Benefit Sharing Een nieuw instrument voor een doelmatige overheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Benefit Sharing Een nieuw instrument voor een doelmatige overheid"

Transcriptie

1 Benefit Sharing Een nieuw instrument voor een doelmatige overheid Het Kenniscentrum Publiek - Private Samenwerking is een onderdeel van het ministerie van Financiën

2 Benefit Sharing: doelmatige inzet van subsidiegelden We leven in een tijd waarin de overheid steeds zakelijker optreedt en bij het verstrekken van subsidies vooral op de doelmatige inzet van overheidsgelden let. Niet verwonderlijk daarom dat de subsidieverstrekkende overheid van mening is dat bijdragen aan publiek-private projecten moeten kunnen terugvloeien naar de schatkist wanneer blijkt dat mede door de verleende subsidies forse opbrengsten worden behaald. Het herverdelen van deze opbrengsten noemen we Benefit Sharing. Het resultaat van Benefit Sharing kan zijn dat een verleende subsidie na realisering van een project uit de winst van de betrokken commerciële onderneming(en) geheel of gedeeltelijk wordt terugbetaald. Benefit Sharing is in die zin dus eigenlijk een vorm van goed koopmanschap. Een bijkomend voordeel van Benefit Sharing is dat het hierdoor eenvoudiger kan zijn voor overheden en marktpartijen om vooraf overeenstemming te bereiken over de vereiste hoogte van de overheidsbijdrage aan een project. Immers, als een bijdrage vooraf aan de hoge kant blijkt te zijn, zal de overheid dit kunnen compenseren door Benefit Sharing in latere stadia van het project. Dit kan bijdragen in een soepeler verloop van de vaak complexe PPS-processen. De Nederlandse overheid heeft nog weinig ervaring opgedaan met Benefit Sharing. Op het moment van drukken van deze brochure zijn bij een aantal projecten in overeenkomsten afspraken vastgelegd over Benefit Sharing. Om de mogelijkheid van toepassing van dit voor Nederland nieuwe instrument Benefit Sharing te ondersteunen heeft het Kenniscentrum PPS een handleiding Benefit Sharing samengesteld. Alle overwegingen, stappen en aandachtspunten die bij het sluiten van een Benefit Sharingovereenkomst een rol spelen, komen daarin aan de orde en worden nader toegelicht. Deze brochure geeft aan wat Benefit Sharing is en schetst de hoofdlijnen van het proces dat doorlopen moet worden om tot een voor alle betrokken partijen werkbare overeenkomst te komen. 2

3 PP S : Meer Waarde door Samen Werken P PS is een samenwerkingsverband waarbij de overheid en het bedrijfsleven, met behoud van eigen identiteit en verantwoordelijkheid, gezamenlijk een project realiseren op basis van een heldere taak- en risicoverdeling. Het resultaat van de samenwerking is meerwaarde: een kwalitatief beter eindproduct voor h e tzelfde geld, of dezelfde kwaliteit voor minder geld. Er ontstaat voordeel voor beide partijen: voor het bedrijfsleven ontstaan niet alleen nieuwe kansen op een groeiende markt, ook kan het zelf bijdragen aan een vanuit commercieel perspectief aantrekkelijk project; de overheid creëert perspectief op een hogere kwaliteit en een reductie van projectkosten. Door het betrekken van kennis en kunde van marktpartijen binnen een project kan efficiëntiewinst worden behaald, de overheid moet het bedrijfsleven hiervoor wel de ruimte bieden. Bijvoorbeeld door vroegtijdige betrokkenheid van het bedrijfsleven bij de projectontwikkeling, door in de aanbesteding eisen te stellen aan het resultaat, en voldoende ruimte te laten aan het bedrijfsleven voor de wijze waarop dit resultaat bereikt wordt. Dit laatste noemen we outputgericht werken. Het betrekken van privaat kapitaal bij de uitvoering van overheidstaken is geen doel, maar een middel om toegevoegde waarde te kunnen bereiken. Als het bedrijfsleven wordt afgerekend op het resultaat en zelf de investering moet financieren, ondervindt het bedrijfsleven immers de juiste prikkels om efficiënt en effectief te presteren. Voor een succesvol PPS-project is een slagvaardig management van de samenwerking een voorwaarde voor succes. Een goede vormgeving van het proces is cruciaal voor het bij elkaar brengen en bij elkaar houden van partijen. Voor de beheersing en inrichting van het procesmanagement is een op het project toegesneden procesarchitectuur een voorwaarde. Per project moet het evenwicht worden gevonden tussen de mate van overheidssturing en inhoudelijke betrokkenheid van de markt in elke fase van het project. Nadat de overheid keuze heeft gemaakt ten aanzien van het door de private sector te leveren resultaat, kan de markt worden uitgenodigd oplossingen aan te dragen in een competitieve aanbestedingsprocedure. Focus op Publiek-Private Samenwerking: Kenniscentrum PPS Het resultaat van samenwerking is meestal meer dan de som der delen. Zeker wanneer twee partijen samenwerken met een win-winsituatie voor ogen. Niet voor niets slaan steeds vaker bedrijfsleven en overheid de handen ineen om grote, kapitaalintensieve projecten op efficiënte wijze te realiseren. Het doel van PPS is het realiseren van meerwaarde en efficiëntiewinst. Dit ligt binnen bereik als overheid en bedrijfsleven datgene doen waar ze het beste in zijn. Het Kenniscentrum Publiek-Private Samenwerking (PPS) is opgericht om 3

4 publiek private samenwerkingsverbanden te initiëren en te stimuleren. Het Kenniscentrum PPS is vraagbaak en adviseur voor overheidsinstanties die interesse hebben in dit soort samenwerking. Het Kenniscentrum verstrekt algemene informatie aan het bedrijfsleven. Kenniscentrum PPS: toetssteen en denktank I. Het Kenniscentrum PPS bundelt kennis en ervaring, maakt deze informatie ruim beschikbaar en beziet op welke manier de overheid met het bedrijfsleven kan samenwerken. Projectleiders van ministeries, provincies en gemeenten kunnen er terecht voor advies en begeleiding. Bij het Ke n n i s c e n t r u m PPS liggen beleid en uitvoering onder één dak nadrukkelijk in elkaars verlengde. Praktijkervaring werkt er direct door in de (beleids)advisering. De efficiëntie- en synergievoordelen die dat oplevert kunnen zich onmiddellijk vertalen in de projecten. Niemand hoeft het wiel opnieuw uit te vinden terwijl eerder ontdekte valkuilen eenvoudig vermeden kunnen worden. Inschakeling van het Kenniscentrum levert dus meteen al meerwaarde op. I I. Het Kenniscentrum PPS, onderdeel van het Ministerie van Financiën, is op 1 januari 1999 opgericht en heeft naast de rol kennis en ervaring bijeen te brengen ook de taak het beleid op het gebied van PPS nader te formuleren. Een nauwere relatie tussen de publieke en private sector vraagt om duidelijke en effectieve spelregels. Het Kenniscentrum PPS is de denktank die de ov e r h e i d op deze nieuwe weg begeleidt. Onder meer door praktijkervaring te vertalen naar heldere regelgeving, door voorstellen te doen voor aantrekkelijke projecten en door regelmatig verslag te doen van opgedane kennis en verworven inzichten. In het Kenniscentrum werken deskundigen afkomstig uit het bedrijfsleven samen met beleidsmakers van de overheid. I I I. De derde taak van het Kenniscentrum PPS is de adviesfunctie. Deze is gericht op beoordeling van de kwaliteit van PPS-voorstellen. Als afronding van een actieve dialoog met (in eerste instantie) vakdepartementen geeft het kenniscentrum in het PPS-advies aan of een PPS-project voldoet aan de minimale eisen. Wordt de gezochte meerwaarde bereikt, is het voorstel geschikt voor marktbenadering, voldoet het plan aan het geldende PPS-beleid? De analyse-instrumenten die het Kenniscentrum tot haar beschikking heeft, geven op deze en andere vragen antwoord. Om de haalbaarheid van PPS-voorstellen tijdig in beeld te krijgen. 4

5 Benefit Sharing Wat is Benefit Sharing? Benefit Sharing is een nieuw instrument voor de zakelij k e o v e r h e i d. Door middel van Benefit Sharing deelt de overheid mee in de resultaten van projecten waaraan zij financieel bij d r a a g t. De overheid deelt overigens alleen mee als de resultaten van het project hoger uitvallen dan een vooraf vastgesteld marktconform niveau. We omschrijven Benefit Sharing hier als een arrangement: tussen de overheid als subsidieverstrekker en een of meer subsidieontvangers wa a r b ij de overheid een financiële bijdrage verstrekt aan een project en wa a r b ij de subsidieontvanger die overheid onder bepaalde voorwaarden laat meedelen in de toekomstige waarde- ofopbrengstenstijging van de commerciële onderdelen van dat project, die zonder die subsidie niet zou zijn ontstaan. Om een fictief voorbeeld te geven: overheid en private partijen werken samen in een project. Het project combineert investeringen in onrendabele, maar voor de overheid belangrijke projectdelen (b ijvoorbeeld openbaarv e r v o e r i n f r a s t r u c t u u r ), met investeringen in commerciële activiteiten (b ijvoorbeeld grondexploitatie). Benefit Sharing geeft dan vorm aan de gedachte dat de subsidie die de overheid verleent aan de voor haar belangr ij k e,maar onrendabele projectelementen, wordt verrekend met hogere dan v e r wa chte resultaten in de toekomst in de commerciële projectelementen. Deze brochure is geschreven voor de situatie waarin de overheid betrokken is in het project door middel van subsidieverlening. Dat is een van de toepassingsvormen van het Benefit Sharing-principe. 5

6 Wat heb je aan Benefit Sharing? Benefit Sharing draagt bij aan de balans tussen de inspanningen die de overheid levert om een project van de grond te krijgen en de voordelen die het project oplevert voor betrokken partij e n. Ko r t o m, Benefit Sharing draagt bij aan de doelmatige aanwending van overheidsgelden. Die balans uit zich in: een beter en zakelijker zicht op de value for money die met de subsidie tot stand wordt gebracht; het leggen van een directe relatie tussen investeringen, kosten en opbrengsten in een project; het besef dat marktpartijen een marktconform rendement op hun investeringen in het project moeten kunnen realiseren; een nauwgezettere informatie-uitwisseling tussen partijen over de financiële ins en outs van een project; en tot slot het optreden van de overheid als een verantwoordelijke subsidiegever, die niet alleen tekorten in projecten subsidieert, maar ook meedeelt in de benefits. Een bijkomend voordeel van Benefit Sharing is dat het hierdoor eenvoudiger kan z ijn voor overheden en marktpartijen om vooraf overeenstemming te bereiken over de vereiste hoogte van de overheidsbijdrage aan een project. Dit kan bij d r a g e n in een soepeler verloop van de vaak complexe PPS-processen. Al met al is Benefit Sharing een nieuw en aantrekkelijk instrument dat de overheid in staat stelt haar rol in projecten op verantwoorde en coöperatieve wijze in te vullen. 6

7 Het doel van Benefit Sharing Algemene doelstelling De algemene doelstelling die de overheid met Benefit Sharing nastreeft, is het creëren van een evenwichtige en doelmatige verhouding tussen subsidieverstrekking aan een project en de met een project beoogde en bereikte effecten. Met Benefit Sharing verzekert de overheid zich van een doelmatige besteding van overheidsgelden. Door afspraken te maken over het delen van benefits, kan het gewenste evenwicht ontstaan tussen de overheidssubsidie vóór en de vermogensvorming (ofwel waardestijging) ín het project. Hierbij gaat het in beginsel om alle (mede) door de subsidie veroorzaakte vermogensvorming in de commerciële projectonderdelen. Hiernaast is het voor een doelmatige inzet van het subsidie-instrument van belang te specificeren aan welke projectonderdelen de subsidie wordt besteed. Overheidssubsidie Niet-commerciële functies bijv. wegen, openbaar vervoer HET PROJECT Wederzijdse afhankelijkheid Verevening Commerciële functies bijv. vastgoed, woningbouw, toerisme, entertainment Private investeringen Het doel van Benefit Sharing In gezamenlijke projecten van overheid en marktpartijen verleent de overheid doorgaans subsidie aan de niet-commerciële functies van het project, terwijl de vermogensvorming plaatsvindt in de commerciële functies van het project. Omdat het project als een geheel wordt gezien, moet tussen deze onderdelen verevening plaatsvinden. De verevening is een erkenning van het feit dat de vermogensvorming in de commerciële functies mede afhankelijk is van de aan de nietcommerciële functies verleende subsidie. Benefit Sharing is een manier om die verevening vorm te geven. 7

8 Verevening kan in principe op verschillende momenten in het proces plaatsvinden: aan het begin, gedurende of b ij afloop van een project. Benefit Sharing geeft vorm aan de gedachte dat verevening niet altijd bij aanvang kan plaatsvinden, maar pas gedurende het project mogelijk is. Benefit Sharing is hiervoor overigens niet het enige beschikbare instrument. A l l e e n onder bepaalde voorwaarden is het het meest voor de hand liggende instrument 1. Bijkomende voordelen van Benefit Sharing Naast de directe voordelen uit verevening, brengt Benefit Sharing ook indirecte voordelen met zich mee: In beeld brengen van de financieel-economische effecten van de subsidie. Het ontwikkelen van een Benefit Sharing-arrangement prikkelt partijen om het subsidiebedrag te relateren aan de financieel-e c o n o m i s che effecten die gedurende de looptijd van een project zullen optreden. Benefit Sharing resulteert in een beter onderbouwde inschatting van de subsidiehoogte. Tot op heden is het leggen van een dergelijke directe specifieke relatie nog lang niet altijd vanzelfsprekend. Beheersbaar houden van de subsidieomvang. Benefit Sharing kan voor partijen als (onderhandelings)instrument dienen om subsidiestromen beheersbaar te houden. Wanneer een discussie wordt gevoerd over de voorwaarden waaronder middelen dienen terug te vloeien bij s u b s i d i e v e r s t r e k k i n g, ontstaat een drukkend effect op de hoogte van de gevraagde overheidsbijdrage. Afdekken van politieke risico s. Met Benefit Sharing wordt het beeld dat de overheid geld stopt in projecten waarna private partijen er vervolgens met de benefits vandoor gaan, o m g e- bogen in een beeld dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt en samen met private partijen op zoek is naar value for money. 8 1 Deze voorwaarden komen aan de orde in het hoofdstuk Bij welke projecten Benefit Sharing?.

9 Bij welke projecten Benefit Sharing? Het is belangrijk om te weten onder welke voorwaarden Benefit Sharing in de rede ligt. Zoals gezegd, kan Benefit Sharing worden toegepast bij projecten die zowel commerciële als niet-commerciële functies behelzen. De volgende figuur geeft in de vorm van een beslisboom uiting aan de voorwaarden waaraan een project moet voldoen, wil Benefit Sharing een uitkomst kunnen bieden. Kent het project zowel 1. commerciële als nietcommerciële functies ja Is er voldoende causaal verband 2. tussen vermogensvorming en subsidiëring? ja Is er onvoldoende externe 3. concurrentiedruk aanwezig in de markt? ja ja Bestaat er verschil van Kent de business case inzicht in de een grote mate van onzekerheid verwachtingen? over de toekomst? ja ja Benefit Sharing is mogelijk Bij welke projecten Benefit Sharing? Vraag 1. Kent het project zowel commerciële als niet-commerciële functies? Alleen wanneer het project zowel commerciële als niet-commerciële functies kent, ligt Benefit Sharing in de rede. Immers, alleen dan kunnen er mogelijk benefits ontstaan die zich tussen partijen laten delen. Is deze combinatie van functies niet aanwezig in het project, dan liggen andere, traditionele subsidievormen meer voor de hand. 9

10 De Nieuwe Sleutelprojecten de herontwikkeling van de binnenstedelijke HSLstationsomgevingen zijn duidelijke voorbeelden van projecten wa a r b ij zowel commerciële als niet-commerciële functies in het project vallen.de vastgoedontwikkeling en -exploitatie behoren duidelijk tot de commerciële functies. D e openbaar vervoer-component in het project (b ijvoorbeeld de railinfrastructuur en de ontsluitende infrastructuur) behoort tot het niet-commerciële deel. Vraag 2. Is het succes van de commerciële functies mede afhankelijk van de subsidieverlening aan de niet-commerciële functies? Als er in een project sprake is van een combinatie van commerciële en n i e t-commerciële functies, gaat het erom de wederzijdse afhankelijkheid va n subsidieverlening aan en vermogensvorming in het project aan te tonen. A l l e e n als deze afhankelijkheid kan worden aangetoond, kan Benefit Sharing worden toegepast.als commerciële meevallers niet zijn te relateren aan de subsidieverlen i n g, is er geen aantoonbare reden om de subsidieverstrekkende overheid te laten delen in deze commerciële meevallers. Bij een Nieuw Sleutelproject is Benefit Sharing bijvoorbeeld mogelijk doordat er een afhankelijkheid bestaat tussen het succes van de commerciële functie (de vastgoedontwikkeling en -exploitatie) en de niet-commerciële component (de vraag of de openbare infrastructuur is afgestemd op het gebied). Vraag 3. Is er onvoldoende externe concurrentiedruk aanwezig in de markt? B ij voldoende concurrentiedruk dwingt onderlinge strijd partijen in principe tot het kenbaar maken van de beste marktinschattingen.als het gaat om een project met commerciële en niet-commerciële functies, zou effectieve onderlinge competitie partijen er dus toe kunnen dwingen zelfadequate inschattingen te leveren over (a) wat de hoogte van de bijdrage van de overheid moet zijn aan een project en (b) wat de meest efficiënte aanpak van een project is. Hierdoor zal er bij effectieve concurrentie niet snel sprake zijn van mede door subsidie mogelij k gemaakte bovenmarktconforme resultaten. Dan liggen afspraken over Be n e f i t Sharing ook niet direct in de rede. In de gevallen waar de concurrentiedruk niet in voldoende mate aanwezig is, komt Benefit Sharing wel in aanmerking. 10 B ij projecten waarin het gaat om gebiedsexploitatie zal het zelden mogelijk zij n om voldoende externe concurrentiedruk te ontwikkelen. In veel gevallen (vergel ijk de V I N E X-locaties) is reeds sprake van eigendomsposities. In die gevallen lij k t de overheid vaak gebonden aan het zakendoen met die partijen die reeds een belang

11 in het gebied hebben. Het zal dan voor de overheid moeilijk zijn om voldoende betrouwbare marktinformatie te bemachtigen. Vraag 4. Bestaat er verschil van inzicht in de verwachtingen? Als concurrentiedruk niet aanwezig is en het project complex is, zal de overheid er moeite mee hebben om het juiste niveau van de met het project gemoeide kosten te bepalen. Voor de in het project te realiseren opbrengsten geldt dit in nog sterkere mate.dit kan soms resulteren in een verschil van inzicht in de v e r wa chtingen over de ontwikkeling van kosten en opbrengsten in een project. Benefit Sharing is een instrument waarmee de overheid kan omgaan met dit v e r s chil van inzich t.overigens is Benefit Sharing geen doel op zich.pa r t ijen moeten eerst proberen er in onderling overleg uit te komen, alvorens ze tot Benefit Sharing overgaan. Als in een gebiedsexploitatieproject de overheid de infrastructurele ontsluiting s u b s i d i e e r t, maar het recht om het gebied te exploiteren voorbehouden is aan de p a r t ijen die reeds een grondpositie hebben, zal het wa a r s ch ij n l ijk zijn dat verwa chtingen over de opbrengsten uit exploitatie uiteen zullen lopen (de overheid rekent bijvoorbeeld met een andere hoeveelheid te verhuren/verkopen vierkante meters o f met een andere prijs per vierkante meter). Dan kan Benefit Sharing een oplossing zijn om de laatste verschillen in verwachtingen te overbruggen. Vraag 5. Kent de business case een grote mate van onzekerheid over de toekomst? Ook als er tussen partijen geen verschil van inzicht in verwa ch t i n g e n b e s t a a t, kan het zo zijn dat de business case een (grote) mate van onzekerheid over de toekomst kent. Als het gaat om een project in een nieuwe markt of als er een grote mate van onzekerheid over de opbrengstontwikkeling bestaat,kan Benefit Sharing een manier zijn om om te gaan met die onzekere toekomst. Als er sprake is van aanwijsbare onzekerheid,bijvoorbeeld over de gebruikswijze o f de gebruiksintensiteit van de door de overheid gesubsidieerde infrastructuur, is het redelijk om Benefit Sharing te koppelen aan de (mede) door de subsidieverlening veroorzaakte mogelijkheid om opbrengsten te genereren. Als bij v o o r- beeld een toekomstige, maar nu nog onzekere, H S L-aansluiting de kwaliteit va n een gebied dat nu nog niet is aangewezen als HSL-stopplaats structureel zou veranderen (en daarmee de huurniveaus van het kantorenvolume zou verhogen), d a n zou het logisch zijn om bij een subsidieverlening nu ten behoeve van dat gebied af te spreken dat de overheid in de toekomstige meeropbrengsten meedeelt, m o ch t die HSL-aansluiting er inderdaad komen. 11

12 Belangrijke begrippen bij Benefit Sharing Vanuit bedrij f s e c o n o m i s che optiek bestaat een Benefit Sharing-o v e r e e n- komst uit drie elementaire afspraken: een afspraak over een grondslagva r i a b e l e: de grondslagvariabele legt vast aan welke bedrij f s e c o n o m i s che resultaatvariabele een verdeling tussen exploitant en subsidiegever is gekoppeld; een afspraak over een benchmark (norm) ten aanzien van deze grondslagva r i a b e l e,die bepaalt boven welk niveau van gerealiseerd resultaat de overheid gaat meedelen; een afspraak over de wijze waarop de benefits verdeeld worden zodra zij boven de benchmark uitkomen. G r o n d s l a gv a r i a b e l e Wanneer Benefit Sharing gekoppeld is aan subsidieverlening, z ijn twee belangrijke categorieën grondslagvariabelen te onderscheiden: winstgerelateerde grondslagen: winst, r e n d e m e n t, free cash flow, c o n t r i b u- tiemarge; opbrengstgerelateerde grondslagen: prijs, volume, omzet. In principe is elk van deze grondslagvariabelen toepasbaar bij Benefit Sharing. Welke grondslagvariabele bij een concrete subsidie de voorkeur verdient, hangt af van de projectkenmerken en de doelstellingen van de subsidieverstrekker en van de exploitant. Belangrijke overwegingen zijn in dat verband: de mate waarin een Benefit Sharing-arrangement tegemoetkomt aan de doelstellingen van zowel subsidieverstrekker als exploitant; de (positieve en negatieve) prikkels die een exploitant ervaart door een Be n e f i t Sharing-arrangement in het streven de eigen prestaties te verbeteren; de ruimte die een Benefit Sharing-arrangement laat voor onbedoeld en ongewenst ontwijkgedrag; de eenvoud en de betrouwbaarheid van de monitoring die nodig is om te bepalen of het Benefit Sharing-arrangement wordt nageleefd. 12

13 B e n c h m a r k Benefit Sharing is pas dan aan de orde als de vermogensvorming meer dan redelij k o f bovenmarktconform is. De benchmark is het niveau waarop de onderneming geacht wordt een redelijk resultaat te hebben behaald. De benchmark wordt uitgedrukt in de grondslagvariabele die voor een project gekozen is. In elk project zal ten aanzien van de vermogenvorming een niveau moeten worden vastgesteld dat redelijk is als beloning voor de activiteiten van een exploitant. Een rendementsformule stelt de norm die past bij het gemiddeld behaalde rendement in de marktsector voor de betreffende activiteiten. De uiteindelij k gekozen benchmark dient een afgeleide hiervan te zijn. Verdeling van benefits Be l a n g r ijk is dat de exploitant zich geprikkeld voelt om het Be n e f i t Sharing-arrangement na te leven. Die prikkel wordt geringer naarmate de overheid sterker wil meedelen in de bovenmarktconforme vermogensvorming. Indien de overheid erop uit is alle overwinst af te romen, heeft de exploitant er geen belang bij zijn exploitatie verder op te voeren dan tot aan het niveau van de benchmark. In een dergelijke constructie werkt Benefit Sharing niet. Als vermogensvorming is opgetreden boven de bench m a r k, is de vraag hoe de overheid kan meedelen in dit deel van de vermogensvorming op een wijze die aan de belangen van de betrokken partijen tegemoetkomt. Deze vraag kan worden geconcretiseerd aan de hand van drie afwegingen: Welk effect heeft de mate waarin de overheid meedeelt op het belang va n de exploitant om zijn exploitatie verder op te voeren dan tot aan het niveau van de benchmark? Is het wenselijk de mate waarin de overheid meedeelt te va r i ë r e n gedurende de looptijd van het Benefit Sharing-arrangement? Wordt het deel van de overheid periodiek uitgekeerd of c u m u l a t i e fb ij beëindiging van het Benefit Sharing-arrangement? De specifieke keuze ten aanzien van deze afwegingen zal onder meer afhangen van de onderliggende business case: wat laat de winstverwa chting toe? Va n belang zijn ook de financieringskosten van de exploitant: krijgt de exploitant de ruimte om met de ontstane overwinsten het uitstaande krediet af te lossen, zodat de rentekosten dalen en de winst in een later stadium kan toenemen? 13

14 Juridisch kader 2 Vanuit een juridische invalshoek kan een aantal concrete handreikingen gedaan worden met betrekking tot de vormgeving van Benefit Sharing-arrangementen. Het Benefit Sharing-arrangement wordt gesloten met de subsidieontvanger. Alleen de subsidieontvanger kan worden verplicht tot vergoeding van vermog e n s v o o r d e e l.de overheid is bij de keuze aan wie zij de subsidie verleent in beginsel v r ij.b ij de meeste projecten biedt dit een scala van mogelij k h e d e n. Van belang is wel dat de commerciële opbrengsten in een niet te ver verwijderd verband staan tot de doelstelling van de subsidie. Het subsidiebesluit voor bepaalde tijd legt de verplichting tot Benefit Sharing vast. Een subsidieverlening krijgt formele status met een subsidiebesluit. In dit besluit dient de verplichting tot vergoeding van met subsidie behaald vermogensvoordeel te zijn opgenomen: Benefit Sharing dus. Daarnaast dient dit besluit voorwaarden te bevatten die de subsidierelatie na bepaalde tijd beëindigen.die beëindiging is nodig voordat de vergoeding aan de overheid kan plaatsvinden. Om de rech t s- zekerheid van de subsidieontvanger te wa a r b o r g e n, dient reeds bij het aangaan van de subsidierelatie duidelijk te zijn wanneer en waarom de subsidierelatie zal worden beëindigd en welke gevolgen dit voor de subsidieontvanger heeft. Een subsidie-uitvoeringsovereenkomst met subsidieontvanger regelt de details. Het subsidiebesluit leent zich niet goed voor het volledig uitwerken van een Be n e f i t Sharing-arrangement. Vaak is op het moment van het nemen van het subsidiebesluit nog onvoldoende bekend over de details van de Benefit Sharing-constructie. De volledige uitwerking van de voorwaarden waaronder Benefit Sharing zal plaatsvinden, vindt haar beslag in de subsidie-uitvoeringsovereenkomst De Algemene Wet Bestuursrecht geldt voor dit kader als uitgangspunt.

15 Duur van de subsidierelatie. De subsidierelatie dient omwille van de rechtszekerheid te worden aangegaan voor een bepaalde periode. Een mogelijkheid is om de periode te laten samenvallen met de exploitatieprognoseperiode van het project. Als subsidieontvanger en vermogensvormer niet dezelfde rechtspersoon zijn. Niet altijd hoeft de subsidieontvanger ook de vermogensvormer te zij n. E e n voorbeeld hiervan is dat een gemeente als subsidieontvanger in samenwerking met p r i vate partijen een project ontwikkelt. Indien de vermogensvorming niet bij de s u b s i d i e o n t vanger zelf plaatsvindt maar bij derden (b ijvoorbeeld de genoemde private partijen),dienen subsidiebesluit en subsidie-uitvoeringsovereenkomst te regelen dat de subsidieontvanger op zijn beurt een Benefit Sharing-o v e r e e n k o m s t sluit met de vermogensvormer. Causaal verband tussen subsidieverstrekking en vermogensvorming. Het is van groot belang zowel in de subsidie-uitvoeringsovereenkomst als in een eventuele overeenkomst tussen subsidieontvanger en vermogensvormer aandach t te besteden aan het causale verband tussen subsidieverstrekking en vermogensv o r m i n g. Het gaat daarbij om de vaststelling dat de vermogenstoename niet zou hebben plaatsgevonden als de subsidie niet zou zijn verleend. Plafond aan door de subsidieverstrekker te ontvangen benefits. De door de subsidieverstrekkende overheid te ontvangen benefits zijn maximaal gelijk aan de omvang van de ingebrachte subsidie. 15

16 S t a p p e n p l a n Benefit Sharing is een voorwaarde die de overheid stelt aan subsidieverlening. De wijze waarop die voorwaarde concreet inhoud krijgt in een project, is uitgewerkt in het volgende stappenplan. Dit stappenplan kan dienen als hulpmiddel voor de projectleider aan overheidszijde.daarbij is aangenomen dat het bij de overheid ingediende subsidieverzoek van projectpartijen het startpunt voor het stappenplan vormt. 1. Positiebepaling binnen de overheid. Het is belangrijk dat de overheid in een project met één stem naar buiten toe s p r e e k t.de eerste stap voor de projectleider aan overheidszijde bestaat dan ook uit het organiseren van interne consensus tussen de verschillende betrokken overheden of overheidsonderdelen ten aanzien van het project en ten aanzien va n Benefit Sharing. 2. Eerste beoordeling subsidieverzoek. De verschillende overheidsonderdelen bepalen in reactie op het subsidieverzoek of ze de ambitie hebben om aan het project bij te dragen en of aan de subsidie de voorwaarde van Benefit Sharing wordt verbonden. 3. Interne afspraken o verheid. De projectleider doet er goed aan met de verschillende overheden interne afspraken te maken ten aanzien van de uitwerking van het Benefit Sharingarrangement. De overheid bereidt in dat kader een concept-subsidiebesluit voor. 4. S t a rtdocument. De projectleider kan vervolgens een startdocument opstellen voor het Be n e f i t S h a r i n g - a r r a n g e m e n t. De bedoeling is om dit startdocument door de direct betrokken partijen te laten ondersch r ij v e n.in het document zijn zo veel mogelij k van de juridische en financieel-e c o n o m i s che uitgangspunten van het Be n e f i t Sharing-arrangement geformuleerd. Dit betreft keuzes ten aanzien van onder meer: de subsidie, het doel van de subsidie, de identiteit van de subsidieverstrekker, de projectbegrenzing, de identiteit van de subsidieontva n g e r, de projectonderdelen waarvoor de subsidie bestemd is, de causale relatie tussen subsidieverlening en vermogensvorming, de vorm en duur van de subsidierelatie en de identiteit va n de vermogensvormer(s) in het project. Het startdocument vergroot aldus de transparantie van opvattingen over Benefit S h a r i n g. Tevens streeft de overheid ernaar in het startdocument consensus met de andere partijen te bereiken over het proces dat moet leiden tot de uitwerking van Benefit Sharing-afspraken. 16

HANDLEIDING BENEFIT SHARING

HANDLEIDING BENEFIT SHARING HANDLEIDING BENEFIT SHARING Kenniscentrum PPS GHK International PriceWaterhouse Coopers Berenschot Procesmanagement Van Doorne D3647 april 2001 HANDLEIDING BENEFIT SHARING INHOUD Blz. 1. UITGANGSPUNTEN

Nadere informatie

Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten

Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten Toelichting sleutelprojecten programma Stad en Regio 2012-2015/17 1 1 Inlichtingen bij dhr. A.J.H.P. Elferink, (026) 3599756, e-mailadres a.elferink@gelderland.nl

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies Purmerend

Controleprotocol subsidies Purmerend Controleprotocol subsidies Purmerend B&W d.d. 10-2-2015 Pagina 1 van 5 Controleprotocol voor de verantwoording en de controle van subsidies die zijn verleend door de gemeente Purmerend op grond van de

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC Inleiding Om een solide financiële basis onder het Multifunctioneel Centrum (hierna: MFC) te realiseren is gezocht naar aanvullende partners. Inmiddels zijn de deelnemende

Nadere informatie

Informatie Subsidiefondsen Student Union Universiteit Twente

Informatie Subsidiefondsen Student Union Universiteit Twente Informatie Subsidiefondsen Student Union Universiteit Twente Kenmerk: volgt 5 De subsidiefondsen van de Student Union zijn in drie categorieën ingedeeld, volgens onderstaand figuur. Per categorie staat

Nadere informatie

Publiek-Private Samenwerking

Publiek-Private Samenwerking Publiek-Private Samenwerking de krachten gebundeld Het Kenniscentrum Publiek - Private Samenwerking is een onderdeel van het Ministerie van Financiën Kenniscentrum PPS Het resultaat van samenwerking is

Nadere informatie

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling ICT in Drenthe: een economische kijk Besluit van gedeputeerde staten van Drenthe van 22 februari 2005, kenmerk 5.3/2005001126,

Nadere informatie

Registratienummer: GF13.20063 Datum: 17 september 2013 Agendapunt: 20

Registratienummer: GF13.20063 Datum: 17 september 2013 Agendapunt: 20 Aan de gemeenteraad Registratienummer: GF13.20063 Datum: 17 september 2013 Agendapunt: 20 Portefeuillehouder: De heer L. Buwalda Behandelend ambtenaar: Mevrouw I. de Graaf/ De heer W. de Jong Onderwerp:

Nadere informatie

Subsidieregeling Evenementen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Capelle aan den Ussel;

Subsidieregeling Evenementen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Capelle aan den Ussel; gemeente Capelle aan den Ijssel Subsidieregeling Evenementen Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Capelle aan den Ussel; gelet op de Algemene subsidieverordening Capelle aan den Ussel

Nadere informatie

Subsidieovereenkomst met betrekking tot project Project nummer..

Subsidieovereenkomst met betrekking tot project Project nummer.. Subsidieovereenkomst met betrekking tot project Project nummer.. De ondergetekenden: 1. Stichting IT Projecten, statutair gevestigd te Nijmegen en kantoorhoudende te (6536 CG) Nijmegen, aan de Weezenhof

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol.

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol. Bijlage bij Subsidieverordening Rotterdam 2014 Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Rotterdam, Gelet op artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014; Besluiten: Vast te stellen

Nadere informatie

Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers

Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers Controleprotocol Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers April 2010 Dit rapport heeft 9 pagina s controleprotocol Inhoudsopgave 1 Algemeen 1 1.1 Inleiding 1 1.2 Uitgangspunten 2 1.3 Doel en

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn; gelet op artikel 149 Gemeentewet en artikel 4:23 Algemene wet bestuursrecht

Het college van burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn; gelet op artikel 149 Gemeentewet en artikel 4:23 Algemene wet bestuursrecht Het college van burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn; gelet op artikel 149 Gemeentewet en artikel 4:23 Algemene wet bestuursrecht gelet op de Algemene Subsidieverordening gemeente Borger-Odoorn

Nadere informatie

UITVOERINGSOVEREENKOMST BIZ BVL

UITVOERINGSOVEREENKOMST BIZ BVL UITVOERINGSOVEREENKOMST BIZ BVL Gemeente Utrechtse Heuvelrug, ter zake van deze overeenkomst rechtsgeldig vertegenwoordigd door de portefeuillehouder van economische zaken de heer J.W. van Dongen, daartoe

Nadere informatie

Controleprotocol provincie Utrecht

Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de provincie Utrecht gesubsidieerde instellingen Januari 2010 Controleprotocol provincie Utrecht 1 van 7 Controleprotocol

Nadere informatie

Algemene Subsidieregeling 2008

Algemene Subsidieregeling 2008 Algemene Subsidieregeling 2008 Paragraaf 1 Inleidende bepalingen Artikel 1.1 In deze regeling wordt verstaan onder: a. gemeentebestuur: het bestuursorgaan dat bevoegd is tot het nemen van besluiten betreffende

Nadere informatie

Reglement Subsidiefondsen Student Union

Reglement Subsidiefondsen Student Union Kenmerk: SU 08/098 Reglement Subsidiefondsen Student Union Artikel 1. Algemene bepalingen 1.1 Het Basisreglement Student Union is op dit reglement van toepassing. 1.2 In dit reglement wordt verstaan onder:

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Onderwerp: Vaststelling Algemene subsidieverordening Purmerend 2014

Onderwerp: Vaststelling Algemene subsidieverordening Purmerend 2014 De raad van de gemeente Purmerend; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 18 maart 1014, nr. 1104516; gelet op titel 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht; overwegende dat: - de sinds

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel PS2008WMC16-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 15 april 2008 Nummer PS : PS2008WMC16 Afdeling : MOW Commissie : WMC Registratienummer : 2008INT216622 Portefeuillehouder : De Wilde

Nadere informatie

E.I. Schippers. Gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht; Besluit: Artikel 1

E.I. Schippers. Gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht; Besluit: Artikel 1 Besluit van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van houdende vaststelling van beleidsregels voor het subsidiëren van zorgaanbieders van farmaceutische ANZ-dienstverlening (Beleidskader subsidiëring

Nadere informatie

Meerwaarde met het concessiemodel een model voor Publiek-Private Samenwerking

Meerwaarde met het concessiemodel een model voor Publiek-Private Samenwerking Meerwaarde met het concessiemodel een model voor Publiek-Private Samenwerking Uitgangspunten PPS-concessiemodel De overheid zet een geïntegreerd investeringsproject in de markt: ontwerp, aanleg, onderhoud

Nadere informatie

Theater de Maaspoort De heer L. Thommassen Postbus 333 5900 AH VENLO. Geachte heer Thommassen,

Theater de Maaspoort De heer L. Thommassen Postbus 333 5900 AH VENLO. Geachte heer Thommassen, Archiefexemplaar Theater de Maaspoort De heer L. Thommassen Postbus 333 5900 AH VENLO Gemeentebestuur uw kenmerk 2013.04/LT/mw uw brief d.d. 26 september 2013 ons kenmerk REWLE / 13-13371 behandeld door

Nadere informatie

KENNISGEVING VAN DE TERVISIELEGGING VAN HET VOORGENOMEN BESLUIT TER VASTSTELLING VAN ALGEMEEN BELANG

KENNISGEVING VAN DE TERVISIELEGGING VAN HET VOORGENOMEN BESLUIT TER VASTSTELLING VAN ALGEMEEN BELANG KENNISGEVING VAN DE TERVISIELEGGING VAN HET VOORGENOMEN BESLUIT TER VASTSTELLING VAN ALGEMEEN BELANG (aan- en verkoop en verhuur onroerend goed), Besluit D Het College van burgemeester en wethouders van

Nadere informatie

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1 Bestemd voor: Klant t.a.v. de heer GoedOpWeg 27 3331 LA Rommeldam Digitale offerte Nummer: Datum: Betreft: CO 2 -Footprint & CO 2 -Reductie Geldigheid: Baarn, 24-08-2014 Geachte heer Klant, Met veel plezier

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur IAK 3 fasen Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving in kaart en kleur wat is het IAK? Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) is zowel een werkwijze als een bron van

Nadere informatie

De verklaring kan worden verstrekt door een registeraccountant (RA) of een accountant administratieconsulent (AA).

De verklaring kan worden verstrekt door een registeraccountant (RA) of een accountant administratieconsulent (AA). Controleprotocol eindverantwoording overeenkomsten en subsidies jeugdhulp en overeenkomsten maatwerkvoorziening begeleiding samenwerkende gemeenten Lekstroom 2015 (aangepast 20-4-2015) 1. Inleiding Met

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. De vaststelling is gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht en op boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

GEMEENTEBLAD. De vaststelling is gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht en op boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Burgemeester en wethouder van de gemeente Houten hebben op 21 juli het Controleprotocol jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning Lekstroom vastgesteld. Het protocol is bestemd voor de zorgaanbieders,waarmee

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

KFI en KPI: overeenkomsten, verschillen en raakvlakken

KFI en KPI: overeenkomsten, verschillen en raakvlakken KFI en KPI: overeenkomsten, verschillen en raakvlakken Ministerie van Financiën, Begrotingszaken Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Personeelsmanagement Rijksdienst Inhoudsopgave

Nadere informatie

Format inhoudelijk en financieel jaarverslag voor budgetsubsidies vanaf 50.000,--

Format inhoudelijk en financieel jaarverslag voor budgetsubsidies vanaf 50.000,-- Format inhoudelijk en financieel jaarverslag voor budgetsubsidies vanaf 50.000,-- Algemeen Op basis van de Algemene Subsidieverordening Maatschappelijke Ondersteuning 2011 is iedere subsidieontvanger verplicht

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

Geïntegreerd middelenbeheer

Geïntegreerd middelenbeheer Geïntegreerd middelenbeheer Geïntegreerd middelenbeheer Inhoud 1 Waarom deze brochure? 1 Waarom deze brochure? 3 2 Wat houdt het geïntegreerd middelenbeheer in? 4 3 Welke instellingen vallen onder het

Nadere informatie

Gelet op het bepaalde in de artikelen 147 en 149 van de Gemeentewet en titel 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht;

Gelet op het bepaalde in de artikelen 147 en 149 van de Gemeentewet en titel 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht; ALGEMENE SUBSIDIEVERORDENING ALMERE 2011 De raad van de gemeente Almere; Gezien het voorstel van het college; Gelet op het bepaalde in de artikelen 147 en 149 van de Gemeentewet en titel 4.2 van de Algemene

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 7154 12 maart 2014 Regeling van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van 5 maart 2014, nr. DT&V/beleid/2013/UIT-1108,

Nadere informatie

Subsidie vrijwillige inzet en informele zorg gemeente Ermelo 2016.

Subsidie vrijwillige inzet en informele zorg gemeente Ermelo 2016. GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Ermelo. Nr. 30596 16 maart 2016 Subsidie vrijwillige inzet en informele zorg gemeente Ermelo 2016 Burgemeester en wethouders van de gemeente Ermelo; overwegende

Nadere informatie

Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen?

Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen? Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen? van Vliet FAMO Regiobijeenkomsten 2011 April 2011 #1282874 Agenda BNG missie Trends en ontwikkelingen

Nadere informatie

GEMEENTEBESTUUR ARCHIEFEXEMPLAAR. Stichting Filmtheater de Nieuwe Scène De heer L. Thommassen Postbus 333 5900 AH VENLO. Geachte heer Thommassen,

GEMEENTEBESTUUR ARCHIEFEXEMPLAAR. Stichting Filmtheater de Nieuwe Scène De heer L. Thommassen Postbus 333 5900 AH VENLO. Geachte heer Thommassen, ARCHIEFEXEMPLAAR Stichting Filmtheater de Nieuwe Scène De heer L. Thommassen Postbus 333 5900 AH VENLO GEMEENTEBESTUUR uw kenmerk 2011.HDr002 uw brief d.d. 31 oktober 2011 onderwerp Subsidieverlening 2012

Nadere informatie

ALGEMENE SUBSIDIEVERORDENING GEMEENTE MAASTRICHT 2015

ALGEMENE SUBSIDIEVERORDENING GEMEENTE MAASTRICHT 2015 ALGEMENE SUBSIDIEVERORDENING GEMEENTE MAASTRICHT 2015 Algemene subsidieverordening gemeente Maastricht 2015 1 INHOUD Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Definities... 3 Artikel 2 Wettelijke

Nadere informatie

Kernenergie. Van uitstel komt afstel

Kernenergie. Van uitstel komt afstel 23 Kernenergie. Van uitstel komt afstel Bart Leurs, Lenny Vulperhorst De business case van Borssele II staat ter discussie. De bouw van een tweede kerncentrale in Zeeland wordt uitgesteld. Komt van uitstel

Nadere informatie

VAN PLAN NAAR PROJECT

VAN PLAN NAAR PROJECT 2 van plan naar project VAN PLAN NAAR PROJECT FASE 1 ORIENTATIE FASE 2 CONCRETISERING FASE 3 SUBSIDIE- project leider projectleider Kansen onderzoeken 1.1 projectleider Projectplan uitwerken 2.1 projectleider

Nadere informatie

Vennootschapsbelasting overheidsondernemingen

Vennootschapsbelasting overheidsondernemingen Vennootschapsbelasting overheidsondernemingen Wat komt er op ons af? Joop Kluft, PriceWaterhouseCoopers Ton Waars, Gemeente Den Haag/Fiscaal Advies Team 24 november 2014 VNG-congres Gemeentefinanciën Wat

Nadere informatie

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Actualiteiten vanuit de praktijk Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Algemeen PT Finance Actualiteiten Toegenomen aandacht tijdelijk beheer. Toenemende aandacht voor exploitatie. Fiscale optimalisatie door

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

PPS en maatschappelijk vastgoed

PPS en maatschappelijk vastgoed PPS en maatschappelijk vastgoed 19 april 2011 Peter Oussoren Tenman Inhoud: Is er een probleem? Wat verwachten we van een oplosssing Even herhalen :PPS PPS nieuwe stijl : lean en mean Probleemstelling:

Nadere informatie

Van kostennaar waardesturing

Van kostennaar waardesturing Hoofdstuk Investeren in maatschappelijk vastgoed Van kostennaar waardesturing Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 7 Van kosten- naar waardesturing 9 Reacties uit het veld 21 Waardesturing in de praktijk 29 Samenwerken

Nadere informatie

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag.

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag. Algemene wet bestuursrecht Titel 4.1. Beschikkingen Afdeling 4.1.1. De aanvraag Artikel 4:1 Tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald, wordt de aanvraag tot het geven van een beschikking schriftelijk

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

1 Hoe liggen de verhoudingen tussen funder/financier en de overheid?

1 Hoe liggen de verhoudingen tussen funder/financier en de overheid? 18 december 2014 FAQ s informatiebijeenkomst nieuwe aanbieders van mkb-financiering Op 10 november heeft een informatiebijeenkomst plaatsgevonden voor ongeveer 70 geïnteresseerden in de oproep tot het

Nadere informatie

Handleiding Projectadministratie

Handleiding Projectadministratie Handleiding Projectadministratie Subsidieregeling kinderopvang (thema b) Aanvraagtijdvak 2009 1 Handleiding Projectadministratie Subsidieregeling kinderopvang (thema b) Aanvraagtijdvak 2009 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Uw kenmerk Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer - ZKZ-006845-do mr. D. Oudenaarden (035) 7737 760

Uw kenmerk Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer - ZKZ-006845-do mr. D. Oudenaarden (035) 7737 760 Aan de lokale omroepinstellingen Datum Onderwerp 2 november 2007 Beleidsbrief lokale omroep en uitbesteding Uw kenmerk Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer - ZKZ-006845-do mr. D. Oudenaarden (035)

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD VAN LIMBURG 2012/2

PROVINCIAAL BLAD VAN LIMBURG 2012/2 PROVINCIAAL BLAD VAN LIMBURG 2012/2 Officiële naam regeling: Citeertitel: Naam ingetrokken regeling: Besloten door: Onderwerp: Beleidsregels met betrekking tot reserves en voorzieningen bij structurele

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten.

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Risicobeheersing staat aan de basis van elk beleggingsbeleid. Omdat het renterisico het belangrijkste risico voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Bewerkersovereenkomst

Bewerkersovereenkomst Bewerkersovereenkomst Datum: 25-04-2015 Versie: 1.1 Status: Definitief Bewerkersovereenkomst Partijen De zorginstelling, gevestigd in Nederland, die met een overeenkomst heeft gesloten in verband met het

Nadere informatie

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Rabobank met betrekking tot het Revolverend Fonds Energiebesparing 11 Juli 2013 Betrokken partijen Initiatiefnemer:

Nadere informatie

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Aanleiding voor het evaluatiekader Zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraak die ten grondslag ligt aan de regeling Cultuureducatie

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Hoofdstuk 1 Managen = iemand iets laten doen waarvan jij vindt dat het nodig is. Dit gaat d.m.v. communicatie. Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde

Nadere informatie

Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst

Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst AAN: De Centrales van Overheidspersoneel, toegelaten tot het Sectoroverleg Rijkspersoneel De Voorzitter van het Sectoroverleg Rijkspersoneel Bijlagen 1 AAC/92.064

Nadere informatie

Aanvragen Een subsidie aanvragen verloopt

Aanvragen Een subsidie aanvragen verloopt Subsidie aanvragen Uw organisatie of vereniging vraagt subsidie aan of wil dat in de toekomst graag doen. Dan is het goed om te weten hoe het subsidiebeleid van de gemeente Bussum is vormgegeven en hoe

Nadere informatie

Uitvoeringsovereenkomst Bedrijven Investeringszone Centrum Woudenberg

Uitvoeringsovereenkomst Bedrijven Investeringszone Centrum Woudenberg Uitvoeringsovereenkomst Bedrijven Investeringszone Centrum Woudenberg Ondergetekenden, de gemeente Woudenberg, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer G.A. de Kruif, wethouder en verantwoordelijk

Nadere informatie

gelet op de titels 4.1 en 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht en artikel 149 van de Gemeentewet; b e s l u i t:

gelet op de titels 4.1 en 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht en artikel 149 van de Gemeentewet; b e s l u i t: Gemeente Bloemendaal 2008023905 De raad van de gemeente Bloemendaal; overwegende dat: - de gemeente in mei 2004 een uitvoeringsprogramma klimaatbeleid heeft vastgesteld; - daarin de wens is uitgesproken

Nadere informatie

REGLEMENT PRO SUBSIDIES

REGLEMENT PRO SUBSIDIES REGLEMENT PRO SUBSIDIES DEFINITIES Artikel 1 In deze regeling wordt verstaan onder: Stichting: Stroom: Bestuur: Directie: Commissie: de Stichting Stroom Den Haag beeldende kunst t/m architectuur de Stichting

Nadere informatie

Sturen op het gebruik van

Sturen op het gebruik van Sturen op het gebruik van maatschappelijk vastgoed Seminar Maatschappelijk Vastgoed ir. Wicher F. Schönau MMC Twynstra Gudde Krijtmolen d'admiraal, Amsterdam 24 juni 2014 Toekomst of verleden? Library

Nadere informatie

Gelezen het voorstel van gedeputeerde staten van 12 februari 2008, nr. 2008int217572

Gelezen het voorstel van gedeputeerde staten van 12 februari 2008, nr. 2008int217572 PS2008WMC06 bijlage2 Verordening van Provinciale Staten van Utrecht van 31 maart 2008, 2008int217674 tot subsidiëring van kleinschalige woonvormen voor mensen met dementie (Subsidieverordening kleinschalig

Nadere informatie

Gedragscode Fondsenwerving

Gedragscode Fondsenwerving Gedragscode Fondsenwerving Inleiding Financiering van de Vereniging VGnetwerken vindt plaats langs vier hoofdstromen: 1. structurele financiering (subsidiëring) vanuit de overheid, bedoeld voor de instandhouding

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Thema en doelen subsidieprogramma Cultuurnota 2013-2016 Oude wereld, nieuwe mindset De provincie Drenthe staat voor een herkenbare

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST MODELCASUS

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST MODELCASUS 1/6 SAMENWERKINGSOVEREENKOMST MODELCASUS ONDERGETEKENDEN 1. Gemeente Emmelerbroek, rechtsgeldig vertegenwoordigd door Burgemeester drs. J. de Geus, die handelt ter uitvoering van het besluit van de gemeenteraad

Nadere informatie

Onderdeel Risico Kans op risico Maatregelen Schade worst case Kans x schade Conclusie risico

Onderdeel Risico Kans op risico Maatregelen Schade worst case Kans x schade Conclusie risico Bijlage b: : risicoanalyse r nieuwbouw MFA/BHS Bij de raadsbehandeling van de informatie omtrent de mogelijkheden om het MFA/BHS nieuw te bouwen heeft de raad gevraagd om een risicoanalyse op de beoogde

Nadere informatie

Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel

Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Contactpersoon Nicole Damen T 06 46 87 92 55 nicole.damen@logius.nl Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Aantal pagina's 5 Onderwerp Status Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Ter informatie

Nadere informatie

BELEIDSREGEL BR/CU-5059

BELEIDSREGEL BR/CU-5059 BELEIDSREGEL Voorschotten en rentevergoeding onderhanden DBC's GGZ Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef en onder b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt de Nederlandse Zorgautoriteit

Nadere informatie

A. ALGEMENE BEPALINGEN.

A. ALGEMENE BEPALINGEN. De raad der gemeente het Bildt; overwegende; dat het gewenst is een subsidieverordening vast te stellen voor de korpsen in de gemeente het Bildt, zulks ter uitvoering van de Algemene Subsidie Verordening:

Nadere informatie

http://deorkaan.nl/hoe-e-21-miljoen-subsidie-verdampte-bij-house-of-food

http://deorkaan.nl/hoe-e-21-miljoen-subsidie-verdampte-bij-house-of-food Aan de leden van Provinciale Staten van Noord-Holland Haarlem, 9 juni 2015 Vragen nr. 30 Vragen van mevrouw J.M.E. de Groot (SP) over House of Food De voorzitter van Provinciale Staten van Noord-Holland

Nadere informatie

Aanhangsel nr. 392403

Aanhangsel nr. 392403 Aanhangsel nr. 392403 Antwoord van burgemeester en wethouders op schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 41, eerste lid, van het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de raad der gemeente Leeuwarden,

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Structurele activiteitensubsidie

Structurele activiteitensubsidie Structurele activiteitensubsidie Om voor het jaar 2017 in aanmerking te komen voor een structurele activiteitensubsidie van de gemeente Vlissingen moet aan een aantal formele voorwaarden worden voldaan.

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Betreft Kamervragen van het lid Krol Hierbij zend ik u de

Nadere informatie

Workshop Marktconsultatie. Pauline Bos

Workshop Marktconsultatie. Pauline Bos Workshop Marktconsultatie Pauline Bos 2014 Wat doen wij? Onderzoek en advies naar de inkooporganisatie, audits, NTA 8058 Professionaliseren; 100% doeltreffend, doelmatig, rechtmatig, duurzaam. Uitvoeren

Nadere informatie

Beleidsregels subsidieverlening arbeidsmarkt - onderwijs - sociale innovatie

Beleidsregels subsidieverlening arbeidsmarkt - onderwijs - sociale innovatie Beleidsregels subsidieverlening arbeidsmarkt - onderwijs - sociale innovatie (geconsolideerde versie, geldend vanaf 29-4-2010 tot 1-1-2011) Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie provincie Drenthe

Nadere informatie

JESSICA. Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling

JESSICA. Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling JESSICA Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling JESSICA voor Rijks- en provinciale overheden? In deze info-sheet wordt ingegaan op de specifieke voordelen van het instrument JESSICA

Nadere informatie

Reglement College van Bestuur. Onderwijsstichting Esprit

Reglement College van Bestuur. Onderwijsstichting Esprit Reglement College van Bestuur Onderwijsstichting Esprit Amsterdam, vastgesteld, na goedkeuring door de Raad van Toezicht op 4 december 2015, door het College van Bestuur in haar vergadering van 7 december

Nadere informatie

Het is noodzakelijk om dit proces zorgvuldig te doorlopen en de rapportages en het voorstel voor het alternatief zorgvuldig te beoordelen.

Het is noodzakelijk om dit proces zorgvuldig te doorlopen en de rapportages en het voorstel voor het alternatief zorgvuldig te beoordelen. > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Beleidskader intrekken erkenning als Jobcoachorganisatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Beleidskader intrekken erkenning als Jobcoachorganisatie STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 13672 27 mei 2013 Beleidskader intrekken erkenning als Jobcoachorganisatie Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen,

Nadere informatie