Gemeente Leeuwarderadeel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gemeente Leeuwarderadeel"

Transcriptie

1 Gemeente Leeuwarderadeel Woonvisie datum 9 december 2010 werk Woonvisie gemeente Leeuwarderadeel onderwerp Besluitvormingsversie KAW architecten en adviseurs Postbus BM Groningen Hofstraat JB Groningen Telefoon (050) Fax (050) Website Foto s: Tea Geertsma

2

3 Inhoudsopgave Inleiding Ontwikkelingen rond het wonen Schets van de gemeente en de dorpen Leeuwarderadeel tussen groei en krimp Locaties en marktkansen Betaalbaar wonen Wonen en zorg: steeds gewoner wonen Sturen op woonkwaliteit (met de Wro) De visie op wonen in Leeuwarderadeel Leeuwarderadeel 2015/2020: een krachtige woongemeente Behoud van inwoners én voorzieningen Goede woonkwaliteit voor de doelgroepen in Leeuwarderadeel Locaties goed benutten Welzijn en zorg: slim organiseren rond het centrum Woonkwaliteit kleine dorpen waarborgen Duurzaamheid en betaalbaar wonen gaan hand in hand Vijf programma s voor vijf jaar Programma 1: Leidraad voor woningbouw Programma 2: De Steens ontwikkelen Programma 3: Wonen, welzijn en zorg afstemmen Programma 4: Goed wonen in de kleine dorpen Programma 5: Sociale voorraad, woonlasten en energiebesparing Bijlage 1: Cijfermatige onderbouwingen Bijlage 2: Begrippenlijst Bijlage 3: Startnotitie woonvisie

4 4

5 Inleiding In deze inleiding staat waarom we 1 als gemeente Leeuwarderadeel deze nieuwe woonvisie opstellen, hoe die tot stand kwam en hoe de visie is opgebouwd. Deze woonvisie vervangt de woonvisie De woningmarkt verandert; keuzes heroverwegen De woningmarkt verandert continu. Enkele redenen die daarin een rol spelen zijn: het aantal inwoners verandert (groei en krimp); de bevolking ontgroent (minder jongeren) en vergrijst (meer ouderen); voorkeuren en behoeften van mensen veranderen (ruimer wonen, kleiner wonen, centraal of buitenaf, wonen met zorg); mogelijkheden veranderen (economische ontwikkelingen, regels en wetten). Om goed in te spelen op deze ontwikkelingen is het belangrijk om van tijd tot tijd gemaakte beleidskeuzes tegen het licht te houden. Dat geldt ook voor de keuzes die vijf jaar geleden in het Woonplan gemeente Leeuwarderadeel van de gemeente Leeuwarderadeel zijn gemaakt. Om die reden stellen we als gemeente samen met corporatie WoonFriesland een nieuwe woonvisie op, in goed overleg met andere partijen die met wonen te maken hebben. In deze woonvisie staan belangrijke beleidskeuzes voor het wonen in de gemeente, concreet voor de komende vijf jaren ( ), met een doorkijk naar En de woonvisie gaat in op meer dan woningen alleen: er wordt breed gekeken naar het thema wonen, welzijn en zorg, leefbaarheid in de dorpen, betaalbaarheid van het wonen, duurzaamheid, samenwerkingskansen en sturingsmogelijkheden. Samen met partners werken aan een gedragen visie In december 2009 sprak de gemeenteraad van de gemeente Leeuwarderadeel over het plan van aanpak voor de woonvisie (zie de startnotitie in bijlage 3). Op basis daarvan voerden we de volgende stappen uit, die het fundament vormen onder deze woonvisie: Analyse van gegevens over het wonen in Leeuwarderadeel, zoals CBS en het WOBOF; Interviews met zorg- en welzijnspartijen, marktkenners, onderwijsinstellingen en ondernemers. We vroegen welke belangen, doelen en ambities partijen hebben, welke thema s zij belangrijk vinden, welke acties nodig zijn en wat partijen daar zelf aan bij willen dragen. Samenvatting tot een visie op hoofdlijnen, met daarin de belangrijke opgaven, conclusies, dilemma s of keuzemogelijkheden en zo mogelijk al voorstellen. Discussies over de visie op hoofdlijnen met een expertgroep (maandagmiddag 8 februari 2010) en een klankbordgroep uit de dorpen (maandagavond 8 februari 2010). Zie het schema hierna voor de genodigden. 1 Waar we we schrijven, is dat de gemeente Leeuwarderadeel. 5

6 Een kaderstellende discussie met de gemeenteraad (17 februari 2010) de visie op hoofdlijnen en de standpunten die in de expertgroep en klankbordgroep zijn ingenomen. De raad gaf belangrijke kaders mee voor verdere uitwerking tot een complete concept woonvisie. Geïnterviewde partijen: Gemeente Leeuwarderadeel WoonFriesland Wonen Noordwest Friesland Stichting Palet, Noorderbreedte en Talant Stichting Welzijn Middelsee Makelaardij Germeraad en Germeraad Onderwijsgroep Fier en VCBO Leeuwarderadeel De Bewonersraad Friesland gaf aan liever achteraf te reageren op het concept. De expertgroep bestaat uit: Gemeente Leeuwarderadeel WoonFriesland Wonen Noordwest Friesland Palet, Noorderbreedte en Talant Stichting Welzijn Middelsee Makelaars Germeraad & Germeraad en Van Amerongen Nieuwe Borg, Bouwbedrijf Kolthof BV, Bijland Bouw BV Fier en VCBO Leeuwarderadeel Ondernemingsvereniging Stiens LTO Noord De klankbordgroep bestaat uit: Plaatselijk belang Stiens Dorpsbelang Britsum Dorpsbelangen Jelsum/Koarnjum Dorpsbelang Feinsum Dorpsbelang Alde Leie Dorpsbelang Hijum Bewonersraad Friesland Na opstelling van het concept legden we de visie voor aan diverse betrokkenen: Informerend overleg met de provincie Fryslân, waarop een ambtelijke reactie volgde; Overleg in BOSL-verband over de visie; Terugkoppeling aan de expertgroep en de klankbordgroep. Verder volgde een schriftelijke reactie van Wonen Noordwest Friesland. Inhoudelijke aandachtspunten hebben we in deze visie verwerkt. Leeswijzer De hoofdstukken in deze visie hebben de volgende functie en opbouw: Hoofdstuk 1 vat themagewijs de belangrijkste ontwikkelingen op de woningmarkt samen in een analyse, zonder keuzes te maken. In de bijlage is meer informatie te vinden. Hoofdstuk 2 doet een voorstel voor een visie op het wonen. De keuzevoorstellen die hier in staan, staan ter discussie in de expertgroep, de klankbordgroep en bij het college en de raad. Hoofdstuk 3 bevat concrete programma s, globaal uitgezet in tijd en naar verantwoordelijke en betrokken partijen. 6

7 1 Ontwikkelingen rond het wonen In dit hoofdstuk staan themagewijs de belangrijkste ontwikkelingen rond het wonen. Zie voor meer cijfers of achtergrondinformatie de bijlage. De thema s in dit hoofdstuk zijn: Een schets van de gemeente en de dorpen daarin; Bevolking en huishoudens, terugblik en vooruitblik; Woningvoorraad, woonmilieus en marktkansen; Betaalbaar wonen; Wonen en zorg; Sturen op woonkwaliteit. 1.1 Schets van de gemeente en de dorpen In de gemeente Leeuwarderadeel woonden op 1 januari inwoners. De gemeente bestaat uit de hoofdkern Stiens met ca inwoners en zes kleinere dorpen, waarvan Britsum met ruim inwoners de grootste is. De overige dorpen hebben elk minder dan 500 inwoners. Stiens: centrale rol in Leeuwarderadeel en daarbuiten Stiens heeft een sterke centrumfunctie binnen de gemeente, deels ook voor gemeenten ten noorden van Leeuwarderadeel en soms zelfs voor de noordelijke wijken van Leeuwarden. In Stiens zijn alle belangrijke basisvoorzieningen aanwezig, zoals een compleet winkelaanbod met een keur aan supermarkten, lager onderwijs, bibliotheek, sportvoorzieningen, een welzijnsstichting, intramuraal wonen met zorg en openbaar vervoer. In Stiens staan relatief veel naoorlogse eengezinswoningen (rijwoningen, tweekappers, vrijstaand). De gemiddelde woningwaarde ligt hoger dan in de dorpen rondom Stiens en er wonen relatief veel gezinnen, hoewel het aandeel senioren de laatste jaren zichtbaar is toegenomen. Stiens is sinds de jaren 60 flink gegroeid en heeft veel mensen van buiten de gemeente aangetrokken. De werkgelegenheid op de vliegbasis speelde daarin een rol. In de eerste helft van de jaren 00 zijn regionale beleidsafspraken gemaakt over woningbouw, waarbij de ruimte voor uitbreiding voornamelijk in de gemeente Leeuwarden kwam te liggen, om de uitstroom naar regiogemeenten te keren. Sindsdien nam de groei van de woningvoorraad af met als resultaat dat Stiens netto inwoners verloor (zie thema bevolking) aan met name de stadsregio. Wat het perspectief is voor Stiens in de komende jaren, is niet eenvoudig te zeggen. De gemeente ligt op het snijvlak van krimp (noord Friesland) en groei (Stadsregio). In De Steens is ruimte voor nieuwe uitbreiding en er zijn diverse kansrijke inbreidingslocaties. De cruciale vraag is of Stiens voldoende wervingskracht heeft om te groeien binnen een regio waar steeds minder groei mogelijk is. In paragraaf 1.2 (vooruitblik bevolking) en 1.3 (marktkansen) staat daarover meer informatie. Op het vlak van wonen, welzijn en zorg heeft Stiens met haar goede voorzieningenniveau een centrumfunctie in de gemeente en daarbuiten. Marktwerking in de zorg en het langer thuis wonen 7

8 van mensen met een zorgvraag leiden overigens tot andere eisen aan het aanbod wonen, welzijn en zorg in dorpen en buurten. Zie paragraaf 1.5. De kleinere dorpen: bepalend voor het karakter van Leeuwarderadeel Ten noorden van Stiens liggen de dorpen Feinsum, Alde Leie en Hijum. Ten zuiden van Stiens liggen de dorpen Britsum, Koarnjum en Jelsum. Deze dorpen zijn bepalend voor het karakter van de gemeente Leeuwarderadeel. Het schema hierna vat samen welke primaire voorzieningen er zijn: Tabel 1:Primaire voorzieningen in de kleine dorpen Supermarkt Dorpshuis / Basisonderwijs Peuterspeelzaal ontmoetingsruimte en Kinderopvang Huisarts / apotheek Gymzaal Feinsum - V Alde Leie - V V Hijum - V OBS PSZ - V V Britsum - V OBS, CBS PSZ + KO - - V Koarnjum - V OBS PSZ - V V Jelsum - V V Bron: gemeente Leeuwarderadeel, telefoongids Sportvelden / ijsbaan In elk dorp is een ontmoetingsruimte aanwezig, in de vorm van een dorpshuis en in Feinsum in de kerk. In Britsum, Hijum en Koarnjum/Jelsum is basisonderwijs aanwezig en een peuterspeelzaal. De Onderwijsgroep Fier en VCBO Leeuwarderadeel geven in interviews aan dat zij tevreden zijn over de kwaliteit van het onderwijs. Het teruglopend aantal leerlingen is wel een zorgpunt, met name in Hijum. De kwaliteit van de gebouwen vraagt om aandacht, met uitzondering van Hijum. In Britsum bleek een multifunctionele accommodatie met onder meer basisonderwijs niet haalbaar. Stichting Welzijn Middelsee levert voor-, tussen- en naschoolse opvang in Britsum en zorg daarnaast voor de peuterspeelzaal bij de scholen. Onderwijsgroep Fier geeft aan dat in Hijum met kleine aanpassingen aan het gebouw ook voor-, tussen- en naschoolse opvang mogelijk is. Alle kleine dorpen vormden in 2006 hun visie op de gewenste ontwikkelingen en vertaalden dit elk in dorpenspiegels met een concreet werkdocument. Britsum heeft aanvullend een dorps-dna ontwikkeld. De kansen in de dorpen komen vaak overeen: Versterken van recreatieve functies; Verbeteren van onderlinge (recreatieve) verbindingen; Mondjesmaat nieuwe woningen: in Alde Leie en Feinsum is die ruimte al gecreëerd; Leefbaarheid: vooral concrete wensen voor verbetering van de openbare ruimte; Daarnaast wensen huidige bewoners dat starters, jongeren en senioren in de dorpen blijven wonen, zodat de leeftijdsverdeling in balans blijft. Echter, de bevolkingssamenstelling verandert in heel Nederland. De sturingsmogelijkheden om dorpen in balans te houden zijn heel beperkt. Er is weinig ontwikkelruimte in de kleine dorpen. In bijlage 1 staat een samenvatting van de concrete wensen per dorp. 8

9 Flexibel bouwen: een concreet voorbeeld dat navolging in Leeuwarderadeel verdient. Met name in kleine dorpen is het aantal woningen zo klein, dat specifiek bouwen voor ouderen, jongeren of gezinnen te weinig flexibel en toekomstbestendig is. WoonFriesland werkt met een concept waarin het verouderde woningen vervangt door nieuwe, flexibele en betaalbare woningen. Flexibel: de grote bijkeuken en de eetkamer zijn eenvoudig (bij mutatie) om te bouwen tot badkamer en slaapkamer, zodat een gelijkvloerse woning ontstaat.. Zo blijven de woningen voor jong en oud aantrekkelijk. Betaalbaar: door in meerdere dorpen tegelijk projecten uit te voeren op basis van één basisontwerp, ontstaat voldoende schaalgrootte om de woningen voor een sociale prijs aan te kunnen bieden. De woningen hebben dezelfde plattegrond, maar wel steeds een eigen uitstraling van de gevel. 1.2 Leeuwarderadeel tussen groei en krimp De ontwikkeling van de bevolking en van het aantal huishoudens zijn belangrijke gegevens. Het aantal inwoners en de leeftijdssamenstelling van de bevolking is van direct belang voor (blijvend) draagvlak onder voorzieningen. Het toekomstige aantal huishoudens en de samenstelling van doelgroepen bepaalt sterk hoeveel en welke woningen er nodig zijn. Een terugblik op de ontwikkelingen in Leeuwarderadeel leert ons veel over de positie van de gemeente in de regio. Daarnaast schetsen we de belangrijkste ontwikkelingen in Leeuwarderadeel en de regio. Er zijn meerdere prognoses van de inwoner- en huishoudensontwikkeling in omloop. We geven aan wat de betekenis is van deze prognoses voor groei en krimp in Leeuwarderadeel tot 2020 en daarna. Wat een reële inwoner- en huishoudensontwikkeling is, hangt af van de keuzes die Leeuwarderadeel zelf maakt, wat er op het gebied van vraag en aanbod in de regionale woningmarkt gebeurt en welke afspraken de gemeente daarover maakt met de provincie Fryslân. Leeftijdssamenstelling: nog steeds een vrij jonge bevolking Leeuwarderadeel is op dit moment qua Figuur 1: Groene en grijze druk 2008 leeftijdsopbouw een vrij groene gemeente: het 50% Groene druk aandeel ouderen (65+) ligt duidelijk onder het 40% Grijze druk provinciale gemiddelde en iets onder het landelijk gemiddelde. Het aandeel kinderen en jongeren (tot 20 jaar) ligt duidelijk hoger dan het provinciale en landelijke gemiddelde. Dit betekent dat de groene druk vrij hoog is en de grijze druk vrij laag. Zie de figuur hiernaast. 30% 20% 10% 0% Nederland Fryslân Leeuwarderadeel We zagen de afgelopen jaren wel dat het aandeel en Bron: CBS 2008 aantal gezinnen afnam, van een piek van in 2002 naar in Daarin wijkt Leeuwarderadeel overigens qua trend niet af van andere gemeenten; overal daalt het aandeel gezinnen. Er was wel enige groei in het aandeel eenoudergezinnen, maar vooral het aandeel huishoudens zonder kinderen nam toe. Dit heeft 9

10 gevolgen voor het type woningen waar in de toekomst behoefte aan is. Zie paragraaf 1.3 (marktkansen). Het aandeel senioren (55+) nam als enige bevolkingsgroep toe en het aandeel van alle andere leeftijdscategorieën liep terug. De sterkste groei was zichtbaar bij de leeftijdsklasse jaar, maar ook de groei van de groep 75-plussers is duidelijk zichtbaar. Groei bleef de afgelopen tien jaar achter na trendbreuk in migratie Leeuwarderadeel kent een lange geschiedenis van bevolkingsgroei en netto 2 instroom vanuit andere gemeenten. Met name in de jaren 70 zijn veel huishoudens naar Stiens verhuisd. Daaruit is inmiddels een nieuwe generatie huishoudens voortgekomen die in Stiens geboren en getogen is. In 2001 bereikte het aantal inwoners een hoogtepunt, met circa Daarna zette een daling in, met gemiddeld ongeveer 20 personen per jaar. De provinciale prognose (Wobof 2003) ging voor het jaar 2010 nog uit van een groei naar inwoners, terwijl Leeuwarderadeel in de jaren negentig de ambitie had om te groeien tot of mogelijk zelfs inwoners. Dat scenario is niet meer reëel gezien de regionale en landelijke ontwikkelingen. In 2002 was er een opvallende trendbreuk naar netto uitstroom. De figuren 2 en 3 hierna illustreren dat: Figuur 2: Inwonertal Leeuwarderadeel Figuur 3: Migratiesaldo Leeuwarderadeel Bevolking Exact migratiesaldo Zwevend gemiddelde, 5 jaar Bron: CBS, 2010 Bron: CBS, Instroom minus uitstroom 10

11 Naar leeftijd en richting herkennen we de volgende migratietrends: Naar leeftijd: in de periode verlieten netto ongeveer 60 huishoudens de gemeente. Dit betrof enerzijds jongeren tussen 20 en 25 jaar (starters) en anderzijds huishoudens van 40 tot 65 jaar (oudere gezinnen en empty-nesters 3 ). Het vertrek van jongeren is kenmerkend voor dorpse gemeenten in heel Nederland: een deel van hen zoekt de stad op voor studie, werk of dynamiek, maar vaak zijn er ook te weinig betaalbare woningen beschikbaar. Het Bron: CBS, 2010 vertrek van oudere gezinnen is opvallend; het duidt er op dat voor hen de afgelopen jaren te weinig mogelijkheden waren om een stap vooruit te zetten op de woningmarkt. Zie bijlage 1 voor meer informatie. Naar richting: Leeuwarderadeel heeft aantrekkingskracht op de Middelseegemeenten, met name Het Bildt, hoewel het om relatief kleine aantallen gaat. Daar tegenover staat een forse netto uitstroom (van vooral jongeren en studenten) naar Leeuwarden en Groningen. Zie bijlage 1 voor meer informatie. Woningvoorraadontwikkeling: opleving sinds 2007 Figuur 4: Migratie huishoudens naar leeftijd, tot 20 jaar 20 tot 25 jaar 25 tot 30 jaar 30 tot 40 jaar Gelijktijdig met de trendbreuk in de migratie zien we ook de woningbouwontwikkeling sterk terugvallen, naar hooguit 20 woningen per jaar in de periode Daarna trekt de nieuwbouw weer aan, hoewel er in 2006 netto slechts enkele woningen bij komen, door gelijktijdige sloop in dat jaar. Van de afgelopen twee jaren geven we een overzicht van de precieze ontwikkelingen per locatie weer in het schema hierna: Figuur 5: Nieuwbouw en sloop naar eigendom Nieuwbouw Eengezins koop Nieuwbouw Eengezins huur Nieuwbouw Appartement koop Nieuwbouw Appartement huur Sloop Koop Sloop Huur tot 50 jaar 50 tot 65 jaar 65 tot 85 jaar 85 jaar e.o. 3 Gezinnen met een leeg nest : de kinderen zijn het huis uit. 11

12 Tabel 2: Woningbouw en sloop in 2008 en 2009, naar locatie Locatie Type locatie Eengezins Appartemen Eengezins Appartemen Sloop Totaal huur t huur koop t koop Stiens, Tunen / Uitbreiding Ekers Stiens, Dobbe Inbreiding Stiens, Inbreiding Langebourren Stiens, Overig Inbreiding Britsum n.v.t Feinsum Uitbreiding 4 4 Jelsum Uitbreiding 1 1 Totaal Bron: gemeente Leeuwarderadeel Een reële woningbehoefte vanaf 2010: afhankelijk van meer dan lokale factoren Trends uit het verleden zijn niet persé maatgevend voor de toekomst. Prognoses op gemeentelijk schaalniveau zijn bovendien indicatief en erg afhankelijk van bovenlokale ontwikkelingen in vraag en aanbod en daaruit voortvloeiende migratie tussen gemeenten. Het is dus zaak om de cijfers in een lokaal perspectief te bekijken. We maken onderscheid in drie soorten prognoses: Trendprognose: de meest recente prognose is die van de provincie Fryslân uit De prognose gaat uit van natuurlijke ontwikkelingen (geboorte en sterfte) en migratieverwachtingen (doortrekken van trends uit het verleden). Een beperking van de bouwmogelijkheden en de daaruit volgende negatieve migratie heeft dus effect op de verwachtingen voor de toekomst. Bouwplanprognose: de bekendste zijn de Pearl-prognose van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en de Primos-prognose van ABF. Deze prognoses houden rekening met natuurlijke ontwikkelingen en migratietrends maar bovendien met het verwachte bouwprogramma. De verwachting voor een gemeente die na een bouwstop weer veel gaat bouwen is in deze variant dan ook optimistischer dan de trendprognose. Onzekere factor hierin is wel dat het creëren van aanbod alleen nog geen vraag creëert. Eigen behoefte prognose: een derde variant is een prognose die alleen rekening houdt met natuurlijke ontwikkelingen. Hoewel dit een zuiver theoretisch scenario is (we zetten een denkbeeldig hek om de gemeente), biedt dit wel zicht op het aantal woningen dat een gemeente moet bouwen om de eigen groei te faciliteren. De twee tabellen hierna geven zicht op de uitkomsten bij de prognoses voor respectievelijk inwoners en huishoudens. Tabel 3: Actuele prognoses voor het aantal inwoners in voor Leeuwarderadeel Bevolking Provincie Fryslân / Trendprognose Primos 2009 / Trend + bouwplannen Pearl-prognose n.b n.b. Tabel 4: Actuele prognoses voor het aantal huishoudens Leeuwarderadeel cijfers afgerond op tientallen Huishoudens Provincie Fryslân / Trendprognose Primos 2009 / Trend + bouwplannen Pearl-prognose n.b. 255 n.b. Pearl-prognose xx 4.4xx 4.6xx Ca. 200 Ca. 200 Eigen behoefte, indicatief 250 n.b. 4 Prognose Fryslân Trendprognose Bevolking en Huishoudens en Krimp en Groei, Demografyske feroaring yn de provinsje Fryslân februari

13 De uitkomsten van de prognoses lopen uiteen. De provinciale prognose gaat uit van sterke krimp van het aantal inwoners, gevolgd door krimp van het aantal huishoudens vanaf 2020; Primos gaat uit van een tijdelijke daling van het aantal inwoners, gevolgd door herstel vanaf 2020 en een blijvende groei van het aantal huishoudens, met ruim 300 tot Primos neemt een wat snellere daling van de gemiddelde huishoudensgrootte aan; De Pearl-prognose gaat uit van groei met ongeveer 200 huishoudens per 10 jaar; Een grove inschatting van de eigen behoefte (geboorte, sterfte en huishoudensvorming binnen de gemeente zelf) komt uit op ongeveer 250 woningen tot Per jaar stroomden in de periode netto 10 tot 15 huishoudens uit (zie figuur 4): Jaarlijks ca. 5 jongerenhuishoudens; Jaarlijks ca. 10 huishoudens tussen 40 en 65 jaar. De uitstroom van jongeren is een langjarige en autonome trend die niet te keren blijkt, maar de uitstroom van de jarigen is bijzonder omdat dit doorgaans niet een groep is die snel van woongemeente verandert. We schatten met behulp van deze gegevens een reële bandbreedte voor de woningbehoefte tussen 2010 en Hoewel deze schatting geen precieze voorspelling biedt, is de bandbreedte beperkt. Tabel 5: Een inschatting van de reële woningbehoefte voor Leeuwarderadeel in twee bandbreedtes Woningbehoefte per jaar Eigen behoefte Uitstroom jaar Uitstroom jaar Totale behoefte Bandbreedte laag Bandbreedte hoog Voorwaarde voor deze behoefte is uiteraard wel dat het woningbouwprogramma aansluit op de woonwensen van de doelgroepen op de woningmarkt, waarbij vergrijzing ook in Leeuwarderadeel invloed heeft op de kwalitatieve woningbehoefte (zie de paragraaf hierna). Verder maken huishoudens een afweging die afhangt van meer dan de woning en prijs alleen: ook werk, de ontsluiting en de woonomgeving en nabijheid van familie of vrienden speelt mee in hun keuze. En daarbij kijken ze vaak over gemeentegrenzen heen. Een goede prijs-kwaliteitverhouding van het wonen vergroot de kansen op succes. Regionale afspraken over woningbouw haken aan op de behoefte Leeuwarderadeel heeft de ruimtelijke mogelijkheden om de opleving sinds 2007 door te zetten en de afspraken in BOSL -verband haken daar op aan. Voor de periode tussen 2010 en 2020 is in de Verstedelijkingsafspraken voor de regio met het Rijk en de provincie afgesproken dat er regionaal circa woningen gebouwd worden. Tussen provincie en gemeenten zijn afspraken gemaakt over de woningbouwproductie tussen 2008 en Voor Leeuwarderadeel geldt: 5 Er zijn onvoldoende gegevens beschikbaar om exact een variant eigen woningbehoefte te berekenen, maar we hanteren een aanname op basis van ontwikkelingen in de afgelopen jaren: Netto kwamen er in Leeuwarderadeel in de periode ongeveer 60 woningen of huishoudens bij. Deze woningen werden door de markt opgenomen en zijn bewoond; er was dus voldoende vraag voor in elk geval deze aantallen woningen. Tegelijk verhuisden ook ongeveer 60 huishoudens uit Leeuwarderadeel naar andere gemeenten. Om ook deze 60 huishoudens minimaal de kans te geven om te blijven, hadden we nog eens 60 woningen moeten bouwen. De totale eigen behoefte komt uit op ca. 120 woningen in 5 jaar, ofwel ca. 25 woningen per jaar. 13

14 Tot 2016 zijn er afspraken voor 175 woningen op De Steens, waarvan 70 sociale huur, 35 sociale koop en 70 in het vrije marktsegment. Deze aantallen gaan uit van opvang van ca. 70 gezinnen in de sociale huur vanuit de stadsregio. Op De Steens is resterend ruimte voor 105 woningen voor eigen behoefte tot 2016 (vergelijk: de eigen behoefte is woningen per jaar en komt uit op 90 tot 120 woningen in die periode). Na 2016 is er een toezegging gedaan door de provincie voor nog eens 175 woningen. Daarnaast zijn er diverse inbreidingslocaties, waar kleine aantallen woningen passen. 1.3 Locaties en marktkansen Leeuwarderadeel, en met name Stiens, groeide de afgelopen decennia flink (zie figuur 2 en 3). Dit heeft zijn weerslag op de huidige samenstelling van de woningvoorraad en het aanbod aan woonmilieus (zie bijlage 1): veel eengezinswoningen en een hoog aandeel koopwoningen. De kleine dorpen kennen een mix van grondgebonden woningen. De laatste tijd zijn, naast eengezinswoningen, ook appartementen gebouwd in Stiens (zie figuur 2 in paragraaf 1.2). Locaties in de gemeente: naast De Steens nog kleinere locaties in beeld De provincie Fryslân heeft met de Stadsregio Leeuwarden afspraken gemaakt over de toevoeging van nieuwe woningen. Enerzijds is dat in nieuwe uitleggebieden (De Steens). Daarnaast kunnen nieuwe woningen worden toegevoegd binnen de bebouwde kom. Voor inbreidingsprojecten, functieverandering en vervanging gelden ruimtelijke contouren om de bebouwde kom als begrenzing. Op de kaart hierna staan locaties die concreet of mogelijk in de toekomst in beeld zijn voor woningbouw in Stiens en Britsum. Bij de toelichting komen ook de andere dorpen aan bod. Locatie 1, uitbreiding Stiens: De grootste locatie voor nieuwe uitleg is De Steens. Hier is voor de komende decennia ruimte voor 175 woningen tot 2016 en daarna nog eens 175 woningen. Tot 2016 bestaat het programma uit 70 sociale huurwoningen 6, 35 sociale koopwoningen 7 en 70 woningen in het vrije segment. Nieuwe Borg is hier de belangrijkste ontwikkelende partij. De gemeente Leeuwarderadeel heeft op stadsregionaal niveau afspraken gemaakt over deze aantallen. Locaties 2 tot en met 7, inbreiding Stiens: Binnen Stiens zijn diverse inbreidingslocaties te vinden die nu een andere functie hebben. Daarnaast zijn er binnen Stiens, maar incidenteel ook in andere dorpen, locaties waar vervanging van woningen denkbaar is. Binnen Stiens benutten we de locaties waar mogelijk voor zorggerelateerd bouwen, waaronder 24 aanleunwoningen aan de Skilwei. Omdat het om zowel sloop als nieuwbouw gaat, leidt woningbouw op deze locaties niet tot noemenswaardige groei van de voorraad. Locaties 8 en 9: Bij Britsum is ruimte voor ca. 30 woningen uitbreiding (locatie 8). Deze grond is in eigendom van Wonen Noordwest Friesland. De corporatie heeft nog niet vastgesteld welke woningen zij precies wil bouwen en is nog niet begonnen met de ontwikkeling. Planologisch zijn er nog geen besluiten genomen. In Britsum vervangt WoonFriesland 1 bestaande woning door 2 nieuwe woningen nabij de kerk in Britsum (locatie 9). 6 Tot de actuele huurtoeslaggrens, die in januari 2010 op 648,-- lag. 7 Tot ,- (prijspeil januari 2007, jaarlijks te indexeren op basis van het prijsindexcijfer van nieuwbouwwoningen). 14

15 Locaties 10, 11 en 12: Bij Hijum is ruimte voor 12 woningen, waarvan 10 uitbreiding en 2 inbreiding. Dit aanbod vraagt fasering om niet teveel kavels tegelijk aan te bieden. In Feinsum en in Alde Leie zijn de meeste van kavels inmiddels verkocht; in 2010 waren er nog 1 of 2 kavels beschikbaar. Daarmee hebben zij voorlopig in hun behoefte voorzien (zie de dorpenspiegels in bijlage 1). In Koarnjum en Jelsum is momenteel geen ruimte voor woningbouw, met uitzondering van vervanging van woningen. De geluidscontouren van de vliegbasis die het rijk vaststelt spelen hierin een belangrijke rol. Rondom deze contouren worden overigens de komende jaren nieuwe keuzes gemaakt, waarbij er een kans is dat Koarnjum en Jelsum weer mogen bouwen. Figuur 6: Overzicht van concrete en potentiële locaties in Stiens en Britsum De Steens 2. St. Vitusplein 3. Skilhiem 4. NS-terrein 5. Politiebureau 6. Garage v.d. Weij 7. Skilwei 8. Britsum uitbreiding 9. Britsum inbreiding 10. Hijum 11. Feinsum 12. Alde Leie Straal van ca. 250m rondom het centrum 9 8 Marktkansen: voordelige tweekappers en gelijkvloers grondgebonden bouwen Leeuwarderadeel heeft een reële kans om de opleving in woningbouw sinds 2007 te continueren. Leeuwarderadeel maakt deel uit van een regionale woningmarkt en sluit markttechnisch vooral aan bij de Stadsregio. Stiens en het zuidelijk deel van de gemeente vormen samen met Leeuwarden het Bundelingsgebied. Daarom zetten we in het schema hierna de stadsregionale behoefte naast 15

16 die van Leeuwarderadeel. Daarbij geven we weer in welke woningtypen en segmenten de vraag groter is dan het aanbod, op basis van de volgende bronnen: Het woningbehoefteonderzoek Friesland uit 2007 (Wobof). Dit onderzoek dateert van voor de economische crisis, maar laat wel zien welke lange termijn ontwikkelingen op de woningmarkt relevant zijn per gebied: vergrijzing en kwaliteitsverbetering / meer comfort. We tonen hier alleen het eindresultaat van het onderzoek: het verschil tussen de gewenste woningvoorraad en de huidige woningvoorraad. Dat gaat inherent uit van zoveel mogelijk benutten van het huidige voorraad en alleen toevoegen wat binnen de huidige voorraad nog niet beschikbaar is. Vanwege de recente economische ontwikkelingen zien we grote kwaliteitsstappen van huishoudens uitblijven. We hebben uit interviews met marktkenners signalen verzameld op basis waarvan we de marktkansen hebben bijgesteld voor de eerstkomende jaren. We trekken op basis van Wobof 2007 en uit gesprekken met makelaars, ontwikkelaars en corporaties de volgende conclusies: 1. Kwaliteitsverbetering onder gezinnen, maar wel tegen beperkte meerkosten. Er ligt een kansje voor Leeuwarderadeel om een prijs-kwaliteitverhouding aan te bieden die in Leeuwarden waar de prijzen hoger liggen niet haalbaar is: een grotere kavel, meer huis voor je geld en een kleinschalige woonlocatie in dorpse sfeer. 2. Een preventieve verhuiswens onder senioren naar een gelijkvloerse woning (comfort en veiligheid als sleutelwoorden). 3. Opvang van vraag naar eengezinshuurwoningen vanuit de stadsregio lijkt een reële kans. 4. Voor de kleine dorpen geldt een heel ander verhaal: daar is elke toevoeging per definitie maatwerk. Gezien het karakter van die dorpen past vooral vrijstaand wonen goed, in een wat groter dorp als Britsum zijn projectmatig gebouwde gelijkvloerse woningen mondjesmaat ook passend. Tabel 6: Marktopgaven woningen Leeuwarderadeel en Leeuwarden. Belangrijkste marktkansen Vraag uit Leeuwarderadeel Vraag uit de stadsregio / Leeuwarden Eengezins huurwoningen + Rij koopwoningen ++ Tweekappers koop Vrijstaande koopwoningen Gelijkvloers wonen huur + + Gelijkvloers wonen koop 0/+ + Bron: Wobof 2007 uitwerking Leeuwarderadeel en Leeuwarden, marktsignalen uit interviews met makelaar en corporatie. Navraag bij de makelaar en de corporatie leert overigens dat wonen in een appartement vaak als second best geldt. Liever kiezen mensen voor een grondgebonden woning (patio, kleine tuin, wel alles gelijkvloers, zie ook voorbeeld hierna). Dit uit zich in moeilijke verhuurbaarheid en verkoopbaarheid van recent gebouwde appartementen in vooral de dure huur (vrije sector, boven 648,=) en juist de eenvoudige koop (appartementen met 3 kamers en een oppervlakte van 80 tot 8 In de woningmarktanalyse blijkt een grotere vraag naar dit type woningen. De vraag komt echter vooral van huidige bewoners die binnen de koopsector van rijwoning naar tweekapper willen of van tweekappers naar vrijstaand, maar niet bereid of in staat zijn ook financieel een grote stap vooruit te zetten. We schatten de werkelijke marktkans daarom minder groot in. Bron: Wobof

17 90m2, prijzen tot ca ,=). Dat deze laatste categorie woningen moeilijk afzetbaar zijn, heeft te maken met de grote teruggang in ruimte en kamers ten opzichte van de ruime eengezins koopwoningen waar senioren nu vaak in wonen en vaak ook met een ongunstige prijskwaliteitverhouding. Er is wel behoefte aan sociale huurappartementen nabij de voorzieningen en mondjesmaat aan duurdere, ruime koopappartementen ( tot ) met minimaal drie kamers en heel belangrijk! een goede buitenruimte. Let wel: hoe hoger de prijzen, hoe kritischer de markt blijkt te zijn. Deze kopers zijn buitengewoon kritisch als het gaat om de locatie, de ruimte in de woning zelf, de kwaliteit en omvang van de buitenruimte en de uitstraling van het gebouw. Kortom: dure appartementen moeten aan alle eisen voldoen. Figuur 7: voorbeelden van patiowoningen en appartementen met een forse buitenruimte Starters op de woningmarkt: voldoende mogelijkheden Het begrip starters is voor meerdere uitleg vatbaar. In letterlijke zin gaat het om mensen die voor het eerst zelfstandig gaan wonen. In de praktijk bedoelen we er vaak vooral jongeren tot ca. 25 jaar mee. Daarnaast is er de groep koopstarters : mensen die voor het eerst een woning kopen, soms vanuit een huurwoning, soms vanuit het ouderlijk huis of een kamer. We schetsen nu de situatie in Leeuwarderadeel. Als we kijken naar de binding van starters, blijkt dat slechts 13% zeker in de gemeente Leeuwarderadeel wil blijven. Bijna 40% wil beslist naar een andere gemeente verhuizen en ongeveer 35% laat het afhangen van werk of studie. Starters met een vertrekwens kiezen vaker voor huur (tweederde), starters met een wens om te blijven vaker voor koop (tweederde van de starters in Leeuwarderadeel kocht een woning, meestal tot ,- maar soms ook tweekappers en vrijstaande woningen boven ,-) Starters met een koopwens vragen vooral om woningen tot ,-, waarvan ongeveer de helft onder de ,-. In dit segment is voldoende aanbod, al zijn de woningen soms van eenvoudige kwaliteit. Starters met een huurwens willen altijd sociaal huren. Volgens WoonFriesland hebben starters niet meer moeite met het vinden van een woning dan andere doelgroepen op de woningmarkt. Wonen in het buitengebied: een verhaal apart De gemeente Leeuwarderadeel stelde in haar bestemmingsplan voor het buitengebied vast, dat wonen geen bedreiging mag vormen voor de bedrijfsvoering van agrarische bedrijven in de 17

18 omgeving 9. Op vrijkomende boerenerven mag een boerderij omgezet worden tot woning zonder bedrijf, een boerderij mag gesplitst worden in maximaal twee woningen of er mag maximaal één woning worden toegevoegd. Bij splitsing of toevoeging is het verwijderen van beeldverstorende gebouwen wel een voorwaarde en bij toevoeging is bovendien een beeldkwaliteitplan nodig. Wonen in het buitengebied kent dus de nodige voorwaarden, maar kan wel. De provincie ziet in het Streekplan ruimte voor een nieuw landgoed van maximaal 10 woningen in het Bundelingsgebied Leeuwarden, mits er landschappelijke meerwaarde is en mits het gebied 90% openbaar toegankelijk is. Daarnaast is er ruimte voor drie landelijke woonclusters in Noord- Fryslân voor ontspannen wonen, werken of zorgvoorzieningen in een attractieve landschappelijke omgeving, gelegen bij een bestaande kern van meer dan inwoners, circa 20 tot 50 wooneenheden in een ruimtelijk wat afgeschermde sfeer, milieuvriendelijk. Kortom: bij Stiens of eventueel Britsum heeft zo n concept procedureel kans van slagen. Van deze mogelijkheid is nog geen gebruikt gemaakt. In hoofdstuk 2 stellen we voor deze kans te pakken. 1.4 Betaalbaar wonen Gemeenten en corporaties hebben samen de verantwoordelijkheid om de doelgroep van beleid passend te huisvesten. Dat gaat natuurlijk om meer dan aantallen woningen: ook de kwaliteit moet passend zijn, zowel van de woning zelf als van de omgeving. Nu voldoende woningen, maar in de komende jaren vraag naar meer verwacht We inventariseerden signalen over de sociale huur- en koopvoorraad op basis van gesprekken met de corporatie, de makelaar en beschikbare data. Dat vatten we hierna puntsgewijs samen. In aantal voldoende. In aantal is de sociale huurvoorraad groot genoeg. Uit het Wobof 2007 blijkt dat er in Leeuwarderadeel ruim 700 sociale huurwoningen tot de tweede aftoppingsgrens 10 zijn. De formele doelgroep bestaat uit ruim huishoudens, maar daarvan woont meer dan de helft in een koopwoning. Zij maken dus geen aanspraak op de sociale huurvoorraad. De doelgroep van beleid in een huurwoning bestaat uit ongeveer 550 huishoudens. In theorie is de voorraad dus groot genoeg. De scheefheid (huishoudens met een hoger inkomen in een sociale huurwoning) bestaat vooral uit mensen met een middeninkomen met vaak beperkte mogelijkheden op de koopmarkt. 9 De omvang en aard van de nieuwe functie dient aanvaardbaar te zijn uit het oogpunt van de landbouwkundige, ecologische en landschappelijke waarden van de omgeving. 10 Tot deze prijsgrens is huurtoeslag voor de meeste leeftijdsgroepen mogelijk. 18

19 Komende jaren wel meer vraag. De slaagkans voor woningzoekenden fluctueerde de afgelopen jaren tussen bijna 20% en ruim 40%. Dit komt overeen met een gemiddelde wachttijd van 2,5 tot 5 jaar. Dit is een signaal dat de druk op de sociale voorraad niet bovengemiddeld hoog is, maar wel dát er druk is. Hoewel langjarige voorspellingen steevast uitgaan van een krimpende doelgroep van beleid, zien we reden voor meer sociale huurwoningen in Leeuwarderadeel, om Figuur 8: slaagkans huurwoning Leeuwarderadeel twee redenen: 1. De bevolking vergrijst en op langere termijn 45,0% slaagkans willen meer mensen hun eengezinskoopwoning verruilen voor een huurwoning. Een makelaar herkent dit nu al in het aantal mensen op leeftijd dat zo n eengezinskoopwoning aanbiedt. 2. De risico s op de koopmarkt zijn duidelijk toegenomen sinds de crisis die in 2008 begon. Hoewel we geen glazen bol hebben, verwachten we niet dat het perspectief op korte termijn heel gunstig wordt. Veel mensen kiezen daarom voor minder risico en verkiezen 40,0% 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0% huur boven koop. Daardoor ontstaat overdruk op de huurmarkt in de stadsregio, met name Bron: WoonFriesland, 2009 voor grondgebonden huurwoningen met kwaliteit. Daar kan Stiens op inspelen met nieuwbouw in De Steens. Aanpassingen bestaande woningen en flexibel nieuw bouwen. Hoewel veel wensenonderzoeken uitgaan van een forse vraag naar huurappartementen, blijkt uit evaluerend onderzoek dat het gedrag van mensen vaak anders uitpakt. Ze verhuizen pas veel later dan ze in enquêtes aangeven of ze verhuizen helemaal niet. Dat betekent voor de sociale huurvoorraad dat mensen oud worden in een gewone woning. Dit leidt tot speciale wensen van bewoners, zoals een toilet boven, een traplift of slaapkamer en badkamer beneden. Maar niet elke huurwoning leent zich daar even goed voor en het legt beslag op de WMO-gelden die de gemeente beschikbaar heeft voor diverse doelen. Bij nieuwbouw is flexibel bouwen dus belangrijk. Bestaande voorraad: betaalbaar wonen en energielasten steeds meer verweven Binnen de bestaande voorraad van Leeuwarderadeel is vooral energiebesparing een belangrijk thema. De voorraad is in algemene zin relatief jong en technisch in orde, enkele rotte kiezen daargelaten. Aan die rotte kiezen wordt al gewerkt. We richten ons in deze visie daarom op het thema energieverbruik en woonlasten. In tien jaar zijn de gemiddelde lasten voor energie verdubbeld, terwijl de consumentenprijzen en de huren met iets meer dan 20% stegen. De verwachting is dat de energieprijzen in de komende jaren sneller blijven stijgen dan andere prijzen (zie bijlage 1). 19

20 De snelle prijsstijging van energie raakt vooral mensen met een lager inkomen. Voor hen maakt energie een steeds groter deel uit van de totale woonlasten. Om woningen nu en in de toekomst betaalbaar te houden voor de doelgroep van beleid, is het zaak om ze energiezuinig te maken. WoonFriesland maakt haar woningen energiezuiniger Woningcorporatie WoonFriesland wil haar woningen energiezuiniger maken: voor het jaar 2020 bijna alle woningen met twee energielabels omhoog. WoonFriesland stelt wel prioriteiten, waarbij de afweging om te investeren afhankelijk is van reeds gepland planmatig onderhoud. Ook in de particuliere woningvoorraad speelt energieverbruik een groeiende rol. Met name huiseigenaren met weinig inkomen en vermogen, voelen de energieprijzen het sterkst en hebben de minste middelen om er iets aan te doen. Om die reden ontstaan uit zichzelf geen initiatieven om dit deel van de voorraad energiezuiniger te maken. Er zijn wel mogelijkheden om als gemeente investeringen te stimuleren en te ondersteunen, maar de investering in dit deel van de voorraad hangt vooral af van de bereidwilligheid en draagkracht van de eigenaar. 1.5 Wonen en zorg: steeds gewoner wonen Nederland vergrijst en dat geldt ook voor Leeuwarderadeel. Er komen als gevolg daarvan meer mensen met een zorgvraag, ondanks dat Nederlanders steeds langer gezond blijven. Tegelijk verandert ook de organisatie van wonen, welzijn en zorg ingrijpend. Trends in wonen, welzijn en zorg Belangrijke trends in relatie tot het wonen zijn: Mensen blijven langer zelfstandig wonen, ook met een intensieve zorgvraag. Die zorgvraag uit zich bovendien steeds later: meestal pas vanaf het 75-ste levensjaar, soms zelfs later. Tot die tijd willen zij meestal gewoon wonen ; het beroep op speciale seniorenwoningen blijft dan bescheiden, hoewel het beroep op WMO-geld voor woningaanpassing wel toeneemt. - Gewoon wonen voor mensen met een zorgvraag en met eigen regie over hun leven vraagt vooral om een goede organisatie van zorg en welzijn. Voor minder mobiele mensen is het belangrijk dat de beschikbaarheid van brengdiensten, een veilige, prettige openbare ruimte en de mogelijkheid voor ontmoeting in de buurt goed geregeld zijn. Gewoon wonen met een zorgvraag vraagt vaak om beperkte aanpassingen aan de bestaande woningvoorraad en bij nieuwbouw is het bouwen van ruime, goed toegankelijke woningen vaak al voldoende. - En er is een groep mensen die, al voordat een zorgvraag zich aandient, kiezen voor comfort en veiligheid. Zij wensen gelijkvloerse woningen in een gemengde wijk nabij voorzieningen, in een diversiteit aan prijsklassen, zowel appartementen als grondgebonden. - Er is een relatief kleine groep mensen die (vaak noodgedwongen) verhuist wegens een (te) grote zorgbehoefte, waarbij ze een deel van de regie over hun leven uit handen (moeten) geven. Zij verhuizen dan naar een intramurale plek in een verpleeghuis en de tijd die ze daar wonen is meestal niet meer dan enkele jaren. 20

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide Volgens de laatste Provinciale Prognose (2011) bedraagt de woningbouw behoefte in Valkenswaard een netto toevoeging van 1.230 woningen

Nadere informatie

Onderzoek kleine kernen

Onderzoek kleine kernen Gemeente Kampen Onderzoek kleine kernen 1 maart 2012 Projectnr. 166.106/G Boulevard Heuvelink 104 6828 KT Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem Telefoon (026) 3512532 Telefax (026) 4458702 E-mail Internet

Nadere informatie

Reactienota Woonvisie Leeuwarderadeel 2015 2020

Reactienota Woonvisie Leeuwarderadeel 2015 2020 Reactienota Woonvisie Leeuwarderadeel 2015 2020 Bijlage bij het besluit van de raad van de gemeente Leeuwarderadeel van [datum], besluitnummer [pm] 2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 3 1. Inleiding... 5

Nadere informatie

Bevolkingsprognose van Amersfoort 2013-2030 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 2013

Bevolkingsprognose van Amersfoort 2013-2030 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 2013 Bevolkingsprognose van Amersfoort 213-23 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 213 In april verwacht Amersfoort haar 15.ste inwoner te mogen begroeten. Ondanks de recessie in de

Nadere informatie

Voorwoord. Bleskensgraaf Februari 2016. Jan de Wit Klankbordgroep

Voorwoord. Bleskensgraaf Februari 2016. Jan de Wit Klankbordgroep Voorwoord De inwoners van Bleskensgraaf hebben in de dorpsagenda wonen benoemd als één van de belangrijkste speerpunten. Om erachter te komen hoe de inwoners het wonen in hun dorp nu ervaren en hoe ze

Nadere informatie

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlage 1: Vraag en Aanbod woningmarkt Aalsmeer Bijlage 2: Kaart Woningbouwprojecten Bijlage 3: Woonfonds Aalsmeer Bijlage 1: Vraag & aanbod woningmarkt Aalsmeer

Nadere informatie

Woonruimtebemiddeling: samen leven met minder regels

Woonruimtebemiddeling: samen leven met minder regels POSITION PAPER Woonruimtebemiddeling: samen leven met minder regels VNG-INZET VOOR DE NIEUWE HUISVESTINGSWET Inleiding In delen van het land is nog steeds sprake van knelpunten op de woningmarkt, met gevolgen

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Woonwensen en Woningbehoefte Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Opbouw presentatie I. Waar komen we vandaan? Relevante ontwikkelingen in het recente verleden II. Waar gaan we naar toe? Blik

Nadere informatie

Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel

Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel Eindverslag April 2015 1. Inleiding In april 2014 hebben gemeente Uden, gemeente Veghel en wooncorporatie Area een woonwensenonderzoek uitgevoerd. Om

Nadere informatie

Woningbehoefte onderzoek

Woningbehoefte onderzoek Woningbehoefte onderzoek Prognose woningbehoefte Amersfoort tot 2015 Gemeente Amersfoort Sector Dienstverlening, Informatie en Advies (DIA) Afdeling Onderzoek en Statistiek Marc van Acht Uitgave en rapportage:

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 *ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-31083/DV.15-441, afdeling Ruimte. Onderwerp: Woonvisie 2014-2030 Sellingen, 12 februari 2015 Algemeen Deze Woonvisie

Nadere informatie

Verslag Woonvisiebijeenkomst Vught 12 oktober 2015

Verslag Woonvisiebijeenkomst Vught 12 oktober 2015 Verslag Woonvisiebijeenkomst Vught 12 oktober 2015 Locatie: De Spie, gemeentekantoor Vught Tijd: 19.30 uur-22.00 uur 1. Inleiding Op maandagavond 12 oktober jl. vond de inwonersbijeenkomst plaats over

Nadere informatie

Woonvisie Leeuwarderadeel 2015 2020

Woonvisie Leeuwarderadeel 2015 2020 Woonvisie Leeuwarderadeel 2015 2020 Ontwerp 20 augustus 2015 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Doel 3 1.3 Totstandkoming 3 1.4 Leeswijzer 3 2. Evaluatie Woonvisie 2010 2015 4 3. Stiens

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf

25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf Onderzoek woningbehoefte Waarland 2015 25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf 1 Inleiding 1.1 Inleiding De gemeente Schagen wil haar toekomstig woningbouwprogramma inrichten

Nadere informatie

Verhuisplannen en woonvoorkeuren

Verhuisplannen en woonvoorkeuren Verhuisplannen en woonvoorkeuren Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Bevolkingsdaling ontstaat niet alleen door demografische ontwikkelingen, zoals ontgroening en vergrijzing of

Nadere informatie

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Inleiding De Prioriteringssessie Woonvisie is een belangrijk vervolg op de co-makersgesprekken die zijn gevoerd en de 5 thematafels die

Nadere informatie

Informatie Woonvisie Sliedrecht

Informatie Woonvisie Sliedrecht Informatie Woonvisie Sliedrecht In 2008 heeft de gemeente Sliedrecht de Woonvisie uitgebracht: Wonen in Sliedrecht 2007-2015, doorkijk tot 2025. Deze factsheet geeft een overzicht van de geactualiseerde

Nadere informatie

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014 Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio Maart 2014 2 Preambule Gemeenten in de Stadsregio Amsterdam en de woningcorporaties, verenigd

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Woonvisie in t kort 10

Woonvisie in t kort 10 10 Woonvisie in t kort Utrecht is een aantrekkelijke stad om te wonen en te werken. Daarom is de druk op de woningmarkt groot. Deze druk zal de komende jaren blijven waardoor veel doelgroepen niet de woning

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum 1. Ontwikkeling bevolking naar leeftijd De Primos huishoudensprognose (2011) voor de periode 2010-2040 schetst het volgend beeld:

Nadere informatie

Gemeente Kaag en Braassem, MeerWonen en Woondiensten Aarwoude

Gemeente Kaag en Braassem, MeerWonen en Woondiensten Aarwoude Gemeente Kaag en Braassem, MeerWonen en Woondiensten Aarwoude Woningmarktanalyse 2015 in het kort Definitief 23 september 2015 DATUM 23 september 2015 TITEL Woningmarktanalyse 2015 in het kort ONDERTITEL

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland Wonen in Hilversum Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland De Nederlandse woningmarkt staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Deze aandacht heeft vooral betrekking op de ordening

Nadere informatie

Nota Woningbouw 2014-2020 Rijssen - Holten. Evenwichtig Groeien

Nota Woningbouw 2014-2020 Rijssen - Holten. Evenwichtig Groeien Nota Woningbouw 2014-2020 Rijssen - Holten Evenwichtig Groeien Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Conclusies kwantitatief woningbouwprogramma lange termijn (2013 t/m 2034) en korte termijn (2013 t/m 2019)...

Nadere informatie

Waarom dit onderzoek?

Waarom dit onderzoek? Waarom dit onderzoek? Een betere buurt in 2026! Woningstichting De Volmacht wil uw buurt vernieuwen en verbeteren en klaar maken voor de toekomst. Daarvoor is een allereerst goede analyse van uw buurt

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015 DATUM 30 oktober 2015 PROJECTNUMMER 3400.106/G OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2015 Inleiding De woningmarkt is, na jaren van crisis, weer flink in beweging.

Nadere informatie

$ % $ # &'' ( ) &!'&! * +) &!'&!,, & # & -. / 0 1 1 * 2. -.! "!#

$ % $ # &'' ( ) &!'&! * +) &!'&!,, & # & -. / 0 1 1 * 2. -.! !# $%$ #&''( )&!'&!*+)&!'&!,,& #& -./ 011 *2.-. "!#! ! (31-.1 41 51 /.( 1131 ( 31 $3 6 36 1 31 0* 34*17 3 1,*/8,/$9. 6 1 3 3 * : 1 1 3 /,/$& ;3*/33 131(1 1 ( 7 6 3 / 1 1 3 (31$/ (/)1-.-7 16 3 6 6 3 11

Nadere informatie

Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan

Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan Bijlage 4 Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan Koopmarkt De koopmarkt zit op slot. Het aantal transacties is laag. Deels durven mensen niet te verhuizen vanwege de

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013 Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM Delfzijl, 21 november 2013 Frank van der Staay Atrivé/Woongroep Marenland Appingedam Onderwerpen Woonplan 2002 koersen

Nadere informatie

11 juni 2014 PN 328071

11 juni 2014 PN 328071 Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 11 juni 2014 PN 328071 Betreft Woningbehoefte De Nieuwe Tuinderij 1 Aanleiding In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening is beschreven dat een

Nadere informatie

Belanghoudersbijeenkomst

Belanghoudersbijeenkomst V e r s l a g Belanghoudersbijeenkomst Donderdag 17 november was u met ruim 30 andere genodigden aanwezig bij de belanghoudersbijeenkomst van Woningstichting Bergh. Een bijeenkomst waarbij wij graag twee

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Woon- en leefbaarheidsplan Menterwolde 2015; lijst met afspraken (in de gekleurde kaders)

Woon- en leefbaarheidsplan Menterwolde 2015; lijst met afspraken (in de gekleurde kaders) Woon- en leefbaarheidsplan Menterwolde 2015; lijst met afspraken (in de gekleurde kaders) 1. Voorzienende dorpen 1.1 Burgerkracht en bewonersinitiatieven 1. De gemeente, Woonstichting Groninger Huis en

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID donderdag 19 maart 2015 BETAAL- BAARHEID Groningen is de jongste stad van Nederland. Van de totaal circa 200.000 inwoners zijn

Nadere informatie

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 In de Eemsdelta zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de leefbaarheid.

Nadere informatie

De Groene Wei en Doetse Vliet III in Giessenburg

De Groene Wei en Doetse Vliet III in Giessenburg De Groene Wei en Doetse Vliet III in Giessenburg A. 5/10/50 toets Giessenburg is een voorzieningendorp met bijna 4900 inwoners. De grens van 10 woningen waarboven plannen regionaal geagendeerd moeten worden,

Nadere informatie

Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête

Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête Inleiding Als voorbereiding van haar strategisch plan 2015-2017 heeft Woontij een vragenlijst opgesteld waarmee input wordt gevraagd voor de te kiezen

Nadere informatie

Meer woonkansen voor ouderen

Meer woonkansen voor ouderen Meer woonkansen voor ouderen Ouderen willen zo lang mogelijk in hun vertrouwde leefomgeving blijven wonen. Met een slimme combinatie van maatregelen maakt u als gemeente dat mogelijk. Uw resultaten: Efficiënte

Nadere informatie

Op 19 mei 2014 stelde u ons college schriftelijke vragen over de verkoop van huurwoningen door Vestia.

Op 19 mei 2014 stelde u ons college schriftelijke vragen over de verkoop van huurwoningen door Vestia. De heer P. Beeldman Westeinde 12 2841 BV MOORDRECHT ** verzenddatum 27 mei 2014 onderwerp uw kenmerk bijlage afdeling VROM behandeld door J.D. Lindeman telefoon 0180-639976 Geachte heer Beeldman, Op 19

Nadere informatie

DE CONSUMENT AAN HET STUUR. Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl. www.sir-55.nl. www.sir-55.nl

DE CONSUMENT AAN HET STUUR. Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl. www.sir-55.nl. www.sir-55.nl DE CONSUMENT AAN HET STUUR Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl www.sir-55.nl www.sir-55.nl SIR-55 CREËERT BETROKKEN BEWONERS Wie zijn medioren? Medioren zijn actieve, vitale en maatschappelijk

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling Provincie Noord-Brabant De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009 1. Inleiding Voor de voortgang en continuïteit in de woningbouwproductie is het van belang dat

Nadere informatie

Echt thuis. Ondernemingsplan 2011-2015

Echt thuis. Ondernemingsplan 2011-2015 Echt thuis Ondernemingsplan 2011-2015 2 INLEIDING Mooiland is een woningcorporatie met circa 27.000 woningen verspreid over ruim 150 gemeenten in heel Nederland. Daarmee zijn wij een van de twintig grootste

Nadere informatie

Bij Uitstek Dalfsen! Woonvisie 2011 2016 gemeente Dalfsen

Bij Uitstek Dalfsen! Woonvisie 2011 2016 gemeente Dalfsen Bij Uitstek Dalfsen! Woonvisie 2011 2016 gemeente Dalfsen Algemeen Dalfsen heeft bij uitstek een eigen identiteit op het gebied van wonen. In de woonvisie leest u meer over de bebouwingsplannen voor de

Nadere informatie

Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025. Deel II: onderzoeksrapport

Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025. Deel II: onderzoeksrapport Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025 Deel II: onderzoeksrapport Ilse Giesbers Henriette Rombouts Juli 2009 Rapportnummer: 10050 RIGO Research en Advies BV De Ruyterkade 139 1011 AC Amsterdam

Nadere informatie

RESULTATEN WOONONDERZOEK PURMEREND UPDATE MAART 2015

RESULTATEN WOONONDERZOEK PURMEREND UPDATE MAART 2015 Inhoud 1. Woningvoorraad 2 2. Huishoudens 4 3. Huishoudens in woningen 5 4. Verhuizingen 8 5. Verhuiswensen doorstromers 10 6. Verhuiswensen starters 14 7. Woonruimteverdeling 15 Inleiding Er is heel veel

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Gemeente Millingen aan de Rijn. Kansen voor kwaliteit Concept woonvisie 2008-2018

Gemeente Millingen aan de Rijn. Kansen voor kwaliteit Concept woonvisie 2008-2018 Gemeente Millingen aan de Rijn Kansen voor kwaliteit Concept woonvisie 2008-2018 11 december 2008 Projectnr. 265.71 PL Boulevard Heuvelink 104 6828 KT Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem Telefoon (026)

Nadere informatie

Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030

Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030 Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030 O&S s-hertogenbosch Februari 2014 2 Samenvatting Eens in de vier jaar maakt de gemeente s-hertogenbosch een bevolkingsprognose. De resultaten van de meest recente

Nadere informatie

Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling

Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling Voor bezit van Habeko wonen in de kernen: Koudekerk aan den Rijn/Hazerswoude-Rijndijk, Hazerswoude-Dorp en Benthuizen datum:10 november 2014 Vastgesteld door het college

Nadere informatie

Woonruimteverdeling 2015 2 Woningstichting Putten. Opening Schauwplein

Woonruimteverdeling 2015 2 Woningstichting Putten. Opening Schauwplein Samenvatting In 2015 leverden wij 39 appartementen op aan het Schauwplein te Putten. De belangstelling voor de woningen was groot en leidde tot doorstroming. Wij sloten in 2015 inclusief deze nieuwbouw

Nadere informatie

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst 27926 Huurbeleid Nr. 216 Herdruk 1 Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 21 maart 2014 Hierbij doe ik u het volgende toekomen:

Nadere informatie

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing Auteur: Martin Liebregts, 25 juni 2012 KENNISBANK 2012 SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing De afgelopen 50 à 60 jaar is de maatschappij voortdurend bezig geweest met de voorspelling

Nadere informatie

Rapportage woonruimteverdeling Wachttijd voor een huurwoning loopt verder op. Eerste helft 2016

Rapportage woonruimteverdeling Wachttijd voor een huurwoning loopt verder op. Eerste helft 2016 Rapportage woonruimteverdeling Wachttijd voor een huurwoning loopt verder op. Eerste helft 2016 Samenvatting In de eerste helft van 2016 leverden wij geen nieuwe woningen op. Dat zie je terug in de slaagkansen

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

NOORDWIJK. t Gemeente. Agendapunt: 13. Raadsvoordracht. Verordening doelgroepen sociale woningbouw in Noordwijk

NOORDWIJK. t Gemeente. Agendapunt: 13. Raadsvoordracht. Verordening doelgroepen sociale woningbouw in Noordwijk t Gemeente NOORDWIJK Blocmenbadplaolt Agendapunt: 13 Raadsvoordracht Verordening doelgroepen sociale woningbouw in Noordwijk Aan de gemeenteraad, Op grond van het hiernavolgende stellen wij u voor het

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer Woningmarktrapport - 3e kwartaal 213 Gemeente Haarlemmermeer Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e

Nadere informatie

Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting

Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting 1 2 Inhoud 1. Aanleiding 5 2. Wonen en leven in Pijnacker-Nootdorp 6 3. Waar en hoe wonen de 55-plussers? Tevredenheid met woning en woonomgeving

Nadere informatie

TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG

TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG 12 januari 2016 drs. Fokke de Jong Australiëlaan 5, 3526 AB Utrecht 030 693 60 00 info@atrive.nl www.atrive.nl KvK: 31042832

Nadere informatie

ONTWIKKELING. Visie op sociaal wonen in Smallingerland

ONTWIKKELING. Visie op sociaal wonen in Smallingerland ONTWIKKELING Visie op sociaal wonen in Smallingerland Vastgesteld door college Maart 2015 Visie op sociaal wonen in Smallingerland Vastgesteld door college B&W gemeente Smallingerland Maart 2015 Visie

Nadere informatie

Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf!

Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf! Ondernemingsplan 2016-2018 Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf! Woondiensten Aarwoude is een bedrijf dat woonruimte verhuurt aan mensen die op basis van hun inkomen in aanmerking komen voor een sociale

Nadere informatie

Gemeentelijk beleid wonen en zorg

Gemeentelijk beleid wonen en zorg Informatieblad 2. Wonen en zorg April 2015 Gemeentelijk beleid wonen en zorg Gemeentelijk beleid over wonen en zorg wordt vormgegeven in de woonvisie van een gemeente. Concrete afspraken over doelstellingen

Nadere informatie

Verslag detectives van het wonen

Verslag detectives van het wonen Verslag detectives van het wonen Datum: Dinsdag 12 Maart Dinsdag 12 maart gingen ca. 20 Detectives van het wonen op zoek naar interessante informatie voor de nieuwe woonvisie van Achtkarspelen. Ze voerden

Nadere informatie

De woningmarkt in Lopik 2010-2015 Woningbehoefte gemeente Lopik Rapport Gemeente Lopik

De woningmarkt in Lopik 2010-2015 Woningbehoefte gemeente Lopik Rapport Gemeente Lopik De woningmarkt in Lopik 2010-2015 Woningbehoefte gemeente Lopik Rapport Gemeente Lopik BMC Oktober 2010 De heer W. Vos en mevrouw M. Woertel Projectnummer: 252025 Correspondentienummer: INHOUD HOOFDSTUK

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Toename bevolking v.a. 2008

Toename bevolking v.a. 2008 Collegevoorstel Inleiding De provincie prognosticeert de ontwikkeling van de woningbouw en bevolking voor elke gemeente. Het is aan elke gemeente om deze prognose om te zetten in een planning en deze te

Nadere informatie

Woonmonitor Dordrecht 2005

Woonmonitor Dordrecht 2005 Woonmonitor Dordrecht 2005 Deze Woonmonitor vergelijkt de ontwikkelingen op gebied van bevolking, woningvoorraad en woningmarkt in 2004 met die in 2003. In 2004 kwam de Woonvisie: Spetterend wonen in de

Nadere informatie

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 RAPPORTAGE WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008 2009 Uitgevoerd in opdracht van Parkstad Limburg Door: Datum: Ikwileenanderewoning.nl, 13 09 2009 Woonplein

Nadere informatie

Marktonderzoek bouwgrond woningbouw 2014-2018 in Dalfsen

Marktonderzoek bouwgrond woningbouw 2014-2018 in Dalfsen Marktonderzoek bouwgrond woningbouw 2014-2018 in Dalfsen De behoefte aan bouwgrond voor woningen in Dalfsen 2014-2018 BMC Maart 2014 ing. W. Vos A. van den Heuvel Projectnummer: 098048 Correspondentienummer:

Nadere informatie

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Inleiding Om inzicht te krijgen in de effecten van het beleid op segregatie, is het noodzakelijk de lokale situatie en de samenstelling van de voorraad in ogenschouw

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-020 22 maart 2010 9.30 uur Woononderzoek Nederland 2009 Totale woonlasten stijgen in dezelfde mate als netto inkomen Aandeel en omvang aflossingsvrije

Nadere informatie

Woonwensenenquête Drijber

Woonwensenenquête Drijber Woonwensenenquête Drijber Woningbehoefte en verhuiswensen van inwoners Enquêteresultaten Gemeente Midden-Drenthe Afdeling Bouwen en Wonen Na 2010 Inleiding In het na van 2010 is er een woonwensenenquête

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014 DATUM 7 december 2014 PROJECTNUMMER 3400.106 OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2014 Inleiding Afgelopen maand is er een nieuwe update uitgevoerd van de Woningmarktmonitor

Nadere informatie

Provincie Noord-Holland

Provincie Noord-Holland Provincie Noord-Holland POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van Noord-Holland Door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-l 04 2012 HK Haarlem 2 2OKT. 2013

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden,

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden, Provinciale Staten van Noord-Holland door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-104 2012 HK Haarlem Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon J.J. Kluit BEL Doorkiesnummer

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen PvdA-fractie T.a.v. Mevrouw A. Postma De Roede 12 9285 VK Buitenpost Dossiernummer : n.v.t. Stuknummer : n.v.t. Behandeld door : E. Idsardi Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief/mail van Uw kenmerk

Nadere informatie

Verkenning vrije sector huurwoningmarkt in Rotterdam

Verkenning vrije sector huurwoningmarkt in Rotterdam Verkenning vrije sector huurwoningmarkt in Rotterdam Samenvatting De vrije sector huurmarkt staat de laatste jaren steeds meer in de belangstelling van beleggers, ontwikkelaars en gemeenten. De gemeente

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Liemers. 24 september 2013

Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Liemers. 24 september 2013 Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Liemers 24 september 2013 Programma 1. Waarom deze avond? 2. Presentatie proces ontwikkeling regionaal woningbouwprogramma stadsregio Jan Provoost, projectleider

Nadere informatie

Onderbouwing ladder voor duurzame verstedelijking Achterberg Oost

Onderbouwing ladder voor duurzame verstedelijking Achterberg Oost Onderbouwing ladder voor duurzame verstedelijking Achterberg Oost De gemeente Rhenen heeft de Achterbergse Ontwikkelingsmaatschappij (AOM) gevraagd meer inzicht te geven in de onderbouwing van de ontwikkeling

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Nijmegen e.o. 8 oktober 2013

Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Nijmegen e.o. 8 oktober 2013 Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Nijmegen e.o. 8 oktober 2013 Programma 1. Waarom deze avond? 2. Presentatie proces ontwikkeling regionaal woningbouwprogramma stadsregio Jan Provoost, projectleider

Nadere informatie

Bewonerspanel Woonvormen

Bewonerspanel Woonvormen Interne Bedrijven, Gemeente Utrecht onderzoek@utrecht.nl / 030 286 1350 www.utrecht.nl/onderzoek Bewonerspanel Woonvormen Extra ruimte is belangrijkste wens voor toekomstige woning Bijna de helft van de

Nadere informatie

1. Inwoners stad Groningen

1. Inwoners stad Groningen facts & figures 1. Inwoners stad Groningen Huidige inwoneraantal: 195.676 De stad Groningen is de afgelopenjaren sterk gegroeid. Bovenstaande grafiek laat zien dat de stad in de komende 15 jaar blijft

Nadere informatie

Vooruit naar de oorsprong

Vooruit naar de oorsprong Vooruit naar de oorsprong strategisch kader 2014-2016 1 Strategisch kader in 12 puntjes 1 We zien goed en plezierig wonen als basis van bestaan 2 We bieden mensen met lagere inkomens goede, passende woonruimte

Nadere informatie

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl. Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl. Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

4 doelstellingen. Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013. Belangrijkste uitkomsten. Beter leven met minder mensen. Over het Woon- en Leefbaarheidplan

4 doelstellingen. Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013. Belangrijkste uitkomsten. Beter leven met minder mensen. Over het Woon- en Leefbaarheidplan Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013 Belangrijkste uitkomsten Beter leven met minder mensen Dat is het uitgangspunt van het Woon- en Leefbaarheidplan Eemsdelta. Om te kijken hoe de regio zich ontwikkeld

Nadere informatie

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Petra Bassie petra.bassie@vng.nl Betaalbaarheid van het wonen - Rapport VNG - Belangrijkste inzichten & bestuurlijke

Nadere informatie