Langer zelfstandig wonen. Een onderzoek naar woonzorgconcepten voor ouderen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Langer zelfstandig wonen. Een onderzoek naar woonzorgconcepten voor ouderen"

Transcriptie

1 Langer zelfstandig wonen Een onderzoek naar woonzorgconcepten voor ouderen Arcon Oktober

2 Voorwoord Arcon heeft in 2013 de steunfunctie Wmo toegewezen gekregen van de Provincie Overijssel. Dit betekent dat Arcon de opdracht heeft om gemeenten in Overijssel te ondersteunen bij vraagstukken binnen de Wmo. De ondersteuning vindt vraaggericht plaats. De bestuursdienst Ommen Hardenberg heeft Arcon gevraagd om binnen de steunfunctie onderzoek te doen naar verschillende woonconcepten voor ouderen. Dit rapport is het resultaat van dit onderzoek. Omdat de resultaten niet alleen voor de gemeenten Hardenberg en Ommen interessante inzichten opleveren, is besloten om op maandag 4 november 2013 een symposium te organiseren rondom het thema langer zelfstandig wonen. Het symposium zal plaatsvinden in de Carrousel in Ommen van tot uur en is primair bedoeld voor beleidsmedewerkers zorg/welzijn en ruimtelijke ordening en woningbouwcorporaties in Overijssel. Professor George de Kam van de Universiteit van Nijmegen zal tijdens het symposium zijn visie over wonen en langer zelfstandig wonen uitdragen. In december zal tenslotte nog een krant verschijnen rondom het thema langer zelfstandig wonen. De krant zal goede voorbeelden bevatten van woonconcepten, evenals tips voor gemeenten, woningbouwcorporaties en burgers. 2

3 1. Inleiding Ouderen willen en blijven steeds vaker en langer thuis wonen. En de verwachting is dat deze trend, door de verdere vergrijzing van de samenleving, de komende jaren doorzet. De komende dertig jaar zal het aantal tachtig plussers verdubbelen van nu naar 1,5 miljoen in Een kwart van de bevolking is in Natuurlijk heeft niet iedereen per definitie zorg of ondersteuning nodig. Een geschikte en comfortabele woning is echter een gedeelde wens. Niet alleen de groep senioren die langer thuis wil blijven wonen stijgt. Ook wordt een stijging verwacht van het aantal mensen met chronische beperking(en). Door het scheiden van wonen en zorg binnen de AWBZ, waarbij cliëntengroepen met zorgzwaartepakket 1, 2 of 3 (en wellicht ook 4) geen intramurale indicatie meer ontvangen, zullen steeds vaker mensen met meerdere beperkingen of aandoeningen thuis blijven wonen. De drempel tot opname in een verpleeghuis wordt dus hoger en de traditionele verzorgingshuizen zullen plaatsmaken voor andere woonvormen. Ook zullen mensen steeds vaker een hogere eigen bijdrage moeten betalen als zij afhankelijk worden van AWBZ zorg. Dat kan tot gevolg hebben dat mensen binnen hun vriendenkring of met gelijkgestemden vaker zullen kiezen voor het opzetten van een eigen vorm van groepswonen. Een grote groep senioren heeft een koopwoning die vrij is van hypotheek. De verzilvering van het stenen vermogen biedt mogelijkheden voor gezamenlijk wonen en waar nodig voor elkaar te zorgen. Vooral in het landelijk gebied komen steeds vaker boerderijen met grond en opstallen beschikbaar voor andere doeleinden, waaronder gezamenlijk wonen. Duurzaam en ecologisch bouwen is steeds vaker de wens van jonge koopkrachtige senioren (Steenkiste & Jonckheere, 2013). Het realiseren van geschikte woonvormen zal steeds meer een gezamenlijke verantwoordelijkheid worden van gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen en burgers. De doelgroep die thuis zorg ontvangt heeft een groot belang bij een samenhangend aanbod van wonen, zorg en welzijn. Daarnaast is een goed extramuraal aanbod van wonen, zorg en welzijn noodzakelijk om de kwaliteit te verbeteren en kosten te besparen. De bestuursdienst Ommen Hardenberg wil tegen het licht van deze veranderingen graag inzicht krijgen in bestaande woon(zorg)concepten. De bestuursdienst is met name geïnteresseerd in woongroepen, omdat relevante informatie daarover veelal ontbreekt. In dit rapport staat daarom de volgende vraag centraal: Welke vormen van woongroepen voor ouderen bestaan er in Nederland en welke factoren spelen een bepalende rol bij het succes of falen van deze concepten? Deze centrale vraag zal worden beantwoord aan de hand van enkele deelvragen die in dit rapport worden beantwoord. De deelvragen zijn: 1. Welke vormen van woongroepen bestaan er in Nederland? 2. Welke factoren kunnen de realisatie van woongroep belemmeren of faciliteren? 3. Wat zijn reële verwachtingspatronen bij woongroepen? 4. Welke rol moet de gemeente innemen? Deze vragen zullen in de komende hoofdstukken worden beantwoord. 3

4 2. Achtergrond wonen, zorg en welzijn Wonen, zorg en welzijn van ouderen staat steeds nadrukkelijker in de belangstelling. En dat is gezien de ontwikkelingen in Nederland niet zo vreemd. Vergrijzing en veranderde regelgeving spelen daarbij een grote rol. Daarnaast willen ouderen graag zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen, ook als ze zorg nodig hebben. De ontwikkelingen die leiden tot vraagstukken rondom wonen, zorg en welzijn worden in dit hoofdstuk kort uiteengezet. 2.1 Vergrijzing Het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) heeft onderzoek gedaan naar de vergrijzing in Nederland. Volgens dit onderzoek stijgt het aantal 65 plussers in Nederland van 2,4 miljoen in 2010 naar 4,5 miljoen in Daarbij is volgens het rapport sprake van een dubbele vergrijzing. Hiermee wordt de stijging van het aantal oudste ouderen bedoeld, de 80 plussers. Verwacht wordt dat deze groep de komende dertig jaar verdubbelt naar 1,5 miljoen (Nimwegen, van & Praag, van, 2012). In hetzelfde rapport wordt ook geconstateerd dat ouderen langer maatschappelijk actief zijn. Ze doen vaak vrijwilligerswerk, zijn vaker mantelzorgers en blijver langer zelfstandig thuis wonen. Opmerkelijk is dat in 2010 slechts 4% van de ouderen tussen 65 en 85 jaar verhuisd is. Daarbij is een duidelijk leeftijdseffect waargenomen; met het stijgen van de leeftijd daalt de verhuisgeneigdheid van mensen. Gezien de vergrijzing wordt daarom verwacht dat mensen in toenemende mate oud worden in hun (eigen) woning waar zij al geruime tijd wonen. De zorgvraag van ouderen neemt echter ook toe. Met name het aantal ouderen dat aan dementie leidt zal stijgen. Verwacht wordt dat het aantal dementerenden in Nederland de komende veertig jaar verdubbelt naar bijna een half miljoen mensen (Arcon, 2012). 2.2 Scheiden van wonen en zorg Sinds 1 januari 2013 is een start gemaakt het scheiden van wonen en zorg. Het scheiden van wonen en zorg betekent dat de financiering van deze twee onderdelen gescheiden wordt. Hierbij moet de cliënt zelf de woning betalen, via koop of huur. De zorg wordt apart gefinancierd via de zorgverzekering, de Wmo, de AWBZ of via eigen middelen. Hierdoor moeten cliënten meer keuzevrijheid krijgen en moet de diversiteit in wonen worden vergroot. Concreet betekent de invoering van het scheiden van wonen en zorg dat mensen met een lichte zorgvraag (zorgzwaartepakket 1 en 2) geen indicatie meer krijgen voor een verblijf in een verzorgingshuis. Dit geldt voor de sectoren verpleging en verzorging, geestelijke gezondheidszorg en verstandelijk gehandicaptenzorg. De komende jaren zal de scheiding van wonen en zorg ook voor de hogere zorgzwaartepakketten gaan gelden. In 2014 (verpleging en verzorging) en 2015 (verstandelijke gehandicaptenzorg) wordt ook zorgzwaartepakket 3 geëxtramuraliseerd voor nieuwe cliënten. Vanaf 2016 zal voor alle nieuwe cliënten en herindicaties van zorgzwaartepakket 4 scheiden van wonen en zorg worden ingevoerd. Door deze veranderingen zullen mensen langer thuis blijven wonen. Voor ruim een derde van de cliënten met een ZZP1 en ZPP2 in de sector verpleging en verzorging geldt al dat zij thuis hun zorg regelen. 4

5 2.3 Beleid huisvesting Het creëren van toekomstbestendige woonvoorzieningen is gezien de ontwikkelingen noodzakelijk. Daarbij zou het beleid zich moeten richten op het geschikt maken van bestaande woningen voor ouderen en zo mogelijk op nieuwbouw binnen bestaande wijken en buurten. Tevens moet in het beleid rekening worden gehouden met een toenemende behoeften aan voorzieningen in de wijk. Een veilige omgeving, het hebben van winkels, een gezondheidscentrum en mogelijkheden van openbaar vervoer spelen daarbij een rol. Ook het realiseren van groepswonen kan door gemeentelijk beleid worden gestimuleerd. In de gemeenten Hardenberg en Ommen heeft men geconstateerd dat er sprake is van een soort scheefwonen. Woningen die geschikt worden geacht voor ouderen, of waar aanpassingen eenvoudig te realiseren zijn, worden op dit moment bewoond door een andere doelgroep. Dit betekent dat woningaanpassingen slechts een gedeelte van het probleem kunnen oplossen. 5

6 3. Opplussen van woningen Over het algemeen geven senioren er de voorkeur aan thuis te blijven wonen, in de eigen buurt. Als er beperkingen optreden kiezen de meeste senioren ervoor om hun woning te laten aanpassen. Het gebeurt zelfs al dat senioren voortijdig hun huis aan laten passen zodat ze er ook in de toekomst kunnen blijven wonen. Er moeten dan echter wel voldoende woningen geschikt zijn of geschikt gemaakt worden voor het zo lang mogelijk thuis wonen. Dit kan door het opplussen van woningen. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ontwikkelingen rondom het opplussen van woningen. 3.1 Bewustwording Met ICT en domotica bestaan er veel mogelijkheden om het huis aan te laten passen zodat ouderen er langer kunnen blijven wonen. Zowel voor koopwoningen als huurwoningen zijn opplusprogramma s te maken. Senioren spelen daarbij zelf een belangrijke rol. Ze kunnen en moeten zelf keuzes maken en verantwoordelijkheid nemen om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen. Hiervoor moeten zij echter wel informatie over de mogelijkheden aangereikt krijgen. In Overijssel is dit jaar de campagne Lang zult u wonen van start gegaan. Deze twee jaar durende campagne stimuleert huiseigenaren hun woning dusdanig aan te passen zodat er men er langer veilig en comfortabel kan blijven wonen. Huiseigenaren worden via de campagne geïnformeerd over mogelijkheden om hun woning levensloopbestendig te maken. Zo kunnen mensen op de website handige tips vinden en een virtuele rondtour maken door een aangepast huis. Daarnaast werkt RTV Oost aan een tv serie rondom het aanpassen van woningen. 3.2 Opplussen Voor senioren die over een koopwoning beschikken mag worden verwacht dat zij zelf de keuze maken voor verhuizen als het bestaande huis niet meer geschikt is. Voor senioren die in een huurhuis wonen ligt de verantwoordelijkheid voor het opplussen c.q. zorgen voor voldoende toegankelijke woningen bij de woningcorporaties, gemeente en zorgorganisaties. Bij het opplussen van woningen is er nadrukkelijk aandacht voor valpreventie, de inrichting van de woning, gedrag, woontechniek, gezondheid en binnenmilieu. Daarbij kan worden gedacht worden aan het verwijderen van drempel, het plaatsen van een toilet op de slaapverdieping of technologische aanpassingen zoals een traplift of alarmsysteem. Opplussen kan dus het antwoord zijn op de vraag van senioren om langer te blijven wonen. Daarbij moet, vooral in het geval van huurwoningen, goed met de bewoners worden afgestemd wat de wensen en behoeften zijn. 3.3 Voorbeelden domotica / gebruik van ICT ICT kan een belangrijke rol spelen bij het langer zelfstandig thuis wonen van ouderen en chronisch zieken. De provincie Brabant zet hier sterk op in met het project Slimme zorg, waarin 16 producten en diensten zijn ontwikkeld met behulp van ICT, waardoor mensen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Daarbij werken verschillende partijen (zorg, commercie, kennisinstituut en woningcorporaties) intensief samen om producten en diensten te ontwikkelen die aansluiten bij de wensen en behoeften van ouderen. Zo is er een 6

7 pilot gedraaid met ICT hulpmiddelen in een wijk. In een ander project zijn ouderen voorzien van digitale diensten, waarmee ze konden beeldbellen met hun kinderen en online boodschappen konden bestellen. Ook een domotica project ontbrak niet. Domotica houdt in dat elektronische aanpassingen in een woning en woonomgeving worden gedaan, waardoor ouderen die niet meer zo mobiel zijn nog voor zichzelf kunnen zorgen (Provincie Noord Brabant, 2010). Ook de gemeente Hardenberg experimenteert met ICT en domotica onder ouderen. Het project Life Long Living Online (LLL Online) tracht ouderen uit de kern Dedemsvaart op maat te ondersteunen door gebruik te maken van ICT, domotica en sociale media. Ook de contacten met de sociale omgeving moeten hierdoor worden versterkt. Uiteindelijk moet het project ertoe leiden dat ICT diensten in Dedemsvaart worden ontwikkeld die aansluiten bij de wensen en behoeften van ouderen en hun mantelzorgers enerzijds, en bij het zorg en welzijnsaanbod anderzijds (Gemeente Hardenberg, 2013). 3.4 Waarom woonzorgvormen? Toch kan het zijn dat comfortabel wonen in eigen huis niet meer mogelijk is. Bijvoorbeeld omdat de partner is weggevallen, kinderen en mantelzorgers wat verder weg wonen of alleen wonen niet meer de beste manier is om de eigen regie over het leven te blijven voeren. Dan is het fijn als in de buurt een gemeenschappelijke woonvorm gevestigd is of een kleinschalige woongelegenheid met een vorm van zorg. 7

8 4. Woonzorgconcepten Welke mogelijkheden bestaan er eigenlijk als langer thuis blijven wonen geen optie is? Of de woning niet kan worden aangepast? Er bestaan verschillende woonvormen waarbij wonen, zorg en welzijn worden gecombineerd. In dit hoofdstuk zullen verschillende woonconcepten worden besproken, waarbij de nadruk ligt op vormen van gemeenschappelijk wonen. 4.1 (Gemeenschappelijke) woonconcepten voor ouderen Gemeenschappelijk wonen kan voor senioren het antwoord zijn om bij afnemende gezondheid toch geborgen, sociaal en actief te blijven wonen en leven. Daarbij werkt het ook preventief met betrekking tot eenzaamheid. Ouderen die voor één van deze woonvormen hebben gekozen, geven over het algemeen aan dat ze privacy, betrokkenheid en gezelligheid met anderen vanzelfsprekend vinden. Vaak komen senioren zelf met het idee om gemeenschappelijk te gaan wonen. Hierbij gaat het meestal om mensen die elkaar al kennen en besluiten om gezamenlijk te wonen. Als er voldoende eigen middelen zijn, dan is het mogelijk om iets te kopen. Aedes Actiz Kenniscentrum Wonen Zorg heeft een handreiking gemaakt voor particuliere initiatieven. In de handreiking worden handvatten aangereikt hoe gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties particuliere initiatieven kunnen ondersteunen (Nouws, 2011). Vooral in de huursector kunnen deze partijen een belangrijke rol spelen. Hierbij kan gedacht worden aan verbouw van een gebouw dat zijn functie verloren heeft, maar wel staat in een wijk waar mensen graag samen willen wonen. Verschillende (gemeenschappelijke) woonconcepten voor ouderen zijn ontwikkeld. Hieronder worden de meest opvallende uiteengezet Woongroep Een woongroep kan een alternatief zijn voor senioren die wel bij elkaar willen wonen, maar dan wel in zelfstandige appartementen. Een woongroep is een groep mensen van ten minste drie personen die er bewust voor hebben gekozen om met elkaar in één huis te wonen, zonder dat er sprake is van een gezinsverband. Ieder bewoont een zelfstandig woongedeelte, maar deelt een aantal gemeenschappelijke ruimtes. Deze ruimtes zijn onder meer bedoeld om gezellig met elkaar koffie te drinken, activiteiten te organiseren of verjaardagen te vieren. Bewoners ervaren dus gezelligheid, waarvoor ze niet naar buiten hoeven, maar hebben wel een eigen voordeur. Verschillende vormen van woongroepen kunnen worden onderscheiden. Van een verbouwde boerderij tot woongemeenschappen voor allochtone ouderen en ouderen met een bepaalde religie of leefstijl (Aedes Actiz, 2013). Aedes Actiz Kenniscentrum Wonen Zorg schat dat er op dit moment ongeveer 300 woongroepen voor senioren bestaan. Daarvan zijn er 160 officieel ingeschreven bij de Landelijke Vereniging van Gemeenschappelijk Wonen van Ouderen (LVGO), die begeleiding biedt aan beginnende woongroepen. Daarbij valt op dat er in Overijssel slechts twee woongroepen officieel bekend zijn, één in Dalfsen en één in Hengelo (www.lvgo.nl) Thuishuizen Een Thuishuis is een kleinschalige woonvorm voor ouderen met een smalle beurs die graag met 8

9 leeftijdsgenoten willen wonen. Het concept richt zich op ouderen die niet in eenzaamheid willen wonen, maar waarde hechten aan privacy. Een Thuishuis kan het beste worden vergeleken met een studentenhuis, waarbij vijf tot zeven ouderen gemeenschappelijke ruimtes delen, maar wel elk een eigen kamer hebben. In dit concept kunnen senioren met een beperkt sociaal netwerk met de ondersteuning van vrijwilligers lang zelfstandig blijven wonen. Thuishuizen kennen een oppervlakte van 400 tot 450 m2 en zijn vaak gelegen op een locatie waar ze op loopafstand boodschappen kunnen doen. Doel is om de eenzaamheid van ouderen tegen te gaan en daarmee te voorkomen dat ze in een negatieve spiraal terechtkomen. Het beroep op zorgen welzijnsorganisaties moet hierdoor ook afnemen. Voor de aanschaf van een Thuishuis is in principe een woningcorporatie verantwoordelijk. Zij kopen een pand en verhuren daarna het huis. Voor gemeenten en belangstellenden is het dus van belang dat woningcorporaties durven te investeren. De minimale kosten worden geschat op , per jaar. Daarmee zijn de kosten voor de coördinator (indien betaald), de opleiding voor vrijwilligers en de ondersteuning van vrijwilligers gedekt. Bij de lopende initiatieven zijn deze kosten vaak betaald door de woningcorporatie en de gemeente (Witte, 2008). In Nederland en Belgie zijn al verschillende Thuishuizen geopend. Zo ook in Deurne, waar zeven alleenstaande ouderen onder één dak wonen en worden ondersteund door een team van speciaal opgeleide vrijwilligers. De vrijwilligers assisteren de bewoners bij verschillende activiteiten, zodat de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie wordt gestimuleerd (Arcon, 2012) Zorgcoöperatie Een groeiend fenomeen op het gebied van wonen en zorg is de zorgcoöperatie voor ouderen. Een zorgcoöperatie,de klassieke vorm van zelforganisatie, is een vereniging van leden die zich inzet om in een dorp of stad activiteiten te ontplooien en aanbod van zorg en diensten te ontwikkelen en uit te voeren. Daarbij bestaat de mogelijkheid om samen te werken met bijvoorbeeld reguliere zorgaanbieders en woningcorporaties. Steeds meer ouderen en hun omgeving nemen het initiatief om zelf de zorg en ondersteuning te regelen. Hierdoor kunnen ouderen en mensen met een beperking langer thuis blijven wonen en wordt vereenzaming voorkomen (www.zorgcooperatie.nl). In 2005 is de eerste zorgcoöperatie opgericht in het Brabantse Hoogeloon door een aantal inwoners van het dorp (2200 inwoners). De coöperatie maakt zich sterk voor het behoud van en het ontwikkelen van voorzieningen in het dorp voor ouderen, chronisch zieken en mensen met een handicap. Hiermee willen zij bereiken dat ouderen, ook bij een toenemende zorgvraag in Hoogeloon kunnen blijven wonen. In Hoogeloon werkt de coöperatie nauw samen met zorginstellingen, vrijwilligersorganisaties en de middenstand. De vijf professionals, één zorgcoördinator en vier zorgverleners, zijn ondergebracht bij een zorginstelling in de buurt. Met vrijwilligers en betaalde krachten is een zorgaanbod opgezet, is het steunpunt voor ouderen uitgebreid en is gezorgd voor een toegankelijke woonomgeving. Dit alles is betaald door de leden van de coöperatie, zo n 230 dorpsbewoners. Daarnaast zijn er ook nog 40 vrijwilligers actief, die onder meer persoonlijke ondersteuning bieden. Met behulp van de gemeente en de woningstichting zijn inmiddels 14 nieuwe seniorenwoningen gebouwd en is de woonomgeving aangepast. Hierdoor zijn voorzieningen voor ouderen in het dorp bereikbaar. Recent heeft de zorgcoöperatie Hoogeloon twee zorgvilla s gebouwd voor mensen met dementie en een 9

10 verstandelijke beperking. Hierdoor hoeven ook deze doelgroepen niet uit het dorp (Nelis, 2013). Op diverse plaatsen in het land zijn coöperaties opgericht. Daarbij blijven de initiatieven niet beperkt tot landelijk gebied, zoals Texel en enkele andere Brabantse dorpen. Ook in Amsterdam zijn er coöperaties ontstaan als een vorm van ontzorgprojecten, waarbij solidariteit en zeggenschap een belangrijke rol spelen (Bruinsma, 2012) Krasse Knarrenhofje In Zwolle loopt een particulier initiatief om voor enthousiaste senioren een Knasse Knarrenhofje te realiseren. Dit hofje is bedoeld voor mensen van 45 jaar en ouder met een krappe beurs die rondom een gezamenlijke tuin willen wonen. Iedere bewoners heeft een eigen kleine betaalbare woning (koop en huur) met een eigen ingang op de begane grond. In het hofje moet noaberschap nieuw leven worden ingeblazen. Mensen moeten daarbij om hulp durven vragen. Het is de bedoeling dat bewoners ieder op hun eigen manier een bijdrage leveren aan het geheel. Daarbij zal gekeken worden naar de achtergrond en hobby s van mensen. Zo zal een huismeester worden aangewezen en worden bewoners met een zorgachtergrond op verpleegkundig gebied ingezet. Er hebben zich inmiddels veertig mensen tussen de 42 en 65 jaar gemeld voor het initiatief. Op dit moment wordt gezocht naar een geschikte locatie in Zwolle en is subsidie bij de provincie Overijssel aangevraagd (De Stentor, 2013) Intergenerationele appartementencomplexen In de Spaanse stad Valladolid wonen sinds 2009 senioren en studenten samen in een appartementencomplex op de campus van de universiteit van Valladolid. De gedachte achter het realiseren van dit complex berust op het feit dat het voor ouderen en studenten voordelen oplevert om samen te wonen. Voor de ouderen betekent het dat zij hun sociale relaties kunnen uitbreiden en kunnen rekenen op ondersteuning, terwijl studenten een goedkoper onderkomen kunnen verkrijgen in ruil voor ondersteuning. De ondersteuning kan daarbij uiteenlopen van het ondernemen van activiteiten in de vrije tijd tot eenvoudige huishoudelijke activiteiten. Het project is voortgekomen uit een samenwerkingsverband tussen de gemeente, de universiteit en de woningcorporatie. In de samenwerkingsovereenkomst zijn de plichten van studenten en de selectieprocedure vastgelegd. Studenten van verschillende achtergronden en uit verschillende landen wonen in het complex. Het project is erg succesvol. Studenten kennen hun rol en de ouderen weten wie ze kunnen bellen als ze hulp nodig hebben. Daarnaast zijn de sociale relaties sterk verbeterd en vormt de groep een soort familie (CECODHS Housing Europe, 2012) Kleinschalige woonvoorzieningen in lege gebouwen In Den Haag en in het oosten van Nederland werkt een onderneemster aan de transformatie van leegstaande gebouwen tot kleinschalige woonvoorzieningen voor ouderen. Oude kerken, scholen en kantoorvilla s moeten veranderen in woonvoorzieningen voor ouderen. Deze woonvoorzieningen moeten maximaal 15 appartementen herbergen en moeten ook geschikt worden gemaakt voor hulpbehoevende bejaarden. Het idee is om ouderen met dezelfde interesses in een woonvoorziening onder te brengen. Daarbij moeten ouderen hun eigen dagindeling gaan bepalen (Omroep West, 2012). 10

11 Huisvesting voor jong en oud Intergenerationaliteit, het samenbrengen van ouderen en jongeren, is een thema dat in zorg en welzijn steeds belangrijker wordt. Zo is er in Den Haag een generatietuin aangelegd, waarbij schoolkinderen en ouderen samen schoffelen en plantjes zaaien (Actiz, 2013). Maar ook op het gebied van wonen worden jongeren en ouderen steeds vaker samengebracht. Via de stichting SOlink betrekken serieuze studenten een kamer bij alleenstaande ouderen, waarbij gezocht wordt naar een goede match (http://solink.nl). In Heerenveen wonen jonge sporttalenten in een serviceflat voor ouderen die met leegstand kampte (Feenstra, 2011). Hieronder worden twee woonprojecten besproken waarbij de ervaring van ouderen wordt ingezet om jongeren te helpen. Jongeren met gedragsproblemen en senioren Jongereninstelling De Hoenderloo Groep (DHG) en seniorencoöperatie Habion hebben de handen ineengeslagen. Zij hebben een concept ontwikkeld waarbij senioren worden ingezet om jongeren met gedragsproblemen te ondersteunen. Volgens Habion wil een groeiende groep ouderen wonen op een manier die sociale betrokkenheid en maatschappelijke betekenis stimuleert. In Hoenderloo zullen deels op het terrein van DHG en deels in het dorp dertig spraakmakende woningen voor ouderen worden gebouwd. De woningen zullen geschikt worden gemaakt voor thuiszorgvoorzieningen. Het idee dat de ouderen als een soort buddy dienen voor de jongeren, die behoefte hebben aan een vangnet. Andersom geldt dat jongeren een helpende hand kunnen bieden aan de ouderen, bijvoorbeeld door klusjes in en rondom huis te doen of lichte zorgondersteuning te geven (Pw De Gids, 2011). Jonge moeders en senioren (Talitaconcept) In Houten is in 2012 een nieuwe woonvorm ontstaan voor jonge moeders en ouderen. Het wooncomplex is een begeleid wonen project voor jonge moeders en meiden die tijdelijke ondersteuning nodig hebben op weg naar zelfstandigheid. In totaal omvat het complex 17 appartementen, waarvan er 13 zijn bestemd voor jonge meiden en 4 voor senioren. De appartementen voor de senioren zijn gelegen op de begane grond en hebben een tuin. Op de eerste en tweede verdieping bevinden zich de appartementen voor de jongeren. Daarnaast heeft het appartementencomplex een grote gemeenschappelijke ruimte, een gemeenschappelijk dakterras en spreekkamers voor zorg. De senioren worden gezien als coaches. Ze eten wekelijks met de tieners, ondernemen activiteiten en uitjes met hen, kunnen ervaringen uitwisselen en zijn beschikbaar voor burenvragen. De sociale vaardigheden van de jongeren van de jongeren moeten hierdoor toenemen. Hierdoor ervaren de jongeren een betrouwbare steun en kunnen de senioren maatschappelijk actief blijven. In deze woonvorm is het belang van jongeren en ouderen dus gekoppeld (Habion, 2012). 4.2 Woonconcepten voor mensen met complexere zorgvraag Voor ouderen met een complexere zorgvraag zijn er verschillende mogelijkheden. Daarbij zijn er ook ontwikkelingen die niet direct in relatie staan tot woongroepen. Hieronder worden deze woonconcepten desondanks even kort opgesomd, om een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van alle mogelijkheden Mantelzorgwoningen (individueel) Een aantal ouderen voelt niets voor wonen in een verpleeg of verzorgingshuis. Als ouderen meer ondersteuning nodig hebben en kinderen daarbij een oplossing willen bieden, dan is de mantelzorgwoning 11

12 een passend concept. De mantelzorgwoning is een verplaatsbare woning die in de achtertuin of op het erf geplaatst kan worden. Ze zijn een alternatief voor wonen in een seniorencomplex of zorginstelling. De mantelzorgwoningen worden geleverd door PasAan en hebben het keurmerk Woonkeur. Mantelzorgwoningen worden zo genoemd omdat de mantelzorger over het algemeen de ondersteuning biedt. Dit kan voor zowel de hulpbehoevende als de mantelzorger een oplossing zijn: men is dicht bij elkaar, maar heeft elk een eigen huis. Mantelzorgers hebben door de woning veel minder reis en regeltijd en meer gemoedsrust (Aedes Actiz Kenniscentrum Wonen Zorg, 2013) Kangoeroewoningen (individueel) Een variant op de mantelzorgwoning is de kangoeroewoning; een huis dat bestaat uit twee boven elkaar gelegen woongedeelten. Het verschil zit in de inpandige verbinding van de kangoeroewoning. Het gezin woont boven, de ouders of schoonouders leven in de buidelwoning. Het huis bestaat uit twee aparte woningen, met elk een eigen voordeur, keuken, bad, woon en slaapkamer. De woningen zijn met elkaar verbonden door een trap. Het kunnen ook twee aangrenzende woningen zijn, die op de een of andere manier intern met elkaar verbonden zijn. Dit is met name op boerderijen gewoon. De kangoeroewoning, ook wel granny flat genoemd, wordt gezien als een mooi concept voor de toekomst, waarbij families meer voor elkaar gaan zorgen. Dit kan soms ook ingegeven zijn vanuit financieel oogpunt, om familiekapitaal te behouden c.q. te benutten. Het concept is oorspronkelijk afkomstig uit Scandinavië en wekt steeds meer interesse (Postbus Vijftig, 2013) Serviceflats (individueel) Een serviceflat is een vorm van huisvesting en serviceverlening voor ouderen die in een woning willen wonen die aangepast is en waar ondersteuning geboden wordt. Het zijn zelfstandige woningen, vaak koop, waar senioren zelfstandig kunnen wonen en waar ze facultatief een beroep kunnen doen op de dienstverlening. Daarbij is er soms sprake van vast startpakket aan ondersteuning. De serviceflats worden als beschermde woonvorm gezien, omdat men niet zomaar in en uit kan lopen. Daarnaast is er een oproepsysteem aanwezig. In enkele gevallen is het mogelijk om service op maat af te nemen, waardoor er niet hoeft te worden betaald voor diensten die men niet nodig heeft. Het verzorgende of verplegende personeel is niet in dienst, maar op indicatie aan te vragen (van der Leeuw, 2004) Aanleunwoningen Een aanleunwoning is een traploze woning in de nabijheid van of aanleunend aan een zorginstelling of wijksteunpunt. Het is een (huur)woning voor ouderen. Bewoners van een aanleunwoning kunnen ook gebruik maken van de diensten van het verzorgingshuis, zoals maaltijden aan huis of de boodschappenservice. In noodsituaties kan de bewoner de hulp oproepen van het verzorgingshuis door het alarm in de woning te gebruiken. Bewoners van de aanleunwoningen moeten huur en servicekosten betalen. Daarnaast geldt er voor veel aanleunwoningen een leeftijdsgrens, meestal 55 plus of 65 plus. Een andere eis is dat bewoners nog redelijk ter been zijn en nog veel zelf kunnen doen. Enkele aanleunwoningen kunnen enkel met een indicatie voor AWBZ zorg bewoond worden, maar dat verschilt per woning (Regelhulp, 2011). 12

13 4.2.5 Woonzorgcomplex Een woonzorgcomplex, ook wel een woonzorgcentrum genoemd, bestaat uit een groep huizen voor ouderen in een gewone woonwijk. Ouderen kunnen hier beschut wonen en krijgen zo nodig begeleiding en ondersteuning. Alle ruimtes zijn toegankelijk, waardoor bewoners elkaar kunnen ontmoeten in bijvoorbeeld de gezamenlijke tuin of de recreatieruimte. Elke woning is voorziening van de nodige voorzieningen, elektronica en alarmering. De alarmeringscentrale is vaak aangesloten op een verpleeg of verzorgingshuis in de omgeving, waardoor er altijd snel hulp beschikbaar is als dat nodig is. Een woonzorgcomplex wordt vaak gebouwd door een zorgorganisatie en woningbouwcorporatie. Voor de flats in het woonzorgcomplex betalen mensen over het algemeen huur met daarbij een aanvullend dienstenpakket. De zorg wordt individueel in rekening gebracht en is afhankelijk van de zorgbehoefte. Om in aanmerking te komen voor een serviceflats moeten ouderen zich inschrijven bij de gemeente of woningcorporatie (Neele, 2004). De laatste jaren hebben de complexen echter te veel niet zelfstandige woningen, waardoor het meer als verpleeghuizen kunnen worden gezien. Daarnaast zijn een aantal complexen ook opengesteld voor starters en gezinnen die niets meer zorg te maken hebben, waardoor kleine woonzorgzones zijn ontstaan (van Dorresteijn, 2010) Woonzorgconcept Zorg & Opleiding Habion heeft in 2007 geopperd dat zorg en opleiding een nieuw woonconcept zou kunnen zijn voor ouderen. Dit concept gaat uit van een een wooncomplex, een soort campus, waarbij ouderen met een lichte of zware zorgbehoefte in een zorgflat gehuisvest zijn. Het complex zou in verbinding moeten staan met een school die opleidingen heeft op het gebied van zorg. Daarbij zouden op de de campus voorzieningen als studentenwoningen, theater en een gemeenschappelijke tuin aanwezig zijn. Het idee was dat de studenten stage zouden lopen bij in het woongedeelte, onder begeleiding van zorgverleners. In hun vrije tijd verlenen ze diensten aan ouderen, waardoor ze korting op de huur ontvangen.in diverse gezamenlijke voorzieningen en activiteiten voor jong en oud ontmoeten zij elkaar. Er wordt gesproken van een woonzorgcampus (Habion, 2007). In Nederland is er op dit moment nog geen woonzorgcampus. Wel lopen er initiatieven op dit gebied. In Zwolle heeft de Stichting Ver(l)eende Krachten vier zorgwoningen en acht studentenunits gerealiseerd. In dit project worden de zorgwoningen bewoond door mensen met een lichamelijke beperking, die behoefte hebben aan 24 uurszorg op afroep, maar de regie over de zorg willen en kunnen voeren. De zorg wordt (onder meer) geleverd door studenten die in de units wonen in de buurt van de zorgwoningen. Hierdoor wordt wonen, werken en leren gecombineerd. Hiervoor is de samenwerking met een lokale onderwijsinstelling en zorgaanbieder gezocht (Stichting Internetmedia Zwolle, 2012) Particuliere verpleeg en verzorgingshuizen Er ontstaan steeds meer particuliere verzorgingshuizen en in enkele gevallen particuliere verpleeghuizen, ook wel particuliere woonzorgcentra genoemd. Deze centra bieden wonen, zorg en dienstverleningen voor mensen die niet langer zelfstandig kunnen of willen wonen en een zorgbehoefte hebben. De centra bieden veelal een 24 uurs aanbod van verzorging, verpleging en/of begeleiding. Daarnaast bestaat er bij veel particuliere initiatieven ook de mogelijkheid tot kortdurende verblijf. 13

14 Particuliere woonzorgcentra zijn vaak gevestigd in karaktervolle monumentale panden of villa s op een toplocatie. Vaak zijn de locaties kleinschalig, gemiddeld 14 plaatsen, en kennen ze geen wachtlijsten. Bewoners moeten de kosten voor wonen en zorg zelf betalen, omdat deze instellingen geen AWBZ instelling zijn. De zorg kan misschien (deels) betaald worden via een persoonsgebonden budget (PGB). Een particulier verpleeg of verzorgingshuis heeft in principe geen WTZi toelating. Dat betekent dat de huizen niet aan de Wet Toelating Zorginstelling moeten voldoen. Wel moeten zij zich aanmelden voor registratie bij het zorgregister van de Rijksoverheid. Voorbeelden van particuliere verpleeg of verzorgingshuizen zijn er voldoende. Daarbij kan gedacht worden aan een particuliere woonvorm voor ouderen, een zorgresidentie of een Herbergier (een privé verpleeghuis voor mensen met dementie). De maandelijkse kosten liggen voor bewoners tussen en 5.900, met een gemiddelde van per maand. Dit tarief is als regel opgebouwd uit huur, servicekosten en basiszorg. Geïndiceerde zorg komt daar nog bovenop (Zorghulpatlas, 2013). 4.3 Woonconcepten voor mensen met complexe zorgvraag Ook ouderen met een complexere zorgvraag willen graag langer zelfstandig wonen. Hieronder worden verschillende woonzorgconcepten voor deze doelgroep besproken. Daarbij is ook nadrukkelijk aandacht voor woonvormen voor mensen met dementie. Naar schatting zal het aantal dementerenden in Nederland verdubbelen naar bijna een half miljoen in 2050 (Wimo & Prince, 2010) Fokuswoning Een Fokuswoning, ook wel een ADL clusterwoning genoemd, is een woonvorm voor mensen met een ernstige lichamelijke handicap die zelfstandig kunnen wonen. Fokuswoningen zijn gelegen in een normale woonwijk en maken deel uit van een cluster van twaalf tot vierentwintig woningen die rond een centrale hulppost liggen.bewoners kunnen 24 uur per dag ondersteuning via het intercomsysteem oproepen voor de algemene dagelijkse levensverrichtingen (ADL). De cliënt heeft dus zelf de regie in handen. Een Fokuswoning is een gelijkvloerse woning, die is uitgerust met aangepaste keuken, aangepaste douche en toiletruimte, alarm en intercomapparatuur en elektrische deurontgrendeling. Daarnaast zijn ook individuele aanpassingen mogelijk. Inmiddels zijn er in Nederland ongeveer 1400 Fokuswoningen gerealiseerd (www.opeigenbenen.nu) Thomashuis Een Thomashuis is een kleinschalige woonvorm voor mensen met een verstandelijke beperking. In het huis worden acht volwassenen begeleidt en verzorgt door twee zorgondernemers. Deze twee ondernemers wonen zelf ook in het Thomashuis en vormen daardoor een constante factor voor de bewoners en hun naasten. De ondernemers hebben ervaring met de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en worden ondersteund door enkele vaste medewerkers. Daarnaast leveren vrijwilligers in de omgeving van het Thomashuis een bijdrage. Thomashuizen kennen een huiselijke sfeer en inrichting en zijn vaak gevestigd in karakteristieke woonhuizen, monumentale panden of woonboerderijen. De bewoners richten samen met hun naasten hun eigen kamer in en kunnen hun eigen bezoek ontvangen. Daarnaast koken, eten, spelen en ontspannen bewoners samen met de ondernemers. De wensen en mogelijkheden van bewoners staan centraal bij de invulling van de dag. 14

15 De kosten voor wonen en zorg in een Thomashuis worden gescheiden. Zorg en eventuele dagbegeleiding wordt betaald uit een persoonsgebonden budget, terwijl de kosten voor het wonen voor eigen rekening komen of worden betaald vanuit de Wajong. De kosten voor wonen (huur, service en maaltijden) worden voor 2013 geschat op 775, per maand (www.thomashuizen.nl) Mensen met dementie Voor mensen met dementie worden steeds vaker kleinschalige woonvormen gebouwd, ook in de particuliere sector. Doordat per 1 januari 2013 de eigen bijdrage voor opname in een verzorgings of verpleeghuis is verhoogd, kiest deze doelgroep (of hun familie) steeds vaker voor kleinschaligheid in de particuliere sfeer. Hieronder zullen enkele woonzorgconcepten voor mensen met dementie worden besproken. De Herbergier De Herbergier is een woonvorm voor mensen met geheugenproblemen die niet meer zelfstandig kunnen wonen. Een Herbergier biedt plaats aan ongeveer 16 mensen, waarbij ze de ruimte krijgen om zoveel mogelijk het leven voort te zetten dat mensen gewend waren. De sfeer is huiselijk en ongedwongen en wordt er gekeken wat mensen nog wel kunnen. Wie dat kan en wil helpt mee met koken of boodschappen doen. In een Herbergier huren mensen een appartement en krijgen daarbij zorg. Dit leidt tot woon en zorgkosten. De woonkosten bestaan uit huur, service en schoonmaakkosten en bijdragen voor eten en wassen. De kosten moeten bewoners uit eigen middelen betalen, net als de kosten voor persoonlijke activiteiten. De zorgkosten worden over het algemeen betaald uit een persoonsgebonden budget. Overige zorgkosten moeten worden gedekt uit de eigen zorgverzekering. Om een Herbergier voor alle groepen toegankelijk te maken, heeft elke herbergier de ruimte om een aantal mensen met enkel een AOW uitkering in huis nemen (www.herbergier.nl). De Huizen van de Ronde Tafel De King Arthur Groep, een zorgorganisatie voor mensen met dementie, heeft een kleinschalig woonzorgconcept ontwikkeld voor haar doelgroep. Dit concept, genaamd De Huizen van de Ronde Tafel, biedt een woonomgeving waar rekening wordt gehouden met ieders achtergrond en interesses. De partners en de familie worden betrokken bij de zorg. De naam verwijst naar de visie op zorg en wonen, waarbij iedereen als gelijken met elkaar in gesprek gaan aan een ronde tafel en iedereen gehoord wordt. In de huizen is sprake van een scheiding tussen wonen en zorg. In Hilversum is in de zomer van 2013 het eerste huis opgeleverd. In 2014 zullen nog twee oplevering plaatsvinden in Huizen en Hoogkarspel. De huizen bieden plaats aan maximaal 24 bewoners, waarbij iedereen een privé zit /slaapkamer heeft met sanitair en een voorraadkast. Daarnaast zijn er op de begane grond een aantal gemeenschappelijke ruimtes, zoals een eetkamer, bibliotheek en ontmoetingsruimte. De 24 uurs zorg wordt geboden door professionals (www.kingarthurgroep.nl). Schuilenburg: samen oud worden In Raalte kunnen echtparen, waarvan één van beiden kampt met dementie, op korte termijn samen blijven wonen. Er worden nieuwe ruime en comfortabele appartementen gebouwd die speciaal bestemd zijn voor oudere echtparen, waarvan minimaal één van beiden een indicatie voor zorg heeft. Schuilenberg is bedoeld 15

16 voor mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben om hun leven zo gewoon en zo zelfstandig mogelijk te kunnen blijven invullen. Naast senioren met geheugenproblemen kunnen ook jongeren met een lichamelijke of verstandelijke beperking in aanmerkingen voor een appartement. De appartementen zijn voorzien van alle veiligheidsvoorzieningen en toepassingen op het gebied van thuistechnologie. Bewoners kunnen op afroep ondersteuning vragen op het gebied van comfort en gezondheid. Zorg kan 24 uur per dag, 7 dagen per week geleverd worden. Naast de nieuw te bouwen appartementen zal er ook een kliniek van het Deventer Ziekenhuis worden gevestigd tegenover Schuilenburg (Salland Magazine, 2013). Dementie Woongroep in Keulen In Keulen wonen acht ouderen met dementie sinds 2010 in een woongroep, die gesitueerd is in een woonwijk waar ook 43 flats voor ouderen staan. Elke bewoner heeft een eigen kamer van 16 m2 en een afgescheiden patio. De bewoners delen de keuken en enkel andere gemeenschappelijke ruimtes. Zo kent het huis drie badkamers. De naasten van de bewoners hebben volledig zeggenschap over de keuze voor verpleegkundige diensten, de keuze voor nieuwe bewoners en de selectie van dagelijkse activiteiten (CECODHS Housing Europe, 2012). 4.4 Woonconcepten voor bemiddelde senioren Ook voor bemiddelde senioren zijn er verschillende nieuwe woonconcepten in Nederland gerealiseerd. De woon(zorg)concepten voor deze groep senioren komen veel met elkaar overeen. Een grote groep senioren heeft de mogelijkheid, door het hebben van een eigen hypotheekvrije woning, om hun vermogen in te zetten voor een andere woning. Ook veel notarissen wijzen op het feit dat inzet van het eigen vermogen voor een levensloopbestendige woning bijdraagt aan behoud van het familiekapitaal. De provincie Limburg heeft een marktverkenning uitgevoerd naar woonconcepten voor bemiddelde senioren en is gekomen tot het volgende onderscheid: Preventief en residentieel wonen Zowel in landelijke als stedelijke gebieden wonen kunnen bemiddelde senioren luxe wonen combineren met een zorgaanbod, zodat men daar ook met intensieve zorg kan blijven wonen. Daarbij worden woningen vaak gevestigd op bijzondere locaties of in bijzondere gebouwen (kasteel/klooster). Een levensloopbestendige buurt Door circa 500 geschikte huur en koopwoningen te concentreren in een buurt, waarbij een voorzieningenniveau in stand wordt gehouden ten aanzien van wonen, dienstverlening en zorg, kan worden ingespeeld op de wensen van senioren. Resort Ook zijn er ontwikkelingen waarbij senioren zelfstandig wonen in luxe woningen op het terrein van een verpleeg of verzorgingshuis. Door de nabijheid van zorg ervaren senioren een veilig gevoel. Geheel verzorgd wonen in een hotel Er zijn echter ook ouderen die graag zelfstandig willen wonen in de sfeer van een hotel, waarbij de verzorging en verpleging geheel geregeld is 16

17 Een voorbeeld van een preventief en residentieel woonconcept is De Golf en Countryclub Buitenhof in Lelystad. Het project richt zich op 55+, maar er geldt geen strikte leeftijdgrens. In het gebied worden sinds eind 2007 koopwoningen en appartementen gebouwd in een groene omgeving. In de woningen is het mogelijk om alle voorzieningen op de benedenverdieping te realiseren Daarnaast kunnen de woningen worden voorzien van domotica. Diverse voorzieningen worden aangelegd. Daarnaast wordt in het project samengewerkt met diverse zorginstellingen, zodat zorg op maat beschikbaar is voor bewoners (Companen, 2009). 17

18 Hoofdstuk 5. Ruimtelijke ordening Bij het realiseren van woonconcepten moet echter rekening worden gehouden met ruimtelijke ordeningsprocedures. Twee beleidsterreinen komen elkaar hierbij tegen. Enerzijds het wonen, met de afdeling ruimtelijke ordening, en anderzijds het beleidsterrein rond de zorg. In de praktijk blijken beide beleidsterreinen vaak niet met elkaar in de pas te lopen. Maar hoe zit dit eigenlijk precies? Welke kaders zijn er binnen ruimtelijke ordening? En hoe kunnen belemmerende factoren worden weggenomen? Dit hoofdstuk probeert hierin duidelijkheid te scheppen. 5.1 Landelijk beleid Op landelijk niveau spelen de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en het Bouwbesluit een rol bij het realiseren van woonconcepten van ouderen. De Wet ruimtelijke ordening regelt hoe de ruimtelijke plannen van het Rijk, provincies en gemeenten tot stand komen. Het Bouwbesluit is een wet die de minimum technische voorschriften voor alle bouwwerken, zoals woningen, kantoren en winkels weergeeft. Ook verbouwingen vallen onder deze wet. Hieronder worden beide wetten en hun uitwerking kort uiteengezet Wet ruimtelijke ordening De Wet ruimtelijke ordening regelt hoe de ruimtelijke plannen van alle overheden tot stand komen. De belangen van verschillende partijen en ruimteclaims worden in de wet goed afgewogen. Daarbij spelen het Rijk, provincies en gemeenten een rol. Veel taken en bevoegdheden op het gebied van ruimtelijk beleid zijn belegd bij provincies en gemeenten. Zo zijn gemeenten verantwoordelijk voor woningbouw en bedrijfslocaties. Voor woningbouw geldt dat gemeenten de ruimte krijgen om woningen te bouwen die aansluiten bij de wensen op lokaal niveau. Er gelden geen landelijke bouwafspraken meer. De provincies moeten ervoor zorgen dat er voldoende ruimte is voor landschap en natuur. Het Rijk is verantwoordelijk voor de nationale belangen, zoals kwaliteit lucht, water en bodem, en controleert op de plannen van gemeenten niet botsen van deze belangen (Rijksoverheid, 2013) Bouwbesluit In het Bouwbesluit 2012 zijn de minimum technische voorschriften voor gebouwen aangegeven, de bouwvoorschriften. Hierbij zijn eisen gesteld op het gebied van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu. Het Bouwbesluit geldt voor het bouwen en in stand houden alle bouwwerken. In enkele gevallen wordt onderscheid gemaakt in voorschriften voor nieuwbouw en bestaande bouw. Het Bouwbesluit 2012 kent 12 gebruiksfuncties met eigen bouwtechnische voorschriften. Hierbij moet onder meer gedacht worden aan de eis van minimaal één toilet per gebouw, met een minimale grenswaarde van één toilet voor elke 125 m2 (Rijksoverheid, 2013). 5.2 Gemeentelijk beleid rondom ruimtelijke ordening De rijksoverheid schept dus kaders waarbinnen gemeenten invulling kunnen geven aan hun gebiedsinrichting. Op gemeentelijk niveau spelen de volgende bouwregels een rol bij huisvesting: Bestemmingsplannen Welstandseisen Bouwverordeningen 18

19 Omgevingsvergunningen Bestemmingsplan Voor gemeenten is het bestemmingsplan het belangrijkste instrument voor de ruimtelijke ordening. Hierin leggen gemeenten vast waar en wat iemand mag bouwen, wat de omvang is van de bebouwing en waarvoor gebieden gebruikt mogen worden. Daarnaast bevat het bestemmingsplan regels en voorschriften voor een gebied. Als er verbouwd of gebouwd gaat worden moet het plan over het algemeen passen in het bestemmingsplan van de gemeente. Dit wordt getoetst bij de beoordeling van de vergunningsaanvraag. In een aantal gevallen mag er vergunningsvrij gebouwd worden (bijv. bij klein onderhoud of kleine dakkapel), en dan hoeft het plan niet in het bestemmingsplan te passen. Dit geldt echter niet als een gebouw een andere bestemming krijgt Welstandseisen Bouwplannen moeten daarnaast passen binnen de welstandsnota van de gemeente. In deze nota is vastgelegd aan welke voorwaarden een bouwplan moet voldoen, zodat het bouwwerk qua uiterlijk past in de omgeving. Welstandseisen worden vaak opgesteld voor een gebied. Als de gemeente geen welstandsnota heeft opgesteld, dan vindt er geen welstandstoetsing plaats. Het is dan verstandig om met omwonenden te praten over de plannen, om eventuele bezwaren tegen te gaan Bouwverordening Vaak moeten bouwplannen ook voldoen aan de gemeentelijke bouwverordening. De bouwverordening kent drie voorschriften; stedenbouwkundige voorschriften voorschriften om bouw op verontreinigde bodem te voorkomen procedurele welstandsvoorschriften (Rijksoverheid, 2013) Omgevingsvergunningen Bij bouwen of verbouwen is in de meeste gevallen een omgevingsvergunning nodig. Hieronder vallen 25 vergunningen op het gebied van bouwen, ruimte, natuur en milieu, zoals een bouwvergunning, sloopvergunning en milieuvergunning. De omgevingsvergunning is wettelijk geregeld in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en moet worden aangevraagd bij de gemeente. Binnen 8 weken beslist de gemeente of een omgevingsvergunning wordt verleend. Voor lastigere aanvragen geldt een periode van 6 maanden (Rijksoverheid, 2013). 5.3 Samenwerking afdelingen ruimtelijke ordening en zorg Voor het realiseren van woonconcepten, en dan met name woonconcepten met zorg, is het noodzakelijk dat binnen gemeenten een integrale aanpak en afstemming tussen de afdeling ruimtelijke ordening en de afdeling zorg, welzijn, etc. tot stand komt. Vroegtijdig overleg speelt daarbij een grote rol Instrumenten Kleinschalig wonen met zorg is soms lastig te realiseren. Met name de inpassing in het bestemmingsplan 19

20 leidt nogal eens tot problemen. Zorgaanbieders, woningcorporaties, gemeenten en burgers weten elkaar doorgaans wel te vinden. Maar omwonenden kunnen zich verzetten tegen nieuwe woonconcepten in hun buurt. Het is dus van belang dat gemeenten, zorgpartijen en woningcorporaties goed samenwerken om kleinschalig wonen een goede plek te geven in de ruimtelijke ordening. De Radboud Universiteit Nijmegen, Arcadis en Aedes Actiz Kenniscentrum Wonen Zorg hebben een handreiking ontwikkeld om de samenwerking tussen deze partijen te stroomlijnen. In de handreiking wordt uitgebreid besproken hoe gemeenten om kunnen gaan met initiatieven voor kleinschalige woonzorgcombinaties. Deze handreiking kan echter ook worden toegepast voor gemeenschappelijke woonconcepten Gemeenten hebben vier publiekrechtelijke instrumenten om kleinschalig wonen met zorg te realiseren: 1. Het beleidsplan Wmo 2. De structuurvisie op grond van de Wet ruimtelijke ordening 3. Het opstellen van nieuwe bestemmingsplannen 4. Het toepassen van één van de volgende regelingen: a. kruimelgevallenregeling b. ontheffings en wijzigingsbevoegdheden binnen bestaande bestemmingsplannen (Verhagen, Visser & de Kam, 2012) Beleidsplan Wmo Via het beleidsplan Wmo kunnen gemeenten hun beleid ten opzichte van kleinschalige woonzorgcombinaties kenbaar maken. Het belang van voldoende en goed verspreide woningen, geschikt voor zorg, kan in de Wmo worden uitgesproken (Verhagen, Visser & de Kam, 2012) Structuurvisie De tweede mogelijkheid, het opnemen van kleinschalige woonzorgcombinaties in de gemeentelijke structuurvisie kan op twee manieren plaatsvinden. Het kan als integraal onderdeel worden opgenomen in de structuurvisie, waardoor het een wettelijke status krijgt. Voor kleinere gemeenten kan het echter een te zwaar instrument zijn om het beleid kenbaar te maken. Deze gemeenten kunnen ervoor kiezen om het beleid te beschrijven in een thematische of aspect structuurvisie. Hiervoor gelden geen wettelijk voorgeschreven procedures. Gemeenten zijn niet verplicht om beleid over woonzorgcombinaties te formuleren. Volgens de auteurs van de handreiking is dit wel aan te raden, omdat gemeenten juridisch sterker staan wanneer hier beleid aan is gegeven. Ook verschaft het duidelijkheid, zowel intern als extern (Verhagen, Visser & de Kam, 2012) Bestemmingsplan Het bestemmingsplan vervult een cruciale rol bij het daadwerkelijk realiseren van kleinschalige woonzorgcombinaties. Niet alleen voor woonzorgcombinaties, maar ook voor het realiseren van woongroepen is het noodzakelijk om bestaande huizen aan te passen of nieuwe huizen te bouwen. Een omgevingsvergunning is daarbij vereist. Deze vergunning wordt alleen verstrekt als de plannen voldoen aan de eisen in het bestemmingsplan. Nieuwe bestemmingsplannen kunnen de vestiging van woonzorgcombinaties dus mogelijk maken. Het aanpassen van het bestemmingsplan is echter redelijk zwaar. Gemeenten kunnen er daarom de 20

Wonen in De IJsvogel

Wonen in De IJsvogel Wonen in De IJsvogel Inhoud Wonen in De IJsvogel 3 In vertrouwde handen 3 Verzorgd wonen 4 Huishouden, maaltijden en was Welzijnsactiviteiten Aanmelding verzorgd wonen Beschermd wonen 6 Woongroep Wonen,

Nadere informatie

Bewonerspanel Woonvormen

Bewonerspanel Woonvormen Interne Bedrijven, Gemeente Utrecht onderzoek@utrecht.nl / 030 286 1350 www.utrecht.nl/onderzoek Bewonerspanel Woonvormen Extra ruimte is belangrijkste wens voor toekomstige woning Bijna de helft van de

Nadere informatie

Wonen voor mensen met geheugenproblemen. assendelft

Wonen voor mensen met geheugenproblemen. assendelft Wonen voor mensen met geheugenproblemen assendelft Wonen zoals mensen thuis wonen Vreemd toch, dat gewone ouderenzorg zo bijzonder is geworden. In Herbergier Assendelft wonen mensen. Ze kijken televisie.

Nadere informatie

Zorg voor mensen. Ze voelt precies aan wat ik nodig heb.

Zorg voor mensen. Ze voelt precies aan wat ik nodig heb. Zorg voor mensen Ze voelt precies aan wat ik nodig heb. Het uitgangspunt van Vivantes is om senioren te helpen zichzelf in hun eigen kracht te zetten en zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving te wonen.

Nadere informatie

Compleet wonen in woonzorgcentrum Schavenweide

Compleet wonen in woonzorgcentrum Schavenweide Compleet wonen in woonzorgcentrum Appartementen gebouw B, C & D Woonzorgcentrum In november 2013 is het nieuwe geopend: een eigentijds woonzorgcentrum dat van alle gemakken is voorzien. Voor senioren een

Nadere informatie

Zorgcoöperatie Hoogeloon. Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant

Zorgcoöperatie Hoogeloon. Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant Zorgcoöperatie Hoogeloon Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant December 2011 Inleiding Bij het opzetten van een Platform Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant behoort de omschrijving van een zestal

Nadere informatie

Kleinschalig wonen Het Zonnehof Bovenkerk

Kleinschalig wonen Het Zonnehof Bovenkerk zonnehuisgroep amstelland Kleinschalig wonen Mijn man voelt zich echt thuis. Hij heeft zijn eigen kamer, maar brengt veel tijd door in de gezellige huiskamer met de andere bewoners. Elke dag helpt hij

Nadere informatie

Inleunwoningen. Woonzorgcentrum De Honinghoeve

Inleunwoningen. Woonzorgcentrum De Honinghoeve Inleunwoningen Woonzorgcentrum De Honinghoeve Inleiding Wilt u zelfstandig wonen, maar gebruik maken van voorzieningen die voor u het leven veiliger, comfortabeler en gezelliger maken? Woonzorgcentrum

Nadere informatie

uw persoonlijke keuze laurens Simeon en Anna

uw persoonlijke keuze laurens Simeon en Anna Simeon en Anna, uw persoonlijke keuze laurens Simeon en Anna Simeon en Anna Laurens Simeon en Anna is het bekende woonzorgcentrum in de deelgemeente Feijenoord, waar alles erop is gericht om tot op hoge

Nadere informatie

1. Woonzorgzone / woonservicegebied. 2. Serviceflat. 3. Verzorgingshuis. 4. Verpleeghuis. 5. Zorghotel. (Nieuwe) woonvormen voor senioren

1. Woonzorgzone / woonservicegebied. 2. Serviceflat. 3. Verzorgingshuis. 4. Verpleeghuis. 5. Zorghotel. (Nieuwe) woonvormen voor senioren (Nieuwe) woonvormen voor senioren Inhoud 1. Toelichting woonvormen 2. Hoe wonen senioren 3. Enige cijfers 4. Sociaal beheer 5. Voorbeeld Aedes/Actiz 6. Odensehuis: initiatieven mantelzorgers 7. Beschermd

Nadere informatie

Carinova. Woonzorg. Vertrouwd dichtbij. www.carinova.nl

Carinova. Woonzorg. Vertrouwd dichtbij. www.carinova.nl Carinova Woonzorg Vertrouwd dichtbij www.carinova.nl Wonen met zorg Carinova Woonzorg biedt wonen en zorg in zes woon- zorgcentra en twee verpleeghuizen. De woon- zorgcentra zijn Park Braband, De Diessenplas,

Nadere informatie

WONEN PLUS ZORG AAN HUIS HOGE VEER RIVIERZICHT HOGE VEER COMPLEX HET HOGE VEER

WONEN PLUS ZORG AAN HUIS HOGE VEER RIVIERZICHT HOGE VEER COMPLEX HET HOGE VEER HET HOGE VEER WONEN PLUS ZORG AAN HUIS HOGE VEER RIVIERZICHT HOGE VEER COMPLEX U wilt graag zo lang en zo goed mogelijk voor uzelf kunnen zorgen. U wilt de touwtjes in eigen handen houden. Dat begrijpen

Nadere informatie

Compleet wonen in Schavenweide

Compleet wonen in Schavenweide Compleet wonen in Wonen in In november 2013 is het nieuwe geopend: een eigentijds woonzorgcentrum dat van alle gemakken is voorzien. Voor senioren een prachtige en veilige plek om te wonen. bestaat uit

Nadere informatie

Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043

Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043 Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043 Inleiding De overheid heeft besloten over te gaan het scheiden van de financiering van wonen en zorg. De overheid heeft ook besloten tot hervormingen van

Nadere informatie

Geniet van uw oude dag in uw eigen woonomgeving

Geniet van uw oude dag in uw eigen woonomgeving Geniet van uw oude dag in uw eigen woonomgeving Reginahof Steenbergen Middenwal 1 4651 EB Steenbergen De gemeente Steenbergen, gelegen in West Brabant, is een kleine veilige gemeente met zo n 24.000 inwoners.

Nadere informatie

woonzorgcentrum Verhuur woningen

woonzorgcentrum Verhuur woningen woonzorgcentrum Verhuur woningen [2] Verhuur woningen Algemeen Woonzorgcentrum Rosengaerde beheert en exploiteert woningen op een aantal locaties. Het betreffen de navolgende woonzorgcomplexen: Schoolstraat

Nadere informatie

Scheiden van wonen en zorg

Scheiden van wonen en zorg Scheiden van wonen en zorg Een nieuwe koers voor welzijn en zorg 14 november 2012 Themadag Commissie Ouderenzorg Religieuzen Carla Cornuit Inleiding Carla Cornuit: bestuurder LuciVer LuciVer Een kleinschalige

Nadere informatie

Fokus, de regie in eigen hand! Wonen met ADL-assistentie in een Fokuswoning

Fokus, de regie in eigen hand! Wonen met ADL-assistentie in een Fokuswoning Fokus, de regie in eigen hand! Wonen met ADL-assistentie in een Fokuswoning Fokus is vrijheid Hebt u een ernstige fysieke beperking, maar wilt u wel zelf bepalen wat u doet en hoe u leeft? Dat kan in een

Nadere informatie

Carintreggeland Huis Bellinckborg Hengelo

Carintreggeland Huis Bellinckborg Hengelo Verzorgd Als Thuis Carintreggeland Huis Bellinckborg Hengelo 2 Welkom! Prettig wonen is u thuis voelen. Met de spullen waar u aan gehecht bent, tussen de mensen die u kent. In een vertrouwde omgeving,

Nadere informatie

Opmars van de deeleconomie

Opmars van de deeleconomie www.romagazine.nl Jaargang 33 nr. 7-8 juli 2015 Opmars van de deeleconomie Ruimtewinst en beter leefmilieu Gekoppelde warmtenetwerken Duurzaam met regionale stadswarmtenetten Gert-Jan Buitendijk Stedelijke

Nadere informatie

Rapport sluiting verzorgingshuizen

Rapport sluiting verzorgingshuizen Rapport sluiting verzorgingshuizen ActiZ is een ondernemende branchevereniging die haar leden faciliteert om een gezonde onderneming te kunnen exploiteren die hoogwaardige zorg en ondersteuning biedt.

Nadere informatie

Nu is van u. Vivent De Hooghe Clock

Nu is van u. Vivent De Hooghe Clock Nu is van u. Ontm oetin in de gsplek w w w wijk.vive nt.n l Vivent De Hooghe Clock Vivent De Hooghe Clock Open en gastvrij. Een plek waar iedereen welkom is. Dat is typisch Vivent De Hooghe Clock. Wie

Nadere informatie

Carintreggeland Huis Eltheto Rijssen

Carintreggeland Huis Eltheto Rijssen Verzorgd Als Thuis Carintreggeland Huis Eltheto Rijssen 2 Welkom! Prettig wonen is u thuis voelen. Met de spullen waar u zich aan hecht, tussen de mensen die u kent. In een vertrouwde omgeving, waar alles

Nadere informatie

De Molenberg. Dagcentrum Woonzorgcentrum Appartementen te huur Verpleeghuis Groepswonen. Wonen Welzijn Zorg en behandeling

De Molenberg. Dagcentrum Woonzorgcentrum Appartementen te huur Verpleeghuis Groepswonen. Wonen Welzijn Zorg en behandeling De Molenberg Dagcentrum Woonzorgcentrum Appartementen te huur Verpleeghuis Groepswonen Wonen Welzijn Zorg en behandeling Welkom in De Molenberg In het centrum van Groenlo, nabij parken en winkels, ligt

Nadere informatie

Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz

Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz 31-3-2015 Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz Over dit onderzoek pagina 1 Opvallende resultaten pagina 2 Over de samenstelling van de respondenten pagina 3 1. Over dit onderzoek Dit onderzoek

Nadere informatie

Een rijk verenigingsleven, knus en kleinschalig, middenin Rijsbergen. Rijserf. Avoord. Zorg en Wonen. Zoals u het wenst

Een rijk verenigingsleven, knus en kleinschalig, middenin Rijsbergen. Rijserf. Avoord. Zorg en Wonen. Zoals u het wenst Een rijk verenigingsleven, knus en kleinschalig, middenin Rijsbergen Rijserf Avoord Zorg en Wonen Zoals u het wenst 1 Welkom in rijserf Een eenvoudige keuze 4 Meer dan thuis 4 Alles bij de hand 4 Genoeg

Nadere informatie

Ambthuis. Wonen Welzijn Zorg en behandeling. Woonzorgcentrum. Appartementen te huur. Groepswonen

Ambthuis. Wonen Welzijn Zorg en behandeling. Woonzorgcentrum. Appartementen te huur. Groepswonen Ambthuis Woonzorgcentrum Appartementen te huur Groepswonen Wonen Welzijn Zorg en behandeling Welkom in het Ambthuis In het centrum van het stadje Bredevoort staat het Ambthuis. Wonen in het Ambthuis betekent

Nadere informatie

Wat kunnen wij u bieden?

Wat kunnen wij u bieden? Wat kunnen wij u bieden? Wonen, Welzijn & Zorg bij 1 Wat ons bezighoudt Van tijd tot tijd bereiken ons vragen van mensen of wij een bepaalde dienst of bepaalde zorg kunnen leveren. Soms is het een vraag

Nadere informatie

Wonen met zorg. Een warm thuisgevoel in een luxe, comfortabele en veilige woonomgeving

Wonen met zorg. Een warm thuisgevoel in een luxe, comfortabele en veilige woonomgeving Wonen met zorg Een warm thuisgevoel in een luxe, comfortabele en veilige woonomgeving Het creëren van een luxe en comfortabele woonomgeving voor de bewoners waarbij het thuisgevoel en de persoonlijke (zorg)wensen

Nadere informatie

DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE

DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE Utrecht, oktober 2006 Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Werkprogramma Wonen met Dementie 1 Hugo van Waarde, Werkprogramma Wonen met Dementie

Nadere informatie

Woonzorgcentrum Humanitas Hengelo

Woonzorgcentrum Humanitas Hengelo Woonzorgcentrum Humanitas Hengelo 2 Welkom! Prettig wonen is je thuis voelen. Met de spullen waar u aan hecht, tussen de mensen die u kent. In een vertrouwde omgeving, waar alles aanwezig is om zo zelfstandig

Nadere informatie

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Factsheet AWBZ, 24 februari 2014 AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Het Rijk draagt op 1 januari 2015 een deel van de zorg voor ouderen, chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

Wonen met zorg. Individueel of kleinschalig groepswonen

Wonen met zorg. Individueel of kleinschalig groepswonen 0348-44 17 14 Wonen met zorg Individueel of kleinschalig groepswonen Een thuis voor ouderen. Met zelfstandigheid waar mogelijk. En precies de zorg die nodig is. Welkom bij De Rijnhoven. info@rijnhoven.nl

Nadere informatie

Wonen bij Berkenhove. Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Wat biedt Berkenhove u? Waar vindt u Berkenhove? Hoe meldt u zich aan?

Wonen bij Berkenhove. Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Wat biedt Berkenhove u? Waar vindt u Berkenhove? Hoe meldt u zich aan? Wonen, welzijn en zorg onder één dak Wat biedt u? Waar vindt u? Hoe meldt u zich aan? Wekelijks verse bloemen bij Eens per week is er een bloemenkraam in de hal. Verder vindt u vlakbij appartementencomplex

Nadere informatie

Zorg Thuis. Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN

Zorg Thuis. Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN Zorg Thuis Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN Telefoon algemeen (0529) 431541 Telefoon keuken (0529) 432514 Fax (0529) 432937 e-mail Internet Info@rosengaerde.nl www.rosengaerde.nl

Nadere informatie

Zelfstandig Zorgwonen

Zelfstandig Zorgwonen Zelfstandig zorgwonen, dat was precies wat ik zocht Zelfstandig Zorgwonen Dat is zelfstandig wonen met de gerustheid van zorg en services dichtbij. Ewoud. Uw nieuwe vertrouwde thuis. www.vechtenijssel.nl

Nadere informatie

CIZ-indicaties als basis voor de prognose

CIZ-indicaties als basis voor de prognose 1 CIZ-indicaties als basis voor de prognose Onze prognose van de ontwikkeling van de vraag naar zorg met verblijf is gebaseerd op indicatiecijfers van het CIZ, de verdeling van de zorgconsumptie over verschillende

Nadere informatie

Mariënhof. Groepswonen. Wonen Welzijn Zorg en behandeling

Mariënhof. Groepswonen. Wonen Welzijn Zorg en behandeling Mariënhof Groepswonen Wonen Welzijn Zorg en behandeling Welkom in Mariënhof Mariënhof ligt aan de Lievelderweg in Lichtenvoorde. Naast Mariënhof staan woningen en in de buurt zijn bedrijven gevestigd.

Nadere informatie

B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x

B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x Toelichting bij nut en noodzaak van het realiseren van een kleinschalig

Nadere informatie

DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE

DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE Utrecht, oktober 2007 Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Hugo van Waarde, Alzheimer Nederland Monique Wijnties, Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg

Nadere informatie

Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo):

Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo): Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo): Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ): Collectieve Volksverzekering voor ziektekostenrisico s, waarvoor je je niet individueel kunt

Nadere informatie

Samen beter in Transwijk Wonen, welzijn en zorg in Utrecht - Kanaleneiland

Samen beter in Transwijk Wonen, welzijn en zorg in Utrecht - Kanaleneiland Samen beter in Transwijk Wonen, welzijn en zorg in Utrecht - Kanaleneiland Met kleinzoon Stijn trekt meneer Zijlstra er vroeg op uit. Samen vangen ze die snoekbaars wel. Wonen bij Vecht en IJssel betekent

Nadere informatie

Den Hoogenban, uw persoonlijke keuze. laurens DEN HOOGENBAN

Den Hoogenban, uw persoonlijke keuze. laurens DEN HOOGENBAN Den Hoogenban, uw persoonlijke keuze laurens DEN HOOGENBAN Den Hoogenban Laurens Den Hoogenban is een woonzorglocatie voor ouderen, die is gelegen in de wijk Overschie. De locatie kenmerkt zich door de

Nadere informatie

Veranderingen in delangdurige zorg, toegespitst op de begeleiding

Veranderingen in delangdurige zorg, toegespitst op de begeleiding Veranderingen in delangdurige zorg, toegespitst op de begeleiding Astrid Buis Stijgende kosten zorg Vergrijzing Vereenzaming Professionalisering Individualisering Bureaucratisering Wet- en regelgeving

Nadere informatie

Wonen bij Sprengenhof

Wonen bij Sprengenhof Wonen, welzijn en zorg onder één dak Wat biedt u? Waar vindt u? Hoe meldt u zich aan? Dorps karakter en winkels op loopafstand Aan de rand van het dorp Ugchelen vindt u in een kleinschalige woonwijk woonzorgcentrum.

Nadere informatie

Wim Wensing. Corporatie Congres - USP 16 mei 2013

Wim Wensing. Corporatie Congres - USP 16 mei 2013 Wim Wensing Corporatie Congres - USP 16 mei 2013 AMVEST: AANDEELHOUDERS, STRUCTUUR EN KLANTEN Aandeelhouders (PfZW en AEGON) Amvest Amvest Development 800 woningen in ontwikkeling (stand 31-12-2012) Development

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Hoe word ik als cliënt geïnformeerd over de veranderingen? Met een brief van de gemeente Met een persoonlijk gesprek in 2015

Nadere informatie

Uit zorg voor elkaar

Uit zorg voor elkaar Informatiegids Uit zorg voor elkaar Oprechte aandacht voor elkaar en zorg uit een goed hart. Zo zullen veel bewoners hun ervaringen met Westerkim en Horizon samenvatten. Voor de meesten van hen was de

Nadere informatie

VRAGENLIJST BEHOEFTEONDERZOEK

VRAGENLIJST BEHOEFTEONDERZOEK VRAGENLIJST BEHEFTENDERZEK Beste deelnemer, Met Beste deze deelnemer, vragenlijst stellen wij u een aantal vragen over uw n op het gebied van zorg, wonen en welzijn. Wat denkt u nodig te hebben om zo lang

Nadere informatie

Marketing van het verzorgingshuis

Marketing van het verzorgingshuis Marketing van het verzorgingshuis Het was nooit een probleem; de klant kwam vanzelf. Het verzorgingshuis was wellicht geen aanlokkelijk vooruitzicht, maar wel een dankbaar alternatief als thuis wonen niet

Nadere informatie

WELKOM BIJ LUCIVER! Heeft u na het lezen van deze brochure nog vragen. Laat het ons horen. Wij staan graag voor u klaar!

WELKOM BIJ LUCIVER! Heeft u na het lezen van deze brochure nog vragen. Laat het ons horen. Wij staan graag voor u klaar! WELKOM BIJ LUCIVER! LuciVer is een kleinschalige organisatie voor welzijn, zorg en wonen. Wij zijn er voor ouderen die door verlies van lichamelijke en/of geestelijke mogelijkheden zorg of ondersteuning

Nadere informatie

Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting

Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting 1 2 Inhoud 1. Aanleiding 5 2. Wonen en leven in Pijnacker-Nootdorp 6 3. Waar en hoe wonen de 55-plussers? Tevredenheid met woning en woonomgeving

Nadere informatie

Joachim en Anna, uw persoonlijke keuze. laurens JOACHIM EN ANNA

Joachim en Anna, uw persoonlijke keuze. laurens JOACHIM EN ANNA Joachim en Anna, uw persoonlijke keuze laurens JOACHIM EN ANNA Joachim en Anna Laurens Joachim en Anna is een gezellig woonzorgcentrum aan de Slinge in Rotterdam. Er heerst een ongedwongen en open sfeer.

Nadere informatie

VPT in de WMO. ZBz Partners Wij maken zorg gezond!

VPT in de WMO. ZBz Partners Wij maken zorg gezond! VPT in de WMO VPT in de Wijk 2 VPT in de Wijk is een volwaardig alternatief voor intramuraal wonen (verzorgingshuiszorg) In 2009 heeft het zorgkantoor aan Evean gevraagd om een oplossing te bedenken voor

Nadere informatie

Woonzorgcentrum Herinckhave Hengelo

Woonzorgcentrum Herinckhave Hengelo Woonzorgcentrum Herinckhave Hengelo 2 Welkom! Prettig wonen is je thuis voelen. Met de spullen waar u aan hecht, tussen de mensen die u kent. In een vertrouwde omgeving, waar alles aanwezig is om zo zelfstandig

Nadere informatie

Carintreggeland Huis t Gerbrand Hengelo

Carintreggeland Huis t Gerbrand Hengelo Verzorgd Als Thuis Carintreggeland Huis t Gerbrand Hengelo 2 Welkom! Prettig wonen is u thuis voelen. Met de spullen waar u aan gehecht bent, tussen de mensen die u kent. In een vertrouwde omgeving, waar

Nadere informatie

Bijlage 5. Wonen met zorg, Ouderenhuisvesting

Bijlage 5. Wonen met zorg, Ouderenhuisvesting Bijlage 5. Wonen met zorg, Ouderenhuisvesting 4.1 Analyse Meer mensen met vraag naar zorg en ondersteuning De komende jaren zal de groep mensen met beperkingen als gevolg van ouderdom toenemen. Dit heeft

Nadere informatie

Laverhof biedt een breed pakket aan zorg- en dienstverlening aan ouderen in Schijndel, Heeswijk-Dinther en omgeving. Leven als thuis is het motto en

Laverhof biedt een breed pakket aan zorg- en dienstverlening aan ouderen in Schijndel, Heeswijk-Dinther en omgeving. Leven als thuis is het motto en Algemene informatie Laverhof biedt een breed pakket aan zorg- en dienstverlening aan ouderen in Schijndel, Heeswijk-Dinther en omgeving. Leven als thuis is het motto en de belofte van Laverhof. Wonen bij

Nadere informatie

De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg

De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg Grande conference 2014 Henri Plagge, arts M&G MCM Voorzitter Raad van Bestuur De Zorgboog Zorgboog Voor alle generaties;

Nadere informatie

Wonen bij De Loohof. Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Wat biedt De Loohof u? Waar vindt u De Loohof? Hoe meldt u zich aan?

Wonen bij De Loohof. Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Wat biedt De Loohof u? Waar vindt u De Loohof? Hoe meldt u zich aan? Wonen, welzijn en zorg onder één dak Wat biedt u? Waar vindt u? Hoe meldt u zich aan? Rustig wonen aan de rand van Apeldoorn Wilt u op een prachtige locatie en tegelijkertijd vlakbij allerlei voorzieningen

Nadere informatie

De Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland vast te stellen als volgt:

De Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland vast te stellen als volgt: 15 april 2009 - zaaknummer 2008-011526 Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND Gelet op artikel 1.2, derde lid, van de Subsidieregeling

Nadere informatie

c A R i N T R E G G E L A N D H u i s T GERBRAND H E N G E LO

c A R i N T R E G G E L A N D H u i s T GERBRAND H E N G E LO carintreggeland huis T GERBRAND HENGELO Een warme sfeer in een modern jasje. Van harte welkom! Wilt u graag wonen in een mooi en comfortabel appartement? Vindt u een gezellige en veilige woonomgeving belangrijk?

Nadere informatie

Ik, bepaal zelf wel hoe ik leef

Ik, bepaal zelf wel hoe ik leef Ik, bepaal zelf wel hoe ik leef Welkom bij De Goede Zorg Zelf zorg kiezen Bij De Goede Zorg kiest u zelf de zorg of hulp die u nodig heeft. Onze dienstverlening is erop gericht dat u zo lang mogelijk zelfstandig

Nadere informatie

MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen

MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen Hoe zou u als senior willen wonen? MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen Samen wonen en samen delen MeerSaam is de naam voor een nieuw landelijk initiatief om alleenstaande

Nadere informatie

Als thuis blijven wonen moeilijk wordt

Als thuis blijven wonen moeilijk wordt Als thuis blijven wonen moeilijk wordt Herent-Winksele-Veltem-Beisem Het is ieders droom om zo lang mogelijk op een zelfstandige manier thuis te blijven wonen. In elk leven komt er echter een moment waarop

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld. Pagina 1 van 5

Praktijkvoorbeeld. Pagina 1 van 5 Toekomst verzorgingshuizen: complexiteit exploitatie zorg- en dienstverlening vaak over het hoofd gezien Vooral kleine verzorgingshuizen krijgen het lastig Door de extramuralisering van de zorgzwaartepakketten

Nadere informatie

Zonder zorgen, met zorg omgeven

Zonder zorgen, met zorg omgeven Zonder zorgen, met zorg omgeven Polder Résidence Kleinschalig woonzorgcomplex voor dementerenden Stoomweg 62, 1764 ND Breezand tel: 0223-860154 Jennifer Hofmeijer mobiel: 06 41321779 www.polderresidence.nl

Nadere informatie

Zorg en dienstverlener voor senioren in Heerhugowaard

Zorg en dienstverlener voor senioren in Heerhugowaard Zorg en dienstverlener voor senioren in Heerhugowaard De Pieter Raat Stichting Dolomiet 2 1703 DX Heerhugowaard 072 576 72 00 info@dprs.nl / www.dprs.nl De Pieter Raat Stichting De Pieter Raat Stichting

Nadere informatie

iage is een Europees samenwerkingsverband van landen en regio s rondom de Noordzee die te maken hebben met krimp en vergrijzing.

iage is een Europees samenwerkingsverband van landen en regio s rondom de Noordzee die te maken hebben met krimp en vergrijzing. Kenniscentrum NoorderRuimte 22 mei 2014 iage is een Europees samenwerkingsverband van landen en regio s rondom de Noordzee die te maken hebben met krimp en vergrijzing. Kenniscentrum NoorderRuimte 22/5/2014

Nadere informatie

samenvatting WOONZORGVISIE GEERTRUIDENBERG Woonzorgvisie Geertruidenberg 4 maart 2015 Pagina 1

samenvatting WOONZORGVISIE GEERTRUIDENBERG Woonzorgvisie Geertruidenberg 4 maart 2015 Pagina 1 samenvatting WOONZORGVISIE GEERTRUIDENBERG Woonzorgvisie Geertruidenberg 4 maart 2015 Pagina 1 Inleiding In de gemeente Geertruidenberg staan al geruime tijd woonzorgcomplexen op de nominatie om herontwikkeld

Nadere informatie

BESCHERMD WONEN MET ZEER INTENSIEVE ZORG, VANWEGE SPECIFIEKE AANDOENINGEN, MET DE NADRUK OP BEGELEIDING (voorheen ZZP 7)

BESCHERMD WONEN MET ZEER INTENSIEVE ZORG, VANWEGE SPECIFIEKE AANDOENINGEN, MET DE NADRUK OP BEGELEIDING (voorheen ZZP 7) BESCHERMD WONEN MET ZEER INTENSIEVE ZORG, VANWEGE SPECIFIEKE AANDOENINGEN, MET DE NADRUK OP BEGELEIDING (voorheen ZZP 7) GEBRUIKERSINFORMATIE ZORGPROFIELEN V&V PROTEION 1 2 Inleiding In de kleinschalige

Nadere informatie

iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zelfstandig kan blijven wonen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met beperkingen

iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zelfstandig kan blijven wonen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met beperkingen Gemeente Almelo Gemeente Almelo De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zorgt ervoor dat iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zelfstandig kan blijven wonen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met

Nadere informatie

Veranderingsprocessen en vernieuwing in het sociale domein. Marike Hafkamp, MSc Apeldoorn, 30 oktober 2014

Veranderingsprocessen en vernieuwing in het sociale domein. Marike Hafkamp, MSc Apeldoorn, 30 oktober 2014 Veranderingsprocessen en vernieuwing in het sociale domein Marike Hafkamp, MSc Apeldoorn, 30 oktober 2014 1 De landelijke ontwikkelingen Regeerakkoord: Decentralisaties naar gemeenten: 1. AWBZ begeleiding,inkomensondersteuning,

Nadere informatie

Brandveilig van zorg naar wonen

Brandveilig van zorg naar wonen Brandveilig van zorg naar wonen Lieuwe de Witte lwi@nieman.nl Opbouw Doelstellingen brandveiligheid Wat houdt scheiden wonen en zorg in? Wonen en zorg vanuit het Bouwbesluit Consequenties scheiden wonen

Nadere informatie

Dagbesteding Psychogeriatrie

Dagbesteding Psychogeriatrie Dagbesteding Psychogeriatrie Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN Telefoon algemeen (0529) 431541 Telefoon keuken (0529) 432514 Fax (0529) 432937 e-mail Internet Info@rosengaerde.nl

Nadere informatie

workshop C Bouwen voor de leefstijlen van de nieuwe ouderen uitgevoerd door: 2by4-architects: Remko Remijnse & Rocco Reukema datum: 12 juni 2012

workshop C Bouwen voor de leefstijlen van de nieuwe ouderen uitgevoerd door: 2by4-architects: Remko Remijnse & Rocco Reukema datum: 12 juni 2012 workshop C Bouwen voor de leefstijlen van de nieuwe ouderen uitgevoerd door: : Remko Remijnse & Rocco Reukema datum: 12 juni 2012 inhoud workshop - Introductie: twee ontwikkelingen - Bouwen voor leefstijlen

Nadere informatie

Expeditie Begonia: naar meer variatie in wonen en zorg. 15 juni 2015 Congres Samen vernieuwen in de Wmo

Expeditie Begonia: naar meer variatie in wonen en zorg. 15 juni 2015 Congres Samen vernieuwen in de Wmo Expeditie Begonia: naar meer variatie in wonen en zorg 15 juni 2015 Congres Samen vernieuwen in de Wmo Expeditie Begonia: niet achter de geraniums. Meer variatie in woonvormen nodig om langer thuis te

Nadere informatie

De Pol. Woonzorgcentrum

De Pol. Woonzorgcentrum Woonzorgcentrum De Pol In het nieuwe en eigentijdse woonzorgcentrum De Pol staat comfortabel wonen voorop! Met mogelijkheden om anderen te ontmoeten of om de rust te zoeken. Alleen of met uw naaste, familie

Nadere informatie

Wonen met zorg en dienstverlening bij Het Spectrum

Wonen met zorg en dienstverlening bij Het Spectrum Wonen Wonen met zorg en dienstverlening bij Het Spectrum ZORG MET AANDACHT, AANDACHT MET ZORG! Wonen bij Het Spectrum In Dordrecht heeft Het Spectrum meerdere woonlocaties voor mensen van 55 jaar en ouder.

Nadere informatie

BOUWBULLETIN Selwerd/Patrimonium

BOUWBULLETIN Selwerd/Patrimonium N BOUWBULLETIN Selwerd/Patrimonium Mei 2014 Beste lezer, Met dit bulletin informeren wij u over de bouwontwikkelingen rondom ZINN locatie Patrimonium. In 2013 heeft ZINN samen met Woningstichting Patrimonium

Nadere informatie

Gelukkig kunnen we nog alles zelf

Gelukkig kunnen we nog alles zelf Gelukkig kunnen we nog alles zelf 1. Inleiding Senioren willen vooral prettig wonen. Met zorg op maat als dat nodig is. De ouderen van nu hebben een zeer uitgesproken voorkeur om zelfstandig te blijven.

Nadere informatie

GARANTWONINGEN WZH Hoge Veld

GARANTWONINGEN WZH Hoge Veld GARANTWONINGEN WZH Hoge Veld Zelfstandig wonen met zorg, service en gemak WZH Hoge Veld gelegen aan de Laan van Wateringse Veld in Den Haag, tussen Rijswijk en Wateringen, biedt Garantwoningen voor ouderen

Nadere informatie

Zelfstandig wonen midden in de gemeenschap

Zelfstandig wonen midden in de gemeenschap Zelfstandig wonen midden in de gemeenschap Haps Centraal in Haps ligt de SchitteRing. Een kleinschalige woonvorm met een eigentijds, sfeervol karakter en een sterke binding met de dorpsgemeenschap. Dankzij

Nadere informatie

De weg naar zorg Zorgkantoren Coöperatie VGZ

De weg naar zorg Zorgkantoren Coöperatie VGZ De weg naar zorg Zorgkantoren Coöperatie VGZ 1 www.vgz-zorgkantoren.nl 1Inleiding 2015 1. Inleiding 1 2. Hoe krijgt u Wlz-zorg? 3 3. Hoe wilt u de Wlz-zorg geleverd hebben? 5 4. Wat is uw eigen bijdrage?

Nadere informatie

De kijk op. zelfstandigheid in zorg

De kijk op. zelfstandigheid in zorg De kijk op zelfstandigheid in zorg Inhoudsopgave Welkom bij Carintreggeland 7 Meld en Zorg Centrale 7 Indicatie aanvragen 7 Zorgzwaartepakketten (ZZP) 8 Lid worden 8 Hulpmiddelen 8 Kwaliteit 9 Cliëntenraad

Nadere informatie

t Talma Wonen Welzijn Zorg en behandeling Eind 2015 klaar voor bewoning

t Talma Wonen Welzijn Zorg en behandeling Eind 2015 klaar voor bewoning t Talma Groepswonen voor mensen met dementie of een somatische (lichamelijke) aandoening Eind 2015 klaar voor bewoning Wonen Welzijn Zorg en behandeling Welkom in t Talma Midden in het centrum van Laren,

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Inovum

Mantelzorgbeleid Inovum Paginanummer: 1 / 5 Mantelzorgbeleid Inovum 1. Doel Geven van duidelijkheid over wie mantelzorgers zijn, wat het verschil is tussen mantelzorgers en vrijwilligers en hoe Inovum en mantelzorgers elkaar

Nadere informatie

wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief

wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief scheiden van Verblijf van wonen naar Wonen en zorg & van verblijf naar wonen door extramuralisering en scheiden wonen/zorg Programma Doel van vandaag Meer grip

Nadere informatie

Samenwerking tussen Stichting Elisabeth en Thuiszorg Breda

Samenwerking tussen Stichting Elisabeth en Thuiszorg Breda Zorghotel Breda Samenwerking tussen Stichting Elisabeth en Thuiszorg Breda Februari 2006 Antoinette Bolscher, RIGO Research en Advies Stichting Elisabeth en Stichting Thuiszorg Breda hebben gezamenlijk

Nadere informatie

De Morgenster. Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje. Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1

De Morgenster. Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje. Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1 De Morgenster Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1 Inleiding Er is in Groningen en omgeving behoefte gebleken aan diverse woongroepen voor mensen

Nadere informatie

Aesopus, uw persoonlijke keuze. laurens Aesopus

Aesopus, uw persoonlijke keuze. laurens Aesopus Aesopus, uw persoonlijke keuze laurens Aesopus Aesopus Laurens Aesopus is een woonbehandelcentrum voor ouderen met psychiatrische problemen en fysieke beperkingen, met veelal ook een verslavingsachtergrond.

Nadere informatie

Kennismaking met Woonzorgcentrum

Kennismaking met Woonzorgcentrum Kennismaking met Woonzorgcentrum Hof van Batenstein Hof van Batenstein, dicht bij u in de buurt In Vianen kunt u zorg krijgen die bij u past. Dit kan bij u thuis zijn of in Hof van Batenstein, in uw eigen

Nadere informatie

Vredense Hof. Wonen Welzijn Zorg en behandeling. Dagopvang speciaal. Woonzorgcentrum. Appartementen te huur. Groepswonen

Vredense Hof. Wonen Welzijn Zorg en behandeling. Dagopvang speciaal. Woonzorgcentrum. Appartementen te huur. Groepswonen Vredense Hof Dagopvang speciaal Woonzorgcentrum Appartementen te huur Groepswonen Wonen Welzijn Zorg en behandeling Welkom in de Vredense Hof Aan de oostelijke rand van Winterswijk nabij weilanden en de

Nadere informatie

Wonen in Mariahof en Scholtenhof 1

Wonen in Mariahof en Scholtenhof 1 Wonen in Mariahof en Scholtenhof 1 Wonen met zorg goede zorg die vertrouwd voelt Welkom bij Zorgfederatie Oldenzaal. Wij zijn een kleinschalige, plaatselijke organisatie voor mensen uit Oldenzaal en omgeving.

Nadere informatie

Regio Noord. stichting voor gereformeerde zorg en ondersteuning aan mensen met een handicap

Regio Noord. stichting voor gereformeerde zorg en ondersteuning aan mensen met een handicap Regio Noord stichting voor gereformeerde zorg en ondersteuning aan mensen met een handicap Mensen met mogelijkheden Sprank is een landelijke stichting voor zorg, begeleiding en ondersteuning aan mensen

Nadere informatie

Wonen in Eigen Haard

Wonen in Eigen Haard Wonen in Eigen Haard Eigen Haard is een gezellig woonzorgcentrum in het centrum van Zwanenburg. Verschillende voorzieningen liggen op loopafstand in de nabij gelegen winkelstraat met vele gezellige winkels

Nadere informatie