TIJDELIJKHEID OP HET VAN GEND & LOOS-TERREIN: BIJ-DE-TIJDSE GEBIEDSONTWIKKELING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TIJDELIJKHEID OP HET VAN GEND & LOOS-TERREIN: BIJ-DE-TIJDSE GEBIEDSONTWIKKELING"

Transcriptie

1 CE TIJDELIJKHEID OP HET VAN GEND & LOOS-TERREIN: BIJ-DE-TIJDSE GEBIEDSONTWIKKELING Toelichting op scenario 2 voor het Van Gend&Loosterrein: tijdelijk gebruik in afwachting van een grote investeerder. (bijlage adviesnota vgl-terrein - college b&w tilburg)

2 2 INHOUDSOPGAVE Paragraaf 1 Inleiding 3 Paragraaf 2 Tijdelijk gebruik; een bij-de-tijdse vorm van gebiedsontwikkeling 5 Paragraaf 3 Welke kansen biedt tijdelijkheid voor onze stad? 6 Paragraaf 4 Voorbeelden buiten Tilburg 7 Paragraaf 5 Voorbeelden binnen Tilburg 17 Paragraaf 6 Randvoorwaarden voor en van de gemeente 27 Paragraaf 7 Hoe nodigen we de stad uit? 28 Bijlage 1 Beheer van tijdelijkheid 29 Bijlage 2 Financiële haalbaarheid 32 Bijlage 3 Deelnemers workshops 36

3 3 1 INLEIDING Begin 2014 komt het Van Gend&Loos (VGL)-terrein beschikbaar voor een nieuwe invulling. Omdat er in de stad en regio voldoende bouwlocaties voor handen zijn voor wonen en werken zal het terrein de komende 5 à 10 jaar hiervoor niet worden ingezet. Het gemeentebestuur heeft zich niet vast willen leggen op een definitieve bestemming voor de locatie maar wil deze in portefeuille houden om als een troefkaart in te kunnen zetten. Dit om een bijzondere bestemming aan de stad te kunnen toevoegen, ingeval zich een interessante optie meldt. Dit leidt tot de situatie dat de locatie kan worden ingezet voor allerlei tijdelijke initiatieven, onder de voorwaarde dat deze plaats moeten maken voor een andere bestemming op het moment dat deze zich aandient. In twee workshops met experts van binnen en buiten Tilburg is verkend welke behoeften, wensen en vragen er bestaan. En welke relevante initiatieven er al zijn in het veld. De bevindingen uit deze bijeenkomsten hebben dit stuk laten groeien tot wat het nu is. Ook bij de vervolgstappen die we mocht scenario 2 doorgang vinden gaan zetten, doen we opnieuw een beroep op deze betrokkenen. In dit scenario wordt tijdelijk gebruik niet primair ingezet ten behoeve van placemaking, het is geen inhoudelijk gestuurde opmaat naar een nieuwe functie. Tijdelijk gebruik op het VGL-terrein is veeleer place-using, in afwachting van een nieuwe bestemming. We verwachten echter wel dat dit gebruik een positief effect heeft op de uitstraling van het terrein. Dit impliceert dat er enerzijds sprake kan zijn van een grote mate van vrijheid ten aanzien van de aard van het tijdelijk gebruik en anderzijds dat dit niet te kapitaalsintensief zal mogen zijn. Tegen deze achtergrond wordt een schets gegeven van mogelijke vormen van tijdelijk gebruik. Dit in de vorm van voorbeelden van elders en van initiatieven die in de stad leven. Ingegaan wordt vervolgens op de manier waarop het beheer georganiseerd kan worden. Ook wordt een heldere schets gegeven van de financiële consequenties. Waar het in essentie om gaat, is dat het VGL-terrein een positief imago krijgt en dat de locatie snel onderdeel gaat uitmaken van de stad. Iets wat nu nadrukkelijk niet het geval is. Het creëren van nieuwe verbindingen met de omgeving, zowel aan de westzijde onder de oprit door als naar de noordzijde, over het spoor heen is cruciaal bij de ontwikkeling van het gebied. Alleen dan kan er sprake zijn van waardevermeerdering en kan de locatie interessant worden voor een nieuwe functie met een meerwaarde voor de stad. CENTRUM

4 4 Bouwkosten en gebruiksduur Bouwkosten en gebruiksduur DAGEN WEKEN MAANDEN JAREN DECENNIA EEUWEN DAGEN WEKEN MAANDEN JAREN DECENNIA EEUWEN WONEN WONEN WONEN WONEN kampeertent camper strandhuisje studentenwoningen rijtjeswoningen grachtenpand kampeertent camper strandhuisje studentenwoningen rijtjeswoningen grachtenpand WERKEN WERKEN WERKEN WERKEN onderzoekstent tv-wagen bouwplaats kantoor kantoor fabriek onderzoekstent tv-wagen bouwplaats kantoor kantoor fabriek RECREATIE RECREATIE RECREATIE kermis kermis drijvende drijvende tuin tuin schaatsbaan schaatsbaan speelplaats speelplaats sport sport park park OPSLAG OPSLAG OPSLAG tijdelijk parkeren berging kuilvoer kuilvoer fietsflat fietsflat parkeren parkeren pakhuis pakhuis CULTUUR CULTUUR CULTUUR openlucht concert pluk pluk de de nacht nacht festival festival museum museum theater theater open open lucht lucht concert theater concert theater amfitheater amfitheater SOCIAAL SOCIAAL SOCIAAL sanitair sanitair borstkankeronderzoek borstkankeronderzoek kinderdagverblijf kinderdagverblijf school school school school kathedraal kathedraal COMMERCIE COMMERCIE COMMERCIE COMMERCIE markt holland heineken house wintermarkt winkel winkelcentrum passage markt holland heineken house wintermarkt winkel winkelcentrum passage markt D De De eee eee eeee eeee Deeee Deeee Deeeee Deeeee Bron:

5 5 2 TIJDELIJK GEBRUIK; EEN BIJ-DE-TIJDSE VORM VAN GEBIEDSONTWIKKELING Einde van het eindbeeld Het begint op te vallen. Onverkoopbare bouwgrond voor woningen, een verlaten bedrijventerrein, een geplande, maar sterk vertraagde stadsuitbreiding: steeds meer kleinere en grotere delen in onze omgeving liggen braak. Met grote financiële risico s voor de eigenaren. Dit zijn de zichtbare en in de portemonnee voelbare gevolgen van de zware economische crisis waarin we verkeren. Maar het zijn vooral ook tekens van voorgoed veranderde tijden. Traditionele gebiedsontwikkeling past steeds minder goed bij de wispelturige, complexe wereld waarin we leven. Tientallen jaren werkte dit traditionele model wel. Gestandaardiseerd, grootschalig en financieel haalbaar op een termijn van zo n 40 jaar. Door zo te produceren konden we tempo maken in tijden van economische en demografische groei. Een vertrouwde manier van werken voor belangrijke, grote spelers als gemeente, projectontwikkelaars en corporaties. Dit ontwikkelingsparadigma is aan het kantelen. Het vasthouden aan één eindbeeld werkt lang niet meer altijd en overal. De markt vraagt meer kwaliteit, is vraaggestuurd en vluchtig. Bovendien betreden veel kleine, nieuwe en beweeglijker partijen de arena. Partijen met soms weinig middelen maar minstens zoveel ambitie als traditionele ontwikkelaars. Of bestaande ambachten op zoek naar nieuwe rollen: een architect die tijdelijke hotels uitbaat, een groep burgers die een buurthuis overneemt, een projectontwikkelaar die adviseur van een groep bewoners wordt. Veel van deze partijen zijn op zoek naar grond onder de voeten om die ambitie te laten landen. Begin van het (tijdelijk) tijdsbeeld Ook als deze 'Grote Crisis' voorbij is, moeten we rekening blijven houden met minder economische groei. We zullen moeten wennen aan een afnemend publiek voorzieningenniveau. Dit vraagt om een beter passende manier van gebiedsontwikkeling. Tijdelijk gebruik van leeg land kan waarde genereren voor omwonenden, heeft impact op leefbaarheid, helpt bij het positioneren van een stuk stad. Het kan een grondgebonden niet al te dure - broedplaats vormen voor startende ondernemers met korte ketens van onderlinge dienstbaarheid. En waardeontwikkeling die zich niet altijd of alleen maar in euro s laat uitdrukken. Hoe ziet gebiedsontwikkeling er dan uit? Het is een andersoortige, lastige opgave als je gewend bent te denken in stenen en decennia. We zullen samen moeten leren beweeglijkere oplossingen te vinden die in dagen, weken, maanden of enkele jaren waardevol kunnen zijn (zie schema Temp.architectureurbanism). Hoofdzaak van een flexibeler gebiedsontwikkeling is het denken in kleinere stappen. Drie elementen zijn dan van groot belang: Lokale flexibiliteit: neem bestaande elementen in een gebied als uitgangspunt en accepteer dat bouwrijp maken niet meer gelijk staat aan slopershoogte. Dit heeft belangrijke voordelen als lagere investeringen, kortere procedures en minder weerstand bij omwonenden. Gebruiksgerichte flexibiliteit: daadwerkelijk gebruik staat centraal, geen speculatief marktonderzoek dat meestal vooraf gaat aan grote investeringen. Door beslissingen niet alleen te nemen met professionals, maar met meer belanghebbers wordt alleen ruimte ontwikkeld waar letterlijk aanwijsbare vraag naar is. Slimme, minder hiërarchische beslisstructuren en denken in startbeelden doen hun intrede. Tijdgerelateerde flexibiliteit: eindbeeldplanning vergt vooraf vastgetimmerde rekensommen om het ontwikkelproces beheersbaar te houden. In de praktijk is het echter altijd weer net even anders en stapelen faalkosten zich op. Bij hoge marges en een bloeiende economie kan dat verlies genomen worden, maar faalt in feite het eindproduct. Een stapsgewijze werkwijze gaat gepaard met een veel fijnmaziger en bescheidener investeringsregime, bijvoorbeeld op cashflowbasis. Bij onverwachte gebeurtenissen en economische schommelingen biedt deze aanpak meer garanties op een steeds meebewegend, bij-de-tijds product. Het goede nieuws is dat deze nieuwe vorm van flexibele gebiedsontwikkeling al op veel plekken worden opgepakt. En er is al veel geleerd. Juridisch, procesmatig, financieel, ruimtelijk: alle aspecten zijn in theorie én vaak ook al in praktijk getest. Elementen daarvan zijn beknopt beschreven in bijlage 1. Uitgebreide documentatie en concreet gereedschap is te vinden in het recent verschenen boek De flexibele stad (Bergevoet en Van Tuijl, 2013). Een degelijk instrumentarium om tijdelijkheid in de stad te kunnen beheren én te laten bloeien is daarmee voorhanden.

6 6 3 WELKE KANSEN BIEDT TIJDELIJKHEID VOOR ONZE STAD? Leeg canvas Een aantal voetbalvelden groot stuk grond in het hart van de stad. Een unieke kans, het spreekwoordelijke lege canvas waar veel partijen graag hun creatief, ondernemend stempel op willen zetten. Dit scenario biedt ruimte aan een rijke diversiteit van initiatieven. We willen uiteraard vooral ruimte geven aan initiatieven die zo optimaal mogelijk bij kunnen dragen aan doelstellingen uit stad en ommeland. Wat is er bekend aan doelstellingen en dromen, aan wensen en kaders? Wensen uit de stad Tilburg is een stad met dorpse kwaliteiten. Er is een sterke gemeenschapszin, de lijnen zijn kort, er is een grote drang om sociale energie op te wekken en te distribueren: mensen en partijen weten elkaar snel te vinden en zijn bovendien in staat dat contact zakelijk om te zetten in concrete acties. Vanuit die filosofie is met een aantal beeld- en debatbepalende partijen gesproken over hun startbeelden bij dit terrein. Waar moeten initiatieven idealiter aan bijdragen, wat zien we straks op dat VGL-terrein gebeuren? Een grofkorrelige opsomming van de rijke oogst uit twee workshops: Groen, agrarisch, sport, vrije tijd, onderwijs zijn basale, breed gedragen trefwoorden Slimme schakelingen tussen commerciële, non-profit en publieke partijen. Kraamkamer voor experimenten tussen tijdelijk en permanent, lanceerplatform voor kleine bedrijven en initiatieven. Ruimte voor intelligente, wijkoverstijgende sociale stijgings-ketens. Verbindingen tussen wensen van mensen en partijen uit buurt, stad en regio. Accommoderend vermogen voor grote variatie aan tijdelijkheid: van paar uur tot paar jaar. Actief participeren in/werken aan gezamenlijk beheermodel met aandacht voor: een evenwichtige verdeling tussen enkelvoudig en meervoudig grondgebruik ( gemeengronden ); een financieel eenvoudig en sluitende exploitatie; een manier om opgebouwd (sociaal / financieel / materieel) kapitaal te behouden en eventueel te verplaatsen, ook na beëindiging tijdelijke periode; een open, uitnodigende structuur zodat frisse instroom en vernieuwing kans blijven krijgen. Kaders van de stad Feitelijk is het stuk grond nu in handen van de gemeente. Een toekomstige bestemming van dit terrein zal idealiter dan ook moeten bijdragen aan doelstellingen die we met z n allen hebben gewild. Wat zijn op hoofdlijnen de kaders die college en raad ons meegeven? Wat zou het gebied de stad moeten opleveren?: Landingsplaats voor groen (ambitiedocument Spoorzone / Nota Groen). Ruimte voor publieksintensieve functies (Coalitieakkoord). Corridorfunctie voor biodiversiteit (nota Biodiversiteit). Uitnodigende plek voor vrijetijdsbesteding en ontspanning (programma Leisureboulevard Midpoint Brabant. Mondiale uitstraling met behoud van Tilburgs geborgen karakter (Tilburg 2040). Convergerende doelstellingen, inrichting vervolgproces nu cruciaal De verlanglijstjes van en uit de stad wijzen globaal dezelfde richting uit: we willen samen werken aan een groene en bruisende oase in het hart van de stad. Een plek die openstaat voor partijen die op zoek zijn naar een eerste landingsplaats voor hun ambities. Op de inhoud vinden we elkaar dus zeker. Het accent in de eerste fase van dit scenario zal daarom moeten liggen op het ontwikkelen van heldere financiële en organisatorische kaders, uitmondend in een bij Tilburg passend beheermodel. In het vervolg van deze notitie is te lezen dat er op dit vlak al flink wat ideeën zijn en praktijkervaring is opgedaan.

7 7 4 VOORBEELDEN BUITEN TILBURG Inleiding Hieronder een kleine selectie van voorbeelden elders in binnen- en buitenland. Tijdens de workshops passeerden tientallen voorbeelden de revue. Bij de uiteindelijke selectie voor deze notitie is gekozen voor projecten die zoveel mogelijk raken aan de doelstellingen en uitgangspunten voor het VGL-terrein. En projecten die procesmatig als inspiratie kunnen dienen voor een vervolgaanpak. 1. OPEN LAB EBBINGE, GRONINGEN een tijdelijk dorp in de stad Omdat een braakliggend terrein aan de rand van het historische centrum van Groningen een negatieve impact had op de buurt, is dit op initiatief van de winkeliersvereniging tot een tijdelijk dorp omgevormd. Eind 2011 werden de eerste tijdelijke paviljoens opgeleverd. Naast de paviljoens is ook de openbare ruimte tijdelijk ingericht en geprogrammeerd met evenementen. De activering van deze plek heeft geleid tot het aantrekken van nieuwe permanente programma s, zoals een hotel. Programma: Cultuur gerelateerde programma s zoals Expositieruimten, Ateliers, informatiepaviljoen, Horeca, Kinderdagverblijf, Studentenhuisvesting, Evenemententerrein, Speelweide, Stadsstrand, etc. Initiatiefnemer: Lokale ondernemers (winkeliersvereniging Ebbingestraat) Overige betrokkenen: Gemeente Groningen, stichting Open Lab Ebbinge, Woningcorporatie Nijestee, Rijksuniversiteit Groningen, diverse lokale ondernemers en lokale architecten e.a. Het tijdelijk dorp tijdens een evenement (foto: Mark Sekuur) Tijdspad: Initiatief 2009; start bouw 2011; einde project 2016 (contractueel vastgelegde verblijfsperiode van 5 jaar) Afmeting: ca. 10 paviljoens van m 2 en ca. 4 ha evenemententerrein Kosten: Bouwkosten zijn voornamelijk gedekt met subsidies (gemeente, provincie, rijk (Mooi Nederland), Europa (EFRO) Waardecreatie: Buurt is veel aantrekkelijker geworden, hetgeen resulteert in afname winkelleegstand in aangrenzende Nieuwe Ebbingestraat. De straat is zelfs verkozen tot meest gastvrije straat van Groningen. Inbreng gemeente/ overheid: Aanstellen kwartiermaker met opdracht succesvolle coalities te smeden. Aanleg infrastructuur (o.a. naar voren halen aanleg fietspad). Juridisch faciliteren initiatieven (vrijstelling bestemmingsplan). Gebruik overeenkomst om niet van de grond voor 5 jaar. Informatiepaviljoen (foto: Mark Sekuur) Het gasfornuis (foto: Mark Sekuur)

8 8 2. PRINZESINNENGARTEN, BERLIJN nomadisch groen Een langdurig braakliggend terrein midden in Berlijn is door omwonenden omgedoopt tot stadstuin Prinzessinnengarten en openbaar toegankelijk gemaakt. Doel van dit initiatief is om buurtbewoners door middel van tuinieren met elkaar te laten kennismaken en samenwerken. Het project laat zien hoe het ontsluiten van braakliggende grond kan bijdragen aan de sociale cohesie in een stad. Initiatiefnemer: de organisatie Nomadisches Grün Overige betrokkenen: Buurtbewoners, buurtondernemers, grondeigenaar (Liegenschaftsfonds gemeente Berlijn) Verplaatsbaar: De oprichters hebben vanwege de gebruiksonzekerheid (huurcontract van een jaar) een tuin ontwikkeld die kan verhuizen. De gebouwen bestaan uit zeecontainers en de planten worden verbouwd in bakkerskratten, rijstzakken en kartonnen pakken. Dit zorgt ervoor dat de tuin mobiel is en er ook op versteende oppervlakten groenten en kruiden verbouwd kunnen worden. Kosten: De Prinzesinnengarten ontvangt geen subsidies, waardoor onderhoud afhankelijk is van betrokkenheid van bewoners en donoren. Om de kosten voor de huur van de kavel en het Straßenreinigungsgebühr (afvalinzamelingskosten) te kunnen betalen worden inkomsten gegenereerd uit het tuincafé en de verkoop van groenten en kruiden. Ook is het mogelijk om een stukje grond voor één seizoen te pachten. De Prinzessinnengarten haalt ook inkomsten uit haar samenwerking met scholen en kinderdagverblijven. Waardecreatie: Rondom de Moritzplatz is door de komst van de Prinzessinnengarten stap voor stap een heel nieuw stedelijk gebied ontstaan. Als semi-spontane clustering zijn in de buurt allerlei creatieve initiatieven neergestreken. Afmetingen: 6,000 m 2 Tijdelijk park met gemakkelijk verplaatsbaar groen (foto: Marco Clausen/Prinzessinnengarten Bijdrage gemeente: Beschikbaar stellen grond voor één jaar (met mogelijkheid tot verlenging) voor een commercieel tarief

9 9 3. 4E GYMNASIUM, HOUTHAVENS, AMSTERDAM tijdelijke school Voor het 4e Gymnasium is een nieuw schoolgebouw gepland in de nieuw te bouwen wijk Houthaven in Amsterdam. Het duurt echter nog enkele jaren voordat dit gebouw er staat. Vanwege het groeiend leerlingenaantal en een te kleine huisvesting aan het Van Oldebarneveldtplein en aan de Singel, is het gymnasium, sinds 6 oktober 2008, verhuisd naar een tijdelijk gebouw in de Houthaven. Deze tijdelijke huisvesting is voor maximaal vijf jaar gerealiseerd. Het schoolgebouw is demonteerbaar en kan, na afloop elders weer worden opgebouwd. Programma: tijdelijke school met 30 klaslokalen, auditorium en media centrum Initiatiefnemer: Stadsdeel Westerpark, Esprit groep Overige betrokkenen: Projectbureau Houthavens, HVDN architecten (ontwerper), URSUM bouwgroep (aannemer modulair bouwsysteem) e.a. Tijdspad: 2008 heden in semi-permamente bouwstructuur. In de toekomst verhuist de school naar een definitieve locatie in de Houthavens. Start bouw gepland januari 2015, ingebruikname augustus Kosten: Bouwsom: (bron: website architect); Tijdelijk pre-fab gebouw met permanente uitstraling (foto: J.L. Marshall) Waardecreatie: Het gebied in de Houthavens was tot voor kort een open, ongedefinieerde ruimte met losliggende industriegebouwen. Inmiddels is het gebied veranderd in een levendige en eigentijdse plek. Door het modulaire bouwsysteem is het gebouw nadien eenvoudig op andere plaatsen in Amsterdam te gebruiken. Het 4e gymnasium laat zien dat modulair bouwen niet langer synoniem is voor uniformiteit. De school heeft zowel op technisch als esthetisch gebied kwaliteiten en een niveau van afwerking die vergelijkbaar is met permanente traditionele bouw. Afmetingen: m 2 (ca 650 leerlingen) Inbreng gemeente/overheid: Tijdelijk beschikbaar stellen grond Opdrachtgeverschap op zich nemen

10 10 4. F.A.S.T., SCHEVENINGEN tijdelijk surfdorp Aan de boulevard van Scheveningen is het Free Architecture Surf Terrain (F.A.S.T.) gerealiseerd. Wat ooit een stuk braakliggend terrein was, is veranderd in een uniek dorp voor surfliefhebbers. Op dit scharnierpunt tussen haven, strand en boulevard, vormt het surfhostel een eigen antwoord op stilgevallen bouwprojecten. Het terrein is bebouwd met containers waarin surfers kunnen slapen, eten, drinken en naar muziek luisteren. Programma: Een beach-hostel, kampeer- en camperplaatsen, een bar, een restaurant, kunstprojecten, een surfwinkel, surflessen, boardopslag, unieke vergaderruimtes, Museum Scheveningen Initiatiefnemer: Doen Evenementen Tijdspad: Eind november 2013 beslist de gemeenteraad over de goedkeuring van het projectplan voor het gebied tussen de boulevard en de Visafslagweg. De kans is groot dat surfdorp F.A.S.T. (F.A.S.T.) in het eerste kwartaal van 2014 moet wijken voor nieuwbouw. Het F.A.S.T. theater (foto: Rob te Riet) Kosten: Horeca en overnachtings inkomsten dekken de (geringe) investeringen in bouwketen en lichte interventies. Waardecreatie: Met F.A.S.T. is nadrukkelijk een experimenteerruimte gemaakt voor de jeugd op een plek waar lawaai geen probleem is. Onverwachte gebeurtenissen zijn opgenomen in het plan en ook tijdens de uitvoering blijft het project zich ontwikkelen. Als meest recente stap is onlangs het F.A.S.T. Theater geopend met als achterliggende gedachte een platform te creëren voor lokale en regionale artiesten. F.A.S.T. een cultureel platform geworden waar gezinnen, ondernemers, surfers, skaters, studenten, wandelaars, muzikanten en toeristen zelf invloed op kunnen uitoefenen. F.A.S.T heeft onlangs de Den Haag Aanmoedigingsprijs en de VPRO Droomstad Publieksprijs gewonnen. Afmetingen: het terrein is ongeveer 2 ha. groot Bijdrage gemeente: Beschikbaar stellen terrein, faciliteren initiatief, de gemeente heeft een bruikleenovereenkomst gesloten, onder de voorwaarde dat het surfdorp moet wijken voor nieuwe ontwikkelingen in het gebied F.A.S.T. (foto: Rob te Riet)

11 11 5. BEKEN TERREIN, WOENSEL WEST, EINDHOVEN tijdelijk buurtpark met minimale middelen Midden in een woonwijk komt een groot terrein braak te liggen, wachtend op nieuwbouwplannen. Een buurtbewoner wil dit gat in de wijk in de tussentijd een positieve uitstraling geven. Door heel goed te kijken naar bestaande kwaliteiten en de buurt erbij te betrekken is het gelukt het terrein om te vormen tot een tijdelijk buurtpark dat heel precies aansluit op de belevingswereld en verwachtingen van omwonenden. Concreet is dit gebeurt door de bomen in de achtertuinen van de gesloopte woningen te laten staan, het bouwterrein in te zaaien met gras en niet voor een standaard bouwhek te kiezen. Programma: tijdelijk park met volkstuintjes, speeltuin, Turkse theetuin en buurtevenementen, omgeven door een op-gepimpt bouwhek Initiatiefnemer: Vincent Wittenberg Overige betrokkenen: Wooncorporatie Trudo (grondeigenaar), DNC (ontwikkelaar), Buurtonderneming, Gemeente Eindhoven, vrijwilligers Tijdspad: Braakliggend terrein als tijdelijk buurtpark (foto: Vincent Wittenberg) Kosten: Het project is gefinancierd door Trudo, die de kosten ten laste heeft gebracht van de grondexploitatie van het toekomstige woningbouwplan. Daarnaast zijn arbeidskosten uitgespaard door gebruik te maken van vrijwilligers. Waardecreatie: In plaats van een gapend gat midden in een woonwijk is tegen een kleine investering een mooie publieke voorziening gerealiseerd. Omdat vooraf duidelijk gecommuniceerd was dat het om een pauzelandschap ging, is het terrein na twee jaar zonder gemor weer afgesloten voor publiek en is inmiddels met de nieuwbouw gestart. Afmetingen: m 2 Bijdrage gemeente: Het stellen van een limiet aan het tijdelijk gebruik als park. Het op-gepimpte bouwhek (foto: Vincent Wittenberg)

12 12 6. HUISVESTING HOUTHAVENS, AMSTERDAM tijdelijke studentenwoningen Het bouwen van een tijdelijk studentendorp met een permanente uitstraling lag niet direct voor de hand op deze locatie in het Houthavengebied in Amsterdam. Dit gebied was tot voor kort een open, ongedefinieerde ruimte met losliggende industriegebouwen. Door de bouw van de tijdelijke studentenwoningen is het veranderd in een levendige plek, een place to be voor de stad. Naast de woningen ligt er een schip met studentenkamers, zijn er verschillende restaurants en zijn er kunstenaarateliers gemaakt. Initiatiefnemer: opdrachtgever: de Key/de principaal, Amsterdam (715 studentenwoningen, 72 woningen en een horecapaviljoen). woningcorporatie Rochdale/Duwo (ca. 400 woningen) Andere betrokkenen: Studenten, omwonenden, projectbureau Houthavens, ontwerper: HVDN Architecten, aannemer: ursem bouwgroep bv, wognum Tijdspad: Constructieperiode 9 maanden; 5 jaar --> uitgebreid naar 8 a 10 jaar; ontwikkelperiode ; oplevering 2005; Kosten: bouwsom: (bron: website architect voor 715 woningen); Gemeente: investering in de infrastructuur circa 2 milj. euro, daar staan tegenover de inkomsten verhuur grond aan de woningcorporaties Rochdale Duwo: investering in de woningen, afschrijvingstermijn 5 jaar Waardecreatie: De projectmanager is er van overtuigd dat de studenten een positieve bijdrage hebben gegeven aan de imagoverbetering van de wijk. Ondernemers kregen er 1100 nieuwe klanten bij en het veranderde de samenstelling van de wijk. De buurt boekte flinke vooruitgang. De huizenprijzen stegen flink. Er ontstond een meer gemengde bevolkingssamenstelling doordat jonge bewoners de wijk in kwamen. De studenten zorgden voor levendigheid. Ook in de Houthaven zelf ontstonden er horecagelegenheden waar de bewoners van de Spaarndammerbuurt gebruik van maakten. Afmetingen: Ca 1100 woningen Tijdelijke studentenwoningen rondom een hof (foto: Luuk Kramer) Bijdrage gemeente: Afgifte (verlengde) tijdelijke vergunning, investering in de infrastructuur

13 13 7. TEMPELHOFER FELD, BERLIJN zone voor stapsgewijze ontwikkeling van de stad Het voormalige vliegveld Tempelhof vormt een inspirerend voorbeeld van de stapsgewijze ontwikkeling van een zeer groot terrein. Na openstelling voor publiek is op en tussen de landingsbanen een levendig stadspark ontstaan, waarbij lichte interventies een eerste stap vormen voor het gebruik van de toekomst. Programma: Eerste fase tijdelijke functies in park (hondenuitlaatterreinen, barbequeplekken, een picknickgebied, berschermingsgebieden voor flora en fauna, loop-, skate- en fietsroutes, informatie- en uitzichtspunt, etc.). Tweede fase woningen, kantoren en park. Initiatiefnemer: Senatsverwaltung für Umwelt und Stadtentwicklung Andere betrokkenen: Tempelhof Projekt GmbH, een bv die zorgt voor de verhuur van de gebouwen, tezamen met Grün Berlin GmbH die het park organiseert. Tijdspad: Openstelling terrein voor eerste fase: 2010, prognose 2e fase onbekend. Kosten: Gebouw en grond kunnen (tijdelijk) gehuurd worden. Een van de vaste huurders is de Bread & Butter modebeurs, die in 2009 voor tien jaar een contract afgesloten heeft voor twee maal per jaar een internationale modebeurs. Groene zone: collectieve tuinen (foto: Annemieke Hendriks) Waardecreatie: Het resulterende Tempelhofer Feld wordt zeer gewaardeerd en goed gebruikt door de inwoners van Berlijn. Het vormt een enorme vrije vlakte midden in de stad waar naar hartelust geskate, gefietst, hardgelopen, gevliegerd, gebarbecued en getuinierd kan worden. Steeds meer inwoners van Berlijn keren zich tegen de toekomstige plannen en willen het huidige tijdelijke gebruik voortzetten. In oktober 2012 heeft de senaat van Berlijn zich echter uitgesproken voor herontwikkeling, met als argument dat de maatschappij anders 300 miljoen euro aan opbrengsten misloopt. Afmetingen: het terrein is ongeveer 380 ha. groot Bijdrage gemeente: Aankoop terrein en bestaand vastgoed. Opstellen spelregels voor gebruik. Openstellen terrein. Oprichten Tempelhof Projekt GmbH, en aantrekken Grün Berlin GmbH voor de organisatie van het park. Verharde zone: voormalige landingsbaan als recreatieruimte (foto: Annemieke Hendriks)

14 UNION STREET, LONDEN tijdelijke experimenteer locatie In Londen komt het vaak voor dat plekken braak liggen, wachtend op het juiste moment voor ontwikkeling. Een welwillende privé-eigenaar heeft zijn terrein geopend voor verschillende jaarlijkse experimenten. Beginnend met de Southwark Lido in 2008, gevolgd door de Urban Orchard in 2010, the Urban Physic Garden in 2011 en ReUnion in Van een zwembad tot een biertent tot een geneeskrachtige tuin. Elk jaar wordt er een nieuwe lichte invulling aan de locatie gegeven. Programma: Zwembad, thee paviljoen, restaurant, kwekerij, geneeskrachtige tuin, speeltuin, ontmoetingsplek Initiatiefnemer: Architecture Foundation Andere betrokkenen: EXYZT, Heather Ring of the Wayward Plant Registry, lokale ondernemers en buurtbewoners. Tijdspad: vanaf 2008, telkens een tijdelijke interventie van max een jaar Urban orchard Kosten: de grond wordt gratis ter beschikking gesteld en met lichte goedkope materialen door vrijwilligers omgevormd tot verschillende invullingen. Waardecreatie: De buurt Bankside is dicht bebouwd en mist significante groene en openbare ruimte. Door deze braakliggende kavel tijdelijk tot openbare ruimte om te vormen, is een plek ontstaan voor interactie en ontspanning. De eigenaar doet op deze manier bovendien aan placemaking waardoor zijn grond in waarde stijgt en de kans op ontwikkeling toe neemt. Afmetingen: 500 m 2 Bijdrage gemeente: Afgifte tijdelijke vergunning Urban orchard (foto: Duncan)

15 15 9. SMART URBAN STAGE, BERLIJN rondreizende tentoonstelling Hoe ziet de toekomst van onze steden er uit en hoe bewegen we ons dan voort? Dat is de vraag, die deze rondreizende tentoonstelling in zes Europese steden (Berlijn, Rome, Zurich, Parijs, Madrid en Londen) gedurende een jaar aan de orde heeft gesteld. In elke stad was daar een prijsvraag voor innovatieve ideeën aan gekoppeld. In het paviljoen kon naast het bezichtigen van een tentoonstelling over Smart Cities, gratis testritjes gemaakt worden in Smart elektrische auto s. Programma: Rondreizende tentoonstelling en promotie paviljoen Initiatiefnemer: Smart Andere betrokkenen: Bettery Magazine Tijdspad: Kosten: Bekostigd door Smart als PR Waardecreatie: Vooral Smart is door dit rondreizende paviljoen neergezet als een duurzaam merk dat zich bezig houdt met duurzaamheid, innovatie en Smart Cities. Daarnaast is in verschillende Europese steden tijdelijk een braakliggend terrein geactiveerd. Rondreizend Smart paviljoen (foto: temp.architecture) Afmetingen: paviljoen ca. 100 m 2 Bijdrage gemeente: Afgifte tijdelijke vergunning, innen vergoeding voor gebruik grond. Rondreizend Smart paviljoen (foto: temp.architecture)

16 PAVILJOEN ZEESPIEGEL, HOORN tijdelijk horeca paviljoen Hoorn maakt veel te weinig gebruik van de unieke ligging aan het Markermeer. Dit tijdelijke paviljoen is een ode aan de Hoornse Kustlijn. De Zeespiegel laat de bezoeker Hoorn als waterstad beleven. Het paviljoen nodigt uit om al uitkijkend over het Markermeer te mijmeren, te zwemmen, te varen en de zomer aan het water van Hoorn te beleven. Het bijzondere is dat het paviljoen volledig is bekostigd door plaatselijke ondernemers. Programma: Horeca, Tentoonstellingsruimte, Cultureel platform, terras, strand Initiatiefnemer: MOSAIEK architecten, Jos Halfweeg i.s.m. Lars Zwirs, Architectuurcentrum Hoorn Tijdspad: 2012-? Paviljoen zeespiegel (foto: Katja Effting) Kosten: Bekostigd door lokale ondernemers: architectuurcentrum Hoorn, atelier silver, BAM Techniek, BBN Bouwmaterialen, Bert Ooms verhuizingen, Blbliotheek Hoorn, De Doetank, Gemeente Hoorn, Het Huis Verloren, Hoorn Business Events, Hoorn City Tours, In den Beginne, Katja Effting Fotografie, Maac, Mano Marketing, Mosaiek architecten, Noord Hollands Dagblad, Odisport, Squeezy, Van Diepen Van der Kroef Advocaten, Veldhuis zonwering, Larz bouwkunst, Programmabureau Westfriese Omringdijk Waardecreatie: Waar andere watersteden boulevards aanleggen om vanuit de stad van het water te genieten, heeft Hoorn slechts een looproute langs het water op de Westerdijk. Daar heeft het Paviljoen de Zeespiegel verandering in gebracht door een inactieve plek aan de rand van het Markermeer te activeren. Afmetingen: paviljoen ca. 18 m 2 Bijdrage gemeente: Afgifte tijdelijke vergunning Tijdelijk strand (foto: Katja Effting)

17 17 5 VOORBEELDEN BINNEN TILBURG Inleiding Deze paragraaf biedt een overzicht van bestaande, al min of meer serieuze plannen en gezien onze doelstellingen - in ieder geval kansrijke ideeën voor het VGL-terrein. Ook hier geldt dat uit een grote(re) oogst uit de workshops een selectie van 10 plannen is gemaakt. Naast inhoudelijke plannen is in een aantal van de voorstellen ook aandacht voor de inrichting van het proces om tot goede invulling van het terrein te komen. 1 BEACHVOLLEYBALLEN, WERE DI Benodigdheden: droog weer, een flink pak zand, een net en een beachvolleybal. Gegarandeerd: veel lol en een flinke krachtmeting. Aangezien Tilburg niet aan zee ligt, halen we het strand gewoon naar hier! Were Di Beach Tilburg spant zich in om met een afwisselend programma-aanbod het de leden naar de zin te maken. Dat betekent het organiseren van toernooien, beachclinics, evenementen en trainingen voor leden én andere belangstellenden. Via een systeem van afhangpasjes kunnen leden onbeperkt gebruikmaken van de beachvelden. (bron: website Were Di Tilburg) Programma: sportvelden voor beachvolleybal Initiatiefnemer: Were Di Beach Tilburg is opgericht in maart 2006 als 4e unit van de omnivereniging Were Di Tilburg (de andere units zijn hockey, tennis en jeu de boules). Kosten: minimaal is het nodig het eerder genoemde 'flink pak zand' aan te brengen. Als extra voorzieningen kunnen horeca of kleedkamers worden toegevoegd. Beach volleybal (foto's: Were Di) Afmetingen: één sportveld voor beachvolleybal meet 8 x 16 meter

18 18 2 STADSLANDBOUW Onze groenten en fruit leggen vaak een lange weg af voordat zij op ons bord belanden. De groei van voedsel is daardoor voor veel mensen een ver van hun bed show. Dit is niet terecht, want landbouw staat dichterbij dan veel stedelingen denken. In de directe omgeving van Tilburg wordt veel voedsel geproduceerd wat we graag weer direct op onze borden zouden krijgen. En nog dichter bij: we willen het ook weer zelf gaan verbouwen. Het sleutelwoord is stadslandbouw, een begrip dat vele vormen kan aannemen. Denk aan moestuinen op de daken in volkswijken, aan groente en fruit dat wordt verbouwd op industrieterreinen en binnentuinen en aan de producten die de boeren in de directe omgeving van Tilburg verbouwen. Naast streekproducten: ook groente uit eigen wijk! De afgelopen jaren steken dergelijke initiatieven, die in de VS al een doorslaand succes zijn gebleken, ook steeds meer de kop op in Nederland. (bron: website stadslandbouw Tilburg) Programma: akkers voor teelt van groente en fruit Initiatiefnemer: Op 8 juni 2012 ging een samenwerkingsverband van de Brabantse Milieufederatie, Gemeente Tilburg (Raadslid Tine van de Weijer - Spoorzone Tilburg), Duurzaam Tilburg, de ZLTO, BuitenRuimte voor Contact, en InBeeld verder in op de vraag Wat kan stadslandbouw voor een stad als Tilburg betekenen?. Dit deden zij met een uitgebreid programma met onder meer een groene picknick, een lezing, een groot aantal workshops. Beeld: stadslandbouw Tilburg / Yvette van Kampen Afmetingen: variabel

19 19 3 STADSCAMPING/CAMPERSTAPLAATS TILBURG https://www.facebook.com/campingtilburg Op het voormalige Van Gend & Loosterrein in de Spoorzone is de gemeente op zoek naar een duurzame en groene invulling met een tijdelijk karakter. Termen als stadslandbouw, duurzame energie, openbare ruimte, vrije tijd en vermaak, zorg, educatie en werkgelegenheid staan op het wensenlijstje van de stad. Al deze termen komen samen op de Stadscamping 013. Een groene, duurzame plek waar tijdelijke stadsbewoners kunnen verblijven in het hart van de stad. De camping is geen doorsnee camping. Er is een stadsboerderij, festivalveld, kinderopvang enzovoort. Naast gewone kampeerplaatsen kun je overnachten in verbouwde treinstellen, stadsbussen en andere originele accommodaties. De bestaande gebouwen op het terrein worden opgeknapt en ingezet om te gebruiken op de camping. Daarnaast heeft Camper Club Nederland de gemeente gevraagd om vaste overnachtingsplaatsen te realiseren op dit terrein. (bron: website stadsidee) Van Gend & Loosterrein als campingvoorziening (foto: Eric Steur) Programma: Camping met aanverwante programma s Initiatiefnemer: Eric Steur Kosten: Om het plan concreet te maken moet er een businessplan opgesteld worden om inzicht te krijgen hoe een camping precies werkt. Daarnaast zal onderzocht moeten worden of het terrein überhaupt geschikt is en wat de komst van een camping aan mogelijke bezwaren voor buurtbewoners oplevert. Waardecreatie: Tilburg trekt jaarlijks vele duizenden bezoekers die komen voor festivals (onder andere Mundial, Incubate en Roadburn), de kermis of andere evenementen. De stad heeft voor al deze bezoekers te weinig slaapplaatsen. Door extra overnachtingsmogelijkheden te creëren in de vorm van een camping kun je bezoekers langer vasthouden, het toerisme een boost geven en arbeidsplaatsen creëren. Afmetingen: variabel. Stadscamping (foto:

20 20 4 PORTAGORA / REPAIR CAFÉ PortAgora is een samengesteld en creatief huis dat zich beweegt in de wereld. Het hart van het huis is de winkel, daarin ontmoeten vrijwilligers en klanten elkaar en daarin verwerft PortAgora haar middelen voor humanitaire en maatschappelijke projecten ten behoeve van maatschappelijke organisaties in Centraal - en Oost- Europa. Het huis van PortAgora heeft twee pijlers; kringloopactiviteiten en projecten. Daarbinnen vindt helpen, leren en ontmoeten plaats. Bij Repair Café 013 mag iedereen spullen meenemen die kapot zijn, om deze samen met deskundige vrijwilligers te proberen te repareren. Spullen die meegenomen kunnen worden zijn: elektrische apparaten, meubels, kleding, fietsen en speelgoed. Bijvoorbeeld een broek die wat te lang is, het koffiezetapparaat dat niet warm wordt, die fijne trui met een gaatje en de fiets zonder rem. Wie niks te repareren heeft is ook van harte welkom voor een kop koffie aan de bar en een praatje, of om iemand anders met een reparatie te helpen. Of doet inspiratie op aan de leestafel, waar boeken over repareren en klussen ter inzage liggen. Repareren is gratis, dankzij de gulle donaties van bezoekers. Uiteraard moeten benodigde onderdelen wel zelf gekocht worden, hierover geven de deskundige medewerkers graag advies. (bron: Kringloopwinkel (foto's: Port Agora) Programma: winkelruimte waarin diverse activiteiten plaatvinden Initiatiefnemer: Port Agora Tilburg Waardecreatie: Kerntaken van PortAgora zijn ontmoeten, helpen en leren. Ontmoeten: PortAgora is een ontmoetingsplaats voor vrijwilligers, klanten en inwoners van Tilburg. Helpen: PortAgora ondersteunt lokale en internationale humanitair- maatschappelijke projecten t.b.v. Centraal en Oost-Europa. Leren: PortAgora is een laagdrempelige en toegankelijke organisatie en heeft een plek voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en helpt hen weer te integreren in het arbeidsproces (onze veilige haven).

het 4e gymnasium, a dam

het 4e gymnasium, a dam gymzaal het 4e gymnasium, a dam onderwijsgebouw houthavens hvdn architecten 38960 7500 ± 5045 52600 33200 schoolplein strand hof west het 4e gymnasium (hoek) studentenhuisvesting QUBIC Het gebied in de

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

Iedereen kan Vergroenen

Iedereen kan Vergroenen Iedereen kan Vergroenen Voorop in de Vergroening Prijsvraag 2013 Aanleiding Lentiz LIFE College is een school voor VMBO en MBO (AOC), in een sterk geürbaniseerde omgeving (Schiedam). Met een AOC midden

Nadere informatie

Honny de Gucht Sabien Bouwmeester. Casus spoorzone Deventer + workshop. Organisch groeien of planmatig ontwikkelen.

Honny de Gucht Sabien Bouwmeester. Casus spoorzone Deventer + workshop. Organisch groeien of planmatig ontwikkelen. Honny de Gucht Sabien Bouwmeester Tijdelijk gebruik Organisch groeien of planmatig ontwikkelen Casus spoorzone Deventer + workshop Introductie Waar gaan we het over hebben? Pauzelandschappen; reeks bijeenkomsten

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

t Hof van Cartesius is een groene, kleinschalige, organische gebiedsontwikkeling in

t Hof van Cartesius is een groene, kleinschalige, organische gebiedsontwikkeling in t Hof van Cartesius is een groene, kleinschalige, organische gebiedsontwikkeling in ontwerpers en ondernemers die zich bezig houden met onze leefomgeving, herontwikkeling Afgewisseld door stadslandbouw

Nadere informatie

Lage dichtheid & aanpassing volkstuinen

Lage dichtheid & aanpassing volkstuinen Lage dichtheid & aanpassing volkstuinen De ligging aan de Amstelscheg is dé kwaliteit van de Nieuwe Kern. In dit scenario wordt voorgesteld de kwaliteit van de Amstelscheg naar binnen te halen en te combineren

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden Het sprookje van Wonen op het mooiste plekje van Uden park maashorst parkmaashorst.nl P ark M aashorst 1 Uden Noord, grenzend aan Maashorst, is het ideale gebied voor een bijzondere ontwikkeling. Op de

Nadere informatie

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK PROJECT UITGELICHT: HET GROOT ZIEKENGASTHUIS IN S-HERTOGENBOSCH OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK Maakt werk van leegstand Hoofdkantoor Dr. Kuyperstraat 9 2514 BA Den Haag T: 070 335 20 30 F: 070 347 07 77 3 Oud

Nadere informatie

Ruimtelijke scenario s

Ruimtelijke scenario s Ruimtelijke scenario s Remco Looman, Marjolein Pijpers-van Esch, Heleen Bothof, Jos Jonkhof, Valerie Koppelle Een collectief van ontwerpers heeft gedurende het project Gebruik de Lege Ruimte de ruimtelijk

Nadere informatie

HUIDIGE SITUATIE DC VAN HALL. Meer informatie www.dcvanhall.amsterdam BRAAK LIGGENDE KAVEL BEDRIJFS VERZAMEL GEBOUW MERKELBACH

HUIDIGE SITUATIE DC VAN HALL. Meer informatie www.dcvanhall.amsterdam BRAAK LIGGENDE KAVEL BEDRIJFS VERZAMEL GEBOUW MERKELBACH DC VAN HALL HUIDIGE SITUATIE NAARGEESTIGE U ITSTRALING DONKER CURTIUS ZIJDE (DEELS) VERVANGEN LIFTEN ONSAMENHANGEND GEHEEL PAND IN SLECHTE CONDITIE SLECHTE GALLERIJEN BRAAK LIGGENDE KAVEL BEDRIJFS VERZAMEL

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Groenkracht Beleidsplan

Groenkracht Beleidsplan Groenkracht Beleidsplan De doelstelling van de Stichting Groenkracht is het verbinden van personen en plaatsen in Delft en omgeving om eenieder bewust te maken van de mogelijkheden van duurzaam voedsel

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR DEELNEMERS

INFORMATIE VOOR DEELNEMERS INFORMATIE VOOR DEELNEMERS 1. Gebruik de Lege Ruimte in het kort pag. 2 2. Agenda van het programma pag. 3 3. Toelichting bij de programmaonderdelen pag. 4 4. Aanleiding en inhoud (plattegrond van gebied)

Nadere informatie

GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN

GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN HAVENKWARTIER DEVENTER: ATTRACTIEF EN VEELZIJDIG Het Havenkwartier is een unieke plek. Een gebied met oude industriële panden, vergezichten

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Wat biedt het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich In het Midpoint House

Nadere informatie

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM OPGAVE Tijdens het werken aan binnenstedelijke opgaven merken wij een grote betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Zij spreken vaak vol passie over hun stad en komen met

Nadere informatie

Aanhangsel nr. 392403

Aanhangsel nr. 392403 Aanhangsel nr. 392403 Antwoord van burgemeester en wethouders op schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 41, eerste lid, van het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de raad der gemeente Leeuwarden,

Nadere informatie

Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg

Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg 6 januari 2014 Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg 1. Opening / wie zijn wij Marc Reijs opent de informatieavond en heet iedereen van harte welkom. Foolen & Reijs Vastgoed BV (FRV) houd zich bezig

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Op weg naar de Theeschenkerij Vroesenpark

Op weg naar de Theeschenkerij Vroesenpark Op weg naar de Theeschenkerij Vroesenpark juli 2013 Op weg naar de Theeschenkerij Vroesenpark Afgelopen maanden hebben de Stichting Theeschenkerij, Bewonersorganisatie Blijdorp en Vitibuck Architects een

Nadere informatie

Wandelwoud - voorstel voor een Tijdelijke inrichting Wandeloord Nieuw Crooswijk. Rotterdams Forest Garden Netwerk september 2013

Wandelwoud - voorstel voor een Tijdelijke inrichting Wandeloord Nieuw Crooswijk. Rotterdams Forest Garden Netwerk september 2013 Wandelwoud - voorstel voor een Tijdelijke inrichting Wandeloord Nieuw Crooswijk Rotterdams Forest Garden Netwerk september 2013 bouwplaats fase 3 (materieel) 7000 m2 park 3500 m2 bouwlocatie fase 3 Tijdelijke

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich zal ontwikkelen tot het vlaggenschip van de Midden-Brabantse

Nadere informatie

Stimulering ondernemerschap en bestrijding winkelleegstand een gouden combinatie. Wout Gelderloos Farid Darkaoui 20 januari 2015

Stimulering ondernemerschap en bestrijding winkelleegstand een gouden combinatie. Wout Gelderloos Farid Darkaoui 20 januari 2015 Stimulering ondernemerschap en bestrijding winkelleegstand een gouden combinatie Wout Gelderloos Farid Darkaoui 20 januari 2015 Even voorstellen Zaken Expert B.V. Stedelijk en economische ontwikkeling

Nadere informatie

Bron Jan Fokkema-Den haag Direct

Bron Jan Fokkema-Den haag Direct WIKI voor de Wijk Inleiding Deze notitie introduceert de Wissel Kiosk (WiKi),een kiosk van en voor de wijk! De wijkbewoners bepalen zelf waar de WiKi komt te staan. Misschien op dat groene plein wat nog

Nadere informatie

Plan Vlampijpzone. Bureau Niche Februari 2014

Plan Vlampijpzone. Bureau Niche Februari 2014 Plan Vlampijpzone Bureau Niche Februari 2014 Omschrijving Het Idee Sociale cohesie versterken door middel van een groene, inspirerende ontmoetingsplek. Het Plan Een ontmoetingsplek in het groen; een boomgaard

Nadere informatie

Locatie Het Mozaïek / De Haag

Locatie Het Mozaïek / De Haag Locatie Het Mozaïek / De Haag Informatie avond omwonenden 4 maart 2014 Agenda voor vanavond Opening en welkomstwoord door wethouder Van Dalen Doel van deze avond Wijziging bevolkingsopbouw -> wijzigen

Nadere informatie

Stadslandbouw komt in het buitenland en Nederland in verschillende varianten voor. Essentiële kenmerken en randvoorwaarden van stadslandbouw zijn:

Stadslandbouw komt in het buitenland en Nederland in verschillende varianten voor. Essentiële kenmerken en randvoorwaarden van stadslandbouw zijn: 1 Aan: de Raad van de Gemeente Dordrecht dtv de raadsgriffier Postbus 8 3300AA Dordrecht c.c.: College van Burgemeester en Wethouders Dordrecht, 1 november 2011 Betreft: Stadslandbouw in Dordrecht Geachte

Nadere informatie

creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand

creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand creatieve oplossing voor tijdelijke leegstand Korte Voorhout 20 Postbus 216, 2501 ce Den Haag 070 785 4903 06 430 54 372 info@annavastgoedencultuur.nl Heeft u een leegstaand pand waarvoor u nog geen bestemming

Nadere informatie

Feijenoord. Gebiedsplan. Katendrecht-Wilhelminapier. Ambtelijke inventarisatie

Feijenoord. Gebiedsplan. Katendrecht-Wilhelminapier. Ambtelijke inventarisatie Feijenoord Gebiedsplan Katendrecht-Wilhelminapier Ambtelijke inventarisatie 2013 1 Maashaven O.z. 230 Inhoud 1....H uidige situatie...3 2....W at willen we bereiken...3 2.1 Beoogde doelen 2030...3 2.2

Nadere informatie

Inhoud. 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies

Inhoud. 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies Raad 24 juni 2014 Inhoud 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies 1. Locatie Eigendomskaart Gemeente: 42% (excl.circa 7.500m² openbare ruimte) AM / Lindengroep: 25% Overige

Nadere informatie

GEBIED IN 360o. Geschreven en vormgegeven door: Nicole de Waal - De Waalster communicatie en advies

GEBIED IN 360o. Geschreven en vormgegeven door: Nicole de Waal - De Waalster communicatie en advies o GEBIED IN 360o Naar aanleiding van de sessie Gezamenlijk toekomstbeeld Haarlemmer Kweektuin, met de leden van de voorbereidingscommissie is de volgende toekomstvisie opgesteld. Letterlijk aan de hand

Nadere informatie

Ongewoon Strijp-S SAS-3 Levendig straatbeeld Sedum Parkeerkelder

Ongewoon Strijp-S SAS-3 Levendig straatbeeld Sedum Parkeerkelder SAS-3 Woonbedrijf bouwt op SAS-3 tussen de Torenallee en de Kastanjelaan. SAS-3 staat voor Stads Architectuur Strijp-S. Dat is niet voor niets: de 20 stadswoningen, 47 koopappartementen en 131 huurappartementen

Nadere informatie

Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen

Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen In de afgelopen maanden heeft de Stichting Groene Hart samen met IVAM en Grontmij hard gewerkt aan het verduurzamen van vier bedrijfsterreinen ITC, gemeente Alphen

Nadere informatie

2. De opbrengstpotentie van het huidige schoolterrein aan het Ot en Sienpad

2. De opbrengstpotentie van het huidige schoolterrein aan het Ot en Sienpad Keuzenotitie scholencomplex Ot en Sienpad Huissen De Financiële aspecten. Naast de algemene notitie met de bijbehorende 6 bijlagen waarin de voor- en nadelen en de omgeving factoren en de financiële gevolgen

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

Jaarbeurs van de toekomst

Jaarbeurs van de toekomst Jaarbeurs van de toekomst Herontwikkeling Jaarbeursterrein De herontwikkeling van het Jaarbeursterrein is in 2015 gestart en zal doorlopen tot minimaal 2026. Belangrijk uitgangspunt is dat Jaarbeurs haar

Nadere informatie

Menselijke maat in het landelijk gebied

Menselijke maat in het landelijk gebied Menselijke maat in het landelijk gebied Menselijke maat in het landelijk gebied Mensen maken het landelijk gebied. Het zijn juist de trotse en betrokken bewoners die zorgen voor een landelijk gebied dat

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie

Stadslandbouw in Beverwijk

Stadslandbouw in Beverwijk Stadslandbouw in Beverwijk handreiking voorgestelde manier van aanpak Juni 2013 Stadslandbouw in Beverwijk Handreiking voorgestelde manier van aanpak Juni 2013 Inhoud Inleiding 1. Wat is Stadslandbouw

Nadere informatie

TE KOOP. Breda Heilaarstraat

TE KOOP. Breda Heilaarstraat TE KOOP Breda Heilaarstraat Unieke kans in Princenhage: twee prachtig gelegen bouwkavels met de mogelijkheid om een vrijstaande woning te bouwen met zeer ruime bouw mogelijkheden. De kavels liggen op een

Nadere informatie

Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen

Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen Vierde gesprek over de toekomst van de basisscholen in de gemeente Wijchen, 25 februari in de kern Wijchen Het aantal basisschoolleerlingen in de gemeente

Nadere informatie

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie.

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. RadarGroep Gemeenschapstuinen Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. Bureau voor sociale vraagstukken Wie zaait zal oogsten is een veelgehoord gezegde.

Nadere informatie

Uitkomsten denk mee over de toekomst van Leidsenhage

Uitkomsten denk mee over de toekomst van Leidsenhage Uitkomsten denk mee over de toekomst van Leidsenhage Koningin Wilhelminalaan 2 Leidschendam Postbus 905 2270 AX Voorburg Telefoon 14 070 Fax (070) 320 13 02 www.leidschendam-voorburg.nl info@leidschendam-voorburg.nl

Nadere informatie

1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN

1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN 1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN Mariël Gerritsen, planoloog / Commercieel directeur SAB Arnhem Tjakko Smit, directeur projecten Bouwfonds Ontwikkeling Bert Breedveld, manager grondgebiedzaken

Nadere informatie

DE RIETVELDEN - DE VUTTER S-HERTOGENBOSCH

DE RIETVELDEN - DE VUTTER S-HERTOGENBOSCH DE RIETVELDEN - DE VUTTER S-HERTOGENBOSCH De Rietvelden - De Vutter Huidige situatie Rietveldenweg De Rietvelden-De Vutter is het grootste bedrijventerrein van s-hertogenbosch zowel in oppervlakte als

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

Billy s Playground - waar het spelen tot leven komt!

Billy s Playground - waar het spelen tot leven komt! Billy s Playground - waar het spelen tot leven komt! Billy s Playground Altijd een feest voor kinderen en ouders Een ongelofelijk gevarieerd programma, vol muziek, dans, spel, sport, mode, kunst, ontspanning

Nadere informatie

Verdienen met ZLTO. De stad als kans!

Verdienen met ZLTO. De stad als kans! Verdienen met ZLTO De stad als kans! Verdienen met ZLTO De stad als kans! Twitter: @MariskavKoulil #purehubs #stadslandbouw De stad als kans! Programma workshop Inleiding Korte kennismaking Introductie

Nadere informatie

Kansen voor De Bleek

Kansen voor De Bleek Kansen voor De Bleek Wiep Keikes Rapportage n.a.v. bijeenkomsten 3 juli en 25 september 2015 JongAchterhoek Postadres Terborgseweg 20 7005 BC Doetinchem E-mail info@jongachterhoek.nl Website www.jongachterhoek.nl

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Project- en Interimmanagement Ingekomen stuk D30 (PA 4 september 2013) Projectbureau Ruimtelijke Ontwikkeling. Datum uw brief -

Project- en Interimmanagement Ingekomen stuk D30 (PA 4 september 2013) Projectbureau Ruimtelijke Ontwikkeling. Datum uw brief - Project- en Interimmanagement Ingekomen stuk D30 (P 4 september 2013) Projectbureau Ruimtelijke Ontwikkeling an de Gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012

Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012 Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012 Steller : J. Bosma Telefoonnummer: (0343) 565839 E-mailadres : jan.bosma@heuvelrug.nl Onderwerp : Voortgang haalbaarheidsonderzoek gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

nieuwsbrief Waarom deze

nieuwsbrief Waarom deze N wonen en werken in stedelijk groen nieuwsbrief Meedenken? Kom naar de bijeenkomst op dinsdag 7 oktober Het Lucentterrein ondergaat de komende jaren een ware metamorfose. Dit 3,5 hectare grote kantoorterrein

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Persons who generate or conceive ideas and plans

Persons who generate or conceive ideas and plans Persons who generate or conceive ideas and plans Historie Ontstaan uit eigen behoefte Eerste bedrijf Verspreiding freelancers Wij zijn zelf de doelgroep Huidige situatie leegstand Nederland 15,4% Den Haag

Nadere informatie

Bewonersbeheer in Ons Huis te Sint Annaparochie

Bewonersbeheer in Ons Huis te Sint Annaparochie Bewonersbeheer in Ons Huis te Sint Annaparochie Ons Huis ligt centraal in Sint Annaparochie, gemeente Het Bildt, ten noordwesten van Leeuwarden. Het gebouw is van 2007 en heeft een bruto vloeroppervlak

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

DuurzaamAlmere.nl. Actief Groen. Landgoed Almere. Combineer stad en natuur. Verbind plaats en context. Themanummer februari 2011

DuurzaamAlmere.nl. Actief Groen. Landgoed Almere. Combineer stad en natuur. Verbind plaats en context. Themanummer februari 2011 Actief Groen Landgoed Almere Landgoed Almere Themanummer 02 What s in a name? Hoe je de stad ook wilt noemen, het is duidelijk dat Almere een stad is, waarin Themanummer februari 2011 zowel het groen als

Nadere informatie

Gangmakers voor Bussum!

Gangmakers voor Bussum! Met de fusie tussen Bussum, Naarden en Muiden in het vizier en de op handen zijnde Raadsverkiezingen in maart 2014 geeft de Bussumse Ondernemers Vereniging (BOV) met dit pamflet haar visie op de economische

Nadere informatie

De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn

De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn Praat mee over de toekomst van uw Afrikaanderwijk! Vestia en de deelgemeente Feijenoord hebben - met de hulp van Bewonersorganisatie Afrikaanderwijk

Nadere informatie

Co-creating Urban Sustainable Mobility!

Co-creating Urban Sustainable Mobility! Co-creating Urban Sustainable Mobility! Haagse Hogeschool Delft 26 november 2014 Jan-Kees Verrest Senior Adviseur Verkeer en Vervoer Gemeente Delft 1 Co-creatie Wat is co-creatie? Visie van Prahalad en

Nadere informatie

genieten in een groen buitengebied

genieten in een groen buitengebied Broekstraat Oirschot genieten in een groen buitengebied 2 riante bouwkavels in Oirschot ruime bouwkavels in landelijk Brabant De gemeente Oirschot telt maar liefst 320 Rijks- en gemeentelijke monumenten

Nadere informatie

B&W voorstel. c.vanhelvert@shertogenbosch.nl

B&W voorstel. c.vanhelvert@shertogenbosch.nl B&W voorstel Steller : van Helvert Tel. : 06 1586 2307 Portefeuille : Weyers e-mail. : c.vanhelvert@shertogenbosch.nl B&W : Agenda nr. : Reg.nr. : 3597514 Openbaar : ja Onderwerp : BewonersBedrijf Hambaken

Nadere informatie

Meest Gastvrije Stad 2013

Meest Gastvrije Stad 2013 Meest Gastvrije Stad 2013 Onderzoeksrapport BEREIKBAARHEID & INFORMATIE Colofon www.meestgastvrijestad.nl Samensteller: Van Spronsen & Partners horeca - advies Herenweg 83 2361 EJ Warmond T: 071-5418867

Nadere informatie

ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER

ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER Inhoud Kerngebied Veemarktkwartier door Rob Crul / Van de Ven Architectuur door Ed Bergers & Elisabeth Boersma / BBE Gedachten over ideale werkplek door Joost Beelenkamp

Nadere informatie

STAD IN ZICHT 0-99. in de buurt van geluk

STAD IN ZICHT 0-99. in de buurt van geluk in de buurt van geluk wie zijn wij? STAD Jeroen van der Zant Johan Vlug Menno Vergunst Henk Schuitemaker Narda Beunders Lidewij Lenders communicatie-adviseur, bewoner IJburg landschapsarchitect VLUGP,

Nadere informatie

Programma Aan het Werk

Programma Aan het Werk Programma Aan het Werk Ambities van het college op het gebied Economie Arbeidsmarkt en Onderwijs Benen op tafelsessie raad 27-1-2015 Programma Opening Toelichting Programma en werken met een programma

Nadere informatie

Economisch profiel. Werkgroep Park, beek en Vosheuvel

Economisch profiel. Werkgroep Park, beek en Vosheuvel Werkgroep Park, beek en Vosheuvel Economisch profiel Geld verdienen met "leuke dingen" Score belangrijkheid (oranje ronde stickers): 5 Score kwetsbaarheid (groene ronde stickers): 2 gecombineerd ruimtegebruik

Nadere informatie

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer POL Grensmaas 2005 + uitvoering Grensmaasproject Van Beheerakkoord Grensmaas naar Samenwerkingsovereenkomst Grensmaas

Nadere informatie

Inventarisatie van locaties voor grootschalige zonne-energiesystemen

Inventarisatie van locaties voor grootschalige zonne-energiesystemen Inventarisatie van locaties voor grootschalige zonne-energiesystemen Gemeente Utrecht Maart 2016 1. Inleiding 1.1 Zonne-energie voor Utrecht In het coalitieakkoord is de ambitie opgenomen dat er in 2020

Nadere informatie

UNIEK VANONS LANDMARK POP-UP IEDEREEN PANORAMA VERRASSEND ETEN RETAIL CONCERTEN VERNIEUWEND BESTEMMING FOOD TRUCKS GELIEFD OP ZEE EIGENTIJDS DUURZAAM

UNIEK VANONS LANDMARK POP-UP IEDEREEN PANORAMA VERRASSEND ETEN RETAIL CONCERTEN VERNIEUWEND BESTEMMING FOOD TRUCKS GELIEFD OP ZEE EIGENTIJDS DUURZAAM OPENING 2015 2 WAAROM IS DE PIER ZO SPECIAAL INNOVATIEF LANDMARK CULTUREEL ERFGOED VANONS VERNIEUWEND VOORCULTUUR IEDEREEN PANORAMA VERRASSEND EIGENTIJDS BAKEN AMBACHTELIJK GELIEFD UNIEK CONCERTEN REUZENRAD

Nadere informatie

HOUT EXPO CNTRM. Airport Garden City Lelystad

HOUT EXPO CNTRM. Airport Garden City Lelystad Airport Garden City Lelystad ennis delen flexplekken branche expositie etrokken cluster exposure ontmoeting pla radle to cradle kantoor loofhoutbos ontwi D e i n i t i a t i e f n e m e r s Het Hout Expo

Nadere informatie

Verbinden van onder- en bovengrond

Verbinden van onder- en bovengrond Verbinden van onder- en bovengrond Herontwikkeling industriële locaties Inhoud - Korte toelichting locaties - Ontwikkelopgave - Verbinden onder- en bovengrond - Discussie Deventer 18 november 2010 Gerben

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie van Leiden uit zich op

Nadere informatie

beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN

beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN beleef het ZEEUWSE BINNEN & BUITEN We willen u als gast graag een WOW-ervaring of beleving bezorgen. We doen dit door kennis te delen, kennis toe te voegen en aan te bieden. Maar ook door aan onze gasten

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

Oude locaties. inspireren tot nieuwe ideeën. Vestigingsplaats voor creatief ondernemen

Oude locaties. inspireren tot nieuwe ideeën. Vestigingsplaats voor creatief ondernemen Oude locaties inspireren tot nieuwe ideeën Vestigingsplaats voor creatief ondernemen Oude locaties NDSM Hans Brons (RoVorm) Minervahaven wijdse blik over het CS Amsterda schepen en kades Westergasfabriek

Nadere informatie

Kernopgave 1: Verbinding Hoofddorp centrum station

Kernopgave 1: Verbinding Hoofddorp centrum station Kernopgave 1: Verbinding Hoofddorp centrum station 1 Fruittuinen en Wandelbos tot stadspark transformeren. Stadspark houdt in: Fruittuinen, Wandelbos (met volière en kinderboerderij) en tenniscomplex.

Nadere informatie

Westwijk - Amstelveen. Winkelen, Wonen & Parkeren

Westwijk - Amstelveen. Winkelen, Wonen & Parkeren Westwijk - Amstelveen Winkelen, Wonen & Parkeren Westijk Amstelveen WINKELS 2 Inhoudsopgave 3 Amstelveen... 4 De Wijk... 7 Het Winkelcentrum... 8 Het Plan... 11 Winkelinformatie... 12 Impressies... 14

Nadere informatie

PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit

PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit Erik Mol Duurzaamheidscoördinator gemeente Bronckhorst Solarpark De Kwekerij te Hengelo Gld. 18 november 2015 Solarpark De Kwekerij Aanleiding/randvoorwaarden:

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Bestemmingsplan Ambachtsschool

Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Bestemmingsplan Ambachtsschool Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen Bestemmingsplan Ambachtsschool Gemeente Enschede Programma Stedelijke Ontwikkeling Team Bestemmingsplannen Februari 2016 SAMENVATTING EN BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN

Nadere informatie

Stadsdeelvisie 2020 Kerkrade - West

Stadsdeelvisie 2020 Kerkrade - West Stadsdeelvisie 2020 Kerkrade - West West wint aan ruimte, dat is de kern van de stadsdeelvisie 2020 voor Kerkrade-West. West krijgt meer ruimte om te wonen, te werken en te spelen. Meer ruimte voor plezier

Nadere informatie

Cafe Buiten. Een nieuw gebouw voor onze prachtige plek aan de Sloterplas

Cafe Buiten. Een nieuw gebouw voor onze prachtige plek aan de Sloterplas Cafe Buiten Een nieuw gebouw voor onze prachtige plek aan de Sloterplas Investeren in dé buitenplek aan de Sloterplas In deze brochure informeren we je over de mogelijkheden om te investeren in een nieuw

Nadere informatie

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014?

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? Mark C Hoogenboom Deze tekst is eind 2013 geschreven alsof het eind 2014 is. De tekst is bedoeld om een beeld te schetsen waar de OosterparkBOOM

Nadere informatie

Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en recreatie in Flevoland

Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en recreatie in Flevoland Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en in Flevoland Dr. Roel Rutten (Universiteit van Tilburg) Nienke van Boom MSc. (NHTV Academy for Leisure) Ateliersessie Flevoperspectieven Recreatie en Vrije Tijd

Nadere informatie

Nieuwbouwplan MBB Ontwikkeling. De locatie

Nieuwbouwplan MBB Ontwikkeling. De locatie Nieuwbouwplan MBB Ontwikkeling De locatie D Nieuwbouwplan MBB Ontwikkeling Inleiding MBB Ontwikkeling is verheugd haar plan voor De Slinger West Houten aan u te mogen presenteren. Dit boekje bevat een

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 Binnenstad Den Haag Wonen boven winkels Nederland 26 maart 2015 Ad Dekkers directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 1 De sterke punten Visie Consequente uitvoering

Nadere informatie

Wijkraad Leidsche Rijn, de ogen en oren van de wijk

Wijkraad Leidsche Rijn, de ogen en oren van de wijk Datum: 25 oktober 2012 Wijkraad Leidsche Rijn vraagt aandacht voor verbetering ondernemersklimaat in Leidsche Rijn In de afgelopen jaren is de Wijkraad Leidsche Rijn vaak in contact gekomen met ondernemers

Nadere informatie

STADIONPLEIN. Olympische spelen 1928. Situatie na de spelen Stadion en Citroën zuidgarage lokatie noordgebouw onbebouwd

STADIONPLEIN. Olympische spelen 1928. Situatie na de spelen Stadion en Citroën zuidgarage lokatie noordgebouw onbebouwd STADIONPLEIN Olympische spelen 1928 1931 Situatie na de spelen Stadion en Citroën zuidgarage lokatie noordgebouw onbebouwd Citroën zuid Ontwerp Jan Wils 1928 1962 Citroën noord Ontwerp Jan Wils 1959 STADIONPLEIN

Nadere informatie