Essay 3. Professioneel Meesterschap MBO

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Essay 3. Professioneel Meesterschap MBO"

Transcriptie

1 Professioneel Meesterschap MBO ROC Nova College ICT Academie Tom Hogendoorn ovu00436 Begeleidende docenten: Dr. Eline Raaphorst Drs. Rika Schut MLD D E P I R A M I D E V A N M A S L O W O N D E R S T E B O V E N B R E I N O N D E R Z O E K B E Z I E N D O O R E E N M U L T I F O C A L E T H E O R E T I S C H E B R I L Essay 3 Essay naar aanleiding van het hoorcollege van dr. Lydia Krabbendam

2 De piramide van Maslow ondersteboven Breinonderzoek bezien door de multifocale theoretische bril Inleiding: Ons brein is hot. De laatste jaren verschijnen er aan de lopende band boeken en artikelen met de laatste ontdekkingen uit neurologisch onderzoek. Deze ontdekkingen hebben al veel nieuwe en vaak verrassende inzichten opgeleverd. Zo blijkt bijvoorbeeld dat de hersenen zich tot ver in de adolescentie blijven ontwikkelen en dat tussen jongens en meisjes de hersenontwikkeling verschillend verloopt (Jolles, 2007). De media gaan echter meestal niet erg genuanceerd om met het nieuws op dit gebied, wat leidt tot krantenkoppen die de onderzoeksresultaten gechargeerd onder de aandacht van het grote publiek proberen te brengen. Een sprekend voorbeeld hiervan is een krantenkop uit Het Parool: Puberbrein kan niet plannen (Pen, 2007). Het gevaar bestaat dat hierdoor de nieuwe inzichten te gemakkelijk vanuit het laboratorium direct naar het onderwijs vertaald worden, zonder dat goed is onderzocht of deze inzichten in de praktijk ook bruikbaar zijn (Meent, 2011). Het is daarom zinvol om voor nieuwe theorieën die voortkomen uit hersenonderzoek een verbinding te zoeken met bestaande theorieën uit de educatieve psychologie of pedagogiek. Als blijkt dat bestaande en nieuwe onderzoeksresultaten elkaar versterken, dan geeft het meer vertrouwen dat deze resultaten in de onderwijspraktijk goed toepasbaar zijn. Ter illustratie is hieronder de samenhang uitgewerkt tussen piramide van Maslow en de ontwikkeling en opbouw van de hersenen. De piramide van Maslow: Maslow publiceerde zijn Theory of human motivation in 1943 en is bekend geworden om zijn behoeftepiramide. Maslow zag in de menselijke behoeften een hiërarchische opbouw. In zijn theorie stelt hij dat mensen eerst de lagere, primaire behoeften moeten vervullen, voordat de hogere orde behoeften aan bod komen. Aan de basis van de piramide staan achtereenvolgens de lichamelijke behoeften en de behoefte aan veiligheid en geborgenheid. Als hieraan is voldaan, volgen in het midden van de piramide de behoefte aan sociale contacten en vervolgens aan waardering en erkenning. De top van de piramide vertegenwoordigt de hoogste orde van de behoeften: zelfontplooiing en zelfverwerkelijking (Maslow, 1943). Ontwikkelingsstadia van de hersenen: De menselijke hersenen beginnen zich al direct na de conceptie te ontwikkelen. Binnen vier weken heeft zich de neurale buis gevormd, met drie primaire hersenblaasjes: de voorhersenen, de middenhersenen en de achterhersenen. De achterhersenen, die verbonden zijn met het verlengde merg, zijn na volgroeiing verantwoordelijk voor de basale biologische functies, zoals de ademhaling en het kloppen van het hart. De middenhersenen zorgen voor visuele en auditieve reflexen en vormen de verbinding tussen de achterhersenen en de voorhersenen. Uit de voorhersenen ontwikkelen zich later onder meer het limbische systeem, de zijventrikels en de neocortex, die verantwoordelijk zijn voor emoties en de hogere mentale functies (Hadders-Algra, 1997). 1

3 Verbinding tussen beide theorieën: Als een baby op de wereld komt, zijn de ruggengraat, de hersenstam en de middenhersenen al bijna volgroeid. Dit gedeelte van de hersenen zorgt voor de meest basale lichamelijke behoeften, zoals eetlust, slaap en lichaamstemperatuur. Dit komt overeen met de onderste laag van de behoeftepiramide van Maslow, die zegt dat eerst voldaan moet worden aan de lichamelijke behoeften. Een pasgeboren baby heeft ook niet veel meer dan deze primaire behoeften en is zich op dat moment nog nauwelijks bewust van zichzelf of van zijn omgeving. Na de geboorte ontwikkelt zich tot het tweede levensjaar het cerebellum, dat zorgt voor de aansturing van de spieren. Het limbisch systeem bestaat onder andere uit de hippocampus, de hypothalamus en de amygdala. Dit gedeelte van de hersenen is tijdens de pubertijd extra actief onder invloed van hormonen (Leijenhorst & Crone, 2009). Hier huist het seksuele en het emotionele gedrag, wat overeenkomt met het midden van de piramide van Maslow. Pas laat in de adolescentie komt de neocortex tot volle ontwikkeling. Hierin vindt het hogere denken plaats, wat overeenkomt met de top van de piramide van Maslow. Piramide van Maslow, (Maslow, 1943) Ontwikkeling van de hersenen (Weringh, 2001) De behoeftepiramide laat een duidelijke parallel zien met de ontwikkeling en opbouw van de hersenen. De ontwikkeling van de hersenen vertoont van binnen naar buiten een gelaagdheid met toenemende functionele complexiteit, die terug te vinden is in de evolutie van de hersenen en de wijze waarop de hersenen na de geboorte uitgroeien. Neurobiologische processen zorgen er voor dat de primaire behoeften, zoals eten, drinken en slapen voorrang krijgen op de hogere orde processen. Dit is ook vanzelfsprekend, want zonder voldoening van deze primaire behoeften, kunnen de hersenen niet goed werken (Chou, Elmquist, & Saper, 2002). Implicaties voor het onderwijs: Voor de onderwijspraktijk volgt hieruit dat docenten zich steeds bewust moeten zijn dat eerst aan de basisbehoeften voldaan moet zijn, voordat een leerling in staat is tot leren en zelfontplooiing. Hierin zijn de volgende categorieën te onderscheiden: - Fysiologisch welzijn: studenten hebben voldoende eten en drinken en rust nodig. In de klas moet het niet te koud of te warm zijn. Ook de kwaliteit van de lucht moet goed zijn door te zorgen voor ventilatie. - Veiligheid: de school moet voor studenten een veilige haven zijn. Orde, regelmaat en duidelijke regels kunnen hiertoe bijdragen. 2

4 - Aandacht en sociaal welzijn: het is van belang dat studenten zich gezien en gehoord voelen en dat iedere student regelmatig persoonlijke aandacht krijgt. Docenten kunnen de groepsidentiteit bevorderen door teambuilding en samenwerking. - Zelfvertrouwen: het realiseren van eigenwaarde van de studenten door ze hun eigen kwaliteiten en talenten te laten ontdekken en hierop positieve feedback te geven. Dit kan bijvoorbeeld door studenten een speciale rol in de klas te geven. - Kennis en begrip: intellectuele groei door het verwerven van diepgaande kennis en onderliggende begrippen. Studenten moeten de juiste hulpmiddelen krijgen om kennis te zoeken en zich deze eigen te maken. - Esthetische waardering: voor de ontwikkeling van hogere orde bewustwording bij studenten kunnen docenten de aandacht vestigen op de passie en schoonheid die ten grondslag liggen aan kunst en wetenschappen. - Zelfontplooiing: studenten moeten tijd en aandacht krijgen bij het ontdekken en ontwikkelen van persoonlijke interesses en een eigen identiteit (Alexander, 2006). Als de theorieën elkaar tegenspreken De laatste jaren is door neurologisch onderzoek duidelijk geworden dat bij jongeren de hersenontwikkeling zich nog tot na het twintigste levensjaar voortzet. De hersengebieden die cruciaal zijn voor het maken van weloverwogen keuzes zijn bij hen nog niet uitgerijpt (Jolles, 2005). Dit heeft geleid tot een controverse met de heersende stromingen zoals het nieuwe leren en het studiehuis, die er vanuit gaan dat jongeren in staat zijn sturing aan hun eigen opleiding te geven. Door de inzichten uit het neurologisch onderzoek is twijfel ontstaan of zij die zelfsturing wel aankunnen. Aangezien er de nodige kritiek is op de bestaande vormen van onderwijs, is het aanlokkelijk om de theorieën die voortkomen uit het breinonderzoek direct te vertalen naar nieuw onderwijs en de huidige onderwijsvormen resoluut over boord te gooien. Het is echter verstandiger om, zoals Tom Luken (2008) stelt, eerst heel goed na te denken wat de harde wetenschappelijke inzichten van de afgelopen jaren betekenen voor de onderwijsvernieuwingen voor de toekomst. Conclusie: Door de verbinding te zoeken tussen nieuwe en bestaande theorieën kan met grotere zekerheid gesteld worden dat deze toepasbaar zijn in de onderwijspraktijk als blijkt dat deze theorieën overeenkomen en elkaar versterken. In het uitgewerkte voorbeeld over de piramide van Maslow is het zelfs zo dat het gaat om noodzakelijke voorwaarden waaraan voldaan moet worden voordat er überhaupt sprake van onderwijs kan zijn. In het tweede voorbeeld, waarbij de theorieën elkaar tegenspreken, is voorzichtigheid geboden. Het is verleidelijk om de verse ingrediënten uit de keuken van de neurologie direct in te zetten bij het oplossen van onderwijsproblemen. Het is beter om uit vervolgonderzoek the best of both worlds te destilleren. Een echte verbetering in ons onderwijs kan tot stand worden gebracht door de samenwerking over de grenzen van disciplines en praktijkvelden heen (Luken, 2008). 3

5 Literatuur: Alexander, P. A. (2006). Psychology in learing & instruction. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education, Inc. Chou, T. C., Elmquist, J. K., & Saper, C. B. (2002, Oktober 10). The Need to Feed: Homeostatic and Hedonic Control of Eating. Neuron, pp Hadders-Algra, M. (1997, 01). De ontwikkeling van het zenuwstelsel. Neuro Praxis, pp Jolles, J. (2005). Beter onderwijs door meer kennis over leren en de hersenen. Universiteit Maastricht: Instituut Hersenen & Gedrag. Jolles, J. (2007). Neurocognitieve ontwikkeling en adolescentie: enkele implicaties voor het onderwijs. Onderwijsinnovatie, Leijenhorst, L. v., & Crone, E. A. (2009). Het adolescentenbrein: Inzichten in risicovol gedrag in de adolescentie uit de cognitieve neurowetenschappen. Neuropraxis, 01. Luken, T. (2008). De (on)mogelijkheid van nieuw leren en zelfsturing. Antwerpen - Apeldoorn: Garant. Maslow, A. (1943). A theory of human motivation. Psychological review, pp. 50, Meent, Y. v. (2011, October 29). Lerarenopleider ontzenuwt mythes over breinleren. Onderwijsblad, pp Pen, H. (2007, Maart 10). Puberbrein kan niet plannen. Het Parool. Weringh, E. v. (2001, oktober). Dissociatieve stoornissen. Opgeroepen op 11 11, 2011, van Empty Memories: 4

het lerende puberbrein

het lerende puberbrein het lerende puberbrein MRI / fmri onbalans hersenstam of reptielenbrein automatische processen, reflexen, autonoom het limbisch systeem of zoogdierenbrein cortex emotie, gevoel, instinct, primaire behoeften

Nadere informatie

Test je kennis van het brein!

Test je kennis van het brein! 2 4 2015 Wat kun je als schoolpsycholoog met kennis over het brein? Dr. Sanne Dekker Centrum Brein & Leren, Vrije Universiteit Amsterdam & Het ABC Schoolpsychologencongres, 13 maart 2015 Over het brein

Nadere informatie

Puberbrein, huiswerk en ouders..

Puberbrein, huiswerk en ouders.. Puberbrein, huiswerk en ouders.. Opbouw Introductie Deel 1: Het puberbrein Deel 2: Pubers, huiswerk en hun ouders Deel 3: Tips Introductie Wie Jongeren aan het woord Stellingen Deel 1: Het puberbrein Breinfeit

Nadere informatie

Fijn, mijn kind heeft een puberbrein

Fijn, mijn kind heeft een puberbrein Fijn, mijn kind heeft een puberbrein drs. Anje de Vries Bureau Meesterschap Oosterhoutstraat 9a 9401 NA Assen Ontwikkeling Ontwikkelingsgebieden A. Lichamelijke ontwikkeling groei, zintuigen en de motoriek

Nadere informatie

H G Z O - C O N G R E S L O E S S T R I J B O S C H & J O E S V. D. W I E L

H G Z O - C O N G R E S L O E S S T R I J B O S C H & J O E S V. D. W I E L Brein in het onderwijs Sprookjes bestaan niet... H G Z O - C O N G R E S L O E S S T R I J B O S C H & J O E S V. D. W I E L Of toch wel? Inhoud Anatomie 5 breinprincipes Brein-feiten en fabels Voorstellen

Nadere informatie

Het puberbrein; werk in uitvoering. Anneke E. Eenhoorn

Het puberbrein; werk in uitvoering. Anneke E. Eenhoorn Het puberbrein; werk in uitvoering Anneke E. Eenhoorn Bij 12 begint het pas! Uitspraak van Nelis en Sark in Puberbrein binnenstebuiten Hoe zo? Tot 12 jaar moeten ouders hun kinderen goed begeleiden, daarna

Nadere informatie

Wat is puberteit? Het Puberbrein; Brein, leefstijl en leren. Definities. Definities. Wat gaan we doen? Definities. Dr.

Wat is puberteit? Het Puberbrein; Brein, leefstijl en leren. Definities. Definities. Wat gaan we doen? Definities. Dr. Het Puberbrein; Brein, leefstijl en leren Wat is puberteit? Dr. Renate de Groot" Centre for Learning Sciences and Technologies" (CELSTEC)" Open Universiteit Weekend van de Wetenschap 2012 Definities Definities

Nadere informatie

Wat is puberteit? Het Puberbrein. Definities. Definities. Wat gaan we doen? Hoe komt leren tot stand? Dr. Renate de Groot!! Welten instituut!

Wat is puberteit? Het Puberbrein. Definities. Definities. Wat gaan we doen? Hoe komt leren tot stand? Dr. Renate de Groot!! Welten instituut! Wat is puberteit? Het Puberbrein Dr. Renate de Groot!! Welten instituut!! Open Universiteit Graaf Huyn, 19 november 2014 Definities Definities Puberteit: - Periode van lichamelijke verandering - Periode

Nadere informatie

Wapen je tegen neuro- mythen in het onderwijs

Wapen je tegen neuro- mythen in het onderwijs Wapen je tegen neuro- mythen in het onderwijs Wat hersenonderzoek wel en niet kan bijdragen aan het onderwijs Dr. Sandra van Aalderen Vrije Universiteit Amsterdam/ Universiteit Twente Stellingen Je gebruikt

Nadere informatie

Een probleem in het hoger onderwijs: de prestatie, de motivatie, de inspiratie, de lol in het leren

Een probleem in het hoger onderwijs: de prestatie, de motivatie, de inspiratie, de lol in het leren Jelle Jolles Centrum Brein & Leren/AZIRE Vrije Universiteit Amsterdam Een probleem in het hoger onderwijs: de prestatie, de motivatie, de inspiratie, de lol in het leren 1 Toe naar een grootschalige aanpassing

Nadere informatie

Definities. Het Puberbrein moet kiezen: hoe, wat, waar, wanneer? Wat gaan we doen? Definities. Conclusie. Hoe komt leren tot stand?

Definities. Het Puberbrein moet kiezen: hoe, wat, waar, wanneer? Wat gaan we doen? Definities. Conclusie. Hoe komt leren tot stand? Het Puberbrein moet kiezen: hoe, wat, waar, wanneer? Dr. Renate de Groot" " Welten instituut" " Open Universiteit Definities Puberteit: - Periode van lichamelijke verandering - Periode van geslachtsontwikkeling

Nadere informatie

Zelfsturend leren met een puberbrein

Zelfsturend leren met een puberbrein Zelfsturend leren met een puberbrein Jacqueline Saalmink In het hedendaagse voortgezet onderwijs wordt een groot beroep gedaan op zelfsturend leren. Leerlingen moeten hiervoor beschikken over vaardigheden

Nadere informatie

Definities. Het Puberbrein moet kiezen: hoe, wat, waar, wanneer? Wat gaan we doen? Definities. Conclusie. Hoe komt leren tot stand?

Definities. Het Puberbrein moet kiezen: hoe, wat, waar, wanneer? Wat gaan we doen? Definities. Conclusie. Hoe komt leren tot stand? Het Puberbrein moet kiezen: hoe, wat, waar, wanneer? Dr. Renate de Groot" " Centre for Learning Sciences and Technologies" (CELSTEC)" " Open Universiteit Definities Puberteit: - Periode van lichamelijke

Nadere informatie

Het puberbrein een handleiding. Calibris dr. Aletta Smits

Het puberbrein een handleiding. Calibris dr. Aletta Smits Het puberbrein een handleiding Calibris dr. Aletta Smits Waar gaan we het over hebben? Wie zijn pubers? Wat gebeurt er met pubers? Hoe kunnen wij er mee omgaan? Wie zijn pubers? En wie zijn wij? Wie zei

Nadere informatie

Het puberbrein. Struikelblok of uitdaging bij de vormgeving van CGO en het begeleiden van de studenten?

Het puberbrein. Struikelblok of uitdaging bij de vormgeving van CGO en het begeleiden van de studenten? Het puberbrein. Struikelblok of uitdaging bij de vormgeving van CGO en het begeleiden van de studenten? Auteur: Marjo Lam Januari 2010 Ga voor meer artikelen en uittreksels over Leren Ontwikkelen Organiseren

Nadere informatie

Thema: hersenontwikkeling

Thema: hersenontwikkeling Thema: hersenontwikkeling stap 1: Ontwikkeling van de neurale buis Lengte: bv cortex, middenhersenen en hersenstam. Oppervlakte : bv visuele cortex, Diepte: verschillende lagen van een gebied Porblemen

Nadere informatie

Het puberbrein een handleiding. Breda Newmancollege 18 november 2014 dr. Aletta Smits

Het puberbrein een handleiding. Breda Newmancollege 18 november 2014 dr. Aletta Smits Het puberbrein een handleiding Breda Newmancollege 18 november 2014 dr. Aletta Smits Waar gaan we het over hebben? Wie zijn pubers? Wat gebeurt er met pubers? Hoe kunnen wij er mee omgaan? Wie zijn pubers?

Nadere informatie

Pubers kunnen niet plannen Rijden zonder helm. Definities. Het Puberbrein: Brein, leefstijl en leren. Definities. Definities.

Pubers kunnen niet plannen Rijden zonder helm. Definities. Het Puberbrein: Brein, leefstijl en leren. Definities. Definities. Het Puberbrein: Brein, leefstijl en leren Dr. Renate de Groot Welten Institute Research Centre for Learning, Teaching and Technologies Open Universiteit Adolescentie overgangsperiode tussen puberteit en

Nadere informatie

Veranderend onderwijs. Hersenontwikkeling in de adolescentie. Onderwijs en het brein. Onderwijs en het brein. Waar of niet waar? Waar of niet waar?

Veranderend onderwijs. Hersenontwikkeling in de adolescentie. Onderwijs en het brein. Onderwijs en het brein. Waar of niet waar? Waar of niet waar? Hersenontwikkeling in de adolescentie Dr. Linda van Leijenhorst www.brainandeducationlab.nl Veranderend onderwijs Onderwijs nu ziet er anders uit dan onderwijs in het verleden tegenwoordig 1915 1953 Onderwijs

Nadere informatie

Deze week zullen we het nog een stukje hebben over de psychologische functies ruimtelijk denken, aandacht en geheugen. Vorige week hebben we gezien

Deze week zullen we het nog een stukje hebben over de psychologische functies ruimtelijk denken, aandacht en geheugen. Vorige week hebben we gezien Deze week zullen we het nog een stukje hebben over de psychologische functies ruimtelijk denken, aandacht en geheugen. Vorige week hebben we gezien wat de rol is van de pariëtaalkwab bij ruimtelijk denken

Nadere informatie

Essay 2. Een warming-up in het theorielokaal

Essay 2. Een warming-up in het theorielokaal Een warming-up in het theorielokaal Hoorcollege: dr. Wietske Miedema, psycholoog, hoofddocent aan de Hogeschool van Amsterdam Thema: Een inleiding in de leerpsychologie, de samenhang tussen de leerpsychologische

Nadere informatie

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE? De Hersenen Oriëntatie, september 2002 Esther Wiersinga-Post Inhoud college de Hersenen historisch overzicht (ideeën vanaf 1800) van de video PAUZE neurofysiologie - opbouw van neuronen - actie potentialen

Nadere informatie

Workshop Het puberende brein

Workshop Het puberende brein Workshop Het puberende brein Stellingen Eens Oneens Meisjes komen eerder in de puberteit dan jongens! Verschil puberteit en adolescentie Puberteit onderdeel van de adolescentie seksuele volwassenwording.

Nadere informatie

VMBO-congres, 9 november 2009. Eveline Crone. Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl

VMBO-congres, 9 november 2009. Eveline Crone. Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl VMBO-congres, 9 november 2009 Ontwikkelende hersenen Eveline Crone Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl b l Brein en onderwijs Op welke leeftijd zijn scholieren in staat om keuzes

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

Sekseverschillen in breinontwikkeling

Sekseverschillen in breinontwikkeling Sekseverschillen in breinontwikkeling Hoewel verschillen in breinontwikkeling tussen jongens en meisjes tot nu toe beperkt aandacht hebben gekregen in neurologisch onderzoek is er evidentie dat de ontwikkeling

Nadere informatie

Week 2 Focus De aard van de geest; Training van het brein

Week 2 Focus De aard van de geest; Training van het brein Week 2 Focus De aard van de geest; Training van het brein Voor velen onder ons wordt het leven overheerst door te veel denken, te veel hectisch doen, waardoor we te weinig tijd hebben om te zijn... Ons

Nadere informatie

Het puberbrein een handleiding. Hoofdvaart College Ouderavond 20 oktober 2014 dr. Aletta Smits

Het puberbrein een handleiding. Hoofdvaart College Ouderavond 20 oktober 2014 dr. Aletta Smits Het puberbrein een handleiding Hoofdvaart College Ouderavond 20 oktober 2014 dr. Aletta Smits Waar gaan we het over hebben? Wie zijn pubers? Wat gebeurt er met pubers? Hoe kunnen wij er mee omgaan? Wie

Nadere informatie

De ontwikkelingstrilogie

De ontwikkelingstrilogie De ontwikkelingstrilogie van Martine Delfos Een brede kijk op ontwikkeling Dr. Martine Delfos maakte naam met vele publicaties op het gebied van (ontwikkelings)psychologie. Ook geeft zij op regelmatige

Nadere informatie

PROFESSIONELE BACHELOR ERGOTHERAPIE 2015-2016. Modeltraject eerste jaar Semester 1 WWW.AP.BE OPLEIDINGSONDERDELEN 2015/2016

PROFESSIONELE BACHELOR ERGOTHERAPIE 2015-2016. Modeltraject eerste jaar Semester 1 WWW.AP.BE OPLEIDINGSONDERDELEN 2015/2016 PROFESSIONELE BACHELOR ERGOTHERAPIE 2015-2016 Modeltraject eerste jaar Semester 1 Professioneel redeneren 1 6 ECTS Je zal de geschiedenis en de specifieke plaats van ergotherapie binnen de organisatie

Nadere informatie

Het Magische Getal 7 Hersenontwikkeling: inzichten relevant voor Jeugdgezondheidszorg. Fabienne De Boeck Gent, 17/3/2017

Het Magische Getal 7 Hersenontwikkeling: inzichten relevant voor Jeugdgezondheidszorg. Fabienne De Boeck Gent, 17/3/2017 Het Magische Getal 7 Hersenontwikkeling: inzichten relevant voor Jeugdgezondheidszorg Fabienne De Boeck Gent, 17/3/2017 Are There Really as Many Neurons in the Human Brain as Stars in the Milky Way? Bradley

Nadere informatie

Essay. Hoe maken jongeren van 18 tot 25 jaar keuzes met betrekking tot hun gedrag?

Essay. Hoe maken jongeren van 18 tot 25 jaar keuzes met betrekking tot hun gedrag? Essay Hoe maken jongeren van 18 tot 25 jaar keuzes met betrekking tot hun gedrag? Myrthe Koops 1604860 Periode D 27-05-2015 Content Design Madris Duric Bij de Faculteit Communicatie en Journalistiek wordt

Nadere informatie

Welkom bij de workshop Adolescenten in de klas

Welkom bij de workshop Adolescenten in de klas Welkom bij de workshop Adolescenten in de klas Martha Beeker m.m.beeker@saxion.nl Kom verder. Saxion. Vandaag Intro Het breinperspectief toegepast op een thema Interventies Vragen aan jullie Invullen van

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek. Prof. Dr. Dick Swaab Wij zijn ons brein

Wetenschappelijk onderzoek. Prof. Dr. Dick Swaab Wij zijn ons brein Wetenschappelijk onderzoek Prof. Dr. Dick Swaab Wij zijn ons brein Gedrag - Agressie Ja Homofilie door inwerking aanwezige testosteron op brein Ja en Nee Adolescentie (10-25 jaar) is de ontwikkelfase

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51 Inhoud Woord vooraf 11 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13 1.1 Een definitie van de psychologie 14 1.2 Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis 16 1.2.1 Verschillen in het verzamelen

Nadere informatie

De mythe dat leren onafhankelijk is van biologie

De mythe dat leren onafhankelijk is van biologie De mythe dat leren onafhankelijk is van biologie Jelle Jolles Centrum Brein & Leren Instituut Hersenen & Gedrag Universiteit Maastricht Verantwoording Op 20 november 2007 werd in de Buitensocieteit te

Nadere informatie

De jeugd van tegenwoordig. Apeldoorn 18 mei 2011 Aletta Smits

De jeugd van tegenwoordig. Apeldoorn 18 mei 2011 Aletta Smits De jeugd van tegenwoordig Apeldoorn 18 mei 2011 Aletta Smits Agenda Wie zijn pubers? Wat gebeurt er met pubers? Ervaringen Wetenschap Hoe kunnen wij er mee omgaan? Dilemma: aansluiten of hard zijn? Wie

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Vragenlijst Printversie Verantwoording 2017 Vernieuwenderwijs, Utrecht Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder voorafgaande

Nadere informatie

PROFESSIONELE BACHELOR ERGOTHERAPIE 2015-2016. Modeltraject eerste jaar Semester 1 WWW.AP.BE OPLEIDINGSONDERDELEN 2016/2017

PROFESSIONELE BACHELOR ERGOTHERAPIE 2015-2016. Modeltraject eerste jaar Semester 1 WWW.AP.BE OPLEIDINGSONDERDELEN 2016/2017 PROFESSIONELE BACHELOR ERGOTHERAPIE 2015-2016 Modeltraject eerste jaar Semester 1 Professioneel redeneren 1 6 ECTS Je zal de geschiedenis en de specifieke plaats van ergotherapie binnen de organisatie

Nadere informatie

DEELNEMEN AAN ONDERZOEK

DEELNEMEN AAN ONDERZOEK DEELNEMEN AAN ONDERZOEK DRAAG BIJ AAN DE WETENSCHAP Een bijdrage leveren aan de wetenschap? Dat kan! De KU Leuven doet onderzoek naar cognitieve beperkingen ten gevolge van een beroerte. Wij zijn steeds

Nadere informatie

Ontwikkeling van het brein gedurende de levensloop. Wouter Staal, kinder- en jeugdpsychiater, Radboud Universiteit en Karakter

Ontwikkeling van het brein gedurende de levensloop. Wouter Staal, kinder- en jeugdpsychiater, Radboud Universiteit en Karakter Ontwikkeling van het brein gedurende de levensloop Wouter Staal, kinder- en jeugdpsychiater, Radboud Universiteit en Karakter 200.000 jaar jager-verzamelaar 12:000 landbouw industrie sinds 200 jaar Hoever

Nadere informatie

WELKOM MINDSETS IN HET ONDERWIJS. Winterschool Wetenschapsknooppunt drs. Emmy de Kraker-Pauw 25 jan.2017

WELKOM MINDSETS IN HET ONDERWIJS. Winterschool Wetenschapsknooppunt drs. Emmy de Kraker-Pauw 25 jan.2017 WELKOM MINDSETS IN HET ONDERWIJS 1 Programma 1. Welkom 2. Korte introductie werking van het brein 3. Growth & fixed mindset 4. Feedback 5. Morgen 6. Afsluiting 2 1. Introductie: eigen mindset TOI 3 Gebaseerd

Nadere informatie

ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS

ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS JONGEREN BEGRIJPEN, MOTIVEREN & UITDAGEN ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS Hoe denken jongeren? Hoe kun je ze motiveren? Hoe help je ze hun talenten te ontdekken? Met onze inspiratiesessies en workshops

Nadere informatie

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Betrokken bij Buiten Welkom Het puberbrein als basis 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Pubers Welk (puber)gedrag valt jou het meest op? We zijn allemaal puber geweest Leef je in!

Nadere informatie

Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer. Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch?

Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer. Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch? Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer Sheet 2 Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch?v=ibdwlpspjru Sheet 4 Illustratie: Brein (Hersenstichting)

Nadere informatie

Puberende Hersenen. Wat is er met de puber aan de hand?

Puberende Hersenen. Wat is er met de puber aan de hand? Alumni Lezing UvA, 7 november 2009 Puberende Hersenen Eveline Crone Afdeling Ontwikkelingspsychologie Leiden Institute for Brain and Cognition Wat is er met de puber aan de hand? Jeugd van tegenwoordig:

Nadere informatie

Japanse hersenonderzoekers leren van robots

Japanse hersenonderzoekers leren van robots Japanse hersenonderzoekers leren van robots Daan Archer - 4-6-2009 Samenvatting Eind maart 2009 presenteerden Japanse onderzoekers een sterk staaltje breinmachine interacties. Enkel met zijn gedachten

Nadere informatie

Zorg voor leerlingen met een stoornis: optuigen of afschminken?

Zorg voor leerlingen met een stoornis: optuigen of afschminken? osmoconsult & onderwijsvannu Trainingen & Opleidingen Zorg voor leerlingen met een stoornis: optuigen of afschminken? Klaas Jan Terpstra, 27 november 2014 www.osmoconsult.nl 1 Klaas Jan Terpstra Docent

Nadere informatie

Het maakbare brein? Inhoud. Sociale competentie. Waarom van belang?

Het maakbare brein? Inhoud. Sociale competentie. Waarom van belang? Inhoud Het maakbare brein? Selfmanagementtraining bij adolescenten met een zwakke sociale competentie Gieke Buur GZ-psycholoog in opleiding tot klinisch neuropsycholoog GGzE-Universiteit Leiden Wat is

Nadere informatie

Kinderen Ontwikkelen en Leren 201-2012. Bijeenkomst 11: ontwikkeling

Kinderen Ontwikkelen en Leren 201-2012. Bijeenkomst 11: ontwikkeling Kinderen Ontwikkelen en Leren 201-2012 Bijeenkomst 11: ontwikkeling Terugblik bijeenkomst 10 Presentatie ontwikkelingsgebieden Indeling ontwikkelingsgebieden Casus: stel je probleemverklaring op. Bijeenkomst

Nadere informatie

WIE IS DE BAAS IN ONS BREIN?

WIE IS DE BAAS IN ONS BREIN? WIE IS DE BAAS IN ONS BREIN? EMOTIE EN INTUÏTIE ZIJN MEER DE BAAS DAN ONS VERSTAND WIL TOEGEVEN. NIEUWE ONTDEKKINGEN IN DE NEUROLOGIE NIEUWE KANSEN IN HET VERKOOPGESPREK (deel 2 uit een serie van 6 whitepapers)

Nadere informatie

de verzwakkingscorrectie uit te voeren op basis van de berekende verzwakkingscorrectie.

de verzwakkingscorrectie uit te voeren op basis van de berekende verzwakkingscorrectie. De ultieme uitdaging in het veld van neurowetenschappelijk onderzoek is om te begrijpen wat de biologische basis is van emoties, cognitie en, uiteindelijk, van bewustzijn. Het verkennen van de menselijke

Nadere informatie

Voorstel en voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Mailadres: Telefoonnummer: Naam/namen van de presentatoren: en

Voorstel en voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Mailadres: Telefoonnummer: Naam/namen van de presentatoren: en Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Jolanda Cuijpers Mailadres: jolanda.cuijpers@leijgraaf.nl Telefoonnummer: 0618184849 Naam/namen van de presentatoren: Marielle den

Nadere informatie

Autisme, wat weten we?

Autisme, wat weten we? Autisme, wat weten we? Matt van der Reijden, kinder- en jeugdpsychiater & geneesheer directeur Dr Leo Kannerhuis, Oosterbeek 1 autisme agenda autisme autisme en het brein: wat weten we? een beeld van autisme:

Nadere informatie

Overzicht Pediatrische Neuropsychologie. Dominique Selviyan

Overzicht Pediatrische Neuropsychologie. Dominique Selviyan Overzicht Pediatrische Neuropsychologie Dominique Selviyan Voorwoord Geachte lezer, Dit is het overzicht van de studiestof voor Pediatrische Neuropsychologie. Het betreft een overzicht van de literatuur

Nadere informatie

Bijlage 11: Breinontwikkeling 1 bij adolescenten - Use it or lose it 2

Bijlage 11: Breinontwikkeling 1 bij adolescenten - Use it or lose it 2 Bijlage 11: Breinontwikkeling 1 bij adolescenten - Use it or lose it 2 De adolescentie 3 is een bijzondere, maar ook complexe periode. Heel wat van de veranderingen in het sociaal gedrag van adolescenten

Nadere informatie

Hoe overleef ik mijn brein..?

Hoe overleef ik mijn brein..? Hoe overleef ik mijn brein..? Project bovenbouw Roncallischool maart 2014. I.s.m. WKRU (Wetenschaps Knooppunt Radboud Universiteit). Wetenschappelijke doorbraken de klas in. Eerste kennismaking De Winterschool

Nadere informatie

We kunnen het zenuwstelsel daarom onderverdelen in de controlekamer: het centrale zenuwstelsel en informatiewegen: het perifere zenuwstelsel.

We kunnen het zenuwstelsel daarom onderverdelen in de controlekamer: het centrale zenuwstelsel en informatiewegen: het perifere zenuwstelsel. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 Het zenuwstelsel De hersenen, het ruggenmerg en de zenuwen in je lichaam vormen samen het zenuwstelsel.

Nadere informatie

Universiteit. Brochure. Opleidingsinstituut Dageraad

Universiteit. Brochure. Opleidingsinstituut Dageraad Brochure Opleidingsinstituut Dageraad Universiteit Informatie Je zult je wel afvragen wie zoiets bedenkt en wie zo iets op de kaart wil zetten. Ik kan daar kort en krachtig over zijn: kijk op www.ruudvanlent.nl

Nadere informatie

De jeugd van tegenwoordig

De jeugd van tegenwoordig De jeugd van tegenwoordig Alphen aan den Rijn 22 juni 2011 Aletta Smits Agenda Wie zijn pubers? Wat gebeurt er met pubers? Ervaringen Wetenschap Hoe kunnen wij er mee omgaan? Dilemma: aansluiten of hard

Nadere informatie

Pubers en het nieuwe leren. Anneke E. Eenhoorn

Pubers en het nieuwe leren. Anneke E. Eenhoorn Pubers en het nieuwe leren Anneke E. Eenhoorn Het nieuwe leren De nadruk wordt gelegd op sociale vaardigheden zoals samenwerken en naar elkaar luisteren. Nadruk op inspiratie vanuit het kind zelf (intrinsieke

Nadere informatie

Stress Reductie Programma

Stress Reductie Programma Stress Reductie Programma HeartMath Stress Reductie Programma Het programma is gebaseerd op jarenlang onderzoek van het Heartmath Instituut (gevestigd in Californië, USA) in samenwerking met neurologen

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE

PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE Mastervoorlichting masterweek februari 2016 PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE The search to understand the most complex, sophisticated and powerful information processing device known; The Human Brain - Brain

Nadere informatie

TRAJECT WELZIJN; ONTWIKKELING EN OPVOEDING_9789006815627_INHOUD_KORT

TRAJECT WELZIJN; ONTWIKKELING EN OPVOEDING_9789006815627_INHOUD_KORT TRAJECT WELZIJN; ONTWIKKELING EN OPVOEDING_9789006815627_INHOUD_KORT Thema 1 Inleiding op ontwikkeling en opvoeding 1 Begeleiden bij ontwikkeling 1.1 Begeleiden als kerntaak 1.2 Begeleiden bij ontwikkeling

Nadere informatie

Het puberbrein. 1 Inleiding

Het puberbrein. 1 Inleiding DC 50 Het puberbrein 1 Inleiding Over het puberbrein is veel geschreven. Ging men er eerst vanuit dat de hersens van kinderen met 6 jaar volgroeid waren, tegenwoordig weet men dat dat pas rond het 23e

Nadere informatie

Krachtig leren, cognitief

Krachtig leren, cognitief Krachtig leren, cognitief neurowetenschappelijk benaderd. Tinne Van Camp, Lijne Vloeberghs, Pieter Tijtgat, Els Dammekens, Christophe Lafosse en Bert Desmedt Probleemstelling: Bevestigen, verrijken of

Nadere informatie

Academy of Creative and Performing Arts (ACPA)

Academy of Creative and Performing Arts (ACPA) Academy of Creative and Performing Arts (ACPA) Combineer wetenschap met kunst Bij ons leer je de wereld kennen Het ACPA-programma is fantastisch, zoiets vind je nergens anders Pieter Rohrbach volgde het

Nadere informatie

Professionele bachelor in de Ergotherapie

Professionele bachelor in de Ergotherapie Professionele bachelor in de Ergotherapie 2012 2013 Beknopte beschrijving van de opleidingsonderdelen Modeltraject eerste jaar Semester 1 Inleiding ergotherapie Je zal de geschiedenis en de specifieke

Nadere informatie

Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh

Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh De waarde van onderwijs oktober 2013 lllllllllllllll dwarsdwarsdwars Inleiding De tijd dat het onderwijs alleen maar gericht was op het overdragen van kennis en vaardigheden

Nadere informatie

Parkeergedrag. Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com

Parkeergedrag. Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com Parkeergedrag Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com Bijdrage aan het Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk 20 en 21 november 2014, Eindhoven Samenvatting Parkeergedrag Gemeenten

Nadere informatie

BRAIN LESSONS Neuropsychological insights and interventions for secondary education

BRAIN LESSONS Neuropsychological insights and interventions for secondary education BRAIN LESSONS Neuropsychological insights and interventions for secondary education Academisch proefschrift door Sanne Dekker, Amsterdam 2013 Promotores: prof.dr. J. Jolles en prof.dr. A.C. Krabbendam

Nadere informatie

Pubers kunnen wél plannen! Hoe gaan docenten om met harde media-uitspraken over wetenschappelijk onderzoek naar het puberend brein?

Pubers kunnen wél plannen! Hoe gaan docenten om met harde media-uitspraken over wetenschappelijk onderzoek naar het puberend brein? Pubers kunnen wél plannen! Hoe gaan docenten om met harde media-uitspraken over wetenschappelijk onderzoek naar het puberend brein? Maartje Schollen, Universiteit Utrecht, Centrum voor Onderwijs en Leren,

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Is het leren van leerlingen voorgoed en grondig veranderd?

Hoofdstuk 1 Is het leren van leerlingen voorgoed en grondig veranderd? Hoofdstuk 1 Is het leren van leerlingen voorgoed en grondig veranderd? Math van Loo en Robert-Jan Simons 1.1 Inleiding Van verschillende kanten zijn er klachten over het onderwijs: docenten klagen over

Nadere informatie

Meer weten: Youngworks. Puberhersenen. Het puberbrein

Meer weten: Youngworks. Puberhersenen. Het puberbrein Workshop: Puberbrein Tips voor de praktijkbegeleider 1. Jongeren hebben een expert nodig die ze structuur en begeleiding biedt om hun eigen ideeën en initiatieven uit te voeren. En die op tijd kan loslaten.;

Nadere informatie

LEERSTOORNISSEN klinische kinderneuropsychologie DR. JOS HENDRIKSEN ONDERWERPEN

LEERSTOORNISSEN klinische kinderneuropsychologie DR. JOS HENDRIKSEN ONDERWERPEN LEERSTOORNISSEN klinische kinderneuropsychologie 15 MAART 2017 DR. JOS HENDRIKSEN ONDERWERPEN 1. BOUW: opbouw en architectuur 2. GROEI: Hoe leert ons brein? 3. NEUROCOGNITIE: denkprocessen 4. WAT KAN ER

Nadere informatie

1.1 De eerste kennismaking

1.1 De eerste kennismaking 13 Inleiding Dat we in dit boek het groepsproces uitvergroten, heeft met twee belangrijke zaken te maken. Allereerst zijn we ervan overtuigd dat het positief beïnvloeden van het groepsproces direct iets

Nadere informatie

HERSENBESCHADIGING. Hippocrates (ca v.chr)

HERSENBESCHADIGING. Hippocrates (ca v.chr) AANGEBOREN EN NIET-AANGEBOREN HERSENBESCHADIGING HET DIENT ALGEMEEN BEKEND TE ZIJN DAT DE BRON VAN ONS PLEZIER, ONZEVREUGDE, GELACH EN VERMAAK, ALS VAN ONZE SMART, PIJN, ANGST EN TRANEN, GEEN ANDERE IS

Nadere informatie

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal Lucia M. Talamini UvA Onderwerpen 1. Intro Geheugen en het brein 2. Factoren die leren en geheugen bevorderen 3. Multimodaal leren 4. Aansluiten

Nadere informatie

Docent Accreditatie. Welkom! Dag 5: Belevingspsychologie

Docent Accreditatie. Welkom! Dag 5: Belevingspsychologie Docent Accreditatie Welkom! Dag 5: Belevingspsychologie Het gebruik van modellen in de belevingspsychologie Piramide van Maslow Transactionele Analyse Circle of Aikido Abraham Maslow 1908-1970 Eric Berne

Nadere informatie

Waterlandstichting. Hoe seksistisch is het brein? Dirk de Hoog

Waterlandstichting. Hoe seksistisch is het brein? Dirk de Hoog Waterlandstichting Hoe seksistisch is het brein? Dirk de Hoog Vrouwen hebben een ander slaapritme dan mannen, stond onlangs in kranten te lezen. In een groot onderzoek waarin allerlei slaapgegevens waren

Nadere informatie

Hersenen in verbouwing

Hersenen in verbouwing Hersenen in verbouwing 23 april 2012 Sascha Roos, Gz-psycholoog / neuropsycholoog Cecile Gunning, Klinisch-psycholoog/ psychotherapeut Programma Breinfeiten Het ontwikkelende en lerende brein Het emotionele

Nadere informatie

Heleen Schoots-Wilke

Heleen Schoots-Wilke Heleen Schoots-Wilke Principe 7 Principe 7 Leerlingen: Heb vertrouwen in je zelf Maak het jezelf niet te gemakkelijk Docenten: Geef vertrouwen Zorg voor voldoende uitdaging Stress. 100 biljoen neuronen

Nadere informatie

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners Hart voor de Zorg Programma Hartcoherentie training voor zorgverleners HeartMath Hart voor de Zorg Programma De hedendaagse hectische, steeds veranderende en veeleisende zorgomgeving vraagt veel energie

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Brein, leefstijl en leren. Conclusie 1. INLEIDING IN HERSENEN EN LEREN 2. COGNITIEVE ONTWIKKELING. Dr.

Wat gaan we doen? Brein, leefstijl en leren. Conclusie 1. INLEIDING IN HERSENEN EN LEREN 2. COGNITIEVE ONTWIKKELING. Dr. Wat gaan we doen? Brein, leefstijl en leren Dr. Renate de Groot" Centre for Learning Sciences and Technologies" (CELSTEC)" Open Universiteit 1. Inleiding in hersenen en leren 2. Cognitieve ontwikkeling

Nadere informatie

Opdracht behorende bij de Atlas of European Values

Opdracht behorende bij de Atlas of European Values Leertekst: materialisme en postmaterialisme, modernisme en postmodernisme Geert Hofstede laat zien hoe culturen dus op die 5 dimensies van elkaar verschillen en/of overeenkomen. Er zijn natuurlijk ook

Nadere informatie

Schrijfopdracht 4 Van oud naar nieuw. Novacollege Techniek. Drs. Rika Schut MLD. Aanleiding: Hoorcollege Guuske Ledoux. Van oud naar nieuw.

Schrijfopdracht 4 Van oud naar nieuw. Novacollege Techniek. Drs. Rika Schut MLD. Aanleiding: Hoorcollege Guuske Ledoux. Van oud naar nieuw. 1 Naam: ROC: Datum: Docenten: Ad Goverde Novacollege Techniek Jan 2012 Dr. Eline Raaphorst Drs. Rika Schut MLD Aanleiding: Hoorcollege Guuske Ledoux.. Inleiding: Werken in het middelbaar beroepsonderwijs

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Puberbrein Slim2Gym? Conclusie 1. 1. Hoe komt leren tot stand? Fysiologie en anatomie. Conclusie 2.

Wat gaan we doen? Puberbrein Slim2Gym? Conclusie 1. 1. Hoe komt leren tot stand? Fysiologie en anatomie. Conclusie 2. Puberbrein Slim2Gym? Dr. Renate de Groot Centre for Learning Sciences and Technologies (CELSTEC) Open Universiteit Wat gaan we doen? 1. Hoe komt leren tot stand 2. Hoe werkt het brein van een adolescent

Nadere informatie

Woord vooraf Opbouw van deze studie

Woord vooraf Opbouw van deze studie Woord vooraf Opbouw van deze studie XIII XVI DEEL I: PROBLEEMSTELLING 1 HOOFDSTUK I ONTWIKKELING EN STAGNATIE IN DE PSYCHIATRIE 2 Inleiding 2 1. 1 Psychiatrie en geestelijke gezondheidszorg - stand van

Nadere informatie

HUISWERK!!! Begeleiden of strijden? Ilse Land Griftland College Soest

HUISWERK!!! Begeleiden of strijden? Ilse Land Griftland College Soest HUISWERK!!! Begeleiden of strijden? Ilse Land Griftland College Soest Wat gaan we vanavond doen? Wat verwacht u te halen? Overzicht begeleiding binnen en buiten de school. Time management van uw kind:

Nadere informatie

De motivatiethermometer opbrengsten verhogen door motivatie. Onderwijs Innovatie Groep Datum Kim Schut

De motivatiethermometer opbrengsten verhogen door motivatie. Onderwijs Innovatie Groep Datum Kim Schut De motivatiethermometer opbrengsten verhogen door motivatie Onderwijs Innovatie Groep Datum Kim Schut Goed nieuws! 2 Toch zit u hier. Voor een interactief hoorcollege met de volgende inhoud De onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Growing into a different brain

Growing into a different brain 221 Nederlandse samenvatting 221 Nederlandse samenvatting Groeiend in een ander brein: de uitkomsten van vroeggeboorte op schoolleeftijd De doelen van dit proefschrift waren om 1) het inzicht te vergroten

Nadere informatie

Studiekeuze: Een ontwikkelingspsychologisch perspectief

Studiekeuze: Een ontwikkelingspsychologisch perspectief 11-2-2015 1 Studiekeuze: Een ontwikkelingspsychologisch perspectief Facta, 12-02-2015 Saskia Kunnen Afdeling Ontwikkelingspsychologie Rijksuniversiteit Groningen 11-2-20152 Programma Studiekeuze als ontwikkelingsproces:

Nadere informatie

De motorische ontwikkeling van de zuigeling

De motorische ontwikkeling van de zuigeling De motorische ontwikkeling van de zuigeling Variëren, selecteren, leren adapteren Mijna Hadders-Algra Tineke Dirks Bohn Stafleu Van Loghum De motorische ontwikkeling van de zuigeling Aan Aaltje, Douwe,

Nadere informatie

Ontwikkeling van het brein in de adolescentie

Ontwikkeling van het brein in de adolescentie Ontwikkeling van het brein in de adolescentie Dr Lydia Krabbendam Centrum Brein en Leren VUA ac.krabbendam@psy.vu.nl 7 oktober 2010 Thema s Zelfregulatie Sociale cognitie Hoera, een blob! 1. Beelden verkregen

Nadere informatie

Medische technieken. Maar dat is toch niet nieuw? Wat is. gebruiken voor verbetering. Mensverbetering

Medische technieken. Maar dat is toch niet nieuw? Wat is. gebruiken voor verbetering. Mensverbetering A1 Van verandering van de natuur naar verandering van het lichaam Wat is mens? A2 Medische technieken A3 gebruiken voor Maar dat is toch niet nieuw? A4 Sinds mensenheugenis zijn wij bezig de wereld om

Nadere informatie

Breinkennis en loopbaanontwikkeling: zin of onzin?

Breinkennis en loopbaanontwikkeling: zin of onzin? KENNIS & KUNDE Hoofdartikel Breinkennis en loopbaanontwikkeling: zin of onzin? Ria van Dinteren & Marinka Kuijpers Kennis over de werking van het brein kan richting geven aan loopbaancoaching. In een eerder

Nadere informatie

Schiet loopbaanbegeleiding de lerende voorbij?

Schiet loopbaanbegeleiding de lerende voorbij? Schiet loopbaanbegeleiding de lerende voorbij? Lezing ROC Eindhoven, 11 mei 2011 Tom Luken Luken Loopbaan Consult, Amsterdam Inhoud Inleiding De theorie Kanttekeningen Individuele ontwikkeling ontwikkelingspsychologie

Nadere informatie

Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH)

Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH) Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH) Voordracht 1 (theorie) Nederlandse Vereniging voor Audiologie 28 sept. 2007 K.H. Woldendorp revalidatiearts Overzicht voordracht Inleiding

Nadere informatie

Het (on)meetbare brein

Het (on)meetbare brein Het (on)meetbare brein Proost op de wetenschap, SPUI25 Lukas Snoek Universiteit van Amsterdam Even voorstellen... Wie ben ik? Lukas Snoek, promovendus psychologie ("Brein & Cognitie") aan de UvA Interesse

Nadere informatie