijn de volgende activiteiten uitgevoerd: Kwalitatieve interviews met burgers Om inzicht te krijgen in de ervaringen van burgers met overheidsdienstverlening in het geval van een scheiding zijn individuele interviews gehouden met 15 mensen die recentelijk zijn gescheiden. In deze interviews is uitgebreid met de betrokkenen gesproken over hun ervaringen tijdens hun scheiding met een focus op het proces dat ze hebben gevolgd, de dienstverleners met wie ze contact hadden, en ook knelpunten, verbeterpunten en behoeftes t.a.v. het proces en de dienstverlening. Interviews met betrokken organisaties Om inzicht te krijgen in de geboden dienstverlening rondom Scheiden en ook de ervaringen van de geïnterviewde burgers t.a.v. de dienstverlening te kunnen beoordelen, zijn ook inzichten, meningen en ontwikkelrichtingen van een aantal bij scheiding betrokken organisaties geïnventariseerd. Er zijn gesprekken gevoerd met: Ministerie van Justitie Ministerie voor Jeugd & Gezin Raad voor Rechtsbijstand LBIO Juridisch Loket Sociaal Raadslieden Scheidingsexpert (scheidingsmakelaar) Advocaat/mediator Bol Echtscheidingsbemiddeling (Familierechtadvocaat) Kwintens (mediator) Mystery Shopping In de activiteit Mystery Shopping is een expert analyse van de klantreis door TNO onderzoekers uitgevoerd. Dit is gebeurd door zich in te leven in de wereld van de burger die gaat scheiden om zo op een zo natuurgetrouw mogelijke wijze de relevante vragen proberen beantwoord te krijgen. TNO onderzoekers hebben zich geörienteerd en contact gezocht met organisaties via verschillende kanalen om de bevindingen, ervaringen en behoeftes uit de interviews te kunnen staven. Analyse fase In deze fase van het project zijn de bevindingen uit bovenstaande activiteiten geanalyseerd en gevisualiseerd via de Klantreiskaart en de Hartmonitor.

7 TNO-rapport / 37 Klantreiskaart De klantreiskaart bundelt alle informatie uit de gehouden interviews en de mystery shopping fase. Het is een beknopt overzicht van emoties en ervaringen, processtappen, informatiebehoefte, contactmomenten, knelpunten en verbeterkansen rond het dienstverleningsproces. Hartmonitor Via de hartmonitor is voor twee segmenten visueel weergegeven hoe de burger zijn reis tijdens verschillende fases in het proces ervaart en wat de pijnpunten hierin zijn. Er is aandacht voor de pieken en dalen van de klantbeleving van de dienstverlening per stap in de reis met aandacht voor verbeteringen en priotisering hierin. De momenten van de waarheid worden ook aangegeven: dit zijn cruciale momenten/fases voor de burger. De hartmonitor helpt bij het prioriteren van mogelijke verbeteringen. Workshops Knelpuntenanalyse Doel van de workshops is het bespreken en valideren van de knelpunten via de klantreiskaart en de hartmonitor. Verder wordt tijdens de workshops ingestoken op het gezamenlijk met de betrokken organisaties formuleren van oplossingen voor de knelpunten. Tevens wordt een actieplan opgesteld samen met proceseigenaren binnen de betrokken overheidspartijen.

8 TNO-rapport / 37 4 Kwalitatieve interviews met burgers 4.1 Aanpak Om inzicht te krijgen in de ervaringen van burgers met overheidsdienstverlening in het geval van een scheiding zijn individuele interviews gehouden met 15 mensen die recentelijk zijn gescheiden. In deze interviews is uitgebreid met de betrokkenen gesproken over hun ervaringen tijdens hun scheiding met een focus op het proces dat ze hebben gevolgd, de dienstverleners met wie ze contact hadden, en ook knelpunten, verbeterpunten en behoeftes t.a.v. het proces en de dienstverlening. 4.2 Fasering De scheiding is op basis van interviews met betrokkenen en experts van de geïnterviewde organisaties onderverdeeld in de volgende fases: Scheiden als oplossing Er proberen samen uit te komen, zo mogelijk. Eerste verkenning. Eindigend met de gezamenlijke beslissing of scheidingsmelding. Wat nu? Na de beslissing. Oriëntatie en inzicht proberen te krijgen. Regelen Eerste stappen: verplichte zaken om te kunnen (gaan) scheiden. Afronden Wat moet er allemaal nog meer gebeuren? Wijzigingen en instanties. Na de scheiding Nazorg en losse eindjes. 4.3 Typen Verder hebben we op basis van interviews met betrokkenen en experts van de geïnterviewde organisaties scheidingen onderverdeeld in de volgende typen: De emotionele scheiding: de scheiding waarbij, meestal na een escalatie, één van beide partners besluit de ander te verlaten, waarbij een conflictsituatie doorgaans het gevolg is. De rationele scheiding: de scheiding waarbij partners samen tot een weloverwogen besluit komen en in goed overleg uit elkaar gaan.

9 TNO-rapport / Bevindingen Aansluitend zullen geclusterd de ervaringen (en knelpunten) van betrokkenen t.a.v. dienstverlening rondom scheiding aan de orde komen. Verder zullen de behoeften t.a.v. verbeteringen rondom scheiden worden besproken. De clusters zijn: Informatievoorziening Scheiden als juridisch probleem Alimentatie Overheidsorganisaties Bredere ondersteuning van verkenning tot nazorg Informatievoorziening Ervaringen De meerderheid van de geïnterviewden geeft aan na de scheidingsbeslissing (of in de verkennende fase daarvoor) een gebrek aan inzicht in de te nemen stappen te hebben ervaren. Door de emotionele situatie waarin men verkeert, is de oriëntatie op wat vervolgens te doen erg lastig. Men gaat op diverse manieren op zoek naar hulp: veelal via internet, maar ook via het telefoonboek of door hulp te zoeken via het eigen persoonlijke netwerk. Men ervaart hierbij vaak een chaotisch gevoel en het niet kunnen overzien van de situatie en de te nemen stappen door de enorme hoeveelheid aan informatie (vooral op internet). Dit geldt overigens het meest voor de mensen die betrokken zijn bij een emotionele scheiding. De mensen die op basis van een rationele beslissing scheiden ervaren ook een gebrek aan overzicht en inzicht maar dit wordt minder versterkt door hevige emoties. Men ervaart een overload aan keuzemogelijkheden, bijvoorbeeld het moeten kiezen uit de vele commerciële partijen. Een aantal geïnterviewden geeft aan dat het zoeken en kiezen vooral wordt bemoeilijkt door een gebrek aan inzicht in de kwaliteit van de dienstverleners en een gebrek aan inzicht en richting in wat nodig is vanuit de eigen scheidingssituatie; hoe pak ik het aan, wat zijn de stappen en prioriteiten hierin.

10 TNO-rapport / 37 Als je even de weg kwijt bent en je moet je dan op internet gaan oriënteren dan is dat knap lastig. Ik heb avondenlang gezocht. Ik had behoefte aan duidelijkheid en inzicht in wat een goede en betrouwbare advocaat is. Op internet kwam ik vooral lijstjes tegen: denk hieraan en denk daaraan, die lijstjes overvallen je als je hoofd een chaos is. Verder hebben we binnen een week na de beslissing een scheidingsmakelaar ingeschakeld op advies van de zus van mijn ex. Ik voelde geen paniek omdat ik zo opgelucht was dat ik eindelijk stappen ging zetten, maar ik had wel zoiets van: hoe ga ik dit aanpakken? Je ziet soms door de bomen het bos niet meer. De juiste richting wil je weten; je wilt de goeie advocaat kunnen vinden, waar kun je wat vinden, dat is zo lastig Behoeften De behoeften die naar voren kwamen t.a.v. informatievoorziening richten zich met name op inzicht en transparantie: Inzicht in de te nemen stappen (breed scheidingsproces, met prioriteiten om het behapbaar te maken). Inzicht in: hoe pak je het aan? Informatie gericht op jouw situatie en wat voor jou van belang is (samen beslissen, verlatende, verlatene, kinderen, eigen bedrijf, hoog/laagopgeleid). In het geval van een emotionele situatie, een sterke behoefte aan geleid te worden (o.a. coaching). De juiste richting gewezen krijgen. Inzicht in regelzaken (o.a. naamswijziging). Ondersteuning door de overheid via internet: ik ben, mijn situatie is, dan kunnen we dit als ondersteuning bieden (per stap). Objectieve informatie (door de overheid). Inzicht in advocatuur: hoe vind je een goede advocaat, betrouwbaarheid, kwalificaties, kwaliteitsnormen, kosten en tarieven. Inzicht in de rol van de rechter. Positieve tips en voorlichting (voor jezelf en m.b.t. de kinderen). Gevolgen en consequenties van scheiding (voor de kinderen, eigen huis, samenlevingscontract, samenleving zonder contract, co-ouderschap, internationale huwelijken) Scheiden als juridisch probleem Ervaringen Voor de meerderheid van de geïnterviewden is de eerste stap na de scheidingsbeslissing het op zoek gaan naar een advocaat. Men gaat op zoek naar een advocaat via internet, de Gouden Gids, het telefoonboek of via het eigen persoonlijke netwerk. De meerderheid van de geïnterviewden geeft aan de keus voor een advocaat niet weloverwogen gemaakt te hebben omdat men niet over de juiste informatie beschikt om dit te kunnen beoordelen (kwaliteit, betrouwbaarheid, kosten, tarieven). Een aantal van de geïnterviewden geeft aan dat ze in een gevecht met hun advocaat verzeild raakten, in aanvulling op het gevecht met hun partner. Men ervaart in deze gevallen de afhankelijkheid en macht van de advocatuur (het onderling en met organisaties zaken regelen) en voelt zich machteloos hier iets tegen te kunnen doen.

11 TNO-rapport / 37 Met name het maken van afspraken rondom de alimentatie en de omgangsregeling zijn soms lastig te maken. Een aantal van de geïnterviewden geeft aan tevreden te zijn over de juridische begeleiding (via advocaat of scheidingsmakelaar): men krijgt huiswerk mee en sturing in de processtappen, wat veel rust geeft. Ontevredenheid over de advocatuur komt vooral naar voren als het gaat om het maken van foutjes/fouten: t.a.v. berekende uren, alimentatieberekening, onjuistheden in convenant, het niet succesvol regelen van een omgangsregeling en uren berekenen voor het herstellen van fouten. Een aantal mensen controleert daardoor het werk van de advocaat voor zover mogelijk. Verder ervaart een aantal mensen dat advocaten onvoldoende presteren gezien de prijs kwaliteitsverhouding. Ik wist ook dat ik op zoek moest naar een advocaat. Het was heel moeilijk om een geschikte advocaat te vinden via internet. Je wordt overspoeld met informatie. Mijn eerste reactie na de beslissing was: zo snel mogelijk een advocaat gaan zoeken. Ik ben zelf een advocaat gaan zoeken via internet. Ik zag maar één oplossing: zo snel mogelijk een advocaat gaan regelen. Via de Gouden Gids kwam ik terecht bij het Juridisch Loket en daarna de sociaal Raadslieden (MJD). Deze hebben me op weg geholpen door te verwijzen naar een aantal advocaten. Ik wist niet welke ik moest kiezen, en heb toen deze gekozen omdat de foto van het gebouw me aansprak op de website. Het werd escalatie i.p.v. de-escalatie, die strijd met de advocaat heeft me veel geld gekost. Ze deed alles: het convenant, ouderschapsplan. Dan is het goed. Je wilt een onafhankelijk persoon die met ons beiden in goede verstandhouding tot afspraken kan komen. De scheidingsmakelaar, een juriste, richtte zich vooral op de juridische en praktische zaken: de afspraken tussen ons en het op gang brengen van de wijzigingen. Zij gaf ons steeds to do lijstjes. Je bent afhankelijk. Het gaat om hun boterham en ze werken vanuit een juridische tunnelvisie. Het houdt zichzelf in stand en ze slaan elkaar met regels om de oren. Het gaat voor 70% over de wet en 30% over mensen. Wat mij betreft zou de overheid meer mogen sturen op regels t.a.v. duur van het proces, gedrag en normen en waarden van advocaten Behoeften De behoeften die naar voren kwamen t.a.v. scheiden als juridisch probleem richten zich met name op inzicht en transparantie: Inzicht in de betrouwbaarheid en de kwaliteit van advocaten, bijvoorbeeld via een website. Meer transparantie in de output en het proces van de advocaat (alimentatieberekening, communicatie met rechtbank). De-escalatie i.p.v. escalatie of zelfs een gevecht. Inzicht in de alimentatieberekening. Inzicht in de in rekening gebrachte kosten. Ervaringen uitwisselen met anderen over advocaten, om tot keuze te komen.

12 TNO-rapport / 37 Bredere dienstverlening ((eerder) in contact komen met mediator/ relatietherapeut/ coach, worden doorverwezen naar financiële dienstverlening, pensioenadviseur). Betere samenwerking tussen advocatuur en hulpverlening Alimentatie Ervaringen Een groot aantal van de geïnterviewden geeft aan dat de berekening van de alimentatie voor hen veel onduidelijkheid heeft gegeven in het proces. Het gebrek aan inzicht in de berekening, de totstandkoming van het alimentatiebedrag, leidt voor een aantal van de geïnterviewden tot gebrek aan vertrouwen in het alimentatiebedrag, de advocaat, en de rechterlijke macht. Men ervaart ondoorzichtigheid en soms zelf oneerlijkheid, en heeft sterk de behoefte tot controleren, maar kan hiervoor nergens terecht. Herberekening blijkt in een enkel geval zelfs te leiden tot herziening van het alimentatiebedrag (van 400 euro tot nul). Verder geeft een aantal van de geïnterviewden aan dat de traagheid van het proces om te komen tot de vaststelling van de alimentatie (via advocaat en rechtbank) de scheiding zeer negatief heeft beïnvloed. Het is een berekening door de advocaat, maar met veel ruimte. De rechter streept uiteindelijk weg en bepaalt wat wordt meegenomen. Ze [LBIO] hebben veel macht, gaan achter de uitspraak van de rechter staan en doen meteen een loonbeslag. Ze verschuilen zich achter regels en kijken niet naar de situatie, maar alleen naar wat is opgelegd. Het berekenen van de alimentatie is allerminst duidelijk. Verschillende advocaten komen tot verschillende bedragen, ondanks dat zij officiële alimentatie-software gebruiken. De alimentatienormen zijn geen voorbeeld van duidelijkheid, terwijl het gewoon een sommetje maken is welke, naar mijn mening, voor ons geval uiterst simpel was: geen eigen bedrijf, zelfstandige kinderen. Behoeften De behoeften die naar voren kwamen t.a.v. alimentatie richten zich met name op transparantie: Inzicht in de berekening ( het sommetje of voorbeeldberekeningen). Zelf een eerste inschatting kunnen maken. Controle mogelijkheid (via tools). Een second opinion opvragen bij een onafhankelijke instantie Overheidsorganisaties Ervaringen De vindbaarheid van en toegang tot overheidsinformatie en dienstverlening is voor de meerderheid van de geïnterviewden niet voldoende. Informatie en dienstverlening van de overheid is niet voldoende zichtbaar (e.g. vindbaarheid via Google van het Juridisch loket, de Raad voor Rechtsbijstand). Informatie van Rijksoverheid.nl (Justitie) is door een aantal van de geïnterviewden wel gevonden en geraadpleegd, maar diende als naslag en minder als richtinggevend.

13 TNO-rapport / 37 Enkele mensen hebben aangegeven meer te verwachten van de overheid in het op weg helpen in geval van een scheiding, i.p.v. het fungeren als een doorgeefluik. Verder geeft men aan dat de onpartijdigheid, voorzichtigheid en afstandelijkheid van bijvoorbeeld het Juridisch Loket en overheidsbrochures lastig is om mee om te gaan in de emotionele situatie waarin men zich op dat moment bevindt. Men verwacht informatie die beter aansluit op de eigen situatie met gevoel voor menselijkheid. Men komt de overheid niet direct en richtinggevend tegen en verwacht in dit kader meer van de overheid, zie ook Behoeften Behoeften De behoeften die naar voren kwamen t.a.v. overheidsorganisaties richten zich met name op toegang en dienstverlening: Instanties en informatie moeten goed vindbaar zijn (bijvoorbeeld via internet). Onafhankelijke informatie en folders. Meer gericht op weg helpend (om de rol van advocatuur minder dominant te maken). Meer denkend vanuit de situatie van een burger. Waarschuwen voor risico s (bij een huwelijk of het opstellen van een samenlevingscontract). Gemeenteloket voor echtscheiding de gemeente die je op weg helpt of de gemeente als lokale hulppost met experts : globaal advies, informatie en hulp bij eerste stappen vanuit de overheid, inzicht in advocaten, betrokken overheidsorganisaties, diensten en stappen vanuit de overheid, folders. Link met hulpverlening verbeteren via doorverwijzing door de overheid (bijvoorbeeld de gemeente). Meer digitale overheidsdienstverlening: verbeteren gemeentelijke processen: sneller en netter (e.g. brieven). Dichter bij de mens (via taalgebruik en informatieontwerp) Bredere ondersteuning van verkenning tot nazorg Door de perceptie van scheiding als een juridisch probleem (door direct betrokkenen, overheid, advocatuur), lijkt een gebrek aan aandacht voor de breedte van de scheidingsproblematiek een logisch gevolg. Deelgebieden die in de interviews naar voren zijn gekomen waarvoor extra aandacht relevant lijkt zijn, zijn: Ondersteuning in de verkennende fase (voor de scheidingsbeslissing) Ondersteuning in de nazorgfase Ondersteuning voor de kinderen Financieel advies Huisvesting Verkennende fase Een aantal geïnterviewden geeft aan dat ze tijdens het scheidingsproces bepaalde facetten van hulp- en dienstverlening hebben gemist. Men geeft in een aantal gevallen aan dat men relatietherapie of mediation had willen inzetten om de relatie te kunnen redden voordat de situatie uiteindelijk escaleerde of niet langer houdbaar was. Anderen die wel relatietherapie hebben gezocht geven aan dat dit een waardevol proces is geweest.

14 TNO-rapport / 37 Mediation komt voor enkele geïnterviewden te laat omdat ze direct naar een advocaat zijn gestapt/zijn doorverwezen. Enkele mensen geven hierbij aan dat de overheid hierin een rol mag spelen, door niet direct door te verwijzen naar een advocaat, maar door mediation te adviseren. Bredere dienstverlening tijdens de scheiding Brede coaching (psychische coaching en hulp bij de praktische zaken) is genoemd als waardevol in de beginfase van de scheiding vanwege de emotionele aard van het proces. Een aantal mensen ervaart een gebrek aan begeleiding en steun; ze geven aan behoefte te hebben aan erdoor heen worden geleid, ondersteund worden, aandacht voor stappen met prioriteit en regelzaken. Een aantal geïnterviewden geeft aan tijdens de scheiding overbelast te zijn geraakt, met consequenties voor werk en gezondheid. Begeleiding in de vorm van een mediator of scheidingsmakelaar met een bredere insteek (juridisch, psychische, praktische zaken) dan een advocaat wordt door de mensen die hiervan gebruik hebben gemaakt doorgaans gewaardeerd. Ook steun en begeleiding van lotgenoten via lokale of sociale netwerken wordt door een aantal mensen genoemd als zeer waardevol en van grote hulp (vooral praktisch en psychisch). Men gebruikt sociale media om sociale contacten met lotgenoten op te bouwen of om lotgenoten te zoeken in de eigen omgeving. Een echtscheidingsbureau met diverse diensten maar wel met kwaliteitsnormen. Je wilt inzicht in: wat ga je betalen, wat zijn de diensten, maar vooral zijn ze goed - dus de criteria. Ik wilde om de relatie en de gezinssituatie te redden graag gezinstherapie. Helaas is dat niet gelukt omdat de slechte gezinssituatie vanuit huiselijk geweld en culturele verschillen plotseling is geëscaleerd. Een gevoel van vertrouwen is heel belangrijk bij een keuze. Je kunt de scheiding uit handen geven aan mensen die je kunt vertrouwen. Je bent zelf emotioneel bezig. De dienstverlening moet de-escalerend zijn. Een gemiddeld mens heeft een hoop emoties en dan is het moeilijk om zakelijk te handelen terwijl het heel emotioneel is. Ik had graag een traject met een relatietherapeut willen doen. Dit is uiteindelijk niet gelukt helaas door onze conflictsituatie. In Duitsland is zo n traject verplicht tijdens een scheiding; dat zou hier eigenlijk ook zo moeten zijn. Het voordeel van een scheidingsmakelaar is dat deze het complete pakket aanbiedt. Ze deed alles: het convenant, ouderschapsplan. Dan is het goed. Je wilt een onafhankelijk persoon die met ons beiden in goede verstandhouding tot afspraken kan komen. De scheidingsmakelaar, een juriste, richtte zich vooral op de juridische en praktische zaken: de afspraken tussen ons en het op gang brengen van de wijzigingen. Zij gaf ons steeds to do lijstjes. Nazorg Nazorg wordt genoemd als een belangrijke, maar onderbelichte fase; door betrokkenen en organisaties. De scheiding wordt niet afgesloten als de beslissing van de rechter er is, maar loopt voor velen van de geïnterviewden daarna nog jaren door; met financiële en psychische consequenties, maar met name ook consequenties voor de kinderen. Men ervaart opeens er alleen voor te staan (verantwoordelijk voor de kinderen en de financiën, kostwinner zijn) en geeft aan dat erkenning van de problematiek in de fase na de scheiding en hulp hierbij erg zal helpen.

15 TNO-rapport / 37 Er zou aandacht mogen komen voor de nazorg. Ik zou iemand willen kunnen spreken die me wegwijs maakt na de scheiding. Hoe ga je verder, hoe voorkom je dat je in een zwart gat valt. Ik heb kinderen van 35 en ouder maar ik wil hen niet belasten hiermee. Kinderen De geïnterviewden met kinderen maken zich in de verkenning van de scheiding, tijdens en na de scheiding veel zorgen om hun kinderen. De consequenties voor de kinderen nemen voor hen een groot deel van hun zorgen m.b.t. de scheiding in beslag. Het belang van het kind wordt in alle gevallen voorop gesteld en de begeleiding en het beschermen van het kind wordt door de betrokkenen als van wezenlijk belang ervaren. Men probeert de kinderen zo min mogelijk te laten lijden onder de scheiding; door bijvoorbeeld na de scheidingsbeslissing nog samen met de ex-partner in hetzelfde huis te blijven wonen. Verder probeert men de consequenties voor het kind zo goed mogelijk te regelen via bijvoorbeeld een omgangsregeling of het inzetten van een scheidingsmakelaar. Toch ervaren de meeste mensen dat ze tekortschieten in de begeleiding van hun kind(eren) tijdens en na de scheiding, en men noemt hierin een betere begeleiding voor met name de kinderen zelf als oplossing: begeleiding door een KIES-groep, begeleiding in de nazorgfase, begeleiding via internet. De zorg voor de kinderen na de scheiding wordt met name door moeders als meer verantwoordelijk en met meer risico s (het krijgen van problemen door de scheiding) opgevat. Je wilt de kinderen niet laten lijden onder de situatie. Het belang van mijn kinderen staat voorop. Ik ging informatie zoeken uit verdediging. Ik wilde dat de kinderen bij mij bleven. Financiën In de verkennende fase en direct na de beslissing om te gaan scheiden spelen voor de meerderheid van de geïnterviewden, naast de consequenties op persoonlijk vlak voor zichzelf en de kinderen, vooral de financiële consequenties een belangrijke rol. Men maakt zich zorgen over de financiële situatie in de toekomst en huisvesting (kan ik in het huis blijven wonen). Men probeert in de beginfase van de scheiding inzicht te krijgen in de financiële zaken en de verdeling door er samen voor te gaan zitten (met huiswerk van de advocaat) of soms door het inschakelen van een accountant of notaris. Bij rationele scheidingen vindt de verdeling van de middelen vaak in goed overleg met (en soms zonder) de advocaat plaats. In een aantal gevallen noemt men dat men veel heeft opengelaten omdat men elkaar vertrouwt. Bij de emotionele scheiding is er in een aantal gevallen een hevige strijd gaande rondom de verdeling van de financiële zaken. Er wordt door een aantal mensen aangegeven dat men een gebrekkig inzicht heeft in de financiële consequenties van de scheiding. Men kan niet bepalen of men het op basis van de nieuwe situatie kan redden door bijvoorbeeld te blijven wonen in een koophuis. Vaak blijkt de inschatting te lichtzinnig en moet men alsnog besluiten goedkoper te gaan wonen.

16 TNO-rapport / 37 Ik zou financiële begeleiding willen en dit is niet door de advocaat aangeboden. Individuele dienstverlening op maat gemaakt waarin je kunt kiezen voor een pakket dat bij jouw situatie past. Alles bij elkaar: financieel, juridisch, mediation, huisbegeleiding, psychologische begeleiding en dan kiezen. Volgens mij zijn de financiële zaken rondom een scheiding begeleiding waard: ik had een eigen huis, ik wilde huren, mijn vrouw wilde een appartement kopen en we wisten niet hoe we dit konden regelen. Huisvesting Het nemen van een beslissing t.a.v. de huisvesting na de scheiding is voor de meerderheid van de geïnterviewden een issue met hoge prioriteit. Men gaat direct op zoek naar vervangende woonruimte (huren) of aan de slag met de verkoop van het huis. In een aantal gevallen blijft men eerst (soms nog maandenlang) bij elkaar wonen omdat men pas een beslissing wil nemen over eventuele verkoop op basis van de nieuwe financiële situatie. Men ervaart bij het zoeken naar nieuwe woonruimte in de huursector weinig begrip en steun er lijkt geen urgentiebeleid te zijn in geval van echtscheiding. Men loopt tegen een muur van onbegrip aan dat zijn de regels waar we niets aan kunnen doen. De wachttijden zijn lang en men is daarom genoodzaakt eerst nog samen te blijven wonen of bijvoorbeeld een vakantiehuisje te huren (soms voor jaren). Meerdere mensen geven aan dat het hebben van een eigen plek enorm belangrijk is ook in de verwerking en het opnieuw starten na de scheiding. Er moet toch iets te regelen zijn, er moet toch een plek zijn om te zitten voor vaders. Vaders hebben ook veel emoties, De overheid kan meer doen om huisvesting voor vaders te regelen. Ik ben nu aangewezen op mijn netwerk en vakantiehuisjes bijvoorbeeld, wat vernederend en hartverscheurend is voor vaders als een kind waarmee je de band goed wilt houden komt logeren. Vanwege gebrek aan betaalbare woningen en geen urgentie, en ondanks een dochter van 14, woont mijn ex nog steeds bij me in huis Behoeften De behoeften die naar voren kwamen t.a.v. bredere ondersteuning van verkenning tot nazorg richten zich met name op meer steun en uitbreiding dienstverlening: Meer ondersteuning in de verkennende fase: mediation, relatietherapie, lokale hulp/netwerken. Meer aandacht in de beginfase: met aandacht voor richting, steun, er door heen worden geleid, praktische regelzaken op gang brengen: via scheidingscoaching of een ondersteuner met een breed pakket aan diensten. Kunnen kiezen voor een maatwerkpakket dat bij je past (keuze uit financieel, juridisch, mediation, huisbegeleiding, psychische begeleiding). Coaching via een netwerk (locaal, lotgenoten, online en offline). Brede hulp en ondersteuning vanuit een (lokale) instantie; worden geholpen door een aantal experts. Awareness: risico s van scheiden bij een huwelijk of samenlevingscontract melden. Meer aandacht voor de nazorg fase: wegwijs na de scheiding, consequenties op langere termijn financieel en voor de kinderen.

17 TNO-rapport / 37 Ondersteuning van kinderen tijdens en na de scheiding via instanties, school en internet (tools of programma s). Meer begeleiding voor het financiële proces rondom de scheiding door een onafhankelijke organisatie (verkoop van het huis, aankoop nieuw huis, huren van een huis, pensioenen, verzekeringen). Voorlichting over uw huis bij een scheiding (financieel, overwaarde, eigendom). Meer steun en urgentiebeleid t.a.v huren. Toegang tot lokale netwerken met ervaringsdeskundigen. Positieve verhalen van lotgenoten (sociale media, rijksoverheid.nl, rechtwijzer).

18 TNO-rapport / 37 5 Interviews met organisaties 5.1 Inleiding Om inzicht te krijgen in de geboden dienstverlening rondom scheiden en ook de ervaringen van de geïnterviewde burgers t.a.v. de dienstverlening te kunnen beoordelen, zijn inzichten, knelpunten, verbeterkansen en ontwikkelrichtingen van een aantal bij scheiding betrokken organisaties geïnventariseerd. Er zijn gesprekken gevoerd met: Ministerie van Justitie Ministerie voor Jeugd & Gezin Raad voor Rechtsbijstand LBIO Juridisch Loket Sociaal Raadslieden Scheidingsexpert Advocaat/mediator Mediator 5.2 Bevindingen De knelpunten en verbeterkansen zoals ze naar voren zijn gekomen in de interviews met de organisaties worden in de onderstaande paragrafen per organisatie weergegeven Knelpunten Justitie Informatievoorziening via internet Vele commerciële partijen op internet. Juridische focus en aanbodgedrevenheid van overheidsinformatie: (te) weinig aandacht voor burgerervaringen en behoeften. Hoe krijg je je site bovenaan? Bij het trefwoord Scheiding wel, bij echtscheiding niet. Raad voor Rechtsbijstand Scheiden als juridisch probleem Mensen ervaren scheiding als een juridisch probleem, terwijl het slechts een klein deel van de taart is. Het financiële deel is groter, terwijl jet emotionele deel nog groter is. Men oriënteert zich, gaat informatie zoeken en schakelt daarna een advocaat in. Het ontbreken van een centrale persoon als deskundige. Er zijn veel spelers die een stukje van de taart pakken: advocaten, mediators (notarissen, advocaten, NMI mediators), financiële experts, pensioenexperts, scheidingsplanners/experts, huisarts etc. Het aanbieden van vele verschillende soorten informatie door verschillende overheidsinstanties.

19 TNO-rapport / 37 Sociaal Raadslieden De zelfredzaamheid van burgers is laag. Laagopgeleide doelgroepen hebben moeite met zelforiëntatie via internet. De overheid staat op te grote afstand van de burger. Fysiek contact en menselijkheid in communicatie is nodig (met name om bepaalde doelgroepen te kunnen bereiken). Informatie/bekendheid met scheidingsissues is onvoldoende. Juridisch Loket Keuzes maken op basis van informatie op internet is lastig: de betrouwbaarheid van informatie en de partijen is lastig in te schatten. De vindbaarheid van de overheid op internet is onvoldoende: bijvoorbeeld niet bovenaanstaan op Google. Overheidsinformatie is niet voldoende gericht op doelgroepen. Er is een spanningsveld tussen overheid en commerciële partijen: welk werk doet de overheid/juridisch Loket en wat doet de advocatuur? LBIO De alimentatieberekening is niet transparant en eenduidig: 3 manieren. De wijze waarop de alimentatie wordt vastgesteld is niet transparant: de rechtbank bepaalt alimentatie (die op voorspraak van advocaten wordt overgenomen, er is alleen een check bij protest door de advocaat van de tegenpartij). Kinderalimentatie is niet prevalent (bij meerdere schulden). Het scheidingsproces is duur. De communicatie over de scheiding van rechtbank naar cliënt is niet duidelijk. Inschrijving door advocaat, cliënt mag zelf inschrijven. Veel onduidelijkheid over van wie men iets mag verwachten (van de rechtbank of de advocaat). Scheidingsexpert (Scheidingsmakelaar) De wijze waarop het alimentatiebedrag wordt vastgesteld, doet niet altijd recht aan de situatie (behoefte vs draagkracht, verkeerde berekeningen). Veel frictie, betalingsproblemen en procedures rondom alimentatie. De woningmarkt zit op slot. Vaak is er geen urgentie voor een huurwoning bij scheiding, waardoor mensen gedwongen bij elkaar blijven al dan niet met kinderen. Doorverwijzing nog niet optimaal, bijvoorbeeld naar financiële beroepsgroepen. Bol Echtscheidingsbemiddeling Scheiden wordt door de overheid als juridisch probleem aangepakt: rol van Justitie en RvR. Er is te weinig aandacht en begeleiding voor de eerste fases van scheiding (niet juridisch) waarin preventieve sociale zorg een rol kan spelen. Samenwerking tussen partijen via mediation wordt nog onvoldoende gestimuleerd. Overheid geeft niet voldoende informatie over financiële afspraken (alimentatie, pensioen, etc). Aanpak (proces en stappen) niet voldoende duidelijk, waardoor het aantal procedures nu onnodig hoog ligt. Gebrek aan eenduidigheid en transparantie alimentatieberekeningen. Kwintens De consequenties van een huwelijk zijn niet duidelijk voor veel mensen.

20 TNO-rapport / 37 Gebrek aan aansprekende informatie (wel informatiefolders, maar geen filmpjes of verhalen van mensen). De verkenningsfase van de scheiding wordt onvoldoende begeleid: men kan daardoor bij een scheiding al niet meer door één deur. Gebrek aan informatie en middelen voor het doorsnee kind van gescheiden ouders (nu vooral gericht op probleemkinderen) Biedt aangename informatie over scheiding, bijvoorbeeld in de vorm van een glossy. De nazorg fase krijgt onvoldoende aandacht: men valt na enige tijd opnieuw terug op mediation omdat de afspraken (omgangsregeling) niet goed zijn gemaakt of omdat men de scheiding niet goed heeft afgesloten Verbeterkansen Justitie Een website met een breder informatieaanbod: kwaliteitseisen advocaten, stappenplan, brede doorverwijzing (links), bijvoorbeeld via doorontwikkeling Rijksoverheid.nl. Stappenplan dat inzicht geeft in: wat moet ik regelen? Hoe verloopt een nette scheiding? Waar heeft de burger recht op bij een advocaat? Samenwerking partijen: Justitie, VWS (Jeugd en Gezin). Mediation stimuleren. Raad voor Rechtsbijstand Inzicht en transparantie bieden: Stappenplan, Rechtwijzer doorontwikkelen (verbreden) Ontwikkelen kinderpagina en nazorgpagina. Inzicht in wat je kunt verwachten van deskundigen. Inzicht in kosten. Sociaal Raadslieden Eenvoudige procedure/checklist die mensen informeert over wat er moet gebeuren en doorverwijst: instrueren om proces inzichtelijker te maken (wat moet er gebeuren: woning verdelen, ouderschapsplan, alimentatie etc). Zelf voorwerk kunnen doen om de rol van de advocaat te verkleinen. Informatie voor hoog- en laagopgeleiden en via diverse kanalen: via spotjes, postbus 51, folders, rechtwijzer, in bussen. Leescultuur is laag. Folders bieden en mensen bij de hand nemen. Juridisch loket Informatie bieden en naar behoefte sturen: afgestemd op doelgroepen en behoeften (Aan de hand meegenomen worden versus Geef mij maar informatie en ik zoek het zelf uit). Vindbaarheid van de overheid vergroten op internet/google. LBIO Alimentatieberekening inzichtelijker maken: komen tot één versimpelde, uitlegbare transparante norm. Awareness rondom alimentatie vergroten. Preferentie kinderalimentatie (motie Anker). Alimentatieberekeningen aanbieden.

Uit elkaar. Wat nu? deskundig advies bij echtscheidingen

Uit elkaar. Wat nu? deskundig advies bij echtscheidingen Uit elkaar Wat nu? deskundig advies bij echtscheidingen Eén echtscheidingsnotaris of twee advocaten De Echtscheidingsnotaris is gespecialiseerd in het adviseren bij echtscheiding en het beëindigen van

Nadere informatie

Scheiden met respect voor elkaar Het kan!

Scheiden met respect voor elkaar Het kan! Scheiden met respect voor elkaar Het kan! De knoop is doorgehakt. Nu zijn er zoveel vragen waar u een antwoord op zoekt. Ook zijn er veel zaken die u in overleg zult moeten regelen om voor beiden een goede

Nadere informatie

Succesvol werken met Echtscheiding

Succesvol werken met Echtscheiding Succesvol werken met Echtscheiding Door: Barbara Hoogenboom, The Divorce Office Onderwerpen Introductie TDO Het nieuwe denken Marktpotentieel op het gebied van echtscheiding Wat komt er kijken bij echtscheiding

Nadere informatie

Samen... met perspectief naar ieder voor zich

Samen... met perspectief naar ieder voor zich Samen... met perspectief naar ieder voor zich Hoogstraat 8, 5462 CX Veghel Postbus 276, 5460 AG Veghel Tel. (0413) 32 17 28 www.samennaaralleen.nl info@samennaaralleen.nl Ingrijpend proces Scheiden is

Nadere informatie

ABC Echtscheidingsbemiddeling KINDEREN IN DE SCHEIDING

ABC Echtscheidingsbemiddeling KINDEREN IN DE SCHEIDING ABC Echtscheidingsbemiddeling KINDEREN IN DE SCHEIDING ABC Echtscheidingsbemiddeling 2013 Samenvatting U wilt uw kinderen verdriet door de scheiding zoveel mogelijk besparen, u gunt hen immers een veilige,

Nadere informatie

ABC Echtscheidingsbemiddeling

ABC Echtscheidingsbemiddeling ABC Echtscheidingsbemiddeling MAAK KENNIS MET ONZE DIENSTVERLENING Een goede scheiding is het begin van iets beters ABC Echtscheidingsbemiddeling 2013 Samenvatting Een goede scheiding is het begin van

Nadere informatie

MAAK HET DEFINITIEF. Uit elkaar gaan / van echt scheiden 010-30 70 518

MAAK HET DEFINITIEF. Uit elkaar gaan / van echt scheiden 010-30 70 518 MAAK HET DEFINITIEF Uit elkaar gaan / van echt scheiden 4 Uit elkaar te gaan / van echt scheiden 4.1 Samenwoners uit elkaar Uit elkaar gaan met hulp en begeleiding van De ScheidingsProfs geeft beide partijen

Nadere informatie

U gaat scheiden. In dit informatieblad. 1 Wanneer kunt u scheiden?

U gaat scheiden. In dit informatieblad. 1 Wanneer kunt u scheiden? U gaat scheiden U bent getrouwd en u wilt niet langer bij uw partner blijven. Dan kunt u gaan scheiden. Als u gaat scheiden, moet u veel dingen regelen. Dit informatieblad helpt u daarbij. U vindt informatie

Nadere informatie

Scheiden? Uit elkaar? Wat dient er allemaal geregeld te worden?

Scheiden? Uit elkaar? Wat dient er allemaal geregeld te worden? Scheiden? Uit elkaar? Wat dient er allemaal geregeld te worden? Bij scheiden dient u samen afspraken te maken op welke wijze u uw bestaande gemeenschap wenst te verdelen. Ook als u onder huwelijkse voorwaarden

Nadere informatie

Uit elkaar, en hoe gaat het met de kinderen?

Uit elkaar, en hoe gaat het met de kinderen? Uit elkaar, en hoe gaat het met de kinderen? Uit elkaar, en hoe gaat het met de kinderen? Als je uit elkaar gaat en je samen kinderen hebt, maakt dat de scheiding moeilijker. Zowel emotioneel als op het

Nadere informatie

Als ouders uit elkaar gaan

Als ouders uit elkaar gaan Als ouders uit elkaar gaan Inhoud 3 > Als ouders uit elkaar gaan 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het ouderschap blijft bestaan 7 > Informatie en consultatie 9 > De rol van de Raad 11 > De rechter

Nadere informatie

Training complexe echtscheidingen. 1 Regio Gooi en Vechtstreek

Training complexe echtscheidingen. 1 Regio Gooi en Vechtstreek Training complexe echtscheidingen 1 Regio Gooi en Vechtstreek Training complexe echtscheidingen Programma: 13.45 u Inloop 14.00 u Opening Catelijne van der Hoeven, stafarts Jeugd en Gezin 14.05 Juridisch

Nadere informatie

10 stappenplan (echt)scheiding

10 stappenplan (echt)scheiding Een scheiding is vaak vrij onoverzichtelijk. Met deze indeling in 10 stappen kan je precies zien wat je nog moet doen en waar je in het hele proces bent. Stap 1 Vaststellen van het gezamenlijke vermogen

Nadere informatie

Onderzoek (v)echtscheidingen

Onderzoek (v)echtscheidingen Onderzoek (v)echtscheidingen 31 augustus 2012 Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 4.445 ouders mee die in scheiding liggen of die gescheiden zijn op het moment dat ze minderjarige kinderen hadden,

Nadere informatie

Gescheiden als partner, verbonden als ouder

Gescheiden als partner, verbonden als ouder Gescheiden als partner, verbonden als ouder 1 januari 2015 1 U heeft contact met Jeugdbescherming Gelderland, omdat er zorgen zijn over uw kind of de kinderen, mogelijk mede als gevolg van problemen met

Nadere informatie

Burgerlijk wetboek, Boek 1

Burgerlijk wetboek, Boek 1 U gaat scheiden Burgerlijk wetboek, Boek 1 Artikel 150 Echtscheiding tussen echtgenoten die niet van tafel en bed gescheiden zijn, wordt uitgesproken op verzoek van één der echtgenoten of op hun gemeenschappelijk

Nadere informatie

Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding

Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding Ouderschapsplan opstellen bij scheiding en afschaffing van flitsscheiding Maart 2009 / F&A 9882 Ministerie van Justitie Directie Voorlichting Schedeldoekshaven 100 Postbus 20301 2500 EH Den Haag T 070

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken

Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken Directie Wetgeving Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling. In het onderhavige onderzoek staan de volgende vragen centraal:

Samenvatting. Vraagstelling. In het onderhavige onderzoek staan de volgende vragen centraal: Samenvatting Naar schatting hebben jaarlijks ongeveer 50 à 60 duizend minderjarige kinderen te maken met een scheiding. Deze kinderen hebben gemiddeld vaker problemen dan kinderen van gehuwde of samenwonende

Nadere informatie

Uw Scheiding Onafhankelijk Financieel Planbureau

Uw Scheiding Onafhankelijk Financieel Planbureau Uw Scheiding Onafhankelijk Financieel Planbureau Dr. O. Botjeslaan 83 9681 GE MIDWOLDA 06-29 07 58 01 www.meyshuis.nl info@meyshuis.nl Friesland Bank 2949.67.036 KvK Groningen 01163895 BTW NL104595553B01

Nadere informatie

indertherapie oevorden Ellen Adema

indertherapie oevorden Ellen Adema Het Relatiehuis Het Relatiehuis Het is prettig om goed, harmonieus contact te hebben met de mensen om u heen. In het bijzonder met de mensen die dicht bij u staan, zoals uw partner, uw kinderen, uw vader

Nadere informatie

1 Inleiding: scheiden en de kinderen 11 2 Opzet van het boek 22 3 Cijfers en feiten over scheiden en kinderen 29

1 Inleiding: scheiden en de kinderen 11 2 Opzet van het boek 22 3 Cijfers en feiten over scheiden en kinderen 29 Inhoud 1 Inleiding: scheiden en de kinderen 11 1.1 Inleiding 11 1.2 Scheiden: een complex proces 1 2 Kader 1.2 Relatietherapie 13 1.3 Effecten in vele landen 1 4 1.4 Matige of ernstige problemen bij kinderen

Nadere informatie

Groepstraining Kinderen uit de Knel

Groepstraining Kinderen uit de Knel Groepstraining Kinderen uit de Knel Ouders en kinderen uit de klem van de vechtscheiding start. Startpunt! Over ons Startpunt! is een associatie van vier ervaren mediators met hun wortels in de psychologie,

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

Uw Scheiding Uw Financieel Planner

Uw Scheiding Uw Financieel Planner Uw Scheiding Uw Financieel Planner Dr. O. Botjeslaan 83 9681 GE MIDWOLDA 06-29 07 58 01 www.meyshuis.nl info@meyshuis.nl ING Bank: NL 56INGB 043.58.871 KvK Groningen 01163895 BTW NL104595553B01 SCHEIDEN

Nadere informatie

Scheiden en Alimentatie

Scheiden en Alimentatie Scheiden en Alimentatie Dagelijks worden aan CSG Advocatuur tientallen vragen gesteld over Scheiden en Alimentatie. Op deze pagina vindt u de antwoorden op de aan CSG Advocatuur meest gestelde vragen over

Nadere informatie

Als ouders uit elkaar gaan

Als ouders uit elkaar gaan Als ouders uit elkaar gaan Inhoud 3 > Als ouders uit elkaar gaan 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het ouderschap blijft bestaan 7 > Informatie en consultatie 9 > De rol van de Raad 11 > De rechter

Nadere informatie

Als ouders gaan scheiden

Als ouders gaan scheiden Als ouders gaan scheiden Over de Raad voor de Kinderbescherming September 2009 Justitie Ministerie van Justitie Raad voor de Kinderbescherming Als ouders gaan scheiden Met de meeste kinderen en jongeren

Nadere informatie

FAMILIE- & ERFRECHT ADVOCATUUR NOTARIAAT ESTATE PLANNING

FAMILIE- & ERFRECHT ADVOCATUUR NOTARIAAT ESTATE PLANNING & FAMILIE- & ERFRECHT ADVOCATUUR NOTARIAAT ESTATE PLANNING Familie- & Erfrecht - Advocatuur Onze advocaten zijn zeer ervaren en de meeste zijn ook scheidingsmediator. Wij treden veel op voor ondernemers

Nadere informatie

Amsterdam, 24 juli 2015. Onderwerp: advies Jeugdplatform Amsterdam over vechtscheidingen. Geachte heer, mevrouw,

Amsterdam, 24 juli 2015. Onderwerp: advies Jeugdplatform Amsterdam over vechtscheidingen. Geachte heer, mevrouw, Amsterdam, 24 juli 2015 Onderwerp: advies Jeugdplatform Amsterdam over vechtscheidingen Geachte heer, mevrouw, Tijdens de vergadering van de Adviesgroep op 12 mei 2015 heeft de gemeente Amsterdam het Jeugdplatform

Nadere informatie

Ciska Sikkel-Spierenburg. Scheiden. Financiële en juridische aspecten

Ciska Sikkel-Spierenburg. Scheiden. Financiële en juridische aspecten Ciska Sikkel-Spierenburg Scheiden Financiële en juridische aspecten 3 e, geheel herziene druk, september 2011 Copyright 2011 Consumentenbond, Den Haag Auteursrechten op tekst, tabellen en illustraties

Nadere informatie

Gezag, omgang en informatie

Gezag, omgang en informatie Gezag, omgang en informatie Iedereen in Nederland die jonger is dan 18 jaar staat onder gezag. Dit betekent dat zij sommige beslissingen niet zelfstandig mogen nemen. Meestal hebben de ouders het gezag.

Nadere informatie

Scheiden? Laat u & uw gezin ontzorgen door: Mediation Bemiddeling Begeleiding Coaching Advies

Scheiden? Laat u & uw gezin ontzorgen door: Mediation Bemiddeling Begeleiding Coaching Advies Scheiden? Laat u & uw gezin ontzorgen door: Mediation Bemiddeling Begeleiding Coaching Advies R 1 Scheiden Een (echt)scheiding is waarschijnlijk één van de moeilijkste en meest ingrijpende beslissingen

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER WIL U GRAAG HELPEN. Ook bij vragen rondom. Echtscheiding

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER WIL U GRAAG HELPEN. Ook bij vragen rondom. Echtscheiding DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER WIL U GRAAG HELPEN Ook bij vragen rondom Echtscheiding 1 Er zijn geen eenvoudige scheidingen. Naast emotie maken de aanwezigheid van kinderen, vermogen, eigen woning maar

Nadere informatie

Dienstenwijzer & Tarieven Mediation & Scheiding

Dienstenwijzer & Tarieven Mediation & Scheiding Dienstenwijzer & Tarieven Mediation & Scheiding Financialis T 0315-843614 info@financialis.nl Vogelenzangweg 6 7071 PT Ulft KVK 09179343 Inhoud 1. Wie zijn wij? 2. Registratie 3. Wat kunt u van ons verwachten?

Nadere informatie

U gaat scheiden. In dit informatieblad. 1 Wanneer kunt u scheiden?

U gaat scheiden. In dit informatieblad. 1 Wanneer kunt u scheiden? U gaat scheiden U bent getrouwd en u wilt niet langer bij uw partner blijven. Dan kunt u gaan scheiden. Als u gaat scheiden, moet u veel dingen regelen. Dit informatieblad helpt u daarbij. U vindt informatie

Nadere informatie

Is een rechtsbijstandverzekering nodig?

Is een rechtsbijstandverzekering nodig? Is een rechtsbijstandverzekering nodig? Ja. Iedereen kan in het dagelijks leven verzeild raken in een juridisch conflict. Hoe voorzichtig u ook bent. Met een rechtsbijstandverzekering bent u verzekerd

Nadere informatie

Is iemand in jouw omgeving verslaafd?

Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Verslaafd aan Jou ondersteunt en informeert de omgeving van verslaafden. Vaak gaat alle aandacht uit naar de verslaafde en daardoor wordt soms niet gezien dat familie

Nadere informatie

Life-events en schuldpreventie Wat weten we en een voorbeeld uit de praktijk. 4 juni 2015 Stimulansz IMW Breda Kredietbank West-Brabant

Life-events en schuldpreventie Wat weten we en een voorbeeld uit de praktijk. 4 juni 2015 Stimulansz IMW Breda Kredietbank West-Brabant Life-events en schuldpreventie Wat weten we en een voorbeeld uit de praktijk 4 juni 2015 IMW Breda Kredietbank West-Brabant Programma Introductie wie zijn wij? Life-events en (risico op) schulden Inzichten

Nadere informatie

Handboek scheiden en de kinderen

Handboek scheiden en de kinderen Handboek scheiden en de kinderen Handboek scheiden en de kinderen Voor de beroepskracht die met scheidingskinderen te maken heeft Ed Spruijt Helga Kormos Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

...wel eens gedacht aan. mediation? wanneer er sprake is van: (echt)scheiding ouderschapsplan arbeidsconflict

...wel eens gedacht aan. mediation? wanneer er sprake is van: (echt)scheiding ouderschapsplan arbeidsconflict ...wel eens gedacht aan mediation? wanneer er sprake is van: (echt)scheiding ouderschapsplan arbeidsconflict Wat is Mediation? Samen tot een oplossing komen met behulp van een procesbegeleider: de Mediator

Nadere informatie

...wel eens gedacht aan. mediation? wanneer er sprake is van: (echt)scheiding ouderschapsplan arbeidsconflict

...wel eens gedacht aan. mediation? wanneer er sprake is van: (echt)scheiding ouderschapsplan arbeidsconflict ...wel eens gedacht aan mediation? wanneer er sprake is van: (echt)scheiding ouderschapsplan arbeidsconflict Wat is Mediation? Samen tot een oplossing komen met behulp van een procesbegeleider: de Mediator

Nadere informatie

WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS. Avéro Achmea P13628

WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS. Avéro Achmea P13628 WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS P13628 INHOUDSOPGAVE KARAKTERISTIEKEN CONCLUSIE WAARDE VAN ADVIES KARAKTERISTIEKEN ONDERZOEKSOPZET CONCLUSIE CONCLUSIES DE WAARDE VAN ADVIES

Nadere informatie

SPECIALISATIEOPLEIDING FAMILIEMEDIATION. MfN geaccrediteerd

SPECIALISATIEOPLEIDING FAMILIEMEDIATION. MfN geaccrediteerd SPECIALISATIEOPLEIDING FAMILIEMEDIATION MfN geaccrediteerd Familiemediation Specialisatieopleiding in 2 delen 1. Gedragswetenschappelijke kennis en vaardigheden (9 dagdelen) 2. Juridisch/financieel/fiscaal

Nadere informatie

Personen- & Familierecht

Personen- & Familierecht Personen- & Familierecht Betrokken en deskundig! GRATIS SPREEKUUR Maandag: 12.00 tot 14.00 uur Woensdag: 17.00 tot 18.00 uur EEN VERTROUWD ADRES. Van der Putt Advocaten staat al meer dan 40 jaar garant

Nadere informatie

scheiden Meer dan alleen uw hypotheek van A tot Z geregeld

scheiden Meer dan alleen uw hypotheek van A tot Z geregeld scheiden Meer dan alleen uw hypotheek van A tot Z geregeld Eigenlijk ging het al jaren niet meer goed tussen ons. Niet dat er een ander was, maar de liefde was over. Gelukkig waren we het daarover eens.

Nadere informatie

Rapport Datum: 6 juni 2013 Rapportnummer: 2013/062

Rapport Datum: 6 juni 2013 Rapportnummer: 2013/062 Rapport Rapport over een klacht over het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) uit Rotterdam. Datum: 6 juni 2013 Rapportnummer: 2013/062 2 Klacht Verzoekster klaagt erover dat het Landelijk

Nadere informatie

Gelukkig scheiden is een keuze!

Gelukkig scheiden is een keuze! Echtscheidingsexpert notaris Palko Benedek over kansen voor iedereen die in een echtscheiding zit: Gelukkig scheiden is een keuze! Wanneer je in een scheiding terecht komt, is communiceren vaak heel erg

Nadere informatie

Gezag, omgang en informatie. Ministerie van Justitie

Gezag, omgang en informatie. Ministerie van Justitie Ministerie van Justitie Gezag, omgang en informatie Burgerlijk Wetboek, Boek 1 Titel 14 Het gezag over minderjarige kinderen Artikel 245 1. Minderjarigen staan onder gezag. 2. Onder gezag wordt verstaan

Nadere informatie

U wilt... ... dan is Echtscheiding Plus uw juiste partner!

U wilt... ... dan is Echtscheiding Plus uw juiste partner! U wilt... respectvol uit elkaar gaan geen kostbare, langdurige juridische strijd met advocaten financiële duidelijkheid voor nu en later duurzame, evenwichtige afspraken uw kinderen niet de dupe laten

Nadere informatie

Dag van de Scheiding. Dag van de Scheiding

Dag van de Scheiding. Dag van de Scheiding Wat maakt een scheidingsproces tot een succes? De onderstaande steekwoorden geven de kern weer van de gegeven antwoorden op de vraag wat een scheidingsproces tot een succes maakt: Kunt u vijf aspecten

Nadere informatie

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief'

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief' 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Als ouders niet meer samen zijn

Als ouders niet meer samen zijn Als ouders niet meer samen zijn Informatiefolder over de rechten en plichten van gescheiden ouders bij hulpverlening aan kinderen ALS OUDERS NIET MEER SAMEN ZIJN INFORMATIEFOLDER OVER DE RECHTEN EN PLICHTEN

Nadere informatie

Ik sta er niet meer alleen voor!

Ik sta er niet meer alleen voor! Ik sta er niet meer alleen voor! Zelfredzaamheid en eigen kracht zijn centrale begrippen in onze participatiesamenleving. Eén gezin, één plan, één hulpverlener is al uitgangspunt van beleid. Daaraan wordt

Nadere informatie

Oplossingen bij echtscheidingen en financiële vraagstukken

Oplossingen bij echtscheidingen en financiële vraagstukken Oplossingen bij echtscheidingen en financiële vraagstukken More Advice MAATWERK OBJECTIEF & ONTZORGEN RELATIE EXPERTISE Waarom More Advice? Financiële, fiscale en juridische kennis in één More Advice biedt

Nadere informatie

Als ouders niet meer samen zijn

Als ouders niet meer samen zijn Algemene informatie Als ouders niet meer samen zijn Informatiefolder over de rechten en plichten van gescheiden ouders bij hulpverlening aan kinderen 1 2 Waarover gaat deze folder? Uw kind bezoekt binnenkort

Nadere informatie

Een scheiding, wat moet ik allemaal regelen?

Een scheiding, wat moet ik allemaal regelen? Een scheiding, wat moet ik allemaal regelen? - 6 stappen om de scheiding voor te bereiden - Stap 1 De fase van het uitzoeken of je wilt gaan scheiden en het uiteindelijk doorhakken de knoop Als je nog

Nadere informatie

de Rechtspraak Raad voor de rechtspraak Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG

de Rechtspraak Raad voor de rechtspraak Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG Directie Strategie en Ontwikkeling bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509

Nadere informatie

Heeft u de digitale afslag gemist?

Heeft u de digitale afslag gemist? Heeft u de digitale afslag gemist? Collaboration portals Knowledge centre Client services Content Platform Legal Alerts Social Media Newsflash E-Guides SmashDoc s App s Online communicatie dating 2.0

Nadere informatie

Gezag, omgang en informatie

Gezag, omgang en informatie Gezag, omgang en informatie Burgerlijk Wetboek, Boek 1 Titel 14 Het gezag over minderjarige kinderen Artikel 245 1. Minderjarigen staan onder gezag. 2. Onder gezag wordt verstaan ouderlijk gezag dan wel

Nadere informatie

Inhoud. 2 Opzet van het boek... 11 2.1 Inleiding... 12 2.2 Onderzoek Scholieren en Gezinnen... 12 2.3 Indeling van het boek... 14

Inhoud. 2 Opzet van het boek... 11 2.1 Inleiding... 12 2.2 Onderzoek Scholieren en Gezinnen... 12 2.3 Indeling van het boek... 14 V 1 Inleiding............................................................................. 1 1.1 Inleiding bij de tweede druk.......................................................... 2 1.2 Scheiden: een

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. Datum: Auteur: Alibox. Vaak gestelde vragen, pagina 1

Vaak gestelde vragen. Datum: Auteur: Alibox. Vaak gestelde vragen, pagina 1 Vaak gestelde vragen Alibox is een nieuw programma voor alimentatieberekeningen. U vindt achter vrijwel iedere rij een toelichting bij de rij. In dit document leest u onze antwoorden op de vragen die door

Nadere informatie

Mr. Max Verhagen, Uw Advocaat en Mediator. Home. Kantoor. Particulier. Zakelijk. Kwaliteitsbewaking. Contact 1 / 23

Mr. Max Verhagen, Uw Advocaat en Mediator. Home. Kantoor. Particulier. Zakelijk. Kwaliteitsbewaking. Contact 1 / 23 Home Kantoor Particulier Zakelijk Kwaliteitsbewaking Contact 1 / 23 Sitemap Home Mr. Max Verhagen, Uw Advocaat en Mediator 2 / 23 Gaat het om: Incasso / scheiden / alimentatie / overig familierecht, of

Nadere informatie

Alimentatie. In dit informatieblad. Inleiding

Alimentatie. In dit informatieblad. Inleiding Alimentatie In dit informatieblad vindt u informatie over de alimentatie van ex-echtgenoten, ex-geregistreerde partners en ouders voor hun kinderen tot 21 jaar. Deze situaties komen het meest voor. Bent

Nadere informatie

Postbus 20 7500 AA Enschede. Langestraat 24. DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 26 maart 2013 J.E.M. Bannenberg

Postbus 20 7500 AA Enschede. Langestraat 24. DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 26 maart 2013 J.E.M. Bannenberg POSTADRES Postbus 20 7500 AA Enschede BEZOEKADRES Langestraat 24 Aan de gemeenteraad TELEFOON DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 26 maart 2013 J.E.M. Bannenberg UW BRIEF VAN UW KENMERK DOORKIESNUMMER (053)

Nadere informatie

Werkboek Publieke Dienstverlening. Werken aan de totstandkoming

Werkboek Publieke Dienstverlening. Werken aan de totstandkoming Werkboek Publieke Dienstverlening Werken aan de totstandkoming December 2011 WERKEN AAN MET EEN DOEL VOOR OGEN ASPIRATIE EN INSPIRATIE SAMENWERKEN AAN ÉÉN GEZICHT NAAR BUITEN GEWAARDEERDE PUBLIEKE DIENSTVERLENING

Nadere informatie

Franchise informatie Quickmediator

Franchise informatie Quickmediator Franchise informatie Quickmediator Franchise informatie van Quickmediator Mediator Het beroep mediator is een vrij beroep, omdat iedereen zich zonder enige kennis of opleiding mediator mag noemen. 1 Velen

Nadere informatie

Schakel(en) tussen klanten

Schakel(en) tussen klanten Schakel(en) tussen klanten Onderzoek naar klanttevredenheid dienstverlening Agentschap SZW EUROPESE UNIE Europees Sociaal Fonds Het Agentschap SZW voert Europese en nationale subsidieregelingen uit op

Nadere informatie

Trouwen, geregistreerd partnerschap en samenwonen

Trouwen, geregistreerd partnerschap en samenwonen Trouwen, geregistreerd partnerschap en samenwonen Wilt u uw relatie met uw partner officieel vastleggen? Dan hebt u daarvoor drie mogelijkheden: trouwen, geregistreerd partnerschap of een samenlevingscontract.

Nadere informatie

ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN

ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN ABC Echtscheidingsbemiddeling 2013 Samenvatting Hoe zien de inkomens eruit na de scheiding? Is er vermogen, een huis of auto? Of een eigen zaak.

Nadere informatie

scheiden Meer dan alleen uw bankzaken van A tot Z geregeld

scheiden Meer dan alleen uw bankzaken van A tot Z geregeld scheiden Meer dan alleen uw bankzaken van A tot Z geregeld Eigenlijk ging het al jaren niet meer goed tussen ons. Niet dat er een ander was, maar de liefde was over. Gelukkig waren we het daarover eens.

Nadere informatie

Voorwoord "Scheiden in Nederland 2011"

Voorwoord Scheiden in Nederland 2011 Voorwoord "Scheiden in Nederland 2011" Voorwoord Voor u ligt het onderzoeksrapport "Scheiden in Nederland 2011" dat TNS NIPO heeft uitgevoerd namens de vereniging van Familierecht Advocaten Scheidingsmediators

Nadere informatie

Workshop De klantreis. De klantreis in het Sociaal Domein: hoe sluiten we écht aan op de beleving van de burger?

Workshop De klantreis. De klantreis in het Sociaal Domein: hoe sluiten we écht aan op de beleving van de burger? Workshop De klantreis De klantreis in het Sociaal Domein: hoe sluiten we écht aan op de beleving van de burger? Workshop De klantreis De klantreis in het Sociaal Domein: hoe sluiten we écht aan op de beleving

Nadere informatie

STAGEINSTELLINGEN ONDERZOEK HJO-JURISTEN ZUYD HOGESCHOOL. Geachte heer/mevrouw,

STAGEINSTELLINGEN ONDERZOEK HJO-JURISTEN ZUYD HOGESCHOOL. Geachte heer/mevrouw, STAGEINSTELLINGEN ONDERZOEK HJO-JURISTEN ZUYD HOGESCHOOL Geachte heer/mevrouw, De Hogere Juridische Opleiding (HJO) is ontstaan vanuit de voormalige opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening (SJD).

Nadere informatie

Begeleide Omgangsregeling (BOR Humanitas) Projectleider Michel Krijnsen. SAMENWERKINGSPROJECT HUMANITAS/ RvdK/Jeugdzorg/Rechtbank/ MW

Begeleide Omgangsregeling (BOR Humanitas) Projectleider Michel Krijnsen. SAMENWERKINGSPROJECT HUMANITAS/ RvdK/Jeugdzorg/Rechtbank/ MW Begeleide Omgangsregeling (BOR Humanitas) Projectleider Michel Krijnsen SAMENWERKINGSPROJECT HUMANITAS/ RvdK/Jeugdzorg/Rechtbank/ MW Scheiding: een groeiend maatschappelijk probleem Meer problemen in ontwikkeling

Nadere informatie

Bijlage bij Voortgangsbericht: Reactie op het rapport van de Kinderombudsman Vechtende ouders, het kind in de knel

Bijlage bij Voortgangsbericht: Reactie op het rapport van de Kinderombudsman Vechtende ouders, het kind in de knel Bijlage bij Voortgangsbericht: Reactie op het rapport van de Kinderombudsman Vechtende ouders, het kind in de knel Zoals toegezegd tijdens het Algemeen Overleg met uw Kamer van 14 mei jl. gaan wij hierbij,

Nadere informatie

Scheidingen 2014. Factsheet 2015-2. Gerechtelijke procedures en gesubsidieerde rechtsbijstand. Aantal scheidingen. Auteur: M.

Scheidingen 2014. Factsheet 2015-2. Gerechtelijke procedures en gesubsidieerde rechtsbijstand. Aantal scheidingen. Auteur: M. Factsheet 215-2 Scheidingen 214 Gerechtelijke procedures en gesubsidieerde rechtsbijstand Auteur: M. ter Voert Oktober 215 Dit factsheet geeft cijfermatige ontwikkelingen met betrekking tot scheidingen.

Nadere informatie

scheiden Meer dan alleen uw bankzaken van A tot Z geregeld

scheiden Meer dan alleen uw bankzaken van A tot Z geregeld scheiden Meer dan alleen uw bankzaken van A tot Z geregeld April 2015 Eigenlijk ging het al jaren niet meer goed tussen ons. Niet dat er een ander was, maar de liefde was over. Gelukkig waren we het daarover

Nadere informatie

WWW.UWNOTARIS.NL ECHTSCHEIDINGSBEMIDDELING. Algemene informatie over echtscheidingsbemiddeling. 1. Echtscheiding

WWW.UWNOTARIS.NL ECHTSCHEIDINGSBEMIDDELING. Algemene informatie over echtscheidingsbemiddeling. 1. Echtscheiding 1 WWW.UWNOTARIS.NL Van Ee & De Jonge notariaat, estate planning, mediation Willemsplantsoen 12, 3511 LB Utrecht Postbus 19200, 3501 DE Utrecht T 030-2314133 F 030-2334271 vraaghet@uwnotaris.nl www.uwnotaris.nl

Nadere informatie

Wanneer ouders kiezen voor een omgangsregeling ontvangt de ouder waar het kind woont de kinderbijslag en eventueel de éénouderheffingskorting.

Wanneer ouders kiezen voor een omgangsregeling ontvangt de ouder waar het kind woont de kinderbijslag en eventueel de éénouderheffingskorting. Omgangsregeling en co-ouderschap Inleiding In het algemeen is het voor ouders geen eenvoudige zaak om goede afspraken over een omgangsregeling of het co-ouderschap te maken. Niet alleen moeten de ouders

Nadere informatie

Raad voor Rechtsbijstand basisopleiding: Personen- en familierecht

Raad voor Rechtsbijstand basisopleiding: Personen- en familierecht Raad voor Rechtsbijstand basisopleiding: Personen- en familierecht 4-daagse (20-urige) praktijkleergang *Basisniveau Doel van de praktijkleergang Personen- en familierecht: Na het volgen van deze cursus

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing. Datum: 11 september 2012 Auteur: Alibox. Gebruiksaanwijzing, pagina 1

Gebruiksaanwijzing. Datum: 11 september 2012 Auteur: Alibox. Gebruiksaanwijzing, pagina 1 Gebruiksaanwijzing Alibox is een programma voor alimentatieberekeningen. In dit document geven wij een advies voor het gebruik van Alibox. Als u na het lezen van de gebruiksaanwijzing nog vragen heeft,

Nadere informatie

bol.com - klantreis LIM

bol.com - klantreis LIM Customer Delight Case 5 Enthousiaste klanten door excelleren in klantgerichtheid Jean-Pierre Thomassen Robèrt Leenders bol.com - klantreis LIM Hoe bol.com de klantreis Lost In Mail (LIM) heeft aangepakt

Nadere informatie

Complexe scheidingen/ vechtscheidingen en het kind?

Complexe scheidingen/ vechtscheidingen en het kind? Complexe scheidingen/ vechtscheidingen en het kind? Stem van het kind: Villa Pinedo 2 1 3 4 2 Terminologie: vechtscheiding / complexe scheiding Terminologie: In maatschappelijk debat: vechtscheiding Vraag:

Nadere informatie

Bleukens Advies DIENSTVERLENINGSDOCUMENT. U treft hier het dienstverleningsdocument aan van Bleukens Advies Versie 2010-01

Bleukens Advies DIENSTVERLENINGSDOCUMENT. U treft hier het dienstverleningsdocument aan van Bleukens Advies Versie 2010-01 Bleukens Advies DIENSTVERLENINGSDOCUMENT U treft hier het dienstverleningsdocument aan van Bleukens Advies Versie 2010-01 Dienstverleningsdocument Bleukens Advies versie 2010-01 Pagina 1 van 7 U overweegt

Nadere informatie

STICHTING KATHOLIEK ONDERWIJS DE GOUW

STICHTING KATHOLIEK ONDERWIJS DE GOUW STICHTING KATHOLIEK ONDERWIJS DE GOUW Beleid Informatieverstrekking gescheiden ouders Inleiding In de dagelijkse praktijk hebben scholen vaak te maken met gescheiden ouders en blijkt dat scholen verschillend

Nadere informatie

Wasstraat. Schulden. Heeft uw medewerker schulden?

Wasstraat. Schulden. Heeft uw medewerker schulden? Heeft uw medewerker schulden? De Schuldenwasstraat helpt. Niet door uw medewerker de verantwoordelijkheid te ontnemen, maar door samen te werken aan een oplossing. Niet op de stroperige manier van traditionele

Nadere informatie

OUDERSCHAPSPLAN als. trait-d union

OUDERSCHAPSPLAN als. trait-d union OUDERSCHAPSPLAN als trait-d union E.Groenhuijsen, 06-10-2011 1 Ouderschapslan als trait-d union Teveel kinderen verloren door scheiding het contact met een van de ouders (25%). Politiek, professionals

Nadere informatie

Stappenplan bij een incident VO

Stappenplan bij een incident VO Stappenplan bij een incident VO Hieronder staan acties beschreven die ondernomen kunnen worden als er sprake is van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen leerlingen. Voor sommige acties geldt dat

Nadere informatie

Alimentatie. Ministerie van Justitie

Alimentatie. Ministerie van Justitie Ministerie van Justitie Alimentatie Burgerlijk Wetboek, Boek 1 Titel 17 Levensonderhoud Artikel 392 1. Tot het verstrekken van levensonderhoud zijn op grond van bloed- of aanverwantschap gehouden: a. de

Nadere informatie

In dit hoofdstuk lees je bijzondere aandachtspunten waar een scheidend

In dit hoofdstuk lees je bijzondere aandachtspunten waar een scheidend Hoofdstuk De internationale scheiding In dit hoofdstuk: ddjuridisch scheidingsproces in geval van internationale aspecten ddaandachtspunten ten aanzien van de verdeling van bezittingen en pensioen ddalimentatie

Nadere informatie

SEH Congres 2016. Vanmiddag: Toename aantal scheidingen 16-6-2016

SEH Congres 2016. Vanmiddag: Toename aantal scheidingen 16-6-2016 SEH Congres 2016 Drs. J.O. Horsthuis MFP RFEA (Jasper) 1 Vanmiddag: Scheiden in Nederland Rol van financieel adviseur bij scheidingen Scheiden en de eigenwoning 2 Toename aantal scheidingen In 2014 35.000

Nadere informatie

scheiding Ouders blijven ouders Recht van spreken

scheiding Ouders blijven ouders Recht van spreken Het is niet niks als je ouders gaan scheiden. Misschien verschiet je er geweldig van. Misschien vind je de nieuwe duidelijkheid juist wel goed. Hoe dan ook, bij zo n scheiding moet er van alles worden

Nadere informatie

College van B&W T.a.v. wethouder Onderwijs, Jeugd en Zorg de heer H. de Jonge Postbus 70012 3000 KP Rotterdam

College van B&W T.a.v. wethouder Onderwijs, Jeugd en Zorg de heer H. de Jonge Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Stichting Platform Agenda 22 Schiedamse Vest 154 3011 BH Rotterdam Postbus 21392 3001 AJ Rotterdam Aan College van B&W T.a.v. wethouder Onderwijs, Jeugd en Zorg de heer H. de Jonge Postbus 70012 3000 KP

Nadere informatie