Markt voor kleinschalig bedrijfsvastgoed in Amsterdam Zuidoost

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Markt voor kleinschalig bedrijfsvastgoed in Amsterdam Zuidoost"

Transcriptie

1 Markt voor kleinschalig bedrijfsvastgoed in Amsterdam Zuidoost Eindrapportage OPGESTELD IN OPDRACHT VAN: Stadsdeel Amsterdam Zuidoost Sector Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling DATUM 30 januari 2009 OPGESTELD DOOR: Decisio BV VOOR INFORMATIE: Decisio BV Adres: Valkenburgerstraat ND Amsterdam Telefoon: Fax: Website:

2 INHOUD Samenvatting, conclusies en aanbevelingen i S.1 Achtergrond, scope en aanpak van het onderzoek...i S.2 Hoofdlijnen bevindingen...i S.3 Nadere uitwerking... iii S.4 Conclusies en aanbevelingen... iv 1 Achtergrond en aanpak vraag- en aanbodanalyse Aanleiding Probleemanalyse Aanpak en afbakening Trends en ontwikkelingen bedrijfsvastgoed Amsterdam Zuidoost Kantoren- en bedrijvenlocaties Positie en perspectief Zuidoost Analyse bedrijvigheid Zuidoost Analyse vraag, voorraad en aanbod Vraaganalyse Uitkomsten op hoofdlijnen voorraad- en aanbodanalyse Confrontatie vraag en aanbod Bijlage 1 Geraadpleegde bronnen 29 Bijlage 2 Gesprekspartners en deelnemers workshop 30 Bijlage 3 Selectie adressen vraaganalyse 31 Bijlage 4 Overzichtskaart buurtcombinaties Amsterdam Zuidoost 32 Bijlage 5 Begrippenlijst 33

3 Samenvatting, conclusies en aanbevelingen S.1 Achtergrond, scope s en aanpak van het onderzoek In de tweede helft van 2008 heeft Decisio in opdracht van het stadsdeel Amsterdam Zuidoost onderzoek gedaan naar de vraag naar kleinschalig vastgoed in Zuidoost en deze geconfronteerd met de voorraad en het aanbod. Deze aanbodanalyse - dat wil zeggen de analyse van de voorraad, leegstand, prijzen naar locatie, objecttype etc. - is door het stadsdeel uitgevoerd in samenwerking met andere partijen. Om de concrete behoefte te peilen is ervoor gekozen een enquête uit te voeren onder de kleinschalige ondernemers in Zuidoost en aan het stadsdeel grenzende gebieden. Decisio heeft vervolgens op basis van haar ervaring en expertise met ruimtelijk-economische beleidsvraagstukken en haar kennis van het stadsdeel Zuidoost de analyse gemaakt, aanvullend onderzoek gedaan en het advies opgesteld. Bestaande onderzoeken en nota s zijn bestudeerd, er zijn gesprekken met stakeholders gevoerd en er is een expertmeeting gehouden. De voorliggende rapportage bevat de bevindingen van de vraag- en aanbodanalyse inclusief een nadere uitwerking van een aantal aspecten op verzoek van het stadsdeel (paragraaf S.3). S.2 Hoofdlijnen bevindingen Algemeen De context van de analyse van de markt voor kleinschalig vastgoed in Amsterdam-Zuidoost wordt gevormd door de positie en perspectieven van het stadsdeel. Hoewel Zuidoost over enkele sterke troeven beschikt (ligging, bereikbaarheid, ruimte, ambitieuze stadsvernieuwingsinspanningen), is het (sociaal-)economisch perspectief niet onverdeeld gunstig. Het imago, en vooral ook de onbekendheid met de kwaliteiten van het stadsdeel behoeven verbetering. Ook is de werkloosheid sinds jaar en dag (enigszins) boven het gemiddelde in Amsterdam en is het opleidingsniveau relatief laag. Veel kleine, dienstverlenende activiteiten aan huis Dit economische profiel van Zuidoost vertaalt zich in een bepaalde vraag naar kleinschalig vastgoed. In Zuidoost zijn veel jonge eenmanszaken die vanuit huis opereren. Veel van deze bedrijfjes houden zich bezig met advies, facilitaire en persoonlijke diensten, handel en catering. De vraag spitst zich dan ook in sterke mate toe op écht kleine units (tot 100 m 2 ) en op prijzen in het midden- en lagere segment (maximaal 150 euro/m 2 /jaar). Het grote aandeel dienstverlenende activiteiten betekent een relatief grote behoefte aan kantoorunits; tweederde van de behoefte betreft kantoorruimte. De enquête bevestigt het beeld dat de meeste dienstverleners, maar ook bijvoorbeeld ondernemers in de ambulante handel een kantoorruimte zoeken, waarbij de meeste voorkeur uitgaat naar een kantoorruimte met zelfstandige opgang gevolgd door een kantoor in een bedrijfsverzamelgebouw. Bedrijven in de bouw, montage, catering e.d. zijn zoals verwacht mag worden vaker op zoek naar een bedrijfsruimte. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam-Zuidoost; eindrapportage 30 januari 2009 i

4 Omvang ruimtebehoefte Uit de enquête onder ondernemers in Zuidoost en omgeving blijkt een duidelijke behoefte aan kleinschalige bedrijfs- en kantoorruimtes. Kijkend naar aspecten als de concrete behoefte van de geënquêteerden, het aantal eenmanszaken en het aantal jaren dat de bedrijven actief zijn, is de uit de enquête naar voren gekomen behoefte genuanceerd. De behoefte op korte termijn (binnen drie jaar na meting) onder kleine ondernemers in Zuidoost wordt geraamd op m 2 kantoorruimte en m 2 bedrijfsruimte. Het huidige aangeboden metrage kleinschalige kantoorruimte ( m 2 ) is groter dan deze vraag, maar dit aanbod bevindt zich wel grotendeels Amstel III. Het aanbod bedrijfsruimte (2.243 m 2 ) ligt ongeveer in het midden van de aangegeven bandbreedte van de vraag. Bedacht moet worden dat de enquête een momentopname is. Ten tijde van de enquête was de kredietcrisis bijvoorbeeld nog niet in alle hevigheid losgebarsten. Als de enquête in november of december 2008 zou zijn afgenomen zou er ongetwijfeld een minder optimistisch beeld zijn ontstaan. Het is dan ook zaak om beleid te maken dat is gebaseerd op een structurele behoefte. In dit kader moeten de uitkomsten van de enquête worden beschouwd als richtinggevend en geldend voor de korte termijn. Een (startende) ondernemer kan immers vrijwel onmogelijk met zekerheid aangeven wat de ruimtebehoefte over twee jaar zal zijn, laat staan over vijf jaar. De uitkomsten geven echter wel een goed beeld van het profiel van de ondernemers in Zuidoost, hoeveel ondernemers op zoek zijn en wat voor eisen en wensen men heeft. Ook blijken de resultaten in lijn met de opvattingen van vastgoed- en andere partijen in Zuidoost. De aanbod- en andere vastgoedanalyses geven geen cijfers over de jaarlijkse opname; daaraan kunnen deze cijfers dus niet worden getoetst. Uit een quick scan door Boer Hartog Hooft (2008) blijkt dat er minimaal een opname van m 2 van kleinschalig vastgoed is geweest in de afgelopen 3 jaar. Dit waren, mede als gevolg van het geringe aanbod van echt kleinschalige units, vooral kantoorruimtes in de grootteklasse m 2.. Dit zegt dus niet over de behoefte aan de echt kleine units. Onderscheid Amstel III en woongebied Van belang is het om onderscheid te maken tussen Amstel III en overig Zuidoost (het gebied ten oosten van de spoorlijn). Dit zijn twee verschillende markten. Verreweg het meeste aanbod (72 procent van de units, 78 procent van de m 2 ) is te vinden in Amstel III, terwijl de vraag naar kleinschalig vastgoed zich juist grotendeels toespitst op het woongebied, waar de voorzieningen zijn, waar meer levendigheid is, waar ook wordt gewoond en waar veel van de klanten van de kleine bedrijfjes vandaan komen. Uit een lopend onderzoek dat Decisio momenteel naar de profilering van Amstel III doet, blijkt dat hier een ontwikkeling naar meer kleinschalige units in combinatie met een grotere functiemening gewenst is en naar verwachting ook zal gaan gebeuren, waarmee een betere aansluiting op de vraag uit het woongebied wordt gerealiseerd. Dit biedt op korte termijn echter geen soelaas. (Huur)prijzen, grootteklassen en contracten De voorraad en het aanbod sluiten beperkt aan op de behoefte. Het prijsniveau van het aanbod ligt voor een groot deel in de gewenste categorie ( euro/m 2 /jaar). Het gemiddelde huurprijsni- Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam-Zuidoost; eindrapportage 30 januari 2009 ii

5 veau (zowel gevraagd als gerealiseerd) ligt daar echter boven met respectievelijk 165 en 160 euro/m 2 /jaar. Hierbij moet voorts worden aangetekend dat 150 euro/m 2 /jaar voor velen een echte bovengrens is, zeker gezien het aanbod dat grotendeels uit units bestaat groter dan 100 m 2, terwijl men veelal op zoek is naar ruimtes kleiner dan 100 m 2. De maandelijkse huurlast van een grotere unit is dan te hoog. Een extra drempel wordt hierbij opgeworpen door de contractduur (vijf jaar) en voorwaarden (onderhuur is niet toegestaan). Op grond van de enquête en de andere bronnen kan in beperkte mate antwoord worden gegeven op de vraag of ondernemers zullen worden gestimuleerd een (andere, grotere, formele ) kantoor- of bedrijfsruimte te betrekken bij een lage huurprijs - al dan niet met behulp van subsidie. De grote belangstelling voor het project in Grubbehoeve duidt hier wel op. S.3 Nadere uitwerking Behoefte naar soort bedrijven, termijn, bedrijfs- of kantoorhuisvesting en prijsstelling Uit de enquête blijkt dat de ruimtebehoefte zowel absoluut als relatief het grootst is in de dienstverlening (zakelijke dienstverleners, ICT, financiële diensten) gevolgd door de handel (zie ook bijvoorbeeld figuur 3.4). De dienstverleners, voor het grootste deel eenmanszaken met een kantoor aan huis of kleine bedrijven, zoeken zoals te verwachten kantoorruimte. Het overgrote deel verwacht niet binnen 3 jaar door te groeien naar een bedrijf met meer dan 5 fte. De verwachting is dan ook dat het zwaartepunt van de vraag zal liggen in het segment van kleine kantoorunits: minder dan 100 m 2 en voor een groot deel zelfs minder dan 50 m 2 (dit blijkt ook uit de enquête-uitkomsten) en dat, mits het om kleine units gaat, de huurprijs marktconform zal kunnen zijn. Een kantoorruimte met eigen opgang heeft de grootste voorkeur, gevolgd door units in een verzamelgebouw. Daarnaast is er duidelijke ruimtebehoefte bij bedrijven in de bouw, de handel en het vervoer. De vraag van deze ondernemers richt zich meer op bedrijfsruimten, waarbij ook hier de voorkeur uitgaat naar een ruimte met een eigen opgang. Over de exact gewenste prijsstelling is op basis van de enquête en andere vastgoedanalyses geen harde uitspraak te doen. Zie voor de metrages de voorgaande paragraaf. Omvang units en huurprijzen Er is met name behoefte aan kleinere units (kleiner dan 100 m²), ook in de nabije toekomst. Het huidige aanbod voorziet hier in beperkte mate in, mede als gevolg van de situatie dat dit een segment is dat vastgoedpartijen in de afgelopen jaren weinig interessant vonden. Het stadsdeel zou in samenwerking met de vastgoedsector een rol kunnen spelen om een betere match te krijgen. Een betere aansluiting kan worden verkregen door in de eerste plaats het kleinschalige aanbod beter inzichtelijk te maken, bijvoorbeeld door het (laten) opzetten van een specifiek op kleinschalig aanbod gerichte internetsite. Ook kan het stadsdeel de ontwikkeling van kleinschalige ruimten financieel en procesmatig stimuleren, zoals nu gebeurt met de bouwenvelop voor een project in de K-buurt. De (huur)prijsstelling sluit in grote lijnen wel redelijk aan op de vraag, zeker als het mogelijk is om kleinere units te kunnen huren. De (maand)huurlast is dan immers beter op te brengen. Naast de omvang van de units zijn de doorgaans gehanteerde contractduur en -voorwaarden voor veel kleine ondernemers een belemmering om de overstap te maken naar een bedrijfs- of kantoorruimte. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam-Zuidoost; eindrapportage 30 januari 2009 iii

6 Locaties en gewenste huurprijzen De huurprijzen op de toplocaties (langs de dreven en nabij de winkelcentra) liggen boven het huurprijsniveau dat veel ondernemers kunnen of willen opbrengen. Hoewel in de enquête niet de vraag is gesteld of men dan genoegen wil nemen met een plek elders, duiden de wensen en eisen die ondernemers hebben ten aanzien van de huisvesting van hun bedrijf (dit blijkt niet alleen uit de enquête, maar ook uit landelijke en andere onderzoeken) dat locaties elders in Zuidoost in aanmerking kunnen komen als het voor de ondernemer een verbetering is ten opzichte van de huidige huisvestingssituatie en wanneer het pand en de omgeving aan de eisen voldoen, zoals een goede uitstraling van het gebouw en de buurt, bereikbaarheid, parkeermogelijkheden, sociale veiligheid en dergelijke. De meeste respondenten (86 procent) geven voorts de voorkeur aan Zuidoost als vestigingsplek. Het is niet exact te zeggen welk deel van de ondernemers hiermee genoegen zou nemen. Zie voor de nadere analyse en onderbouwing paragraaf en tabel 3.7a. Gesubsidieerde bedrijfsruimten Eerder is al geconstateerd dat de prijzen op de toplocaties voor veel kleine ondernemers aan de hoge kant zijn. Een voorbeeld van de realisatie van gesubsidieerde ruimten om hieraan tegemoet te komen, is het Grubbehoeve-project. Hiervoor was veel belangstelling en onder de betrokkenen bestaat het beeld dat er in Zuidoost meer vraag is naar dergelijke gesubsidieerde ruimten. Het stimuleren van ondernemerschap kan voor veel bewoners in Zuidoost een goede of zelfs enige manier zijn om een stap verder te komen in hun carrière. Beschikbaarheid van goedkope, flexibele vestigingsruimten is een hulpmiddel daarbij. Daarbij is het natuurlijk wel zo dat hoe goedkoper de ruimte, hoe meer ondernemers daar op af zullen komen. Bedrijven die de startfase voorbij zijn moeten in principe een markthuurprijs kunnen en ook gaan betalen. S.4 Conclusies s en aanbevelingen Er is een onmiskenbare behoefte onder ondernemers in Zuidoost aan kleinschalig vastgoed. Het aanbod sluit hier maar in beperkte mate op aan. Er is een mismatch in de omvang van de units en de prijsstelling en contracten vormen een belemmering om een bedrijfs- of kantoorruimte te gaan huren. Als de aangeboden units echter kleiner van omvang zijn, is de maandhuur beter op te brengen en is het risico om voor langere tijd te huren beter te overzien. In kwantitatief opzicht is het aanbod bedrijfsruimte aan de krappe kant. De ruimtebehoefte betreft voor tweederde kantoorruimtes, grotendeels solitair en grotendeels units kleiner dan 100 m 2. De vraag naar bedrijfsruimten betreft eveneens voor het grootse deel solitaire vestigingen. De voorkeur van de ondernemers gaat uit naar een locatie in het woongebied. Gezien de kenmerken van de groep kleinschalige ondernemers in Zuidoost is voorzichtigheid geboden: veel recent gestarte eenmanszaken, veel bedrijven aan huis, waarbij geldt dat van de zoekers naar een andere ruimte slechts de helft echt concreet op zoek is. Een gefaseerde ontwikkeling is dan ook geboden. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam-Zuidoost; eindrapportage 30 januari 2009 iv

7 De markt speelt niet of in beperkte mate in op de behoefte aan echt kleinschalige units (< 100 m 2 ) en aan korter lopende, flexibele contracten. Hier ligt dan ook een rol voor het stadsdeel om in samenwerking met corporaties, beleggers, ontwikkelaars, makelaars, stadsloods en ondernemershuis te komen tot een vergroting van het aanbod van solitaire, kleine units in het woongebied met aantrekkelijker contractvoorwaarden dan die doorgaans worden gehanteerd; wellicht kunnen tijdelijke en/of flexibele oplossingen worden gevonden. (Het (reguliere) overleg tussen de afdeling EZ van het stadsdeel en deze partijen kan voor deze dialoog worden gebruikt. Het stadsdeel kan hierbij overwegen om de - eventuele - onrendabele top af te dekken of in een publiek-private samenwerkingsconstructie de ontwikkeling te doen. Dit is echter een vergaande stap, waarvan de voors en tegens goed moeten worden onderzocht. Onder welke voorwaarden (verdeling resultaat en risico s bijvoorbeeld) moet een dergelijke samenwerking worden aangegaan? Daarbij moet er scherp voor worden gewaakt dat er geen sprake is van staatsteun. Een andere oplossing kan zijn om de ontwikkeling van kleinschalige bedrijfs- en kantoorruimten onderdeel te maken van de aanbesteding/bouwenvelop, zoals nu bij een project in de K-Buurt gebeurt. Tot slot kan het stadsdeel een stimulerende rol spelen om het aanbod beter vindbaar te maken voor de naar een kantoor- of bedrijfsruimte zoekende ondernemer. Een makelaar die belangstelling heeft om informatie over het kleinschalige aanbod te verzamelen, bij te houden en op een internetsite aan te bieden (bijvoorbeeld: ) zou financieel kunnen worden gesteund om de site op te zetten en de (andere) aanloopverliezen af te dekken. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam-Zuidoost; eindrapportage 30 januari 2009 v

8 1 Achtergrond en aanpak vraag- en aanbodanalyse 1.1 Aanleiding In opdracht van het stadsdeel Zuidoost heeft Decisio onderzoek gedaan naar de vraag naar kleinschalige bedrijfs- en kantoorruimte in Amsterdam Zuidoost en de uitkomsten hiervan geconfronteerd met de door het stadsdeel uitgevoerde aanbodanalyse. In het kader van dit onderzoek wordt onder kleinschalig vastgoed verstaan: kantoor, dan wel bedrijfsruimte met een oppervlakte van maximaal 250 m 2 bvo (bruto vloeroppervlakte). Concrete aanleiding voor de inventarisatie is een motie uit december 2007 waarin de Stadsdeelraad het Dagelijks Bestuur opdraagt de mogelijkheden te onderzoeken voor goedkope clusters van voorzieningen van kleine ondernemers. Er [is] een tekort aan bedrijfsruimte voor verschillende categorieën van ondernemers. Kleinschalige starters; broedplaatsondernemers 1 ; in Zuidoost geïnteresseerde ondernemers en doorgroeiers 2 (zakelijke dienstverleners, internationale handel). Kleinschalige ondernemingen vormen een belangrijk onderdeel van de economie van Zuidoost. Zij bieden werkgelegenheid, draagvlak voor voorzieningen en bepalen voor een aanzienlijk deel de levendigheid en dynamische sfeer in het stadsdeel. Het gaat om een breed scala aan ondernemingen: kantoren, consumentendiensten - detailhandel, horeca, gezondheidszorg e.d. - en ambachtelijke bedrijven, maar in de praktijk betreft het vaak allerlei combinaties van deze functies. Kleinschalige ondernemingen zijn zowel in het Amstel III-gebied als in de woonomgeving gevestigd. Een groot voordeel van de menging van wonen en werken is onder meer de levendigheid die dit met zich brengt. Veel bedrijven willen ook graag in deze gemengde gebieden gevestigd zijn. Informatie over de markt van kleinschalige bedrijfsruimte is dus van groot belang. Behalve inzicht in de vraag en het aanbod is behoefte aan meer inzicht in markthuurprijzen van kleinschalig vastgoed, onder meer naar wijk en gebouwtype. De analyse van de markt voor van kleinschalig vastgoed in Zuidoost moet handvatten bieden voor een betere matching van vraag en aanbod. 1.2 Probleemanalyse Amsterdam-Zuidoost is vanuit de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet te verdelen in een woonen een werkgedeelte 3. Hierbij moet worden bedacht dat in het woongebied, de Bijlmermeer en Gaasperdam, ook wordt gewerkt. Er wordt veel in Zuidoost geïnvesteerd - in het woongedeelte worden aanzienlijke herstructureringsopgaven gerealiseerd - maar een succesvolle ontwikkeling is niet van- 1 Ondernemers, vaak creatieve ondernemers en kunstenaars, die in een gesubsidieerde ruimte werken. 2 Een doorstartende ondernemer is iemand die vanuit huis het bedrijf is begonnen en na bewezen succes het bedrijf voortzet in een professionele werkomgeving of een zelfstandige ruimte. 3 Zie bijlage 4 voor een overzichtskaart van Amsterdam Zuidoost. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

9 zelfsprekend. Het imago en de onbekendheid met de kwaliteiten van het stadsdeel zijn belangrijke belemmerende factoren, zowel voor het woon- als het werkgedeelte. Een deel van het ondernemend potentieel onder bewoners in Amsterdam-Zuidoost is beperkt zichtbaar en werkt bijvoorbeeld vanuit huis. Aan de andere kant is er sprake van veel leegstand in het kantorengedeelte van het werkgebied Amstel III. Enerzijds is er dus een duidelijk vermoeden van vraag naar ruimte voor wonen en werken (ook vanuit Amsterdam als geheel) en anderzijds staan er duizenden vierkante meters leeg. Toch wordt in de bestaande vraag niet door het aanwezige aanbod voorzien en is er sprake van een mismatch. De huisvestingsvraag van kleine startende en doorstartende ondernemingen kenmerkt zich door kleinschaligheid, flexibiliteit en een beperkt budget. Een marktsegment dat door veel makelaars niet interessant wordt gevonden omdat de marges beperkt zijn; vaak is dan ook een extra beleidsinspanning van de overheid nodig. Het stadsdeel Zuidoost heeft ruimte en wil die ruimte inzetten om ondernemers en bewoners aan te trekken. Dit gaat niet vanzelf, getuige de voortdurende leegstand en het beperkt aantal particuliere initiatieven om deze ruimten op een alternatieve wijze in te vullen. De optelsom van vraag plus aanbod blijkt niet zo eenvoudig. Door inzicht te krijgen in de kwantitatieve en kwalitatieve kenmerken van de vraag en het aanbod moet een betere aansluiting worden bewerkstelligd. 1.3 Aanpak en afbakening De vraaginventarisatie en de vraag-aanbodconfrontatie betreffen kantoor- en bedrijfsruimtes van maximaal 250 m 2. Horeca en detailhandel zijn niet in het onderzoek betrokken. Specifieke aandacht wordt besteed aan starters, doorgroeiers (zakelijke diensten, internationale handel), broedplaatsondernemers en in Zuidoost geïnteresseerde ondernemers. In de vraaginventarisatie komen in aansluiting op de bestuursopdracht aan de orde welke functies en branchering (bedrijfsactiviteiten) in Zuidoost actief zijn; wat het gewenste type huisvesting is, de gewenste omvang, gewenste locatie in Zuidoost en het gewenste prijsniveau ( /m 2 /jaar). Deze en andere vragen zijn in een enquête voorgelegd aan de doelgroep, bestaande uit ondernemers in Zuidoost als aan ondernemers in de omliggende plaatsen van Zuidoost 4. Andere vragen hebben betrekking op de ervaringen van ondernemers met het vinden van een geschikte ruimte in Zuidoost, zowel wat betreft de passendheid van het aanbod (omvang, prijs, ligging etc.), als wat betreft de aangeboden dienstverlening door makelaars, stadsdeel etc. en de contracten (huurniveau, looptijd, voorwaarden). Daarnaast heeft Decisio een aantal gesprekken gevoerd met experts op het gebied van het huisvesten van de doelgroep. Hierdoor zijn de kwalitatieve aspecten van de vraag naar kleinschalig bedrijfsvastgoed in Amsterdam-Zuidoost en de mogelijke kansen in het gebied inzichtelijk geworden. In bij- 4 Voor het uitvoeren van de enquête is het Amsterdamse onderzoeksbureau Strabo ingeschakeld. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

10 lage 1 is een overzicht van de geïnterviewden opgenomen. De informatie uit de enquête en de diepte-interviews is aangevuld met bureau-onderzoek, zoals informatie over de bedrijfsmutaties in Amsterdam Zuidoost en algemene relevante trends en ontwikkelingen op het gebied van kleinschalig bedrijfsvastgoed. De geanalyseerde vraag is geconfronteerd met het aanwezige aanbod aan kleinschalig vastgoed in Zuidoost. De vraag- en aanbodgegevens geven een momentopname voor het jaar In een expertmeeting zijn de eerste bevindingen van de analyse en de gestelde aanbevelingen voorgelegd aan een aantal experts om deze te toetsen, de gewenste ontwikkeling te formuleren en na te gaan welke knelpunten er zijn. Op basis van de uitkomsten van deze workshop, het kwantitatieve en kwalitatieve onderzoek en onze eigen expertise zijn conclusies getrokken en enkele aanbevelingen geformuleerd. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

11 2 Trends en ontwikkelingen bedrijfsvastgoed Amsterdam Zuidoost In Amsterdam Zuidoost zijn grofweg twee gebieden te onderscheiden: het woongedeelte aan de oostkant van de spoorlijn Utrecht-Amsterdam en het werkgedeelte aan de westkant. Naast een algemene beschrijving van deze twee gebieden komen in dit hoofdstuk de relevante trends en ontwikkelingen op het gebied van kleinschalig, goedkoop bedrijfsvastgoed aan de orde. 2.1 Kantoren- en bedrijvenlocaties Kantoren- en bedrijvenlocaties in het woongedeelte Het woongedeelte van Amsterdam Zuidoost, grofweg de Bijlmermeer en Gaasperdam, wordt van oudsher gekenmerkt door functiescheiding. In de woongebieden komen weinig kantoor- en bedrijfsruimten voor. Met de herstructurering van de honingraatflats is de functiemenging in het gebied toegenomen. Veel plinten van de gerenoveerde flats hebben een bedrijvenbestemming gekregen, net als delen van de oude garages. Naast kantoren en bedrijven zijn er in sommige flats ook atelierwoningen ( broedplaatsen ) gevestigd. De andere kantoren- en bedrijvenlocaties in het woongedeelte van Zuidoost liggen voornamelijk langs de dreven (zoals de Daalwijkdreef en de Bijlmerdreef) en in de omgeving van de winkelcentra. De functiescheiding in Zuidoost komt ook tot uiting in het onderscheid tussen de gebruikers en bezoekers van de twee gebieden. De bewoners van Zuidoost werken over het algemeen niet in Amstel III en de klanten van de bedrijven in Amstel III komen meestal niet uit het woongedeelte. De klantenkring van de ondernemers die in het woongedeelte zijn gevestigd komen veelal wel uit het woongedeelte van Zuidoost. Kantoren- en bedrijvenlocaties in Amstel III Ten westen van de spoorlijn, en daardoor gescheiden van het woongedeelte, ligt het bedrijvendeel van Zuidoost, Amstel III. Het is een extensief werkgebied, met naast een kantorenstrook ook een bedrijvenstrook, met onder meer magazijns en werkplaatsen. Ook bevinden zich in dit gebied enkele grootschalige detailhandelsvestigingen en autohandelaren. Recent is station Amsterdam Bijlmer/ Arena ontwikkeld tot hoogwaardig openbaarvervoersknooppunt. Rondom de Arena-boulevard bevinden zich veel voorzieningen op het gebied van entertainment. In de kantorenstrook van Amstel III staan verschillende grote kantoorpanden voor langere tijd leeg. Deze leegstand is van 2007 naar 2008 stabiel gebleven op 24 procent (Kantorenmonitor regio Amsterdam, 2008). Dit is een veel hoger percentage dan de frictieleegstand van 5 tot 6 procent. Deze panden zullen binnen afzienbare tijd niet meer door een kantoorfunctie worden ingenomen. Het is echter niet eenvoudig om deze panden toegankelijk te maken voor andere functies of om de huurprijzen te verlagen, waardoor de ruimtes hoogstwaarschijnlijk wel verhuurd kunnen worden. Voor de bedrijvenlocaties in Amstel III is de zichtbaarheid vanaf de A 2 een belangrijke factor. Ook de bereikbaarheid met de auto en de ruime parkeermogelijkheden zijn van belang. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

12 2.2 Positie en perspectief Zuidoost Zuidoost heeft op een aantal punten een goede uitgangspositie voor economische doorgroei, ook in vergelijking met andere delen in Amsterdam. Deze factoren zijn onder meer de goede bereikbaarheid met de auto en de beschikbare ruimte. In Amsterdam is het nauwelijks nog mogelijk een nieuwbouwproject (wonen of bedrijvenlocatie) te ontwikkelen. In Zuidoost is die ruimte er wel en kunnen bedrijven ook uitbreiden. Ook de omvangrijke investeringen in het stadsdeel in stedelijke vernieuwing vormen een kans voor versterking van de lokale economie. Dat het stadsdeel aantrekkelijk is voor activiteiten die hechten aan een goede uitstraling, wordt onderstreept door de komst van Endemol en het zusterbedrijf SNP Holding. Een punt van zorg is de aansluiting op de arbeidsmarkt in het woongedeelte van Zuidoost. Het aandeel laag en hoog opgeleiden is respectievelijk 47 procent en 19 procent. Dit wijkt af van het Amsterdamse gemiddelde van 30 procent laag en 32 procent hoog opgeleiden. Ook is de werkloosheid in Zuidoost van oudsher relatief hoog. In het Ruimtelijk Economisch Beleidsplan Bijlmermeer en Gaasperdam (Decisio, 2003) wordt een analyse gegeven van de sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen voor Zuidoost, waarvan het beeld in grote lijn nog steeds van kracht is: Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

13 Sterke punten: Groei aantal bedrijven en werkgelegenheid; Ondernemersgeest bewoners; Bewonersgebondenheid bedrijvigheid; Gunstige ligging in Randstad, goede bereikbaarheid; Overtuigende vernieuwingsoperatie; Sterke rol accountmanagers stadsdeel en ondernemershuis in contacten met ondernemers; Bestendig aandeel non-profit activiteiten. Zwakke punten: Professionaliteit ondernemers; Eenzijdige groei type bedrijvigheid; Onzichtbare, illegale bedrijvigheid; Match lokale vraag en aanbod bedrijfs-/kantoorruimte; Bijlmer imago/werkelijkheid op gebied van criminaliteit, drugsgebruik, onveiligheid(sgevoel); Interne afstemming stadsdeelorganisatie niet optimaal. Kansen: Ontwikkeling bestaande bedrijven; Immigratie bedrijven Amsterdam (vraag bedrijfsonroerend goed); Doorgaande vernieuwingsoperatie waardoor: verbetering imago, toename economisch draagvlak door toevloeiing kansrijkere bevolkingsgroepen, verbetering ruimtelijke kwaliteit, ontwikkeling bedrijfsruimte; Overige overheidsstimulansen: rol ondernemershuis bij huisvesting lokale ondernemers, overheidsbijdrage bij ontwikkeling bedrijfshuisvesting, stadsdeel en maatschappelijke organisaties als opdrachtgevers. Bedreigingen: Sociale en economische achteruitgang door laagconjunctuur; Mismatch toekomstige ontwikkeling bedrijfs-/kantoorruimte; Afbraak bestaande sociale structuur door vernieuwingsoperatie; Verloedering Gaasperdam / Venserpolder; Te weinig aandacht voor bestendiging projecten; Einde subsidies (en de grote afhankelijkheid van subsidies). Bron: Decisio (2003) 2.3 Analyse bedrijvigheid Zuidoost Aanwezige bedrijven in Zuidoost In 2007 waren er in het stadsdeel Amsterdam-Zuidoost in totaal bijna ondernemingen actief. In 2001 waren dit er nog bijna In figuur 2.1 is de ontwikkeling van het aantal bedrijfsvestigingen in Zuidoost te zien. De bedrijvigheid neemt vanaf 2003 jaarlijks toe doordat er nieuwe bedrij- 5 Cijfers op basis van gegevens van de KvK Amsterdam, Deze gegevens zijn inclusief de vestigingen in de sector Zakelijk beheer waaronder veel economisch niet actieve bedrijven zijn. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

14 ven worden opgericht (starters), door nevenoprichtingen van bestaande bedrijven en door bedrijven die vanuit elders naar Zuidoost verhuizen. Tegelijk neemt het totaal aantal bedrijven jaarlijks ook weer af doordat bedrijven worden opgeheven of uit Zuidoost vertrekken. De dip in 2003 hangt samen met ongunstige economische ontwikkelingen in met name de IT-sector. Figuur 2.1. Ontwikkelingen bedrijvigheid stadsdeel Zuidoost Bedrijfsmutaties (aantal vestigingen) Starters Ingekomen Vertrokken Saldo* Nevenoprichtingen Opgeheven Verplaatst Bron: Kamer van Koophandel Amsterdam, bewerking Decisio * Aantal gestarte, nevenopgerichte en ingekomen vestigingen minus opgeheven en vertrokken vestigingen. In de sector zakelijk beheer is de grootste afname van het aantal bedrijfsvestigingen geweest. In de sectoren persoonlijke en algemene dienstverlening was juist een toename zichtbaar. In de periode van 2000 tot en met 2006 zijn voornamelijk veel groothandelbedrijven, markthandelbedrijven, ondernemingen in de cultuur en recreatiebranche en automatiseringsbedrijven van start gegaan in Amsterdam-Zuidoost ( echte starters, geen nevenoprichtingen). In deze vijf branches is 65 procent te vinden van het totaal aantal gestarte bedrijven in de periode (tabel 2.1.). Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

15 Tabel 2.1. Startende ondernemers in Zuidoost : top tien branches Branche Aantal gestarte ondernemingen Groothandel 384 Markt- en straathandel 236 Cultuur, recreatie 153 Automatiseringsdiensten 145 Overig vervoer 138 Economische diensten 128 Kapper, schoonh.verz.,ov. 125 Burg.-/utiliteitsbouw 123 Schoonmaakbedrijven 114 Reclamebureaus 106 Totaal top Totaal starters Top 10 als % van totaal 65% Bron: KvK Amsterdam Hoewel zeker sprake is van een positieve ontwikkeling van het aantal starters in Zuidoost, is de groei hiervan relatief minder sterk dan landelijk: Figuur 2.2. Ontwikkeling aantal starters in Nederland Bron: KvK Nederland De sectorale verdeling van de starters wijkt af van de totale verdeling van de bedrijvigheid in Zuidoost. Met name markt- en straathandel en cultuur, recreatie zijn relatief sterker onder de starters vertegenwoordigd dan wat op basis van de bestaande bedrijfspopulatie zou worden verwacht. (Tabel 2.2) Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

16 Tabel 2.2. Sectorale verdeling bedrijvigheid Zuidoost, 2007 Sector Aantal bedrijven Zakelijk beheer 1117 Groothandel 570 Economische diensten 295 Detailhandel non-food 281 Automatiseringsdiensten 236 Markt- en straathandel 224 Banken,verzekeringen 214 Cultuur,recreatie 202 Uitzendb./beveiliging 146 Burg.-/utiliteitsbouw 132 Totaal top tien 3417 Overige branches 2060 Bron cijfers: KvK Bedrijfsmutaties Het saldo van het nieuwe aantal bedrijven en het aantal ingekomen en vertrokken bedrijven is vanaf 2001 tot 2006 in bijna alle jaren positief, met uitzondering van Ook het aantal startende bedrijven, een van de doelgroepen voor kleinschalige kantoor- en bedrijfsruimten, loopt gelijk op met deze ontwikkelingen en is de laatste jaren licht stijgend 6. De gemeentelijke dienst Onderzoek en Statistiek heeft de bedrijfsmigraties van Amsterdam onderzocht voor Volgens dit onderzoek zijn de meeste (grote en kleine) bedrijven die uit Zuidoost vertrokken, maar binnen Amsterdam bleven, naar Amsterdam-West en -Noord gegaan. In het algemeen zijn Amsterdamse bedrijven binnen Amsterdam verhuisd doordat ze een te klein pand op de huidige locatie hadden en een gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden. Een belangrijke aantrekkende factor van Zuidoost is de goede autobereikbaarheid. Ook wordt Zuidoost door bedrijven als vestigingsplaats gekozen door Amsterdamse bedrijven vanwege de goede representativiteit (O+S, 2005). 6 Zie voor algemene trends startende bedrijven in Nederland: Kamer van Koophandel (2007) Startersprofiel Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

17 3 Analyse vraag, voorraad en aanbod 3.1 Vraaganalyse Onderzoeksopzet en -groep vraaganalyse Om de vraagkant naar het kleinschalig bedrijfsvastgoed in Zuidoost in kaart te brengen, is een enquête gehouden onder ondernemers in Zuidoost en de omliggende plaatsen Diemen, Duivendrecht, Ouder Amstel, Weesp en Abcoude. Deze enquête is in juli 2008 door het marktonderzoeksbureau Strabo afgenomen. Naast vestigingsplaats is geselecteerd op ondernemingen met maximaal 11 werkzame personen 7 in diverse branches. Deze gegevens zijn afkomstig uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel. In bijlage 3 is een overzicht gegeven van de selectie van branches. Naast bedrijven die werkzaam zijn in de sectoren detailhandel en horeca, zijn de sectoren onderwijs, overheid, gezond- en welzijnszorg en sport buiten beschouwing gelaten. Steekproef en response Het marktonderzoeksbureau Strabo heeft een steekproef getrokken uit in totaal bedrijven in Zuidoost en in de bovengenoemde omliggende plaatsen. In totaal zijn er bedrijven schriftelijk benaderd. Om de response zo hoog mogelijk te krijgen heeft Strabo in de loop van de maand juli een nabelronde gehouden. Uiteindelijk hebben 259 ondernemers gereageerd en een ingevulde enquête retour gestuurd. De response bedraagt hiermee circa 17 procent. Dit aandeel is vrij normaal voor een dergelijke schriftelijke enquête. Op basis van deze steekproef kunnen we met een marge van 5 procent tot 10 procent spreken van betrouwbare uitspraken over de gehele onderzoekspopulatie. Van de 259 geënquêteerde bedrijven, zijn er 100 gevestigd in één van de omliggende plaatsen. Er zijn twaalf bedrijven niet verder in het onderzoek meegenomen omdat bij deze bedrijven bij nader inzien bleek dat er veel meer mensen werkten dan 11, en er dus geen sprake kan zijn van een klein bedrijf. De totale onderzoeksgroep is 247 bedrijven. Kenmerken onderzoeksgroep Sector en bedrijfsgrootte. In de onderzoeksgroep zijn de dienstverlenende bedrijven het meest vertegenwoordigd. 36 Procent van de bedrijven is actief in de sector adviesdiensten (administratie, reclamebureaus, economische diensten, ingenieursbureaus) en 18 procent in de sector facilitaire adviesdiensten (automatisering/ict, schoonmaakbedrijven). Relatief zijn onder de geënquêteerde bedrijven in Zuidoost meer facilitaire dienstverleners dan in de omliggende plaatsen (tabel 3.1) Het grootste deel van de onderzoeksgroep bestaat uit éénmanszaken, in Zuidoost relatief iets meer dan van de bedrijven uit de omliggende plaatsen (figuur 3.1.) 7 Het aantal van 11 werkzame personen is gebaseerd op een kantoorquotiënt van 22 á 30 m 2 per werknemer en op het uitgangspunt dat de maximale bezettingsgraad van een ruimte volgens het Bouwbesluit uitgaande van maximaal 250 m 2 voor een industriefunctie 8 personen is. Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

18 Tabel 3.1. Bedrijven in onderzoeksgroep naar sector Sector N % Zuidoost 1km-zone adviesdiensten 89 36% 37% 35% facilitaire diensten 44 18% 22% 12% persoonlijke diensten 23 9% 5% 16% zakelijk beheer 23 9% 9% 11% bouw 19 8% 5% 12% groothandel 17 7% 9% 4% vervoer 13 5% 4% 7% algemene diensten 6 2% 4% 0% industrie 5 2% 1% 3% ambulante handel 3 1% 2% 0% horeca/catering 3 1% 2% 0% niet bekend 2 1% 1% 1% Eindtotaal % 100% 100% Bron: Strabo Figuur 3.1 Geënquêteerde bedrijven naar bedrijfsgrootte (gemeten in aantal fte s) Bron cijfers: enquête Strabo; bewerking Decisio Huisvesting. Zoals veel kleine bedrijven en starters zijn ook in de onderzoeksgroep veel kleine bedrijven in de woning gevestigd, 60 procent van het totaal. In Zuidoost heeft 63 procent van alle ondervraagde bedrijven een werkruimte in de woning, in de omliggende plaatsen is dit 59 procent. In de omliggende plaatsen hebben de bedrijven relatief vaker een bedrijfspand in eigendom dan in Zuidoost, waar dat bijna niet voorkomt (tabellen 3.2 en 3.3). Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

19 Tabel 3.2. Bedrijven in onderzoeksgroep naar soort ruimte Soort ruimte N % bedrijfsloods/werkplaats 20 8% kantoorruimte in bedrijfsverzamelgebouw 26 11% kantoorruimte met zelfstandige opgang 28 11% Kantoorruimte, overig 3 1% werkruimte in een woning % winkelruimte 3 1% Overig 8 3% opslagruimte 11 4% TOTAAL % Bron: Strabo Tabel 3.3.Bedrijven in onderzoeksgroep naar soort ruimte: huur/koop Huur of kooppand Zuidoost 1 km zone Zuidoost N % N % Huurpand 49 32% 14 15% pand in eigendom 10 7% 24 25% overig 93 61% 57 60% TOTAAL % % Bron: Strabo Oppervlakte ruimte. Het merendeel van de bedrijven met 11 of minder werkzame personen heeft een ruimte kleiner dan 250 m procent van de ondervraagde bedrijven heeft maximaal 100 m 2. Van veel bedrijven is de oppervlakte onbekend. Dit zijn voornamelijk bedrijven die in de woning gevestigd zijn (Tabel 3.4). Tabel 3.4. Bedrijven in onderzoeksgroep naar oppervlakte ruimte Oppervlakte m 2 N % % % % % % % % subtotaal 87 niet ingevuld 160 TOTAAL % Bron: Strabo Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

20 3.1.2 Uitkomsten vraaganalyse v In deze paragraaf worden de uitkomsten van de vraaganalyse op basis van de enquête gepresenteerd. Uitgaande van een betrouwbaarheid van 5 tot 10 procent kunnen deze uitkomsten worden gezien als representatief voor de totale populatie. Deze kwantitatieve vraaganalyse wordt in paragraaf aangevuld met een kwalitatieve beschouwing. Ruimtebehoefte Van de ondervraagde bedrijven in Zuidoost geeft 18 procent aan behoefte te hebben aan extra ruimte. In de omliggende plaatsen is dit met 3 procent van de bedrijven beduidend lager. Tabel 3.5 Ruimtebehoefte bedrijven Zuidoost 1km zone N % N % voldoende ruimte % 92 97% behoefte aan meer ruimte 28 18% 3 3% niet ingevuld 5 3% TOTAAL % % Bron: Strabo Aanvullend hieraan is bekeken in hoeverre bedrijven op zoek zijn naar andere ruimte. Dit zijn iets meer bedrijven dan die aangeven een (extra) ruimtebehoefte te hebben. In de totale onderzoeksgroep is 17 procent op zoek naar een andere ruimte, onder de bedrijven in Zuidoost is dit 24 procent. Het zijn vooral bedrijven die nu in de woning gevestigd zijn. Tabel 3.6 Bedrijven op zoek naar andere ruimte Zuidoost 1km zone N % N % Niet op zoek % 89 94% Op zoek 36 24% 6 6% nvt/niet ingevuld 2 1% TOTAAL % % Markt voor kleinschalig vastgoed Amsterdam Zuidoost; aangepast concept 19 december

Notitie. Raadscommissie Werk en Diversiteit Van. E. Jaensch, portefeuillehouder Economische Zaken Beh. Ambtenaar. P. Close Doorkiesnummer 5270

Notitie. Raadscommissie Werk en Diversiteit Van. E. Jaensch, portefeuillehouder Economische Zaken Beh. Ambtenaar. P. Close Doorkiesnummer 5270 Sector Ruimtelijke & Econ. Ontwikkeling Notitie Aan Raadscommissie Werk en Diversiteit Van E. Jaensch, portefeuillehouder Economische Zaken Beh. Ambtenaar P. Close Doorkiesnummer 5270 Datum 18 maart 2009

Nadere informatie

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur.

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur. JJuunni i 22 Uitkomsten Ruimtebehoefteonderzoek Gemeente Etten-Leur Samenvatting De provincie Noord-Brabant en de gemeente Etten-Leur zijn een onderzoek gestart naar de meest geschikte locatie voor een

Nadere informatie

Huisvesting Zaanstreek

Huisvesting Zaanstreek Sectie titel Huisvesting Zaanstreek Is er animo voor een bedrijfsverzamelgebouw in de metaalsector? Rapportage Amsterdam, september 2012 Kenmerk: 10571 Geschreven voor: Metalektro en Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Wijkeconomie: j ondernemers centraal. Inhoud. Joost Hagens. Herma Harmelink. Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed.

Wijkeconomie: j ondernemers centraal. Inhoud. Joost Hagens. Herma Harmelink. Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed. Wijkeconomie: j ondernemers centraal Joost Hagens Herma Harmelink 3 november 2009 Inhoud Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed Tips voor meer economie in de wijk 1 Nicis-onderzoek Relatie wijkeconomie

Nadere informatie

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht Rapportage Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, mei 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 1.1 Populatie

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland

Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Leegstand bedrijfsruimten 3 3 Typering leegstand 6 Bijlage 1 Contactpersonen 9 Uitgevoerd in opdracht van: Provincie Noord-Holland

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Vraag en aanbod van kleinschalige werkruimte in Amsterdam

Vraag en aanbod van kleinschalige werkruimte in Amsterdam Vraag en aanbod van kleinschalige werkruimte in Amsterdam Eindrapportage Projectnummer: 12105 In opdracht van: Dienst Economische Zaken Sanna de Ruiter, MSc drs. Carine van Oosteren Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kethelvaart Gemeente Schiedam 1. FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN KETHELVAART,

Nadere informatie

Potentiële vestigingsplaats Bedrijventerrein 67 35% Stedelijk gebied 56 29% Buitengebied 72 37% 195 100% 26. Typering onderneming 2 Zelfstandig ondernemer 66 99% Onderdeel van een concern 1 1% Filiaalhouder

Nadere informatie

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient, gemeente Capelle a/d IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015 Gemeente Oegstgeest Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg 11 maart 2015 DATUM 11 maart 2015 TITEL Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg OPDRACHTGEVER

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder, gemeente Maassluis A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS APRIL 2015 Inhoudsopgave: 1. Voorwoord Blz. 3 2. Update leegstand bedrijven en kantoren Blz. 4 2.a Algemene

Nadere informatie

8Vastgoedmarkt. Vastgoedmarkt

8Vastgoedmarkt. Vastgoedmarkt 8Vastgoedmarkt Stedelijke ontwikkeling Vastgoedmarkt In het afgelopen jaar komt de opname aan Utrechte kantoorruimte uit op 88.000 m². Dit is aanzienlijk meer dan de 65.000 m² in het voorgaande jaar. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Factsheet Quick Scan Bedrijfsvastgoed Rekenkamercommissie Almere

Factsheet Quick Scan Bedrijfsvastgoed Rekenkamercommissie Almere Factsheet Quick Scan Bedrijfsvastgoed Rekenkamercommissie Almere Inleiding In Nederland nam de van bedrijfsvastgoed (kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte) de laatste jaren toe. De verwachting is dat de

Nadere informatie

zzp er in beeld Dit is een onderzoek van Kamer van Koophandel Rotterdam April 2012

zzp er in beeld Dit is een onderzoek van Kamer van Koophandel Rotterdam April 2012 zzp er in beeld Dit is een onderzoek van Kamer van Koophandel Rotterdam April 2012 Samenvatting ZZP er in beeld Er zijn bijna 800.000 zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) in Nederland. Zzp ers hebben

Nadere informatie

Huisvesting MKB in zicht

Huisvesting MKB in zicht M200315 Huisvesting MKB in zicht Ondernemers van het MKB-Beleidspanel laten de kenmerken van hun locatie zien drs. Wilma van Rijt Zoetermeer, 23 januari 2004 Huisvesting MKB in zicht De bedrijfshuisvesting

Nadere informatie

Beleidsdocument. Stichting Middenstands- en Bedrijfshuisvesting

Beleidsdocument. Stichting Middenstands- en Bedrijfshuisvesting Beleidsdocument Stichting Middenstands- en Bedrijfshuisvesting De Stichting Middenstands- en Bedrijfshuisvesting (SMB) Statutair wordt en blijft de doelstelling van de SMB als volgt omschreven: De bevordering

Nadere informatie

Stimulering ondernemerschap en bestrijding winkelleegstand een gouden combinatie. Wout Gelderloos Farid Darkaoui 20 januari 2015

Stimulering ondernemerschap en bestrijding winkelleegstand een gouden combinatie. Wout Gelderloos Farid Darkaoui 20 januari 2015 Stimulering ondernemerschap en bestrijding winkelleegstand een gouden combinatie Wout Gelderloos Farid Darkaoui 20 januari 2015 Even voorstellen Zaken Expert B.V. Stedelijk en economische ontwikkeling

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Kantorenmonitor Holland Rijnland

Kantorenmonitor Holland Rijnland Kantorenmonitor Holland Rijnland Inhoud Voorwoord 4 Inleiding 4 Kantorenvoorraad in Holland Rijnland 7 Bestaande kantorenvoorraad 7 Kantoren 8 Kantorenstand 9 Ontwikkelingen in 21, 211 en 212 12 Kantorenvoorraad

Nadere informatie

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen?

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen? Conclusie Tot 2020 wordt een behoefte naar bedrijventerrein in de gemeente Zijpe geraamd van circa 5 hectare. Dit is ook de oppervlakte die in de planningsopgave in de provinciale structuurvisie is opgenomen.

Nadere informatie

Te koop/te huur 6 bedrijfsunits

Te koop/te huur 6 bedrijfsunits Te koop/te huur 6 bedrijfsunits voor kleinschalig ondernemen op niveau Bedrijventerrein Ubroek te Venlo Een project van: Venneperweg 1121 2144 KE Beinsdorp www.krm-vastgoed.com Inleiding Kleinschalige

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Bijlage 1 (bij: Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Overzicht bestaande kantoorlocaties in Eindhoven

Bijlage 1 (bij: Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Overzicht bestaande kantoorlocaties in Eindhoven Bijlage 1 (bij: Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Overzicht bestaande kantoorlocaties in Eindhoven Uit: Bijlagenboek bij STEC rapportage Naar een sterke Eindhovense kantorenmarkt d.d. juni 2011 KANTOORLOCATIES

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013 De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Crisis kost meer

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Verleden en toekomst in Oud-West

Verleden en toekomst in Oud-West Verleden en toekomst in In mei 009 is aan de panelleden van stadsdeel gevraagd naar hun mening over de ontwikkelingen die in het stadsdeel zichtbaar zijn. Deze ontwikkelingen betreffen onder andere inkomsten,

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Van plan een eigen bedrijf te starten? De gemeente Apeldoorn is er voor starters

Van plan een eigen bedrijf te starten? De gemeente Apeldoorn is er voor starters Van plan een eigen bedrijf te starten? De gemeente Apeldoorn is er voor starters Versie: 20 oktober 2014 Inleiding Startende ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan de dynamiek en groei van de

Nadere informatie

Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed. 19 april 2012 pagina 1

Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed. 19 april 2012 pagina 1 Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed 19 april 2012 pagina 1 Strategie van Ymere Missie Ymere werkt als maatschappelijke onderneming aan wijken met perspectief, waar bewoners willen

Nadere informatie

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Nieuw Mathenesse, Gemeente Schiedam A. Inleiding Deze factsheet

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Check Je Kamer Rapportage 2014

Check Je Kamer Rapportage 2014 Check Je Kamer Rapportage 2014 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt April 2015 Dit is een uitgave van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

Marktonderzoek Waterrijk

Marktonderzoek Waterrijk Marktonderzoek Waterrijk Almelo Amersfoort, 30 juli 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 1.1 Aanleiding van het onderzoek 2 1.2 Onderzoeksvraag 2 1.3 Methode 2 2 Beoordeling plan Waterrijk 3 2.1 Waterrijk

Nadere informatie

Datum : 3 december 2013 Onze referentie : 13.305 / HP Onderwerp : onderbouwing verhuisdynamiek in gemeente Neder-Betuwe

Datum : 3 december 2013 Onze referentie : 13.305 / HP Onderwerp : onderbouwing verhuisdynamiek in gemeente Neder-Betuwe GEM Kesteren Zuid De heer Alkema Datum : 3 december 2013 Onze referentie : 13.305 / HP Onderwerp : onderbouwing verhuisdynamiek in gemeente Neder-Betuwe Geachte heer Alkema, U vroeg ons onderzoek te doen

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen

Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen Versie definitief Datum 8 oktober 2010 1 (8) Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen Kleine bedrijven, ondernemersverenigingen, leegstand kantoren, parkmanagement en Bedrijfs Investerings

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid. Rapportage flitsenquête ActiZ. ActiZ, organisatie van zorgondernemers. ICSB Marketing en Strategie Drs.

Vrijwilligersbeleid. Rapportage flitsenquête ActiZ. ActiZ, organisatie van zorgondernemers. ICSB Marketing en Strategie Drs. Rapportage flitsenquête ActiZ Vrijwilligersbeleid Voor ActiZ, organisatie van zorgondernemers Van ICSB Marketing en Strategie Drs. Yousri Mandour Datum 7 maart 2011 Pag. 1 Voorwoord Voor u liggen de resultaten

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011 Fact sheet november 211 Ondernemerschap in is het haven-, industrie- en kantorengebied aan de westkant van. Hoewel er in weinig ondernemingen te vinden zijn, zijn er veel personen werkzaam. Daarnaast kennen

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kerkerak, Gemeente Sliedrecht A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 4. Doetinchem, 30 mei 2007 ALDUS VASTGESTELD 7 JUNI 2007. Dynamische woningmarktscan

Aan de raad AGENDAPUNT 4. Doetinchem, 30 mei 2007 ALDUS VASTGESTELD 7 JUNI 2007. Dynamische woningmarktscan Aan de raad AGENDAPUNT 4 ALDUS VASTGESTELD 7 JUNI 2007 Dynamische woningmarktscan Voorstel: 1. De Dynamische woningmarktscan als beleidskader vaststellen. 2. De volgende uitgangspunten voor het woningbouwprogramma

Nadere informatie

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Even voorstellen.. Stec groep: adviesbureau Gebieden Gebouwen Grond Geld bedrijventerreinen!! Wat zien we landelijk

Nadere informatie

Aantal vestigingen: 3.451. Aantal werkzame personen: 20.921. 23% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen

Aantal vestigingen: 3.451. Aantal werkzame personen: 20.921. 23% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen Groene detailhandel Brancheontwikkelingen 2012 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de groene detailhandel. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop. Windmolenbos Haelen

Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop. Windmolenbos Haelen Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop Industrie terrein Windmolenbos Haelen Inleiding Kleinschalige bedrijvigheid vormt een belangrijke bron van vernieuwing en dynamiek in de economie, het zijn de gangmakers

Nadere informatie

Uitslag enquête zzp ers

Uitslag enquête zzp ers Uitslag enquête zzp ers 2015 Inleiding bladzijde: 2 In Voorschoten is de trend waarneembaar van een toenemend aantal inwoners dat een eigen bedrijf vanuit de eigen woning is gestart. Dé zzp er (zelfstandige

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen

Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen Kleine bedrijven, ondernemersverenigingen, leegstand kantoren en Bedrijfs Investerings Zone (BIZ) Contactpersonen gemeente Nieuwegein: Team

Nadere informatie

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING Arbeidsmarkt Arbeidsparticipatie Van de 15 tot 65-jarige bevolking in Flevoland behoort 71% tot de beroepsbevolking (tabel 1) tegenover

Nadere informatie

stad cijfers Inleiding Kerncijfers Werkgelegenheid Toename aantal banen Tabel 1: Banen en vestigingen

stad cijfers Inleiding Kerncijfers Werkgelegenheid Toename aantal banen Tabel 1: Banen en vestigingen stad cijfers Inleiding Deze aflevering van Stadcijfers presenteert de nieuwste informatie over de ontwikkeling van het aantal banen en het aantal vestigingen in de gemeente Groningen. Deze belangrijke

Nadere informatie

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente

Nadere informatie

KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers

KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers Opdrachtnemer: Bureau O&S Heerlen Opdrachtgever: Bureau Economie Januari 2013 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Onderzoeksvragen 3 3. Onderzoeksopzet 3 4.

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Kantorenmarkt Amsterdam

Kantorenmarkt Amsterdam Kantorenmarkt Amsterdam 2014 Kantorenmarkt Amsterdam De gemeente Amsterdam telt circa 810.000 inwoners en 554.730 banen, verdeeld over 112.800 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad heeft een omvang

Nadere informatie

juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011

juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011 juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011 multifunctionele locaties vraag naar betere locaties welke locatietypen

Nadere informatie

Digitaal Panel Noord

Digitaal Panel Noord Ondernemersklimaat Eerste meting ondernemers Projectnummer: 11239 In opdracht van: Stadsdeel Noord Drs. Rogier van der Groep Dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte Maart 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014 1 Kosten, bereikbaarheid, aantal parkeerplaatsen en het imago van het bedrijf zijn veelal de factoren die vastgoedbeslissers bij de keuze voor een kantoorpand meenemen en het zijn allemaal factoren die

Nadere informatie

Windenergie in Noord. 5 e panelmeting stadsdeel Noord. Inleiding

Windenergie in Noord. 5 e panelmeting stadsdeel Noord. Inleiding Windenergie in Noord 5 e panelmeting stadsdeel Noord Inleiding Eind 2009 heeft O+S voor stadsdeel Noord een bewonerspanel opgezet. Dit panel telt momenteel 344 leden. O+S heeft vier keer een enquête uitgezet

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

Economie. Hoofdstuk 6. 6.1 Inleiding

Economie. Hoofdstuk 6. 6.1 Inleiding Hoofdstuk 6 Economie 6.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt een beeld geschetst van de staat van de economie van Leiden. De onderwerpen die aan de orde komen, zijn: 6.2 Werkgelegenheid (werkzame personen,

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Een startersgebouw in Gorinchem.

Een startersgebouw in Gorinchem. Een startersgebouw in Gorinchem. Een onderzoek naar de haalbaarheid van een startersgebouw in Gorinchem. Op verzoek van: De Gemeente Gorinchem, de heer E. van Sprakelaar December 2008 J.N.A.M. Nieuwesteeg

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie

Monitor Economische Ontwikkeling eerste halfjaar 2012

Monitor Economische Ontwikkeling eerste halfjaar 2012 Monitor Economische Ontwikkeling eerste halfjaar 2012 Thema: (Duurzame) Arbeidsmarkt Regio Amersfoort De Regio Amersfoort is een samenwerkingsverband van de gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes,

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

TE HUUR. Hurksestraat 19 Eindhoven

TE HUUR. Hurksestraat 19 Eindhoven TE HUUR Hurksestraat 19 Eindhoven Hurksestraat 19 te Eindhoven Beatrixcomplex Locatie : Op bedrijventerrein De Hurk langs de snelweg ligt het Beatrix complex. Dit BE gebouw zal herontwikkeld worden

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Onderzoek Alumni Bètatechniek

Onderzoek Alumni Bètatechniek Onderzoek Alumni Bètatechniek 0 meting - Achtergrond Eén van de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een tekort aan technisch geschoolden. De Twentse situatie is hierin niet afwijkend. In de analyse

Nadere informatie

Trendrapportage Monitor Werkgebieden Regio Gooi en Vechtstreek

Trendrapportage Monitor Werkgebieden Regio Gooi en Vechtstreek 2013 Trendrapportage Monitor Werkgebieden Regio Gooi en Vechtstreek 1 Voorwoord De tweede, verbeterde versie van de ilocator monitor Werkgebieden wordt in juni gelanceerd. De belangrijkste toevoeging aan

Nadere informatie

INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM

INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM G.H. van der Wilt en W.H.M. van der Zanden Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) maart 2006 In opdracht van Stadsregio Rotterdam en Ontwikkelingsbedrijf

Nadere informatie

Criminaliteit in de regio Amsterdam

Criminaliteit in de regio Amsterdam Criminaliteit in de regio Een onderzoek naar de aard en omvang van de criminaliteit bij ondernemingen in het werkgebied van de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor in 2003 Criminaliteit in de regio Colofon

Nadere informatie

Rapport. van. Kamer v an Koophandel Nederland. Startersprofiel 2013. Datum uitgave Januari 2014. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van. Kamer v an Koophandel Nederland. Startersprofiel 2013. Datum uitgave Januari 2014. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2013 van Kamer van Koophandel Nederland Datum uitgave Januari 2014 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 v an 13 Inhoudsopgave 1 Samenvatting...3 2 Kerncijfers startende

Nadere informatie

Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant

Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant Almere biedt ondernemers met ambitie in het centrum van Nederland alle ruimte zich te vestigen, te pionieren en te groeien. Ondernemen in Almere betekent ondernemen

Nadere informatie

Persons who generate or conceive ideas and plans

Persons who generate or conceive ideas and plans Persons who generate or conceive ideas and plans Historie Ontstaan uit eigen behoefte Eerste bedrijf Verspreiding freelancers Wij zijn zelf de doelgroep Huidige situatie leegstand Nederland 15,4% Den Haag

Nadere informatie

Vakantiewerk in het mkb 2004

Vakantiewerk in het mkb 2004 Vakantiewerk in het mkb 2004 Koninklijke Vereniging MKB-Nederland Delft, 3 augustus 2004 Contactpersoon: dhr. drs. A. van Delft : 015 21 91 255, e-mail: delft@mkb.nl Copyright Koninklijke Vereniging MKB-Nederland,

Nadere informatie

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen.

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen. kantorenmonitor Haarlemmermeer L Oréal Nederland heeft haar hoofdkantoor verplaatst van verschillende locaties in Alphen aan de Rijn en Weesp naar een modern en representatief pand in Beukenhorst-Zuid

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE OBJECTINFORMATIE COMMERCIELE RUIMTE TE HUUR

VRIJBLIJVENDE OBJECTINFORMATIE COMMERCIELE RUIMTE TE HUUR VRIJBLIJVENDE OBJECTINFORMATIE COMMERCIELE RUIMTE TE HUUR ORANJEKWARTIER, AMSTERDAM Type : Commerciële ruimten Locatie : Amsterdam, Koningin Wilhelminaplein Parkeerplaatsen : Betaald parkeren Oranjekwartier,

Nadere informatie