[KOP] Flexibel produceren door middel van holonic manufacturing

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "[KOP] Flexibel produceren door middel van holonic manufacturing"

Transcriptie

1 [RUBRIEK: ACHTERGROND] [KOP] Flexibel produceren door middel van holonic manufacturing [CHAPEAU] Wereldwijd onderzoek naar besturingsvormen zet stap naar volgende generatie architecturen [INTRO] Dat de concurrentie toeneemt en klanteneisen een steeds groter stempel drukken op de productie mag inmiddels bekend worden verondersteld. Agile manufacturing ('wendbaar produceren') is een nieuwe stap in een steeds verdergaande ontwikkeling waarin kwaliteit, flexibiliteit en innovativiteit bijna al geen onderscheidende karaktertrekken meer zijn. Arian Zwegers, Maurits Verweij en Roel van den Berg De ontwikkeling van eisen waaraan de productie moet voldoen is een logisch gevolg van een veranderende markt waarin de concurrentie steeds zwaarder wordt. Omdat het steeds moeilijker is op die markt een plaatsje te veroveren en te behouden, worden steeds sneller nieuwe producten op de markt gebracht. Als gevolg hiervan neemt de levenscyclus van producten af, worden seriegroottes en herhalingsgraad van series in de productie kleiner en neemt de variëteit aan producten toe. Bedrijven die geen afdoende maatregelen nemen om in te spelen op deze tendensen valt het zwaar om efficiënt te blijven produceren: omsteltijden nemen toe, beschikbare capaciteit wordt onvoldoende benut en een goede afstemming van mensen en productiemiddelen wordt lastig. Vroeger konden kosten worden bespaard door grotere hoeveelheden te produceren (economies-of-scale), nu wordt gestreefd naar economies-ofscope: besparen door met dezelfde middelen meer verschillende producten te maken. Daarbij moet voortdurend worden ingespeeld op eisen van de klant. In samenwerking met, en het liefst vooruitlopend op die klant moet een onderneming op tijd op de hoogte zijn van komende veranderingen. Bovendien moet hij er voor zorgen dat zonder al te grote inspanningen (in de zin van grote investeringen of desinvesteringen, het incourant worden van voorraden en dergelijke) in de nieuwe behoeften wordt voorzien. Agile produceren betekent aan deze voorwaarden voldoen: een bedrijf is wendbaar, in staat om aan nieuwe eisen op korte termijn en tegen een redelijke prijs te voldoen en zelfs in staat om mee te denken: 'kunnen dingen slimmer gedaan worden, zouden we niet iets anders proberen?' Hoe kan een dergelijke situatie worden gerealiseerd? Men bereikt een agile bedrijf door te streven naar een optimale balans tussen en integratie van de organisatie, de mensen in die organisatie en de beschikbare middelen (de technologie). Een innovatieve en flexibele organisatie moet snel van structuur kunnen veranderen om opgewassen te zijn tegen nieuwe uitdagingen. Een vastgeroeste bureaucratie wordt vervangen door een open, virtuele organisatie waarbinnen elke keer opnieuw het best passende samenwerkingsverband wordt opgezet. De mensen in de organisatie moeten deze ontwikkelingen natuurlijk kunnen volgen. Dat betekent dat ze goed zijn opgeleid voor een reeks van taken en verantwoordelijkheden kunnen en willen nemen. De beschikbare technologie tenslotte, moet flexibel en intelligent zijn: gemakkelijk aan te passen en compatibel met andere systemen (zowel binnen als buiten het bedrijf). Ook moeten de informatiesystemen geen problemen geven bij de uitwisseling van order- en productinformatie. [figuur 1] Praktische invulling Ondanks het feit dat de eisen aan de productie goed kunnen worden geformuleerd, blijft de praktische invulling van concepten en ondersteunende productietechnologie achter. Een reden hiervoor zijn de starre, inflexibele hiërarchische besturingssystemen. Ook de zogenaamde heterarchische besturingen - besturingssystemen zonder hiërarchische opbouw

2 of centrale besturingseenheid - bieden door hun onvoorspelbaarheid weinig soelaas. Het onderzoek naar holonic manufacturing systems, een onderdeel van het wereldwijde Intelligent manufacturing systems programma, biedt een bijdrage aan de oplossing van deze problematiek (zie kader Holonic manufacturing). Onderzoek naar holonic manufacturing vindt met name plaats in Japan, maar ook Australië, de Verenigde Staten, Canada, en dichterbij huis, België en Duitsland dragen hun steentje bij. In Japan is men al geruime tijd bezig met de eisen die aan toekomstige productiesystemen worden gesteld. Dit heeft bijvoorbeeld geresulteerd in verfijnde plannings- en schedulingsmethoden, en in verbeterde transportmethoden tussen bewerkingsstations. Productiesystemen die voldoen aan de gestelde eisen moeten dus van verschillende markten thuis zijn. Holonic manufacturing systems zijn een stap in de goede richting, die volgt uit de evolutie in besturingsarchitecturen. In de afgelopen decennia is een geleidelijke overgang te zien geweest van gecentraliseerde naar meer gedistribueerde besturingen (zie figuur 1). Via de hiërarchische besturingsvorm, de aangepaste hiërarchische en de heterarchische vorm, richt het onderzoek zich nu op de holonische besturingsvorm. Mede voor het onderzoek naar besturingsarchitecturen beschikt de Katholieke Universiteit Leuven over een flexibele assemblagecel. De cel bestaat uit vier assemblage-robots en een transportsysteem, bestaande uit een centrale lus en een buffer voor ieder station. Het geheel is opgebouwd uit verschillende componenten: een scheduler, bewerkingsstations, een transportsysteem (wordt verder buiten beschouwing gelaten), ordermodules en een besturingssysteem (zie figuur 2). Ordermodules zijn componenten die erop toezien dat een bepaalde order wordt afgewerkt. De scheduler maakt schedules waarin taken van een bepaalde order worden gepland voor de vier stations. Bewerkingsstations melden zich bij het besturingssysteem met de vraag een volgende taak te mogen uitvoeren. Ordermodules melden zich bij het besturingssysteem met het verzoek een volgende deeltaak te laten uitvoeren. Het besturingssysteem, tenslotte, zorgt voor allocatie van de stations aan de taken van de orders. [figuur 2] Besturingsvormen Schoolvoorbeelden van een zuiver hiërarchisch bestuurd systeem zijn het leger en de rooms-katholieke kerk. In dergelijke systemen dicteert een besturingseenheid alle activiteiten van de ondergeschikten in lagere besturingslagen. Deze ondergeschikten (of het nu productie- of lagere besturingseenheden zijn) dienen alle orders van hogere lagen uit te voeren. Besturingsbeslissingen worden top-down gecommuniceerd, in tegengestelde richting wordt alleen informatie doorgegeven over de status van het systeem. Deze informatie wordt vervolgens weer gebruikt om nieuwe beslissingen te nemen. In de hoogste besturingslagen worden globale, geaggregeerde beslissingen genomen. Naarmate deze beslissingen verder de organisatie ingaan worden ze steeds verder in detail ingevuld. Daarbij wordt het detailniveau van de gebruikte informatie groter, terwijl de tijdspanne waarop de beslissing betrekking heeft korter wordt. Bij een hiërarchische besturing in het voorbeeld van de Leuvense cel, volgt het besturingssysteem exact de volgorde van de taken die wordt voorgeschreven door de scheduler. Indien noodzakelijk wacht het besturingssysteem tot de benodigde bewerkingsstations beschikbaar komen of tot een medewerker het systeem in een zodanige toestand heeft teruggebracht dat het de voorgeschreven schedule weer kan volgen. De bewerkingsstations en ordermodules zijn verplicht aan het besturingssysteem te rapporteren en te wachten op toestemming om verder te gaan. In normale, stabiele omstandigheden werkt de hiërarchische besturing doeltreffend en efficiënt: in de hogere niveaus die het gehele systeem overzien, kan een optimale planning worden gemaakt. De nadelen liggen in het omgaan met veranderende omstandigheden. De hiërarchie is niet in staat flexibel om te gaan met wijzigingen als gevolg van spoedorders, machine-

3 uitval of andere verstoringen. Het duurt vaak (te) lang voordat veranderde omstandigheden bekend zijn bij de juiste besturingseenheden, waarna ook nog eens het hele programma opnieuw moet worden berekend. Daarnaast ligt bij het uitvallen van een besturingseenheid het gehele onderliggende systeem stil, tenzij er uitgebreide fout-tolerante maatregelen zijn genomen. Op hun beurt zorgen die maatregelen voor een dermate verstrengeling van de individuele besturingseenheden dat het gehele systeem nauwelijks aanpasbaar is. Autonomie Net zoals in de hiërarchische besturingsvorm wordt in de aangepaste hiërarchie uitgegaan van vaste master/slave-relaties met besturingseenheden op verschillende niveaus. Het verschil tussen de twee vormen zit in het toelaten van een zekere mate van autonomie op lagere niveaus. Aangepaste hiërarchische besturingseenheden zijn uitgerust met een bepaalde mate van zelfsturing ten opzichte van hogere besturingsniveaus: de ondergeschikte handelt meer als een intelligente assistent dan als domme uitvoerder. Binnen één hiërarchisch niveau is er daarnaast ook sprake van enige samenwerking tussen besturings- dan wel productie-eenheden. Deze samenwerking is nodig om een serie activiteiten uit te voeren die voortvloeien uit een order die is opgegeven door een hoger niveau. De voor- en nadelen van deze besturingsvorm zijn grofweg gelijk aan die van de zuiver hiërarchische vorm. In geval er flexibel moet worden omgegaan met gewijzigde omstandigheden wordt nog steeds gebruik gemaakt van hiërarchische relaties. Heterarchische besturing Een typisch heterarchisch systeem is een veemarkt. Aanbieders en vragers komen bijeen en trachten volledig autonoom hun eigen doelen te bereiken. In een heterarchisch besturingssysteem werken lokale, autonome besturingseenheden op gelijke voet samen. De belangrijkste kenmerken van deze besturingswijze zijn een volledige, lokale autonomie en een coöperatieve benadering om tot beslissingen te komen. Besluitvorming vindt decentraal plaats op basis van daar verzamelde informatie. Door middel van onderhandelingsprocedures werken besturingseenheden samen om activiteiten uit te voeren zoals het maken van een productieschedule of het bepalen van productroutings. In de assemblagecel vragen ordermodules bij een heterarchische besturing om uitvoering van deeltaken. Bewerkingsstations reageren op deze vragen door offertes uit te brengen. In een offerte staat een 'prijs' die wordt bepaald door factoren als bewerkingskosten, doorlooptijd en kwaliteit. Daarna volgt een onderhandelingsproces tussen ordermodules en de gegadigde stations. Ordermodules zullen het bewerkingsstation kiezen met de beste 'prijs'. Uiteindelijk volgt een schedule uit het onderhandelingsproces. In de meeste gevallen vindt dit opportunistisch plaats door na elke taak de volgende te schedulen, uitgaande van de actuele toestand van het systeem. Het besturingssysteem dient daarbij als makelaar, waar vraag (stations) en aanbod (orders) van deeltaken bij elkaar komen. Het voordeel van heterarchische besturing is dat flexibel wordt omgesprongen met gewijzigde omstandigheden; productieschedules en productroutings liggen immers niet vast, maar worden opportunistisch opgesteld. Het nadeel is dat in normale omstandigheden niet optimaal wordt gewerkt; de individuele besturingseenheden overzien niet het gehele proces en maken suboptimale beslissingen. Aangezien schedules en routings bij uitgave van werkorders van te voren niet bekend zijn, is de doorlooptijd van het product vrij onvoorspelbaar. Combinatie

4 Holonic manufacturing systems beogen de beste eigenschappen van verschillende besturingsvormen te combineren. Ze maken gebruik van de stabiliteit en optimaliteit van de hiërarchie en van de dynamische flexibiliteit van de heterarchie. Als zodanig zou de holonische besturingsvorm de volgende fase in de evolutie zijn (zie figuur 1). Bij een holonische architectuur in het voorbeeld van de Leuvense cel, vindt een combinatie van de hiërarchische en heterarchische strategieën plaats. Het besturingssysteem werkt samen met de scheduler; het beschouwt de schedules als adviezen die het in principe zal volgen. Wanneer de scheduling-adviezen ondoenlijk of duidelijk suboptimaal worden (bijvoorbeeld door spoedorders of uitgevallen machines), zal het besturingssysteem zich autonoom aanpassen aan de heersende situatie en zo goed mogelijk het geadviseerde schedule trachten te benaderen. Dit gebeurt door op een heterarchische wijze gebruik te maken van de onderhandelingscapaciteiten van de ordermodules en de bewerkingsstations. Qua structuur lijkt het holonische model op de aangepast hiërarchische besturing, maar qua gedrag is het in feite het spiegelbeeld. Immers, besturingseenheden in een aangepast hiërarchische besturing werken in principe heterarchisch, maar uitzonderingssituaties worden hiërarchisch opgelost. Bij het holonische model wordt in principe hiërarchisch gewerkt, maar worden uitzonderingssituaties heterarchisch aangepakt. Zo kan het volgende gebeuren bij een holonische besturing van een fabricagecel waarin een aantal bewerkingscentra zijn gekoppeld door een automatisch transportsysteem. Centraal wordt een planning vastgesteld met een prioriteit per product en een optimale productrouting. Op basis hiervan worden producten met behulp van productdragers door het transportsysteem vanuit het magazijn naar de verschillende machines gebracht voor hun eerste bewerking. Wanneer nu een storing optreedt, bijvoorbeeld omdat een gereedschapspunt afbreekt, meldt dat station dat aan een ander station (dat hetzelfde stuk gereedschap bezit) met het verzoek dat product over te nemen. In ruil daarvoor neemt het eerste station een ander product over. Samen melden ze dit aan het transportsysteem dat de producten verwisselt. Op deze manier worden alle producten toch afgewerkt (maar volgens een ander schedule) zonder dat de centrale besturingseenheid er aan te pas is gekomen. Nieuwe componenten Een agile productiesysteem evolueert over de tijd en zal regelmatig worden aangepast; oude componenten worden eruit gehaald, nieuwe componenten worden ingevoegd. Aanpasbaarheid van het systeem wordt beoogd door componenten te ontwikkelen als onderdelen die voldoen aan de holonische principes. De realisatie daarvan is een andere zaak en wordt gezocht in een bottom-up benadering; werkstations, robots, transportmiddelen en andere componenten moeten de intelligentie bezitten om te worden ingepast. Het onderzoek naar holonic manufacturing moet leiden tot bibliotheken van bewezen, herbruikbare technologieën die in elke productiesituatie kunnen worden ingepast. Behalve de experimentele opstelling in het Belgische Leuven, leveren enkele Japanse bedrijven een bijdrage aan de ontwikkeling van holonic manufacturing. Hitachi Seiki bijvoorbeeld, een grote fabrikant van NCmachines, heeft een holonische fabricagecel in haar portfolio. Een klant kan beginnen met een cel met een zeer beperkt aantal productiestations en bijbehorend transportsysteem. In de loop der tijd kunnen daaraan zonder al te veel inspanning nieuwe productiestations worden toegevoegd. Het besturingssysteem lijkt op het heterarchische model en is daarom goed beschouwd geen echt holonisch systeem. Zoals gezegd, werkt een holonisch systeem alleen heterarchisch in uitzonderingssituaties. Desalniettemin is de productlijn van Hitachi Seiki één van de weinige commerciële producten dat een alternatief biedt voor de zuiver hiërarchische besturingsstructuur. Verder onderzoek

5 De gang van zaken rond holonic manufacturing systems is een forse stap op weg naar agile manufacturing. De door middel van holonische besturing gecreëerde flexibiliteit verhoogt de wendbaarheid van een productiesysteem - en daarmee van de organisatie - aanzienlijk. De intelligentie van de afzonderlijke stations maakt het mogelijk elke productiesituatie optimaal te verwerken, terwijl op eenvoudige wijze nieuwe holons kunnen worden toegevoegd aan het productiesysteem. Uiteraard is verder onderzoek nodig naar zaken zoals de vereiste intelligentie van bewerkingsstations en transportsystemen. Een voorbeeld is een station dat zelf detecteert wanneer gereedschap aan vervanging toe is. Dit is vooral van belang voor een land als Japan, waar veel fabrieken 's nachts NC-machines laten werken zonder menselijke controle. Een intelligente machine die zelf tijdig slijtage aan gereedschap detecteert voorkomt dat men 's ochtends voor onaangename verrassingen komt te staan. Een ander voorbeeld is de kennis die stations van andere stations moeten bezitten. Deze informatie kan (ook bij een heterarchische besturing) op een centraal punt aanwezig zijn (makelaar), maar kan ook worden verspreid over de verschillende stations. De voor- en nadelen van elke optie zijn momenteel nog niet duidelijk. Wat in ieder geval wel duidelijk is, is dat holonische systemen daadwerkelijk een mogelijkheid bieden om 'agile' te produceren. [In KADER] Arian Zwegers, Maurits Verweij en Roel van den Berg zijn werkzaam bij respectievelijk: de TU Eindhoven, Berenschot en Baan Institute. [In KADER] Verdere informatie: [In KADER] Holonic manufacturing De naam 'holon' is een samentrekking van het Griekse holos dat 'geheel' betekent, en het achtervoegsel -on (zoals in electr-on) dat op een deeltje duidt. Een holon is tegelijkertijd een afzonderlijk geheel ten opzichte van zijn onderliggende delen en een onderdeel van een groter geheel. Vertaald naar productie zijn holons modules die onderling samenwerken, maar verder zelfstandig productie- of ondersteunende taken uitvoeren. Voorbeelden zijn bewerkingsstations, ordermodules en transporteenheden. Een aantal van deze modules vormt samen een holonic manufacturing system. Achterliggende gedachten bij dit concept zijn dat complexe systemen veel sneller kunnen worden opgebouwd uit (stabiele) tussenvormen dan helemaal vanuit het niets, en dat in veel systemen wel delen te onderscheiden, maar niet te scheiden zijn. Autonomie en samenwerking zijn de karakteriserende eigenschappen van holons. Autonomie betreft het vermogen van een module tot het besturen van de uitvoering van door hem zelf gecreëerde plannen en strategieën. Samenwerking is het proces waarbij een verzameling modules onderling aanvaarde plannen ontwikkelen en uitvoeren. De eerste eigenschap zorgt ervoor dat holons stabiele vormen zijn die overweg kunnen met verstoringen, doordat holons onvoorziene omstandigheden afhandelen zonder hogere autoriteiten om instructies te vragen. De tweede eigenschap betekent dat het componenten zijn die de juiste functionaliteit verschaffen voor het grotere geheel. Holons staan namelijk onder besturing van (meerdere) hogere autoriteiten. [BIJSCHRIFTEN]

6 Figuur 1. Figuur 2. De evolutie van besturingsarchitecturen. De verschillende componenten in de flexibele assemblagecel.

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 How to create a sustainable future for production companies in Belgium, given the context of high costs & global competition? Industry 4.0: visie op een industriële

Nadere informatie

CIM. Les 6. Het FFS controlesysteem

CIM. Les 6. Het FFS controlesysteem CIM Les 6 Het FFS controlesysteem Ontwerpfasen (gewoon weten dat er goed over nagedacht is) Referentiemodel algemene structuur taken relaties tussen taken bvb: ISO OSI / NBS (Amerikaans, slechts 6 lagen

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

ProduPlus. Wat is ProduPlus

ProduPlus. Wat is ProduPlus ProduPlus Wat is ProduPlus ProduPlus is een machine monitoring systeem welke ook functies heeft voor order registratie, product data beheer en preventief onderhoud. ProduPlus is ontwikkeld voor gebruik

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Sonneborn Refined Products. Robert Hogendoorn

Sonneborn Refined Products. Robert Hogendoorn Van DCS naar workflow aanpak: management van beslissingsdata en kennisborging in systemen Sonneborn Refined Products Robert Hogendoorn 9 december 2011 www.humiq.nl 1 Agenda Kennismaken Project aanleiding

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

Wat bepaalt succes van een APS?

Wat bepaalt succes van een APS? Wat bepaalt succes van een APS? INLEIDING Ooit stond ik aan het hoofd van een bedrijf waar de invoering van een planningssysteem mislukt is. Inmiddels zijn er nieuwe planningssystemen: zou het daar wel

Nadere informatie

Info gereedschapbeheer, Doetinchem 10-04-2002. Gereedschapbeheer

Info gereedschapbeheer, Doetinchem 10-04-2002. Gereedschapbeheer Info gereedschapbeheer, Doetinchem 10-04-2002 Gereedschapbeheer Zoals u weet is KIM Komeetstaal leverancier van een compleet pakket gereedschappen ten behoeve van de metaalindustrie. Deze gereedschappen

Nadere informatie

Productieplanning 3 PRODUCTIEPLANNING 3 (CLO04.3/CREBO:50189)

Productieplanning 3 PRODUCTIEPLANNING 3 (CLO04.3/CREBO:50189) PRODUCTIEPLANNING 3 (CLO04.3/CREBO:50189) sd.clo04.3.v1 ECABO, Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of gepubliceerd in enige vorm of wijze,

Nadere informatie

PREACTOR UITMUNTEND IN SCHEDULING Denk je aan scheduling... dan denk je aan Preactor

PREACTOR UITMUNTEND IN SCHEDULING Denk je aan scheduling... dan denk je aan Preactor PREACTOR UITMUNTEND IN SCHEDULING Denk je aan scheduling... dan denk je aan Preactor Wanneer u de productieplanning wilt optimaliseren, de voorraad wilt verlagen en de Customer Service wilt verbeteren,

Nadere informatie

Produceren met een filosofie! Verkorten en beheersen van doorlooptijden middels QRM en Polca

Produceren met een filosofie! Verkorten en beheersen van doorlooptijden middels QRM en Polca Produceren met een filosofie! Verkorten en beheersen van doorlooptijden middels QRM en Polca BOSCH Scharnieren in het kort Producent van klantspecifieke scharnieroplossingen (maatwerk) voor industriële

Nadere informatie

Preactor Case Study. Historie. Missie & Strategie

Preactor Case Study. Historie. Missie & Strategie Historie Royal Sens, opgericht in 1896, is werkzaam in de verpakking producerende sector en richt zich met name op de productie van papier- en kunststof etiketten, gesneden, gestanst én van de rol. De

Nadere informatie

KWIC INSTRUMENT. Knippen in Processen Eerst het DOEN ontwerpen, dan het BESLISSEN ontwerpen en dan de REST. u Doelstelling instrument u Stappenplan

KWIC INSTRUMENT. Knippen in Processen Eerst het DOEN ontwerpen, dan het BESLISSEN ontwerpen en dan de REST. u Doelstelling instrument u Stappenplan KWIC INSTRUMENT 3 Knien in Processen Eerst het DOEN ontwerpen, dan het BESLISSEN ontwerpen en dan de REST u Doelstelling instrument u Staenplan 1 Doelstelling instrument In de KWIC toolbox gaan we er van

Nadere informatie

Hoe krijg ik in vredesnaam mijn voorraad omlaag?

Hoe krijg ik in vredesnaam mijn voorraad omlaag? Hoe krijg ik in vredesnaam mijn voorraad omlaag? Een benadering voor managers Ir. Paul P.J. Durlinger 31-12-2012 / WP.11.2012 / versie 1.0 Eerder verschenen als expert artikel in Logistiek.nl Hoe krijg

Nadere informatie

Productie Automatisering. Efficiënt en betrouwbaar automatiseren! www.newton.nl

Productie Automatisering. Efficiënt en betrouwbaar automatiseren! www.newton.nl Productie Automatisering Efficiënt en betrouwbaar automatiseren! www.newton.nl Automatisch kwaliteit Productieautomatisering is voor veel bedrijven een belangrijke factor om kwaliteit te optimaliseren,

Nadere informatie

Tim Mallezie Architectuur van besturingssystemen: Vraag A2.

Tim Mallezie Architectuur van besturingssystemen: Vraag A2. Procesbeheer: kenmerken van moderne besturingssystemen. 1. Bespreek de (drie) meest typische kenmerken van moderne besturingssystemen. 2. In hoeverre beantwoorden UNIX, Linux en Windows NT hieraan? Geef

Nadere informatie

Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan

Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan Verregaande strategische samenwerking Daimler AG en Renault-Nissan Alliantie gaan verregaande strategische samenwerking aan Datum: 8 april 2010 Samenwerking bij de volgende generatie van de smart fortwo

Nadere informatie

ERP & Lean: Hoe kunnen ze elkaar versterken. 7 juni 2007

ERP & Lean: Hoe kunnen ze elkaar versterken. 7 juni 2007 ERP & Lean: Hoe kunnen ze elkaar versterken 7 juni 2007 Even voorstellen. Erik Meevis, partner bij KCLA KCLA: Groep onafhankelijke organisatieadviseurs Afkomstig uit MKB Gericht op productiebedrijven in

Nadere informatie

Efficiënt Verspanen 9 oktober 2007 Gereedschapbeheer, behaal uw voordeel! Klaas Feijen

Efficiënt Verspanen 9 oktober 2007 Gereedschapbeheer, behaal uw voordeel! Klaas Feijen Efficiënt Verspanen 9 oktober 2007 Gereedschapbeheer, behaal uw voordeel! Klaas Feijen Titel Presentatie Voorstellen Somatech / SOLVA Gereedschapbeheer problematiek Gereedschapbeheer in werkvoorbereiding

Nadere informatie

100% MAATWERK 100% MILIEUBEWUST. De definitie van Quos over. De definitie van Quos over

100% MAATWERK 100% MILIEUBEWUST. De definitie van Quos over. De definitie van Quos over QUOS Quality Office Systems Productielocatie/showroom (alleen op afspraak) Hoofdkantoor Bokkewiel 6 Arij Koplaan 3 t +31 10 232 2002 8502 TX Joure Postbus 240 f +31 10 232 2007 Bedrijventerrein De Ekers

Nadere informatie

CaseMaster Bulbs. 2013 9 Knots Solutions BV

CaseMaster Bulbs. 2013 9 Knots Solutions BV CaseMaster Bulbs CaseMaster Bulbs CaseMaster Bulbs is een applicatie speciaal ontwikkeld om de complexe planning rondom het telen, verwerken, verkopen en exporteren van de bollen duidelijk en overzichtelijk

Nadere informatie

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien.

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien. 10 redenen om te virtualiseren Wat betekent virtualiseren? Met virtualisatie bij computers wordt over het algemeen bedoeld dat meerdere besturingssystemen tegelijkertijd op één computer kunnen draaien.

Nadere informatie

Nieuwe Sales Forecast en Demand Planning op het HANA platform

Nieuwe Sales Forecast en Demand Planning op het HANA platform Nieuwe Sales Forecast en Demand Planning op het HANA platform Al meer dan tien jaar geleden lanceerde SAP APO, het supply chain planning systeem wat in vele bedrijven wereldwijd wordt gebruikt voor sales

Nadere informatie

Scale your intralogistics. Vertical Buffer Module. Energie-efficiëntie Eenvoudig te integreren. Hoog pickvermogen

Scale your intralogistics. Vertical Buffer Module. Energie-efficiëntie Eenvoudig te integreren. Hoog pickvermogen Scale your intralogistics. Vertical Buffer Module. Energie-efficiëntie Eenvoudig te integreren Hoog pickvermogen De trends van de intralogistiek van de toekomst Waarop u voorbereid moet zijn: Sterk groeiend

Nadere informatie

Standaardisatie of Maatwerk

Standaardisatie of Maatwerk Standaardisatie of Maatwerk Eindhoen 7-2-2007 Automation & Dries Business Units 8Harro Bosch Automation & Dries Product Launch July 2004 Omron Automation & Dries Product Launch July 2004 8Omron Color Sensing

Nadere informatie

Praktijkinstructie Externe transportplanning 3 (CLO12.3/CREBO:50196)

Praktijkinstructie Externe transportplanning 3 (CLO12.3/CREBO:50196) instructie Externe transportplanning 3 (CLO12.3/CREBO:50196) pi.clo12.3.v2 ECABO, 1 september 2003 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen

Nadere informatie

Procesmanagement. Hoe processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Hoe processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Hoe processen beschrijven Algra Consult Datum: juli 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. ORGANISATIE VAN PROCESMANAGEMENT... 3 3. ASPECTEN BIJ HET INRICHTEN VAN PROCESMANAGEMENT...

Nadere informatie

BIONISCHE TECHNOLOGIE. Tom Daniëls Business Development Manager West & South Europe. Welkom

BIONISCHE TECHNOLOGIE. Tom Daniëls Business Development Manager West & South Europe. Welkom BIONISCHE TECHNOLOGIE Tom Daniëls Business Development Manager West & South Europe Welkom INTRODUCTIE Wat is Bionische Technologie Toepassingen Voordelen Toekomst BIONICA Toepassing van biologische principes

Nadere informatie

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft?

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Netwerkbedrijf Endinet, de werkgever met energie Maar liefst 416.000 klanten in Zuidoost Brabant krijgen via kabels en leidingen van Endinet stroom

Nadere informatie

Managementinformatiesysteem

Managementinformatiesysteem Managementinformatiesysteem (aanvulling bij hele boek) Het opzetten van een managementinformatiesysteem Wanneer je een werkstuk moet maken, bijvoorbeeld over de houding van de Nederlanders ten opzichte

Nadere informatie

Handleiding helpdesk. Datum: 08-10-2014 Versie: 1.0 Auteur: Inge van Sark

Handleiding helpdesk. Datum: 08-10-2014 Versie: 1.0 Auteur: Inge van Sark Datum: 08-10-2014 Versie: 1.0 Auteur: Inge van Sark Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Beheer helpdesk... 3 1.1. Settings... 3 1.2. Applicaties... 4 1.3. Prioriteiten... 5 1.4. Gebruik mailtemplates...

Nadere informatie

Bedrijfsproces-Architectuur

Bedrijfsproces-Architectuur Bedrijfsproces-Architectuur Methoden en Richtlijnen in de Praktijk HET NUT VAN PROCES-ARCHITECTUUR Bij het in kaart brengen van de processen in een organisatie, speelt een groot aantal vragen. Het zijn

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Inleiding

Samenvatting. 1. Inleiding 1. Inleiding 1.1 Probleemstelling Doorheen de geschiedenis is het succes van een samenleving dikwijls bepaald geweest door de efficiëntie en de effectiviteit waarmee ze haar schaarse productiemiddelen

Nadere informatie

De 17 principes van lean working

De 17 principes van lean working De 17 principes van lean working Lean working kan samengevat worden in 17 basis principes. De totale aanpak is hieruit opgebouwd. Het kennen en beheersen van de principes is belangrijk voor de continu

Nadere informatie

bluesmart Toegangsbeheersysteem voor de toekomst. Intelligent en comfortabel. voor deuren

bluesmart Toegangsbeheersysteem voor de toekomst. Intelligent en comfortabel. voor deuren bluesmart Toegangsbeheersysteem voor de toekomst. Intelligent en comfortabel. voor deuren 02 Elektronisch toegangsbeheersysteem Winkhaus bluesmart Winkhaus bluesmart Elektronisch toegangsbeheersysteem

Nadere informatie

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl gemeente Langedijk Urhahn Urban Design Tav. de heer S. Feenstra Laagte Kadijk 153 1O18ZD AMSTERDAM Datum 17 maart 2015 B P/PEZ/SA Afdeling/team Uw brief/nummer Inlichtingen bi1 Onderwerp Bijiage(r) De

Nadere informatie

Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Microsoft Dynamics AX 2012 R2

Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Microsoft Dynamics AX 2012 R2 Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Dynamics AX Dit document is vertaald door een vertaalmachine en is niet door een menselijke vertaler bewerkt. Het wordt als zodanig

Nadere informatie

Samenwerken. In de ondergrondse infra

Samenwerken. In de ondergrondse infra Samenwerken In de ondergrondse infra Mede mogelijk gemaakt door: Resultaat van het Cross-over project Kabels en Leidingen in samenwerking met de WENb Richard Advocaat - Oasen Mehmet Duran - Vitens Laura

Nadere informatie

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen PLANON E-LEARNINGSERVICE Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen De Planon e-learningservice biedt onder meer de volgende modules: Algemene e-learning Domeinspecifieke

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Projectmanagement. Hoofdstuk 1 en 2. Roel Grit. Het project Mensen en projecten

Projectmanagement. Hoofdstuk 1 en 2. Roel Grit. Het project Mensen en projecten Projectmanagement Hoofdstuk 1 en 2 Het project Mensen en projecten Roel Grit Instructie docent Er is een aantal dia s met animaties. Als je die niet wilt gebruiken vanwege afdrukken van hand-outs, kun

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Het onderscheid tussen. een. verpakkingsleverancier. en een. verpakkingspartner?

Het onderscheid tussen. een. verpakkingsleverancier. en een. verpakkingspartner? Het onderscheid tussen een verpakkingsleverancier en een verpakkingspartner? De voordelen van het werken met een Value Added Service Supplier (VASS) voor uw verpakkingsmanagement. SAMENVATTING Fabrikanten

Nadere informatie

Nedap Varkens Prestatie Test

Nedap Varkens Prestatie Test Complete oplossingen voor varkenshouderij Nedap biedt middels elektronische individuele dieridentificatie efficiënte en slimme oplossingen voor dierverzorging in de gehele varkenshouderij. Nedap Varkens

Nadere informatie

Het nieuwe Systeem. Minder gewicht. Meer voordelen. Aluminium bedrijfswageninrichtingen

Het nieuwe Systeem. Minder gewicht. Meer voordelen. Aluminium bedrijfswageninrichtingen Het nieuwe Systeem Minder gewicht. Meer voordelen. Aluminium bedrijfswageninrichtingen De bedrijfswageninrichting van vandaag is gemaakt uit aluminium Het systeem is natuurlijk van ALUCA. Brandstof besparen

Nadere informatie

Taxis Pitane Automaat. Censys BV Eindhoven

Taxis Pitane Automaat. Censys BV Eindhoven Taxis Pitane Automaat Censys BV Eindhoven Wat is de 'automaat' van Taxis Pitane Een Taxis Pitane 'automaat' bestaat uit verschillende componenten: De belangrijkste Taxis Pitane component is wellicht het

Nadere informatie

Competence Navigator - Individueel rapport. Piet Pienter 16.03.2015. Competence Navigator - Individueel rapport Piet Pienter 16.03.2015 11:05 1.

Competence Navigator - Individueel rapport. Piet Pienter 16.03.2015. Competence Navigator - Individueel rapport Piet Pienter 16.03.2015 11:05 1. 16.03.2015 16.03.2015 11:05 1. Algemene verdeling van de indicaties Aantal deelnemers: 7, Aantal indicaties 136 / 140 In het 360 diagnose proces over jouw competenties, hebben 7 mensen, waaronder jijzelf,

Nadere informatie

Brochure AMF Marketing en verkoop

Brochure AMF Marketing en verkoop Brochure AMF Marketing en verkoop AMF Marketing en verkoop AMF Marketing en verkoop maakt onderdeel uit van de complete bedrijfssoftware AMF. AMF Bedrijfssoftware is modulair opgezet. U kunt hierdoor klein

Nadere informatie

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept Bark Verpakkingen Outsourcing Concept Outsourcing Bark Verpakkingen BV als uw partner in strategisch verpakkingsmanagement. De win-win relatie tussen 'outsourcing' en uw 'core business efficiency'. Met

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V.

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V. Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering Wim Teugels Nynas N.V. Een economie in beweging In een tijdspanne van 2 jaar is de olie

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. TIM Hapert

Kracht door samenwerking. TIM Hapert Kracht door samenwerking TIM Hapert TIM Hapert TIM HAPERT IS EEN ERKEND SPECIALIST IN HET BEWERKEN VAN GIET-, LAS- EN SMEED- STUKKEN. DAARBIJ GEVEN WIJ ONZE KLANTEN SUPPORT VANAF DE ONTWIKKELINGSFASE TOT

Nadere informatie

Testomgevingen beheer

Testomgevingen beheer Testomgevingen beheer Testen brengt het verwachte resultaat en de huidige toestand bij elkaar. Het geeft aanknopingspunten om de planning te maken, het product te verbeteren en om zorgen bij belanghebbenden

Nadere informatie

ICT Management. Leerprocessen en hun invloed op de kwaliteit van IT-servicemanagement. Kortere terugverdientijd door het versnellen van het leerproces

ICT Management. Leerprocessen en hun invloed op de kwaliteit van IT-servicemanagement. Kortere terugverdientijd door het versnellen van het leerproces ICT Management Kortere terugverdientijd door het versnellen van het leerproces Leerprocessen en hun invloed op de kwaliteit van IT-servicemanagement SOLUTIONS THAT MATTER 1 Kortere terugverdientijd door

Nadere informatie

De rol van WMS in internationale Supply Chains

De rol van WMS in internationale Supply Chains De rol van WMS in internationale Supply Chains s-hertogenbosch, 26 april 2012 9026X078/WD/ld v1.0 De in dit rapport genoemde conclusies, aanbevelingen en adviezen zijn gebaseerd op door de opdrachtgever

Nadere informatie

Transportsystemen. Efficiënt en betrouwbaar transporteren. www.newton.nl

Transportsystemen. Efficiënt en betrouwbaar transporteren. www.newton.nl Transportsystemen Efficiënt en betrouwbaar transporteren www.newton.nl Drijvende kracht voor uw proces Intern transport is voor veel bedrijven een belangrijke factor op het gebied van efficiëntie, kwaliteit,

Nadere informatie

Brochure AMF Portable

Brochure AMF Portable Brochure maakt onderdeel uit van de complete bedrijfssoftware AMF. AMF Bedrijfssoftware is modulair opgezet. U kunt hierdoor klein starten en al naargelang uw wensen of de groei van uw bedrijf kan de software

Nadere informatie

PRODU-TECH ALGEMEEN:

PRODU-TECH ALGEMEEN: Produ-Tech De enige aanvaardbare norm voor verliezen is nul! Pagina 1 van 5 De start voor een hogere productiviteit. Produ-Tech helpt productieteams maximaal te presteren. Methodes en technieken richten

Nadere informatie

Verplichtingen administratie. Brochure - Verplichtingen administratie

Verplichtingen administratie. Brochure - Verplichtingen administratie Brochure - Verplichtingen administratie Ontwikkeld door: Van der Heijde Automatisering B.V. Registratie van verplichtingen van debiteuren en aan crediteuren Uitgebreide structuur voor autorisatie van verschillende

Nadere informatie

WMS WISE voor food-retail

WMS WISE voor food-retail WMS WISE voor food-retail De moderne oplossing voor efficiënt magazijnbeheer Warehousemanagement met flexibiliteit als uitgangspunt WISE Minimalisatie van kosten, maximale productiviteit Als food-retailer

Nadere informatie

Factsheet RACS Project Management Module

Factsheet RACS Project Management Module Factsheet RACS Project Management Module Pagina 1 / 9 Inleiding: Dit document geeft een beknopt overzicht van de functionaliteiten van de Project Management Module van RACS. In de module gebruiken wij

Nadere informatie

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management Samenvatting Beginselen van Productie en Logistiek Management Pieter-Jan Smets 5 maart 2015 Inhoudsopgave I Voorraadbeheer 4 1 Inleiding 4 1.1 Globalisering........................................... 4

Nadere informatie

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend Iedere ochtend in Afrika ontwaakt een leeuw met de wetenschap dat hij sneller moet lopen dan de traagste gazelle Productiebedrijven in Vlaanderen met uitsterven bedreigd springlevend of? Benchmark uw productielogistiek

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Bestellen Omdat er nog vaak vragen zijn over de levertijd en bestelprocedure, zullen we deze hier uiteenzetten:

Bestellen Omdat er nog vaak vragen zijn over de levertijd en bestelprocedure, zullen we deze hier uiteenzetten: Voorwoord Dit is het overzicht van de studiestof Supply Chain Operations. Het betreft hier een overzicht van de verplichte literatuur. Hoofdstuk A tot en met E bestaat uit de verplichte literatuur van

Nadere informatie

Zo kiest u een FMIS-leverancier in 4 stappen. Inclusief handige checklist

Zo kiest u een FMIS-leverancier in 4 stappen. Inclusief handige checklist Zo kiest u een FMIS-leverancier in 4 stappen Inclusief handige checklist Zo kiest u een geschikte FMIS-leverancier Wilt u efficiënter gaan werken, de kwaliteit van uw dienstverlening verbeteren en tegelijkertijd

Nadere informatie

Aerohive WiFi-netwerken

Aerohive WiFi-netwerken Maak kennis met: Aerohive WiFi-netwerken Inleiding De manier waarop WiFi wordt gebruikt en de eisen die worden gesteld aan een WiFi-netwerk voor organisaties zijn fundamenteel aan het veranderen. Een nieuwe

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Proceszeker onbemand frezen

Proceszeker onbemand frezen Digimagazine voor de verspanende en additive manufacturing industrie in de Benelux! Nr 14 - januari 2013 Automatisering Foutloos onbemande productie hoog nauwkeurige werkstukken Business case Pimpel Benelux

Nadere informatie

BOM s horen niet in spreadsheets

BOM s horen niet in spreadsheets BOM s horen niet in spreadsheets Innoveer met vertrouwen, wetende dat iedereen de juiste versie heeft van de BOM. Alles wat je nodig hebt om je product te bouwen De bill of materials (BOM) bevat de onderdelen

Nadere informatie

Algemene voorwaarden - ONRO Online Rooster

Algemene voorwaarden - ONRO Online Rooster Algemene voorwaarden - ONRO Online Rooster November 2015 Inhoudsopgave Artikel 1 - Algemeen... 3 Artikel 2 - Offertes en aanbiedingen... 3 Artikel 3 Licenties en modules... 3 Artikel 4 - Prijs... 4 Artikel

Nadere informatie

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 1 1 Leiderschap bij organisatie verandering Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 Het belang van leiderschap: overal om ons heen 2 Thema s 3 1. Wat is leiderschap?

Nadere informatie

Thema 2. Bedrijfsstructuur

Thema 2. Bedrijfsstructuur Thema 2 Bedrijfsstructuur 0. Inleiding ORGANISEREN is het proces van het regelen van mensen en andere middelen om samen een doel te bereiken. Organiseren betekent de keuze van HORIZONTALE indeling VERTICALE

Nadere informatie

Inleiding. Vervanging huidige telefooncentrale. Commissie Bestuur en Financiën. 11 december 2001 Nr. 2001-17.866, CDB Nummer 64/2001

Inleiding. Vervanging huidige telefooncentrale. Commissie Bestuur en Financiën. 11 december 2001 Nr. 2001-17.866, CDB Nummer 64/2001 Commissie Bestuur en Financiën 11 december 2001 Nr. 2001-17.866, CDB Nummer 64/2001 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen inzake de aanschaf en financiering van een nieuwe

Nadere informatie

E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 4 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - case met 10 open vragen (maximaal 100 punten)

Nadere informatie

Mike Kiens 06-53324274 www.kienologic.nl 1

Mike Kiens 06-53324274 www.kienologic.nl 1 Quick response manufacturing Quick Response Manufacturing? Wat is het? & whats in it for me? QRM is een bedrijfsbrede strategie om de reactiesnelheid en flexibiliteit van een organisatie te vergroten door

Nadere informatie

o Center SAUTER Vision Center altijd het overzicht bewaren.

o Center SAUTER Vision Center altijd het overzicht bewaren. AUT AU UTE E ER Visio Vision sio io o Center Vision Center altijd het overzicht bewaren. Moderne gebouwautomatisering wordt steeds complexer: met Vision Center is de bewaking van uw installatie echter

Nadere informatie

XP Extreme Programming. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

XP Extreme Programming. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. XP Extreme Programming Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING...3 2. EXTREME PROGRAMMING...4 3. FASERING...5

Nadere informatie

Generatie- Management

Generatie- Management Generatie- Management Vier generaties op de werkvloer. Werkt dat? Inleiding Kenmerken verschillende generaties / eigen invulling Veranderingen in samenwerken Werken in de toekomst Professional 3.0 Afsluiting

Nadere informatie

Strategische Issues in Dienstverlening

Strategische Issues in Dienstverlening Strategische Issues in Dienstverlening Strategisch omgaan met maatschappelijke issues Elke organisatie heeft issues. Een definitie van de term issue is: een verschil tussen de verwachting van concrete

Nadere informatie

VEILIG EN GEZOND WERKEN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT. Jos Sanders & collega s, TNO

VEILIG EN GEZOND WERKEN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT. Jos Sanders & collega s, TNO VEILIG EN GEZOND WERKEN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT Jos Sanders & collega s, TNO MEGATRENDS & ONTWIKKELINGEN ARBEID 1. Demografie: meer en diverser 2. Economie: grilliger en globaler 3. Sociaal-cultureel:

Nadere informatie

persinformatie Navigatie voor accumoeraanzetters verhoogt proceszekerheid Gereedschap locatie systeem vermindert fouten ratio en nawerk

persinformatie Navigatie voor accumoeraanzetters verhoogt proceszekerheid Gereedschap locatie systeem vermindert fouten ratio en nawerk persinformatie Industriele techniek: perslucht- & elektrische gereedschappen Atlas Copco Tools Belgium, Brusselsesteenweg 346, B-3090 Overijse, Tel. 02-6890611, Fax 02-6890680, tools.be@be.atlascopco.com,

Nadere informatie

Experience matters. Introductie ixor. Introductie ixor

Experience matters. Introductie ixor. Introductie ixor Introductie ixor Introductie ixor! ixor is in 2002 door drie partners opgericht;! Gevestigd in Mechelen, België! Bestaat uit 50 ervaren en gedreven IT professionals! Wij bedienen diverse klanten in België,

Nadere informatie

De participatieve toolbox heeft meer kans op slagen. Karla Van den Broek, Prevent

De participatieve toolbox heeft meer kans op slagen. Karla Van den Broek, Prevent De participatieve toolbox heeft meer kans op slagen Karla Van den Broek, Prevent Inhoud Inleiding mbt toolbox Preventie en toolbox: sleutelrol voor leidinggevenden Randvoorwaarden toolboxsysteem Succesfactoren

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

1200 Serie Brandmeldcentrale van Bosch Beveiliging van het meest dierbare

1200 Serie Brandmeldcentrale van Bosch Beveiliging van het meest dierbare 1200 Serie Brandmeldcentrale van Bosch Beveiliging van het meest dierbare 2 1200 Serie Brandmeldcentrale Installatie van een veilig gevoel Volledige bescherming aangepast aan uw wensen De 1200 Serie Brandmeldcentrale

Nadere informatie

Orbis Software. Case. Study. Deze Case Study vertelt het succesverhaal van de samenwerking tussen Orbis Software Benelux BV en MiNiGRiP.

Orbis Software. Case. Study. Deze Case Study vertelt het succesverhaal van de samenwerking tussen Orbis Software Benelux BV en MiNiGRiP. Orbis Software Case Study Deze Case Study vertelt het succesverhaal van de samenwerking tussen Orbis Software Benelux BV en MiNiGRiP. P01 MiNiGRiP meer dan alleen verpakkingen Minigrip Nederland BV, met

Nadere informatie

op weg naar zelfsturing binnen projectorganisaties

op weg naar zelfsturing binnen projectorganisaties op weg naar zelfsturing binnen projectorganisaties Ed van der Tak TA, PPA Stichting Planning Instituut Nederland IPMA IG PPC Utrecht, 08 juli 2014 versie A Copyright SPIN 2014 SELF-MGMT Uw project team

Nadere informatie

Opleidingsgebied ICT. Niveau Beginnend *zie omschrijving beoordelingscriteria Gevorderd* Bekwaam* Werkproces(sen) Beoordeling* 1 e 2 e eind

Opleidingsgebied ICT. Niveau Beginnend *zie omschrijving beoordelingscriteria Gevorderd* Bekwaam* Werkproces(sen) Beoordeling* 1 e 2 e eind Opleidingsgebied ICT Kwalificatiedossier en kerntaak ICT- en mediabeheer 2012-2013 Kerntaak 3: Beheren van (onderdelen van) informatie- of mediasystemen Kwalificatie en crebocode ICT-beheerder 95321 Leeromgeving

Nadere informatie

Migratie op Niveau 2 & 3 van een Smeermiddelmengsysteem @ Chevron Gent

Migratie op Niveau 2 & 3 van een Smeermiddelmengsysteem @ Chevron Gent SUCCESVERHAAL Migratie op Niveau 2 & 3 van een Smeermiddelmengsysteem @ Chevron Gent DCS-migratie verloopt soepel ondanks technische uitdagingen Locatie: België Besteldatum: juni 2010 Voltooiing: september

Nadere informatie

Flo combineert moeiteloos een strak uiterlijk met uitstekende functionaliteit.

Flo combineert moeiteloos een strak uiterlijk met uitstekende functionaliteit. De Flo reeks Toonaangevende ergonomische oplossingen voor uw technologische uitdagingen Flo met tablethouder Flo Plus Dual Flo met Thin Client-houder Flo Dual met ipad De innovatieve kenmerken onderscheiden

Nadere informatie

Lean Werkvoorbereiding

Lean Werkvoorbereiding Lean Werkvoorbereiding Werkvoorbereiding is rendementbepalend Even voorstellen Peter Zijderveld Technisch en bedrijfskundig Ondernemer 95 tot 99 Stork Fokker 99 tot 07 PKM vanaf 08 Getrouwd, 3 kinderen

Nadere informatie

Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar

Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar Redundancy is een technische oplossing voor systeem falen in hardware of software en daarom van belang voor de optimalisatie

Nadere informatie

TradeCloud Supply Chain Platform

TradeCloud Supply Chain Platform TradeCloud Supply Chain Platform Voorspelbaar inkopen & produceren Hogere marges Kortere doorlooptijden Sneller reageren op marktveranderingen Productiebedrijven & groothandel concurreren op flexibiliteit,

Nadere informatie

Architectuur, Organisatie en Business Cases

Architectuur, Organisatie en Business Cases Architectuur, Organisatie en Business Cases Ervaringen uit de praktijk Jan de Baat CMG Trade, Transport & Industry B.V. Inleiding In de Dynamiek track van LAC 2000 is de problematiek omtrent de alignment

Nadere informatie