ICTU biedt 10 principes voor succesvolle projecten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ICTU biedt 10 principes voor succesvolle projecten"

Transcriptie

1 ICTU biedt 10 principes voor succesvolle projecten De conclusies die de Commissie Elias trekt uit problematische ICT-projecten zijn herkenbaar en bruikbaar. Maar bieden ze ook voldoende garantie voor een succesvol ICT-project? De Commissie Elias richt zich vooral op bouwen we het product op een goede manier?. ICTU vindt de vraag bouwen we het goede product? minstens even belangrijk. ICTU omarmt de lessen van de Commissie en heeft ze aangevuld met haar eigen lessen en ervaringen en zo haar eigen tien ICTU-principes verzameld als leidraad voor succesvolle projecten voor haarzelf, maar vooral ook om te delen. Inleiding Het beeld van een ICT-project waarin hoge kosten worden gemaakt zonder de eigenlijke doelen te bereiken, is hardnekkig. De projecten duren lang en tegen de tijd dat ze zijn afgerond, blijkt de wereld niet stil te hebben gestaan. Aan het einde blijkt dat wat oorspronkelijk werd beoogd slechts gedeeltelijk mogelijk is door technische of juridische hindernissen of toegenomen kosten. Dit beeld geldt voor veel toepassingsgebieden van ICT, zo ook voor de overheid. Om uit te vinden wat er misgaat, en hoe daar iets aan te doen, heeft de Tweede Kamer een commissie ingesteld onder leiding van Ton Elias. Die commissie heeft een reeks grote ICT-projecten van de overheid, die zijn mislukt of waarvan een succesvolle afloop niet verzekerd is (waarbij overigens ICT lang niet altijd het struikelblok is), onder de loep genomen en op 15 oktober 2014 een rapport gepresenteerd. De commissie bevestigt het ontstane beeld dat het bij een project met een aanzienlijke ICTcomponent vaak kortweg ICT-project genoemd behoorlijk kan misgaan. Ze geeft tevens een aantal aanbevelingen die toekomstige mislukkingen moeten voorkomen. De hoofdlijn van de aanbevelingen is meer controle te nemen en te krijgen. Het kabinet ondersteunt die lijn, zo blijkt uit de reactie van 30 januari 2015: er is op dat terrein nog veel te verbeteren. Control, governance, project- en programmamanagement: zij moeten mislukkingen voorkomen. Een nieuw Bureau ICT- Toetsing (BIT) gaat op stapel staande ICT-projecten van een bepaalde omvang of risicoprofiel toetsen op hun kans van slagen. Maar lost dat alles op? Is het probleem uitsluitend gelegen in een gebrek aan beheersing? Welke factor speelt vakmanschap? En wat is eigenlijk een succesvol ICT-project? ICTU formuleert in dit essay, op basis van haar eigen ervaring en geleerde lessen, een leidraad in de vorm van tien ICTUprincipes. ICT-projecten en ICTU ICT-projecten binnen de overheid vinden plaats onder druk van externe krachten. Er is niet zelden een politieke of ambtelijke druk om binnen bepaalde deadlines een zichtbaar resultaat te realiseren. Vaak wordt daarbij vooraf al zelfs een concrete oplossing of product genoemd - We hebben een centraal register nodig! -, in plaats van te benoemen wat het doel is en welke ondersteuning en

2 functionaliteit nodig zijn ( De expert wil een overzicht van alle relevante informatie voor zijn besluit ). Er wordt dan al snel gezegd: zo niet, dan toch, hoe onrealistisch de doelstellingen ook zijn. Er zijn verschillende voorbeelden van ICT-producten die op deze manier gemaakt lijken te zijn: producten die onder politieke druk zijn toegezegd en ogenschijnlijk een probleem aanpakken, maar in de praktijk slechts symptomen bestrijden. Operatie geslaagd, maar de patiënt lag in een andere kamer. Er is geen aanleiding om aan te nemen dat dergelijke politieke en ambtelijke druk kan verdwijnen, te meer omdat zij ook volgt uit ons democratische proces. ICTU bouwt sinds 2001 mee aan de digitale overheid. ICTU voert daarbij in de regel andersoortige opdrachten uit dan waar de Commissie Elias zich op heeft gericht. Wel heeft ICTU, als organisatie van en voor de overheid, in de loop van de tijd diverse ICT-projecten van nabij gevolgd en in eigen projecten vergelijkbare, leerzame ervaringen opgedaan. De nadruk van de Commissie Elias ligt op gefaalde projecten. Vanuit haar ervaring weet ICTU echter dat ook uit succesvol verlopen projecten belangrijke lessen te leren zijn; die projecten zijn immers uitgevoerd binnen de context van de overheid en bleken wel in staat om tot succes te leiden. ICTU is ervan overtuigd dat, naast aandacht voor controle en beheersing, ook vakmanschap, structurele borging van productkwaliteit en kwaliteit in gebruik bepalend zijn voor het succes van ICT-projecten. Wat is succes? Een project dat binnen de gestelde grenzen van tijd en geld is afgerond, levert niet noodzakelijk ook een goed product. Waar de Commissie Elias zich vooral richt op bouwen we het product op een goede manier?, is voor ICTU de vraag bouwen we het goede product? minstens even belangrijk. Er is meer nodig dan bewaking van budgetten, doorlooptijd, standaarden en KPI s om een project en een product succesvol te maken. Het gaat ook om het realiseren van beoogde doelen in de juiste

3 context, om de noodzakelijke verandering in de werkprocessen waarbinnen het product gebruikt gaat worden en om de juiste gebruikerservaring. Kortom, het gaat om het daadwerkelijk oplossen van het probleem; ICT is daarbij een middel en geen doel op zich. ICTU heeft vanaf oprichting als opdracht de overheid te helpen met het succesvol laten verlopen van projecten en van acceptatie en ingebruikname van producten. Van een succesvol project is sprake als een product dat wordt gebouwd, in beheer wordt genomen, tevreden gebruikers heeft en het beoogde beleidsdoel realiseert. Dat gaat verder dan de opdracht aan ICTU, maar het is wel waar ze een bijdrage aan levert. Een product realiseren onder hoge tijdsdruk mag natuurlijk geen rechtvaardiging zijn voor een slecht product. De kunst is om zoveel mogelijk keuzes te maken die later niet tot obstakels leiden. Dit goed doen, vereist ervaring en vakmanschap. Het antwoord op de vraag waarom zit dit product zo slecht in elkaar? mag nooit zijn omdat het snel gerealiseerd moest worden. Het komt regelmatig voor dat regelgeving pas in een laat stadium definitief is, wat leidt tot een hoge tijdsdruk voor ontwikkeling en kinderziektes in gemaakte oplossingen. Ook toezeggingen, bijvoorbeeld aan de Tweede Kamer, kunnen leiden tot onrealistische verwachtingen. Het opvoeren van de snelheid leidt onvermijdelijk tot het maken van keuzes; dat betekent dat het cruciaal is om consequenties van keuzes te overwegen en expliciet te maken en te laten onderschrijven door de verantwoordelijken. Wendbaarheid Het uitgangspunt van agile ofwel wendbaar werken is het accepteren dat verandering onvermijdelijk is. Verandering in de wensen, verandering in het beleid, verandering in de inzichten, verandering in de techniek. Ritmes van beleidswijzigingen enerzijds en ICT-projecten anderzijds verschillen van elkaar. Door op zowel proces- als productniveau dit alles als gegeven te beschouwen, wordt een ICT-project en het daaruit resulterende product sneller een succes. Deze zienswijze kan, tot op zekere hoogte, beter rekening houden met de genoemde externe krachten en hun invloed. Ook daar geldt: accepteer het bestaan van die krachten en zorg dat het project en het product daar zo goed mogelijk mee kunnen omgaan. Een andere reden om te kiezen voor een agile aanpak, is dat blijkt dat het vooraf specificeren van eisen en wensen, zodanig dat er bij nadere uitwerking geen licht tussenkomt, praktisch onmogelijk is. Regelmatig worden wensen en inzichten gaandeweg een innovatief ontwikkelproject met goede redenen bijgesteld. Veel van de ICT-producten van de overheid zijn ook bijzonder, zoals het kabinet in de reactie schrijft: [het mislukken van ICT-projecten] is tot op zekere hoogte inherent aan het eenmalige en vernieuwende karakter van een belangrijk deel van deze projecten. Bestaande methoden voor het besturen van projecten en programma s zien veranderingen als exceptions en worden vaak beleefd als tegenvallers. Een start met een gedetailleerd beschreven product en met in beton gegoten doelen, kaders en grenzen, verhindert dat de vraag bouwen we het goede product? gaandeweg nog aan bod kan komen. Vandaar dat ICTU de voorkeur geeft aan de agile benadering voor haar projecten.

4 De BIT-regels Het voorgestelde Bureau ICT-Toetsing moet aan de hand van een tiental regels projecten, groter dan een bepaalde financiële omvang, gaan toetsen. De nadruk van de Commissie Elias op beheersing is goed herkenbaar in de BITregels. Alle ICT-projecten bij de overheid van een zekere omvang of bepaald risicoprofiel, moeten langs deze meetlat worden gelegd. De BIT-regels sluiten aan bij de werkwijze van ICTU. De toepasbaarheid en controleerbaarheid van de regels komt daarbij direct aan de orde. Hoewel ICTU de geest van de regels onderschrijft, ziet ze hier een afstand tussen probleem en werkbare oplossing, niet veel anders dan bij ICTprojecten zelf. Hoe meet je draagvlak en doormodderen? Is het wel realistisch om eerst te reorganiseren voordat de daarbij benodigde hulpmiddelen beschikbaar zijn? De BIT-regels 1. Stel een zakelijke rechtvaardiging op waar alle belangrijke onderdelen om een besluit gedegen te kunnen nemen in voorkomen. 2. Toon de meerwaarde van het project aan voor de eindgebruiker en de samenleving. 3. Zorg voor draagvlak bij alle betrokken partijen, inclusief de eindgebruikers, en toets op organisatorische, bestuurlijke en technische haalbaarheid. 4. Reorganiseer en standaardiseer eerst de werkprocessen die met ICT worden ondersteund en ga pas daarna automatiseren. 5. Breng de technische, organisatorische en bestuurlijke risico s en risicomaatregelen in kaart en elimineer «doormodderen» op voorhand. 6. Zorg ervoor dat de verantwoordelijkheid voor het budget én de opdracht bij één persoon liggen. 7. Faseer de ontwikkeling van het ICT-project zo efficiënt mogelijk en probeer daarbij per fase direct bruikbare producten op te leveren. 8. Sluit aan op de standaarden bij de rijksoverheid en toon de technische haalbaarheid aan. 9. Toon aan hoe er van het begin tot het einde van een project voor gezorgd wordt dat kritiek en tegengeluiden mogelijk zijn en ter harte genomen worden. Openheid en transparantie zijn hierbij het uitgangspunt. 10. Neem een heldere aanbestedingsstrategie op in de zakelijke rechtvaardiging. Een andere vraag is: zijn deze regels voldoende waarborg voor succes? De regels zijn niet geschreven om de slagkracht en innovatie van de overheid te verminderen: welk risico is er dat met deze regels projecten ten onrechte worden afgekeurd? Om dat laatste te beproeven, is er gekeken naar een aantal projecten dat ICTU succesvol samen met overheden heeft uitgevoerd. Hierbij is sprake van tevreden gebruikers, een tevreden opdrachtgever en een systeem in productie. Er was een noodzaak voor het betreffende systeem, maar zakelijke rechtvaardiging, aangetoonde meerwaarde en haalbaarheid zijn veelal vooraf niet onderzocht. De vereiste reorganisatie vooraf was vaak evenmin uitgevoerd. Het blijkt dat er meer nodig is voor succes dan enkel een strenge bewaking van gemaakte afspraken. Regels, zoals die voor het BIT, moeten daarom met gezond verstand worden toegepast. De geest is daarbij vaak belangrijker dan de letter. Het moet geen plichtmatige invuloefening worden, waarbij betrokkenen zich er zo snel mogelijk vanaf willen maken. Geen BIT-In-Name-Only (BITINO) dus. De tien ICTU-principes voor succesvolle projecten Wat betekent het voorgaande voor ICTU, die ook projecten met een ICT-component binnen de overheid realiseert? Op basis van haar ervaringen heeft ICTU haar zienswijze voor eigen gebruik geformuleerd. Deze tien ICTU-principes voor succesvolle projecten, vormen een leidraad voor het werk bij ICTU.

5 Principe 1. Maak het project en de oplossing niet groter dan nodig Een succesvol ICT-project vereist een zakelijke rechtvaardiging, waarbij ook de meerwaarde voor de eindgebruiker en de samenleving wordt beschreven (BIT 1 + 2). Een inhoudelijke en maatschappelijke rechtvaardiging zijn essentieel; een zorgvuldige analyse van het probleem en duidelijk maken hoe de gekozen oplossing dit probleem oplost. Het project en de oplossing moeten zich beperken tot de essentie van het probleem en het beoogde effect. Vooraf meedenken dus om de vraag achter de vraag te achterhalen, blijven meedenken om op koers te blijven en helpen om een groot project in beheersbare delen te knippen. Principe 2. Specificeer functioneel en besteed functioneel aan In plaats van de oplossing op voorhand tot in detail uit te werken, is het advies om functioneel te specificeren: niet hoe moet het eruit zien, maar wat moet het doen. Dit helpt de opdrachtgever om de vraag functioneel, en niet instrumenteel, te formuleren. Dit staat naast een scherpe afweging make or buy, waarbij het maken altijd gebeurt onder eigen regie. Principe 3. Zorg dat het product in vruchtbare grond landt Tegelijk met het ontwikkelen van het ICT-product, worden werkprocessen aangepast. Er is draagvlak nodig bij alle belangrijke belanghebbenden. Dit begint met het toetsen van de maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke haalbaarheid en het in kaart brengen van de relevante risico s en maatregelen (BIT ). Hierbij hoort het expliciet aandacht geven aan belangrijke politieke en maatschappelijke thema s, zoals privacybescherming, beveiliging en duurzaamheid. Instrumenten hiervoor zijn onder meer procesmanagement, stakeholdersmanagement, user experience et cetera. Het gaat hier om de mensen én de werkprocessen. ICT is slechts een middel, dat aantoonbaar moet bijdragen aan het realiseren van de beoogde doelen en moet landen in vruchtbare grond. Principe 4. Besteed slim aan op basis van ervaringen uit het verleden Goed en effectief aanbesteden is meer dan regels volgen; een slimme aanbestedingsstrategie maakt het verschil (BIT 10). Kwaliteit wordt geleverd door goede mensen. De kunst van het selecteren is dus een factor van belang. Het is belangrijk om zowel goede als slechte ervaringen met ingehuurde bedrijven en medewerkers mee te nemen in beoordelingen en deze vast te leggen voor de toekomst. Principe 5. Toets de technische haalbaarheid en het voldoen aan standaarden en referentiearchitecturen De technische haalbaarheid van een oplossing wordt vooraf en gaandeweg ingeschat door medewerkers zelf, maar ook door inzet van expertise in hun netwerk. Toets of producten voldoen aan de relevante, voor overheden verplichte standaarden (BIT 8) en kijk daarbij altijd of oplossingen binnen relevante referentiearchitecturen (NORA, GEMMA, et cetera) passen. Hierbij geldt het uitgangspunt: pas toe of leg uit. Daar waar de haalbaarheid of het voldoen aan standaarden in het geding zijn, is tijdig overleg met de opdrachtgever cruciaal. Principe 6. Zorg voor structurele kwaliteitsbewaking van proces en product De kwaliteit van het product structureel bewaken en borgen in het proces. Dit geldt voor de softwarekwaliteit en kwaliteit van documentatie, maar ook voor de gebruikskwaliteit. Dit kan door

6 kwaliteit in meetbare termen te definiëren, door onafhankelijke kwaliteitscontrole en door gebruikerstesten. Principe 7. Werk in een open keuken Feedback van experts en belanghebbenden is essentieel voor realiseren van kwaliteit. Zowel op detailniveau, als op het niveau van de hoofdlijnen van de opdracht. Agile werken biedt de ruimte voor feedback in het ontwikkelproces en biedt opdrachtgevers transparantie met betrekking tot zowel het product, als het proces, inclusief hoe kritiek en tegengeluiden ter harte worden genomen (BIT 9). Bij het principe van een open keuken hoort ook het beschikbaar stellen van programmatuur en ontwerpen voor hergebruik door en kennisoverdracht aan andere overheden. Principe 8. Blijf wendbaar Accepteer veranderingen in de context van een project. Faseer de productontwikkeling efficiënt, waarbij elke fase een bruikbaar (tussen)product oplevert (BIT 7). Dit kan met agile werkvormen, die een wendbare aanpak mogelijk maken met modulaire oplossingen. Veel overheidsprojecten, en dus ook de projecten die ICTU uitvoert, zijn in feite ketenprojecten. In deze projecten met autonome organisaties is een wendbare aanpak essentieel. Het omgaan met veranderingen is onderdeel van het proces en van de specificaties van het product. Het gaat erom duidelijk te maken waar keuzes liggen. En waar nodig proces en product aan de hand van veranderscenario s te toetsen. Principe 9. Begin niet zonder een realistische planning of realistische specificatie Het is aan de opdrachtgever op hoofdlijnen, realistische plannen te hebben en/of een realistische specificatie. Het moet mogelijk zijn het resultaat te leveren binnen de gestelde grenzen. Is dit er (nog) niet, is het aan de opdrachtnemer dit duidelijk te maken en mee te denken hoe hieraan wel voldaan kan worden. Principe 10. Beschouw de volledige levensloop van een product Besteed vroegtijdig aandacht aan de fase die volgt nadat het product is ontwikkeld en opgeleverd: de implementatie, het onderhoud en het beheer, maar ook het mogelijke hergebruik door anderen. De baten van een gerealiseerde oplossing worden immers pas werkelijkheid bij voldoende en effectief gebruik. Betrek daarom gebruikende en beherende partijen in een vroeg stadium en zorg dat zij een eigenaar hebben aangewezen die de organisatie kan inrichten voor ontvangst. Afhankelijkheden dienen te worden meegegeven aan de beheerpartijen. Het gaat om de volledige levensloop van de wieg tot het graf, dus inclusief doorontwikkeling, onderhoud en onderliggende systemen. Het totale landschap moet in kaart zijn. Tot slot ICTU is ervan overtuigd dat de slaagkans van ICT-projecten bij de overheid omhoog kan: met gezond verstand en met oog voor kwaliteit, realiteit en omgeving. Deze tien ICTU-principes hebben we ontwikkeld vanuit uit eigen ervaringen en lessen. Lessen die we samen leerden met opdrachtgevers binnen de overheid. Met leren zijn we nooit klaar, en daarom blijven we graag in dialoog over hoe we samen het succes van ICT-projecten kunnen blijven verbeteren. Reacties zijn welkom. Mark van Elswijk, adviseur ICTU, in samenwerking met Nanja Appel, Rein During, Jaap Korpel, Xander van der Linde en Berend Timmer.

7 Een keurig binnen tijd en geld opgeleverd product...

Bart van Reeken Voorzitter PON 12-3-12013 1

Bart van Reeken Voorzitter PON 12-3-12013 1 Bart van Reeken Voorzitter PON 12-3-12013 1 Seminar: Rapport Elias 1/29/2015 2 Woord vooraf van de commissie Als slechts enkele aanbevelingen worden uitgevoerd en de resterende niet, voorziet de commissie

Nadere informatie

Hoe haalt u het maximale rendement uit uw WMS? Arjen Lagerweij a.lagerweij@evo.nl +31 6 2191 7307

Hoe haalt u het maximale rendement uit uw WMS? Arjen Lagerweij a.lagerweij@evo.nl +31 6 2191 7307 Hoe haalt u het maximale rendement uit uw WMS? Arjen Lagerweij a.lagerweij@evo.nl +31 6 2191 7307 Wat gaan we doen? 1. Introductie 2. Wat willen we bereiken met WMS? 3. Voorbereiding aanschaf WMS 4. Samenvatten

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad;

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad; Regeling van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 2015, nr. , tot instelling van het tijdelijk Bureau ICT-toetsing (Instellingsbesluit tijdelijk Bureau ICT-toetsing) Handelend

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders Door Hartger Wassink R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders De rol van de schoolleiders mag niet onderschat worden. Netwerkleren leidt, als het goed is, tot

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Bureauprofiel. Work, flow, fun

Bureauprofiel. Work, flow, fun Bureauprofiel Work, flow, fun Onze missie Bouwen aan betrouwbare overheidsorganisaties Met een heldere strategie Elke dag een stapje beter Door overdracht van kennis en ervaring Omdat verbeteren en ontwikkelen

Nadere informatie

b u s i n e s s c o n s u l t a n c y Parlementair onderzoek naar ICT projecten bij de overheid Rapport commissie Elias, wat moet ik ermee?

b u s i n e s s c o n s u l t a n c y Parlementair onderzoek naar ICT projecten bij de overheid Rapport commissie Elias, wat moet ik ermee? Parlementair onderzoek naar ICT projecten bij de overheid Rapport commissie Elias, wat moet ik ermee? Aanleiding parlementair onderzoek Rijksoverheid heeft een deel van haar ICT projecten niet op orde

Nadere informatie

Agile werken: zó doen we dat

Agile werken: zó doen we dat Agile werken: zó doen we dat Bij Freshheads werken we graag volgens de Agile aanpak. De voordelen? Verhoogde efficiëntie en flexibiliteit, snellere resultaten en grotere betrokkenheid. Maar hoe gaat het

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

OGC Gateway TM Review Producten & Diensten Catalogus. In deze uitgave leest u welk type Gateway Review op welk moment ingezet kan worden.

OGC Gateway TM Review Producten & Diensten Catalogus. In deze uitgave leest u welk type Gateway Review op welk moment ingezet kan worden. Review Producten & Diensten Catalogus In deze uitgave leest u welk type Gateway Review op welk moment ingezet kan worden. In deze uitgave leest u welk type Gateway op welk moment uitgevoerd kan worden.

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen.

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. ERP, CRM, workflowmanagement en documentmanagement systemen, ze hebben één ding gemeen: Veel van de

Nadere informatie

Een project, weet waar je aan begint!

Een project, weet waar je aan begint! Een project, White paper Projectmanagement Auteur: Natascha Leeuwenkuijl Januari 2013 Bedrijfskunde www.avansplus.nl Een project, Je hebt t vast ooit meegemaakt, dat je op een gegeven moment in een project

Nadere informatie

Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen:

Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen: Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen: Software voor het ontwikkelen en activeren van een sterk merk. Online Branding Software Wazokuu! Online Branding is software die de belangrijkste

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Beoordelingskader, ofwel hoe wij gekeken en geoordeeld hebben Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Uitgangspunten 2 3 Beoordelingscriteria 3 4 Hoe

Nadere informatie

White Paper. Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden

White Paper. Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden Basisregistratie Personen (BRP), mogelijkheden en kansen door samenwerking van gemeenten Samen voor ons eigen. Inleiding Gemeenten kunnen bijna niet meer zonder elkaar. Bezuinigingen, efficiency en steeds

Nadere informatie

Kennisdocument 1 Levensloop van een project

Kennisdocument 1 Levensloop van een project Kennisdocument 1 Levensloop van een project Inhoud De zes projectfases 5 1 - BELEIDSFASE 5 2 - IDENTIFICATIEFASE 6 3 - FORMULERINGSFASE 6 4 - CONTRACTFASE 7 5 - UITVOERINGSFASE EN MONITORING 7 6 - EVALUATIEFASE

Nadere informatie

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel Ontwikkelaar ICT Doel Ontwikkelen en ontwerpen van ICT-producten, binnen overeen te komen dan wel in een projectplan vastgelegde afspraken ten aanzien van tijd, budget en kwaliteit, opdat overeenkomstig

Nadere informatie

Project benchmark. Vaststellen van feitelijke projectresultaten. Basis voor toekomstige succesvolle projectscenario s

Project benchmark. Vaststellen van feitelijke projectresultaten. Basis voor toekomstige succesvolle projectscenario s Quantitative Software Management Project benchmark Vaststellen van feitelijke projectresultaten Basis voor toekomstige succesvolle projectscenario s Het projectresultaat in perspectief tot vergelijkbare

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ sformulier voor de projectvoorstellen. sformulier projectvoorstellen KFZ Callronde: Versie 14-02-13 Instelling: Naam project: 1) Algemeen Het beoordelingsformulier wordt gebruikt om de projectvoorstellen

Nadere informatie

Haalbaarheid ICT getoetst. Willem Beukers, Logius 11 oktober 2011

Haalbaarheid ICT getoetst. Willem Beukers, Logius 11 oktober 2011 Haalbaarheid ICT getoetst Klik om Janssen, de titelstijl van ICT~Office het model te bewerken Evert Willem Beukers, Logius 11 oktober 2011 Over ICT~Office De ICT sector in Nederland 30 miljard omzet 250.000

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

bottlenecks en best practices

bottlenecks en best practices Pas toe of leg uit en de praktijk van aanbestedingen bij het Rijk: bottlenecks en best practices Jaap Korpel 17 december 2013 Naam programma/afdeling/presentator Probleemschets o.b.v. interviews Monitor

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie. begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie

De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie. begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie Context Het aanbieden van welzijn, dagbesteding of zingevingactiviteiten

Nadere informatie

<> <>

<<Naam document>> <<Organisatie>> SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 Managementsamenvatting...3 2 Opdracht...4

Nadere informatie

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Hoe test je een pen? 1 Bekijk eerst het filmpje over

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Ruimte voor Ontwikkeling

Ruimte voor Ontwikkeling hbo centres of expertise mbo centra voor innovatief vakmanschap Ruimte voor Ontwikkeling Bijlage 7 Overzicht governance varianten inrichting Centra Bijlage bij advies Commissie Van der Touw, juni 2013

Nadere informatie

Wanneer ga je Agile? Wat is Agile Project Management?

Wanneer ga je Agile? Wat is Agile Project Management? Wanneer ga je Agile? Agile Project Management 1 past goed in deze tijd. Het is snel, flexibel en leuk. Je kunt het echter niet altijd en overal gebruiken. Het werk en de organisatie moeten geschikt zijn

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

Adviesgroep Informatievoorziening. Omgevingswet. Erna Roosendaal

Adviesgroep Informatievoorziening. Omgevingswet. Erna Roosendaal Adviesgroep Informatievoorziening Omgevingswet Erna Roosendaal Inhoud De Omgevingswet Impact gemeenten Governance model Omgevingsplan versus bestemmingsplan Invoeringsondersteuning Eerste resultaten impactanalyse

Nadere informatie

Ons beeld van de stand van zaken

Ons beeld van de stand van zaken Ons beeld van de stand van zaken Maart 2005 heeft de rekenkamer een onderzoek naar de begroting 2005 gepubliceerd. De aanbevelingen uit dit onderzoek (zie pagina 12) zijn in deze brief in cursief overgenomen

Nadere informatie

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Doel Ontwerpen, ontwikkelen en (doen) vervaardigen van apparatuur/instrumenten, installaties en (ICT-) systemen, binnen de doelstellingen van de dienst/afdeling

Nadere informatie

Projectmatig betekent: op de wijze van een project. Je moet dus eerst weten wat een project is. Een eenvoudige definitie van project is:

Projectmatig betekent: op de wijze van een project. Je moet dus eerst weten wat een project is. Een eenvoudige definitie van project is: Projectmatig werken Inhoudsopgave Projectmatig werken vs. niet-projectmatig werken... 1 Projectmatig werken... 1 Niet projectmatig werken... 2 Waarom projectmatig werken?... 2 Hoe herken je wanneer projectmatig

Nadere informatie

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr)

Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr) Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr) Identificatienummer: Publicatiedatum: 19 november 2015 Leeswijzer Dit rapport omschrijft het werkprofiel van 'Software engineer (sr)' zoals die door

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Uw kenmerk Betreft Tussentijdse

Nadere informatie

Hoe krijgen innovaties een kans?...

Hoe krijgen innovaties een kans?... Hoe krijgen innovaties een kans?... Inkoop Innovatie Urgent Meer doen met minder geld. De prestatiedruk van de Nederlandse overheid is groot en de verwachtingen zijn hoog. Het kabinet spant zich in om

Nadere informatie

Ontwikkelen en testen van e-business: beheerste dynamiek

Ontwikkelen en testen van e-business: beheerste dynamiek Ontwikkelen en testen van e-business: beheerste dynamiek Het ontwikkelen en gestructureerd testen van administratieve systemen is gebaseerd het watervalprincipe. Bij het ontwikkelen volgens het watervalprincipe

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID. 9 september 2014 George Leih

IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID. 9 september 2014 George Leih IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID 9 september 2014 George Leih MIJN ACHTERGROND 2002 - nu 30+ projecten geauditeerd UWV,

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

Aandachtspunten bij onderzoek naar herbestemming

Aandachtspunten bij onderzoek naar herbestemming Aandachtspunten bij onderzoek naar herbestemming INITIATIEFNEMERS DIE EEN WAARDEVOL OUD GEBOUW EEN NIEUWE FUNCTIE WILLEN GEVEN, LATEN DE MOGELIJKHEDEN DAARTOE VAAK EERST ONDERZOEKEN. DAT STIMULEERT HET

Nadere informatie

Business case Slim Samenwerken

Business case Slim Samenwerken Business case Slim Samenwerken 13 oktober 2011 Daniël Huisman D.Huisman@Berenschot.nl 1 Inhoud presentatie Ervaring Berenschot met slim samenwerken en business cases Valkuilen bij samenwerkingstrajecten

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Samenwerken en elkaar begrijpen

Samenwerken en elkaar begrijpen Samenwerken en elkaar begrijpen over semantische interoperabiliteit Forum Standaardisatie Minder lasten, meer efficiëntie en een betere dienstverlening aan burgers en bedrijven. Door slimme ICT oplossingen.

Nadere informatie

PS2009BEM10-1. Datum : 15 april 2009 Nummer PS :PS2009BEM10 Afdeling : SGU Commissie : BEM Registratienummer : 2009INT241212 Portefeuillehouder : ---

PS2009BEM10-1. Datum : 15 april 2009 Nummer PS :PS2009BEM10 Afdeling : SGU Commissie : BEM Registratienummer : 2009INT241212 Portefeuillehouder : --- PS2009BEM10-1 statenvoorstel Datum : 15 april 2009 Nummer PS :PS2009BEM10 Afdeling : SGU Commissie : BEM Registratienummer : 2009INT241212 Portefeuillehouder : --- Titel : Deregulering Verordening Natuur

Nadere informatie

Gemeente Delft. Onderwerp Onderzoeksopdracht beveiligingsproject Museum Prinsenhof Delft

Gemeente Delft. Onderwerp Onderzoeksopdracht beveiligingsproject Museum Prinsenhof Delft Semen!eying Programmeren Gemeente Delft De Torenhove Madinus Nijhofflaan 2 2624 ES Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Retouradres Programmeren, Postbus 78, 2600 ME Delft Gemeenteraad

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

Plan van Aanpak Pilot

Plan van Aanpak Pilot Plan van Aanpak Pilot DBK-applicaties Beproeven compatibiliteit DBK-applicaties op innovatieplatform voor de Veiligheidsregio s Status : concept Versienummer : V0.2 Datum : Augustus 2012 Blad : 2 / 6 Inhoudsopgave

Nadere informatie

WHITEPAPER TRANSFORMATIE SOCIAAL DOMEIN

WHITEPAPER TRANSFORMATIE SOCIAAL DOMEIN WHITEPAPER TRANSFORMATIE SOCIAAL DOMEIN Transformatie als uitdaging Met ingang van 1 januari zijn de gemeenten verantwoordelijk geworden voor de gedecentraliseerde taken op het gebied van jeugdzorg, begeleiding

Nadere informatie

Kaders voor burgerparticipatie

Kaders voor burgerparticipatie voor burgerparticipatie 1 Inhoud Pagina Hoofdstuk 3 1. Inleiding 1.1 Doel van deze notitie 1.2 Opbouw van deze notitie 4 2. Algemeen 2.1 Twee niveaus: uitvoering en meedenken over beleid 2.2 Tweerichtingsverkeer

Nadere informatie

Samen werken aan duurzame verbetering van processen. Paul vos Programma Slim Werken NMKG - 12 december 2013

Samen werken aan duurzame verbetering van processen. Paul vos Programma Slim Werken NMKG - 12 december 2013 Samen werken aan duurzame verbetering van processen Paul vos Programma Slim Werken NMKG - 12 december 2013 Inhoud Doelstellingen en aanpak Resultaten Lessen en ervaringen Hoe we verder gaan Vragen? - 2

Nadere informatie

Van Swaay Aangenaam. Van ons mag u meer verwachten. De kracht van Van Swaay. Projectontwikkeling. Groot- & Utiliteitsbouw.

Van Swaay Aangenaam. Van ons mag u meer verwachten. De kracht van Van Swaay. Projectontwikkeling. Groot- & Utiliteitsbouw. Van Swaay Aangenaam Van ons mag u meer verwachten. De kracht van Van Swaay Van Swaay is een aannemingsbedrijf en projectontwikkelaar met stevige roots in Wageningen. Onze activiteiten richten zich voornamelijk

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Groepstraining - maatwerk Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2010 2011 30 536 Regels inzake de volledige liberalisering van de postmarkt en de garantie van de universele postdienstverlening (Postwet 20..) Z BRIEF VAN

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

KOSTENBEWUST LEAN DIGITAAL

KOSTENBEWUST LEAN DIGITAAL Referenties KOSTENBEWUST LEAN DIGITAAL en ZAAKGERICHT Modern Informatiemanagement Project en programmamanagement Programmamanagement digitaal informatiemanagement Ministerie IenM Van Kaliber is verantwoordelijk

Nadere informatie

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Aanleiding voor het evaluatiekader Zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraak die ten grondslag ligt aan de regeling Cultuureducatie

Nadere informatie

READ: de informatiestrategieaanpak van Steenwinkel Kruithof Associates (SKA)

READ: de informatiestrategieaanpak van Steenwinkel Kruithof Associates (SKA) READ: de informatiestrategieaanpak van (SKA) INLEIDING HET SPANNINGSVELD TUSSEN KORTETERMIJNVERWACHTINGEN EN LANGETERMIJNBEHOEFTEN In veel bedrijven volgen businessgerelateerde veranderingen elkaar snel

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Meerwaarde met Online Marketing Expertise

Meerwaarde met Online Marketing Expertise Meerwaarde met Online Marketing Expertise Webinar 26 mei 2015 Wat leer je in dit webinar? Nieuwe ontwikkelingen bij zelfstandig ondernemers De meest gestelde vraag door ondernemers Hoe je als VA daarop

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Conclusies veranderen van organisatiecultuur

Conclusies veranderen van organisatiecultuur Hoofdstuk 11 Conclusies veranderen van organisatiecultuur In dit deel heb ik de basisprincipes en ingrediënten beschreven van de voor cultuurveranderingen in organisaties. 114 Leiders in cultuurverandering

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen Raadsvergadering d.d. : 1 december 2011 Raadsbesluitnummer : R11.081 Carrousel d.d. : 17 november 2011 Onderwerp : Eindrapport Rekenkamercommissie kwaliteit Grondbeleid

Nadere informatie

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit.

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit. ICT MET RENDEMENT Welkom bij de Caesar Groep De Caesar Groep is dé specialist in Nederland als het gaat om ICT-projecten met rendement. Met meer dan 300 professionals werken wij voor onze klanten aan ICT-toepassingen

Nadere informatie

Doel: In samenwerking met maatschappelijke partners organiseren van een proces dat leidt tot een herijkte visie op Borne in 2030

Doel: In samenwerking met maatschappelijke partners organiseren van een proces dat leidt tot een herijkte visie op Borne in 2030 Projectvoorstel Projectopdracht / -voorstel Datum: 8 juli 2010 Versie: definitief t.b.v. definitiefase en ontwerpfase Pagina: 1 / 9 Soort project Extern/Lijn Projectnaam MijnBorne2030 (Herijking Toekomstvisie)

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2012. Rekenkamercommissie Raalte

JAARVERSLAG 2012. Rekenkamercommissie Raalte JAARVERSLAG 2012 Rekenkamercommissie Raalte Voorwoord. Voor u ligt het Jaarverslag 2012 van de rekenkamercommissie Raalte. Naast de wettelijke verplichting om een jaarverslag op te stellen doet de rekenkamercommissie

Nadere informatie

Qmus 11februari 2010. = veranderenverbeteren. Context en balans

Qmus 11februari 2010. = veranderenverbeteren. Context en balans Qmus 11februari 2010 = veranderenverbeteren Context en balans HET INK MODEL Management van medewerkers Medewerkers Leiderschap Strategie en beleid Management van processen Klanten en Partners Bestuur en

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. MVO en reorganisatie. Een model voor verantwoorde en succesvolle reorganisatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. MVO en reorganisatie. Een model voor verantwoorde en succesvolle reorganisatie MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management MVO en reorganisatie Een model voor verantwoorde en succesvolle reorganisatie 1 Inhoudsopgave Mvo en reorganisatie Verantwoord en succesvol

Nadere informatie

Rapportage werkgroep PROJECTMANAGEMENT

Rapportage werkgroep PROJECTMANAGEMENT Rapportage werkgroep PROJECTMANAGEMENT Projectmanagement (slecht) projectmanagement aan opdrachtgever en opdrachtnemerzijde is een van de belangrijkste redenen waarom projecten nu fout lopen bij de overheid.

Nadere informatie

Zijn ERP Systemen log?

Zijn ERP Systemen log? Zijn ERP Systemen log? Intelligent op weg Waar gaat het om? ERP is een verzamelnaam voor toepassingen welke door organisaties worden gebruikt ter ondersteuning van de primaire bedrijfsprocessen. Een aantal

Nadere informatie

Lessons Learned - Samenhang. Leo Kooijman

Lessons Learned - Samenhang. Leo Kooijman Lessons Learned - Samenhang Leo Kooijman Soesterberg, 10-01-2008 Inhoud Waar staan we met de NEC-experimenten Wat hebben we gedaan Wat hebben we geleerd Hoofdlijnen aanpak vervolg 2008 e.v. Totaalpakket

Nadere informatie

Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap..

Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap.. Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap.. Datum Versie Afdeling/auteurs 1. PROJECTDEFINITIE 1.1 Vraagstuk Welke problemen doen zich voor omdat een leeftijdsbewuste

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Projectidee. Algemene gegevens. Inhoud. Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting:

Projectidee. Algemene gegevens. Inhoud. Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting: Projectidee Algemene gegevens Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting: Inhoud Probleemstelling: Beschrijf hier de aanleiding en achtergrond

Nadere informatie

Rapport over de functie van Dirk Demo

Rapport over de functie van Dirk Demo Rapport over de functie van Dirk Demo Publicatiedatum: 14 februari 2014 Leeswijzer Dit rapport omschrijft de functie van 'Dirk Demo' zoals die door The PeopleFactory - Demo omgeving is vastgesteld en geeft

Nadere informatie

Management tool; Cultuur omslag voor beide zijden;

Management tool; Cultuur omslag voor beide zijden; KENNIS SESSIE BEST VALUE Best Value is meer dan Inkoop!! Management tool; Cultuur omslag voor beide zijden; Bij gebruik binnen Inkoop is het een nieuwe manier van omgaan met je opdrachtnemers anders samenwerken:

Nadere informatie

Succesvol contractmanagement: start inkoop Strategische beleidsprioriteiten als basis

Succesvol contractmanagement: start inkoop Strategische beleidsprioriteiten als basis Succesvol contractmanagement: start inkoop Strategische beleidsprioriteiten als basis Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Congres 2012 inkoop+beleid=meerwaarde Datum: 7 juni 2012 Leadership Entrepreneurship

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Privacy Impact Assessment

Privacy Impact Assessment Privacy Impact Assessment Privacy risico s en inschattingen Privacybescherming staat in toenemende mate in de belangstelling. Voor een groeiend aantal bedrijven is het zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens

Nadere informatie

In de praktijk betekent dit onder meer er voor zorgen dat... Dienstverlening op correcte wijze plaats vindt;

In de praktijk betekent dit onder meer er voor zorgen dat... Dienstverlening op correcte wijze plaats vindt; Service Management http://www.vansomeren.com mr. drs. R. Van Someren (April 2013) Wat is service management? Service Management is: Er voor zorg dragen dat de juiste maatregelen zijn genomen om, gezien

Nadere informatie

Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw

Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw 2/7 Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw Inhoud Algemeen 1 INLEIDING 1.1 Projectomschrijving 1.2 Organisatie 1.3 Scope van het werk 1.4 Randvoorwaarden 1.5 Budget 1.6 Opzet van de Vraagspecificatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 25 883 Arbeidsomstandigheden Nr. 254 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Inventief ontwerpen. Appels en..

Inventief ontwerpen. Appels en.. Inventief ontwerpen Peter van Delden Versie 1.0 April 2015 Herman Kuijkstraat 14 4191 AK Geldermalsen +31 622 201 805 www.deldenadvies.nl Appels en.. Als jij een appel hebt en ik een appel en we ruilen

Nadere informatie