Stadhuis Amsterdam. Tijdelijkheid als vitalisator

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stadhuis Amsterdam. Tijdelijkheid als vitalisator"

Transcriptie

1 Stadhuis Amsterdam Tijdelijkheid als vitalisator

2

3 Inleiding Begin 2012 werd het verbouwde deel van Stadhuis Amsterdam weer in gebruik genomen. Het ontwerp is opvallend anders dan dat van het gemiddelde stadskantoor. Niet alleen is het tijdelijk karakter van de verbouwing duidelijk vormgegeven in het ontwerp, maar ook dient het project als een laboratorium om nieuwe manieren van werken en ruimtegebruik uit te testen. Het uitbreken van de crisis tijdens het ontwikkeltraject heeft grote invloed gehad op het uiteindelijke ontwerp. Het eindresultaat kan worden gezien als een voorbeeld van de wijze waarop je bestaande kantoorgebouwen bruikbaar zou kunnen maken voor de toekomst en als een ontwerp waarmee de beperkingen van de crisis zijn omgebogen tot nieuwe mogelijkheden. In het volgende artikel wordt achtereenvolgens de ontstaansgeschiedenis van de Stopera, de voorgeschiedenis van de verbouwing en de realisatie van het ontwerp beschreven.

4

5 Het gebouw De ontstaansgeschiedenis In september 1986 werd het nieuwe gebouw van de Stopera feestelijk geopend. Het gebouw werd gerealiseerd op het in de 16de eeuw aangeplempte schiereiland Vlooyenburg in de Amsterdamse Jodenbuurt, dat al in 1954 was gekozen als locatie van het nieuwe stadhuis. De bouw van de Stopera kent een lange ontstaansgeschiedenis die begon met de plannen voor een nieuw stadhuis. Na een aantal niet gerealiseerde prijvraagontwerpen volgde In 1966 een internationale prijsvraag voor de huidige locatie, die door Holzbauer werd gewonnen. Tijdens de aanloop naar de bouw ontstonden echter moeilijkheden met de financiering. Tevens kwam er, als gevolg van de Nieuwmarkt rellen, waarbij de bewoners zich verzetten tegen de kaalslag van hun buurt, een herbezinning op het kaal slopen van fijnmazige stedelijke gebieden zoals Vlooyenburg. Parallel aan het ontwerptraject voor het nieuwe stadhuis liep dat voor een nieuwe Opera. In 1967 werd een ontwerp van Bijvoet voor het terrein van het voormalige RAI-complex goedgekeurd. De oude RAI werd gesloopt, maar ook het opera gebouw van Bijvoet werd niet gerealiseerd. Eind jaren zeventig besloot men tot een compromis: Stadhuis en Operagebouw zouden worden samengevoegd in een grootschalig complex op het inmiddels kaal gesloopte Vlooyenburg, in de bocht van de Amstel. De ontwerpers van de gewonnen plannen voor de Opera (Bijvoet) en het Stadhuis (Holzbauer) zouden hierbij samen een nieuw ontwerp maken, voortbordurend op de eerder goedgekeurde ontwerpen. Toen Bijvoet in datzelfde jaar overleed, werd hij opgevolgd door architect Cees Dam. werd met een hoekverdraaiing verbonden aan de L-vormige kantoorvleugel uit het winnende plan voor het stadhuis van Holzbauer. Tussen deze twee elementen kwamen publieke binnenstraten. Het gebouw kreeg een duidelijke voorzijde: De ronde foyer van het muziektheater, van waaruit de concertbezoeker een ruim uitzicht over de Amstel heeft. Het bouwvolume werd omhuld met een sterk beeldbepalende en autonome schil, die visueel losstond van de omringende stad. Toen het plan begin jaren tachtig gerealiseerd werd, stuitte het op verzet. De kritiek, die kenmerkend was voor die periode, richtte zich vooral op de stedenbouwkundige kanten van het plan. Men vond dat er in het ontwerp te weinig rekening was gehouden met de stedelijke ruimte eromheen en dat deze slechts overbleef als een restruimte rondom het gebouw en tussen de twee hoofdcomponenten van het plan: de Opera en het Stadhuis. De architecten kozen voor een grootschalig autonoom gebaar, terwijl zijn tegenstanders streefden naar kleinschalige inpassing in de bestaande stad. Na deze roerige ontstaansgeschiedenis daalde de rust neer rondom de Stopera. Tot in 2010 een nieuwe fase aanbrak. De L-vormige vleugel, waarin het stadskantoor gevestigd is, was toe aan een grondige verbouwing om hem aan te passen aan de eisen van de huidige tijd. Daarom werd er begin 2010 een architectenselectie gehouden voor de ontwerpopdracht van Stadhuis Amsterdam, met de titel Beperkte verbouwing Stadhuis Amsterdam, die door Fokkema en Partners Architecten gewonnen werd. Het resulterende ontwerp is een collage van de twee bestaande ontwerpen: de Operazaal die Bijvoet en Holt ontwierpen voor het voormalige RAI-terrein,

6

7 De opdracht De eerste ambities en het uitbreken van de crisis In 2008, de Stopera is dan alweer een kwart eeuw oud, kreeg Identity Consult opdracht om een haalbaarheidsstudie te maken voor het hele stadhuis. Naast Stadsdeel Centrum wordt de Stopera voornamelijk gebruikt door de Bestuursdienst van de Gemeente Amsterdam en uiteraard de Opera. Er waren verschillende redenen voor deze haalbaarheidsstudie. Niet alleen was het gebouw duur in onderhoud en de bestaande techniek en inrichting met kamers aan een middengang verouderd, maar ook de organisatie zelf was in beweging. Onder invloed van technologische ontwikkelingen werden de werkprocessen steeds verder gedigitaliseerd. Dit had zowel invloed op de interne organisatie als op het gedrag van bezoekers en instanties die diensten van het stadsdeel verwachtten. Daarnaast had een van de gebruikers, het Stadsdeel Centrum, de wens om de organisatie, die over meerdere locaties verdeeld was, samen te voegen in de Stopera. Men koerste daarom aan op een grootscheepse renovatie van het hele gebouw in de periode , zodat het er weer 30 jaar tegen zou kunnen. De opdracht aan Identity Consult was om voor de kantoorvleugels te onderzoeken welke vormen van het Nieuwe Werken (HNW) bij de organisatie zouden passen, om te bekijken of de bestaande vierkante meters flexibeler gebruikt konden worden en om de plattegronden aan te passen aan de moderne Arbo-normeringen. Bij het bestaande Stadsloket werd bovendien de inpandigheid en het gebrek aan goede ondersteunende functies voor informeel ontmoeten en overleg als nadelig ervaren. Tenslotte functioneerden ook de binnenstraten, die het gebouw met de stad zouden moeten verbinden, niet zoals men tijdens de bouw voor ogen had. Identity Consult begon met het ontwikkelen van een visie op de organisatie. Parallel daaraan werkte ze samen met een ontwerper zodat de mogelijkheden van het gebouw meteen meegenomen werden in de organisatorische keuzes. Omdat een verbouwing of verhuizing vaak samen gaat met een heel nieuwe manier van werken waren bij het proces alle lagen van de organisatie betrokken. Van den Berg noemt deze werkwijze Slow Creation: Een dergelijk proces vraagt veel tijd en ruimte. Tijd is nodig om te wennen aan het feit dat er dingen gaan veranderen, om zaken te kunnen overdenken en om de overheersende bovenstroom van oude denkwijzen af te remmen. De onderstroom voor vernieuwing moet zich nog ontwikkelen en voldoende aanhangers krijgen om weerstand te kunnen bieden aan de conservatieve bovenstroom. Dit is een reden om het opstellen van het Programma van Eisen en het ontwerpen voor een deel te laten overlappen en een vaste groep vertegenwoordigers van de medewerkers/organisatie er met grote regelmaat bij te betrekken. Vanuit de werkvloer kunnen voorbeelden worden aangedragen van situaties die zich voor (kunnen) doen. Vanuit het management kan de grote lijn worden aangegeven van de ontwikkelingen die verwacht worden. Binnen deze groep ontstaat bovendien een vorm van eigenaarschap van het concept dat in een proces van CO-creatie ontwikkeld wordt. Toen eind 2009 het haalbaarheidsonderzoek afgerond werd, waren de tekenen van de crisis al duidelijk zichtbaar. Een gevolg daarvan was dat er binnen de gemeente onvoldoende draagvlak was voor een dergelijk grootschalig project. Het hele project dreigde hierdoor te worden afgeblazen. Identity Consult, de interne projectleider en de stadsdeelsecretaris van Stadsdeel Centrum, besloten, mede doordat de noodzaak tot samenvoeging van de verschillende locaties van Stadsdeel Centrum in de Stopera bleef bestaan, te kijken of er een plan B ontwikkeld kon worden, waarbij de

8

9 beperkingen van de crisis juist nieuwe mogelijkheden zouden bieden. Dit plan omvatte het gehele dienstverleningsdomein op de begane grond en een pilot op de kantoorverdiepingen. In de eerste helft van 2010 ging de conceptontwikkeling voor dit nieuwe plan van start. In een intensief en creatief traject, met grote inzet en enthousiasme van zowel opdrachtgever als ontwerpers, werd een plan ontwikkeld dat wel levensvatbaar bleek en waarvan het resultaat gezien kan worden als een positief antwoord op de beperkingen van de tijdgeest.

10

11 Het concept Tijdelijkheid als katalysator Toen bleek dat een grootschalige renovatie door het uitbreken van de crisis de eerstkomende jaren van de baan was, zijn de betrokken spelers gezamenlijk gaan zoeken naar een concept dat beter aansloot bij de huidige politieke en economische situatie. In dit concept speelden begrippen als duurzaamheid, tijdelijkheid, experiment en de sprong naar de toekomst een belangrijke rol. In een aantal intensieve ontwerpsessies is besloten om te kiezen voor een tijdelijke verbouwing van een deel van het Stadhuis. Deze tijdelijke verbouwing dient als een proeftuin voor de uiteindelijke renovatie. Hier kunnen nieuwe vormen van werken getest worden, kunnen gebruikers wennen aan andere manieren van werken en kunnen de gerealiseerde ideeën verder ontwikkeld worden. Wat geheel nieuw is in dit project is dat deze tijdelijkheid ook duidelijk zichtbaar is, het is de rode draad in het ontwerp. Er is geen enkele moeite gedaan om het provisorische en experimentele karakter van het ontwerp te verbergen. Integendeel. En er zijn verschillende redenen aan te voeren waarom er veel te zeggen valt voor deze schijnbaar radicale keuze: Ten eerste is het interieur vrijwel altijd veel tijdelijker dan het exterieur van het gebouw. Het interieur van een gebouw is als het ware een derde huid, na de tweede van huid van de kleding en vormt daarmee een verbinding tussen de tijdelijkheid van de gebruikers en de permanentie van het gebouw. Toch worden interieurs dikwijls ontworpen om even lang meegaan als het exterieur van een gebouw. Dit is niet alleen financieel een ongunstige keuze, maar ook uit oogpunt van duurzaamheid is het verspilling van materiaal en energie. Het zou veel logischer zijn om bij het ontwerpen van een interieur een sterker verband te leggen tussen het ontwerp en de verwachte levensduur, het levensduurafhankelijk ontwerpen. Ten tweede geeft een interieur dat daadwerkelijk tijdelijk is en dat ook uitstraalt ruimte voor experiment en eigen inbreng. Mensen accepteren niet alleen meer als ze weten dat het tijdelijk is, maar ze zijn ook vrijer om zelf dingen in te brengen, te experimenteren en zich hun werkomgeving toe te eigenen. Vanzelfsprekend hangt dit niet alleen af van het ruimtelijk ontwerp, maar ook van de houding van de leidinggevenden en de ruimte die de werknemers hiervoor krijgen. Tijdelijkheid, experiment en een werkomgeving in wording is als een afspiegeling van de stad eromheen: afwisseling, metamorfose en groei, dynamisch en telkens opnieuw Under Construction. Wanneer werknemers zich ook op de werkvloer deze dynamische realiteit eigen maken ontstaat er vertrouwen in eigen handelen waarmee een organisatie de uitdagingen en veranderingen van morgen tegemoet kan treden. Ten derde is juist de huidige tijd van crisis een goed moment om met tijdelijkheid te experimenteren. De crisis dwingt tot herbezinning en vraagt om ruimte voor het bepalen van nieuwe richtingen en andere wegen. Tevens is door de crisis het aandeel nieuwbouw op de markt snel geslonken en komt er, ook dankzij de nadruk op duurzaamheid, steeds meer aandacht voor het hergebruik van bestaande gebouwen en materialen. Het idee van voortdurend weggooien en opnieuw produceren begint aan erosie onderhevig te raken. Experimenten als Post Amsterdam in de culturele scene maken de weg vrij voor een andere waardering van jonge bestaande gebouwen en de mogelijkheden die ze bieden aan ruimte, ligging en experiment.

12

13 Het ontwerp Een gebouw als de stad Nadat Fokkema en Partners Architecten in 2010 van start gingen, namen ze intensief deel aan het aanscherpen van het concept en de vertaling ervan in concrete ruimtelijke oplossingen. De opdracht bestond uit een pilot voor de tijdelijke verbouwing van de eerste en vijfde verdieping en voor het Stadsloket met de publieksbalies aan de binnenstraat. In het gerealiseerde ontwerp spelen verschillende aspecten van de opdracht een centrale rol, zoals de relatie met de stad, de identiteit van de organisatie, het concept van tijdelijkheid en de zoektocht naar een inrichting die bij de huidige opvattingen over werken en klantgerichtheid past. Dit heeft geleid tot een werkomgeving als een onontgonnen terrein waar nog van alles kan gebeuren. Ruimtelijke organisatie: het Nieuwe Werken De plattegronden van zowel het Stadsloket als de kantoorverdiepingen zijn gebaseerd op de uitgangspunten van het Nieuwe Werken (HNW). De aanzet tot HNW stamt uit het midden van de jaren negentig. Organisaties merkten dat ze inefficiënt met hun ruimte omgingen en dat de kamers de onderlinge communicatie beperkten. In die tijd kwam ook het denken in platte organisatiestructuren op en daarmee ontstond ook de behoefte aan een meer open en flexibele werkomgeving. Dit was het begin van de kantoorinnovatie beweging, met het kantoor van Interpolis uit 1996 als bekendste uithangbord. Door de introductie van de flexibele werkplek en het activiteit gerelateerd werken werd de organisatie als geheel flexibel en bevrijd van een fysiek keurslijf. Het innovatieve kantoor kende een grote variatie aan type werkplekken, passend bij verschillende soorten werk. ICT speelt daarbij een belangrijke rol om mensen los te maken van een vaste werkplek binnen een afdeling of kantoorverdieping. Thuiswerken bestond toen nog niet en mobiele telefonie was alleen voor een beperkte doelgroep weggelegd. Los van deze organisatie- en kantoorontwikkelingen zette vanaf 2000 de technologie een enorme stap voorruit waardoor het werken en communiceren buiten kantoor steeds eenvoudiger werd. Vanuit deze technologische vooruitgang ontstond er een sterke push om innovatiever en slimmer te gaan werken. En dus ook slimmer om te gaan met kantoren. Het Nieuwe Werken

14

15 (HNW) deed zijn intrede en veel organisaties onderzoeken nu of zij verder kunnen gaan dan de flexplek. Men ziet kansen om als organisatie effectiever te zijn met minder en ander soort vierkante meters. Inmiddels is deze ontwikkeling tien jaar gaande en worden er steeds meer verfijningen binnen het concept van het Nieuwe Werken aangebracht. Een belangrijke ontwikkeling daarin zijn de verschillen tussen HNW voor de dienstverleners, zoals bij het Stadsloket van Stadhuis Amsterdam, en de kenniswerkers, zoals bij de kantoorverdiepingen van Stadhuis Amsterdam. Het dienstverleningsdomein: het Stadsloket De belangrijkste ontwikkeling binnen HNW voor dienstverleners bij het Stadsloket is dat deze worden geacht doelmatiger, sneller en efficiënter de producten te leveren. Een breed scala van klanten, die 24/7 een breed scala van verschillende vragen kunnen indienen, verwachten binnen zo kort mogelijke tijd een antwoord te krijgen. Dit betekent korte wachttijden, een heldere procedure en een goede samenhang tussen het virtuele en het fysieke loket. Dit maakt de medewerker in feite minder autonoom en meer vraaggestuurd. Hun werkplekken zijn wel gevarieerd en activiteit gerelateerd. Ze zijn gericht op een effectieve en prettige dienstverlening aan de klant, waarbij de dienstverlener snel kan schakelen tussen de verschillende typen vragen. Daarmee is de dienstverlener in staat om flexibel en op maat de klantvraag af te handelen. Bij het ontwerp voor Stadhuis Amsterdam zijn deze nieuwe ontwikkelingen het best zichtbaar in de front-office, waar de medewerkers direct contact met de klanten hebben. De balies en werkplekken zijn hier volledig flexibel en onafhankelijk van een specifieke medewerker ontwikkeld. Elke werkplek, of het nu de loungebank, de spreekkamer, de grote overlegtafel of de sta-bbalie is, heeft de voorzieningen voor elk type medewerker en elk type gesprek. De dienstverleners kunnen dus overal werken. Het grote voordeel hiervan is dat er bij aanpassingen in het service aanbod geen verbouwing of aanpassingen van de balies nodig zijn. Door de ontwikkeling van deze flexibele balie kon het aantal balies met een derde worden teruggebracht ten opzichte van de oude situatie. Ook kunnen de diensten van de Bestuursdienst, die op dit moment gerealiseerd worden, moeiteloos geïntegreerd worden in dit nieuwe concept. De publieksbalies van Stadsdeel centrum liggen aan weerzijde van de binnenstraat waardoor een bezoeker het gebouw betreedt. Deze ligging zorgt er voor dat er een opsplitsing is tussen de plaats van de receptie en het Waterlooplein gedeelte, waarbij het rood oplichtende receptiehuis letterlijk als een baken voor de bezoeker dient. Naast het rood van de receptie zijn ook de hergebruikte felgele zeecontainers met spreekkamers en toiletten een goed herkenbaar oriëntatiepunt. De afstand tot de receptie leidt hierbij tot een natuurlijke verdeling van dienstverlening van langere duur en op afspraak (aan de overkant van de straat) en dienstverlening van korte duur (in de buurt van de receptie en wachtgebied). De langere, complexere contacten op afspraak gebeuren grotendeels zittend, terwijl de kortere contacten merendeels aan sta-balies plaats vinden. Het kenniswerkersdomein: de kantoorverdiepingen Voor kenniswerkers is al langer aandacht binnen HNW. Vanaf 2000 zette de nieuwe technologie een enorme stap vooruit, waardoor het werken en het communiceren los van de fysieke werkplek en het kantoorgebouw steeds eenvoudiger werd. Dit leidde bij kenniswerkers tot meer vrijheid en versnelde de onderlinge interactie. HNW voor kenniswerkers is gericht op ontmoeten, synergie en een grotere actieradius. De kantoorvloeren van het nieuwe interieur van Stadhuis Amsterdam kenmerken zich door een duidelijk onderscheid tussen de open en de besloten zone. De begrenzing hiertussen wordt gevormd door de onafgewerkte betonblokkenwand van de vroegere gangzone grotendeels te

16

17 handhaven. Hierin zijn met behulp van ruwe zaagsneden verdiepingshoge sleuven zijn gemaakt, die, afhankelijk van de ruimte erachter, open zijn gelaten of gevuld met glas of met een deur. Deze ruige wand is hierdoor transparanter geworden waardoor het daglicht dieper de kantoorvloer op komt, terwijl de erachter gelegen zone ruimte voor concentratie en vergaderen biedt. Hiertegenover ligt de open zone aan de Waterloopleinkant waar alle wanden zijn weggehaald en waar alles is gericht op samenwerken. Er is een diversiteit aan werkplekopstellingen, uiteraard flexibel, waaruit gekozen kan worden. Behalve dat er gevraagd werd naar meer openheid en flexibiliteit, was ook meer ruimte voor ontmoeten een belangrijk ontwerpuitgangspunt. De Plaza op de eerste verdieping is de ontmoetingsplek geworden binnen de organisatie en tevens de plaats waar externen in contact worden gebracht met de medewerkers. De inrichting van deze plek moet een gevoel oproepen van dynamiek en actie, van een sfeer waarin alles kan en waarin men de blik op de toekomst richt. Ook in de middenzone van de kantoorverdiepingen liggen ontmoetingsplekken, extra geaccentueerd door de stevige kolommen en de toegevoegde structuur van balken en tussenliggende felgekleurde plafondvlakken. Daarnaast zijn er verspreid door het hele gebouw nog een breed scala aan overige ontmoetingsplekken te vinden: loungeplekken, de leestafel, de bibliotheek en een aantal stiltewerkplekken. Materialisatie en identiteit: ruig, urbaan en functioneel Kiezen voor tijdelijkheid betekent ook het accepteren van duidelijke ontwerpkeuzes en het omarmen van (budgettaire en tijds-) beperkingen. Fokkema heeft geen tijd verloren met nadenken over grote ingrepen zoals het vervangen van de natuursteenvloer en het plafond bij het Stadsloket, in de regel toch de beeldbepalende ingrepen. In plaats daarvan is alle energie ingezet voor het zoeken naar nieuwe oplossingen om de uitstraling ervan te beïnvloeden. Strepen, pijlen en zebrapaden geven de chique vloer een nieuwe kwaliteit. De tijdelijke en ruige eigenschappen van de containerwanden komen extra tot hun recht in contrast met het marmer. Ook op de kantoorverdiepingen zijn de grootste ingrepen vermeden om ruimte

18

19 in het budget te krijgen om de werkplekken zo optimaal mogelijk te maken. Er zijn nauwelijks nieuwe wanden geplaatst en ook de bestaande houten plafonds zijn zoveel mogelijk gehandhaafd. Ingrepen zijn beperkt tot nieuwe textielplafonds in de middenzone en het maken van ruw uitgezaagde openingen in de bestaande betonstenen wand. gebouwen aangegeven, er zijn graphics over Amsterdam toe gepast, zoals levensgrote tekeningen van Jan Rothuizen en een geabstraheerde kaart van Amsterdam, en de ontmoetingsgebieden zijn aan het uitzicht over de stad te gekoppeld. De vormentaal en materialisatie van het ontwerp is die van ruige urbane tijdelijkheid, felle signaalkleuren onderstrepen deze sfeer. Zo had ieder van de vier trappenhuizen in het oorspronkelijk ontwerp zijn eigen primaire kleur. Het geel en blauw hiervan is doorgezet in de aangrenzende ontmoetingsgebieden in het liftgebied en de middenzone, aangevuld met kanariegele textielplafonds vastgezet met zwarte stretcher-elastieken in de middenzone. Voor het meubilair is gekozen voor eerlijk timmerwerk in multiplex met details als flightcase handgrepen, kratprints als Fragile en Upside down en zichtbare stiksels en layers voor de bekleding. Het vaste meubilair wordt aangevuld met vintage meubilair en designklassiekers afkomstig van markplaats en uit kringloopwinkels. Een van de verdere uitdagingen voor het interieurontwerp was om de relatie met de omringende stad sterker te maken. Amsterdam is immers het werkterrein van de organisatie en daarom een belangrijke factor van hun identiteit. De poging om via binnenstraten stad en Stopera met elkaar te verbinden voldoet niet omdat de routes door het gebouw niet goed aansluiten op het wegennetwerk van de stad en ook de geslotenheid van de Waterlooplein kant vormt een barrière in de relatie met de omringende stad. Hoewel met een interieurontwerp deze structurele problemen niet op te lossen zijn, kunnen er wel verbeteringen aangebracht worden. Zo is de symbiose tussen de binnenwereld van het Stadhuis en de buitenwereld van de metropool Amsterdam voelbaar gemaakt in de verticalen glazen trappenhuizen. In de vloer zijn de windrichting en de naam van belangrijke

20

21 Tenslotte Op weg naar een nieuwe werkelijkheid Er staat ruim 7 miljoen vierkante meter kantoorruimte leeg in Nederland. Naast de economische verspilling is dit ook slecht voor de omgeving waar deze leegstaande gebouwen staan. Er treedt verloedering op als het pand verpaupert door gebrek aan direct onderhoud en het voorzieningenniveau van de buurt daalt omdat er minder bewoners zijn. Tenslotte trekken overgebleven gebruikers op den duur ook weg. explorerende omgeving voor een beperkt budget zullen omarmen. Wij hopen dat het project Stadhuis Amsterdam daarin een voorbeeld kan zijn want uiteindelijk geloven we dat tijdelijkheid de potentie heeft om blijvend te zijn. Toch biedt het hergebruiken van deze leegstaande kantoorpanden ook mogelijkheden, bijvoorbeeld voor startende bedrijven die goedkope werkruimte zoeken of voor bedrijven die nieuwbouw vanwege de crisis nog even willen uitstellen. Ook uit oogpunt van duurzaamheid is het vaak een veel betere keuze dan nieuwbouw. Zeker als met minimale middelen een pand weer geschikt wordt gemaakt voor (tijdelijk) nieuw gebruik. Een voorwaarde voor succesvol hergebruik is echter dat de nieuwe inrichting flexibel is en het ontwerp en materiaalgebruik afgestemd op het tijdelijk karakter van veel van de gebruikers. Een project als Stadhuis Amsterdam laat zien dat een dergelijk project ruimte ook een impuls kan zijn voor het ontwerp. De architect, de opdrachtgever en de adviseur worden uitgedaagd om anders naar bestaande afwerkingen te kijken en binnen kleinere marges te zoeken naar datgene wat een nieuwe impuls kan geven aan de beleving. Alle oorspronkelijke, soms stoffig geworden, kwaliteiten kunnen in een nieuw ontwerp opnieuw benadrukt worden en eerder verborgen gebleven kwaliteiten die tot bloei komen. Daarnaast hebben wij als betrokken partijen door dit project zicht gekregen op een nieuwe soort opgave. Wij denken dat in deze economisch zware tijden steeds meer overheden en organisaties de combinatie van een

22

23 Bijlage De verschillende spelers Titia van den Berg (Identity Consult): Van den Berg is al sinds 1996 als adviseur betrokken bij het ontwikkelen van nieuwe werkplekconcepten voor organisaties en houdt zich daarnaast intensief bezig met nieuwe ontwikkelingen binnen onze maatschappij op het gebied van organisaties en werk. Ze werkt vaak nauw samen met ontwerpers om zo tegelijk de organisatorische en de ruimtelijke aspecten en de samenhang daartussen in de haalbaarheidsstudie in kaart te brengen. Laura Atsma: Partner en projectarchitect bij Fokkema & Partners Architecten Twan Steeghs: Projectleider bij Fokkema & Partners Architecten Mirjam Otten: Directeur Directie Communicatie Bestuursdienst Amsterdam Annemieke Bult: Hoofd Interne Zaken Stadsdeel Centrum

24 Fokkema & Partners Architecten BV Phoenixstraat 49 B 2611 AL Delft T ir. Laura Atsma ir. Diederik Fokkema ir. Marieke van Schaaijk

Stadhuis Amsterdam. Tijdelijkheid als vitalisator

Stadhuis Amsterdam. Tijdelijkheid als vitalisator Stadhuis Amsterdam Tijdelijkheid als vitalisator Inleiding Begin 2012 werd het verbouwde deel van Stadhuis Amsterdam weer in gebruik genomen. Het ontwerp is opvallend anders dan dat van het gemiddelde

Nadere informatie

Stadsdeel Nieuw-West, Amsterdam. Licht en lucht in het Tuinstadhuis

Stadsdeel Nieuw-West, Amsterdam. Licht en lucht in het Tuinstadhuis Stadsdeel Nieuw-West, Amsterdam Licht en lucht in het Tuinstadhuis Het Tuinstadhuis In het Tuinstadhuis, een naoorlogs kantoorgebouw aan het Plein 40-45, brengt Fokkema & Partners voor het Amsterdamse

Nadere informatie

DE ALLIANTIE AMSTERDAM

DE ALLIANTIE AMSTERDAM interieur DE ALLIANTIE AMSTERDAM 30/08/2013 INZENDING arc13 next architects NEXT ARCHITECTS / de alliantie amsterdam / 30-08-2013 vooraf transformatie Het recent getransformeerde Huygens Dok vormt samen

Nadere informatie

UNILEVER BRAND HUB EUROPE Rotterdam. werk in uitvoering MAKE IT COME TO LIFE

UNILEVER BRAND HUB EUROPE Rotterdam. werk in uitvoering MAKE IT COME TO LIFE UNILEVER BRAND HUB EUROPE Rotterdam werk in uitvoering MAKE IT COME TO LIFE Unilever Brand Hub Europe, Rotterdam Opgave / opdracht Eind 2012 heeft Unilever besloten om alle Europese Category Marketing

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

interieur 3e verdieping gebouw H

interieur 3e verdieping gebouw H Erasmus Universiteit Rotterdam interieur 3e verdieping gebouw H jefvandenputte architectuur 1 2 opgave De opgave heeft betrekking op de 3e verdieping van gebouw H van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Nadere informatie

Vopak EMEA Rotterdam

Vopak EMEA Rotterdam Vopak EMEA Rotterdam Vopak EMEA, Rotterdam Inleiding Het kantoor van Vopak Emea, de Midden Oosten tak van Vopak, ligt op de 9de verdieping van de Westerlaantoren aan de rand van het Rotterdamse scheepvaartkwartier,

Nadere informatie

inzending ARC15 Interieur Award Waal Vlaardingen

inzending ARC15 Interieur Award Waal Vlaardingen Waal Vlaardingen Opdrachtgever Waal, Vlaardingen Adres Schiedamsedijk 22, Vlaardingen Opgave herontwikkeling kantoorgebouw: interieur Ontwerp Van Ouwerkerk Architecten, Rotterdam Projectarchitect Arnold

Nadere informatie

EEN NIEUW STADHUIS VOOR ALLE WEERTENAREN

EEN NIEUW STADHUIS VOOR ALLE WEERTENAREN EEN NIEUW STADHUIS VOOR ALLE WEERTENAREN BURGEMEESTER JOS HEIJMANS Trots op ons nieuwe stadhuis Onze mooie stad Weert heeft een prachtig nieuw stadhuis. Daar zijn we trots op. De gemeente raad koos na

Nadere informatie

Inspirerende werkplekken. In opdracht van diverse opdrachtgevers

Inspirerende werkplekken. In opdracht van diverse opdrachtgevers In opdracht van diverse opdrachtgevers 1/5 M3H heeft diverse kantoor interieurs verbouwd. Vaak bestaat het ontwerpconcept uit werkplekken rondom een bijzonder meubel met een opvallende uitstraling. In

Nadere informatie

Reddingmuseum Dorus Rijkers

Reddingmuseum Dorus Rijkers Reddingmuseum Dorus Rijkers adres: Willemsoord 60G, Den Helder oplevering: september 2015 ontwerper: temp. contactpersoon: Maarten van Tuijl adres: Baarsjesweg 224, Amsterdam m: 06-45182968, info@temparchitecture.com

Nadere informatie

(designed by) Erick van Egeraat Erasmus University College ARC14 Interieur

(designed by) Erick van Egeraat Erasmus University College ARC14 Interieur (designed by) Erick van Egeraat Erasmus University College ARC14 Interieur (Designed by) Erick van Egeraat kreeg in 2010 de opdracht voor de renovatie, restauratie en transformatie van de voormalige stadsbibliotheek

Nadere informatie

Schouwburg de Kampanje Den Helder

Schouwburg de Kampanje Den Helder Schouwburg de Kampanje Den Helder van Dongen Koschuch Architects and Planners Inzending Arie Keppler Prijs 016 SCHOUWBURG DE KAMPANJE DEN HELDER INTRODUCTIE EEN MARITIEM ENSEMBLE Schouwburg De Kampanje

Nadere informatie

BUREAUPRESENTATIE BUREAUPRESENTATIE 2015

BUREAUPRESENTATIE BUREAUPRESENTATIE 2015 BUREAUPRESENTATIE INHOUD 1. WIE IS MARGREET VAN DER HOEVEN ARCHITECTEN... 2. WERKWIJZE... 3. VISIE... 2. REFERENTIESLIJST... 2. REFERENTIES... 3. WAAROM MARGREET VAN DER HOEVEN ARCHITECTEN... WIE IS MARGREET

Nadere informatie

Bèta Sciences & Technology Zuyd Hogeschool

Bèta Sciences & Technology Zuyd Hogeschool wonderful day design architectuur met de focus op interieurontwerp Bèta Sciences & Technology Zuyd Hogeschool Het nieuwe werken en het nieuwe onderwijs Het onderwijs verandert, de huisvesting verandert

Nadere informatie

!pet projectinrichters. binnenkomer. enexis den bosch

!pet projectinrichters. binnenkomer. enexis den bosch !pet projectinrichters binnenkomer enexis den bosch Het Nieuwe Werken... Het centrale kantoor van Enexis staat aan het Paleis Kwartier in Den Bosch. In het nieuwe onderkomen werkt Enexis volgens het principe

Nadere informatie

Avans Hogeschool. Breda

Avans Hogeschool. Breda Avans Hogeschool Breda Avans Hogeschool Breda Situatie Renovatie en nieuwbouw Het project betreft een complete renovatie en omvangrijke nieuwbouw van de Avans Hogeschool te Breda. Met de nieuwbouw wordt

Nadere informatie

verbindende 30 architectenweb Foto s: Rick Geenjaar/Procore

verbindende 30 architectenweb Foto s: Rick Geenjaar/Procore De verbindende Het Nieuwe Werken is voor architect Willem Heyligers alweer een gepasseerd station, liever spreekt hij over het werken van nu. Het open kantoor met flexplekken, zoals dat twintig jaar geleden

Nadere informatie

Portfolio. Architectenmarkt Capelle aan den IJssel

Portfolio. Architectenmarkt Capelle aan den IJssel Portfolio Architectenmarkt Capelle aan den IJssel Kavelwoning.nl de website met moderne zelfbouw woningen voor particulieren Kavelwoning.nl is opgezet door met als doel om het woningaanbod voor particulieren

Nadere informatie

Avans Hogeschool Breda

Avans Hogeschool Breda Avans Hogeschool Breda Avans Hogeschool Breda Situatie Renovatie en nieuwbouw Het project betreft een complete renovatie en omvangrijke nieuwbouw van de Avans Hogeschool te Breda. Met de nieuwbouw wordt

Nadere informatie

business center COEN randi van gerve interieurarchitect bni

business center COEN randi van gerve interieurarchitect bni business center COEN randi van gerve interieurarchitect bni business center coen randi van gerve interieurarchitect bni 0642382432 randi@vangerve.nl iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii DIRECT

Nadere informatie

Meijendel Wassenaar. Renovatie Bezoekerscentrum Nieuwbouw Paardenstal

Meijendel Wassenaar. Renovatie Bezoekerscentrum Nieuwbouw Paardenstal Meijendel Wassenaar Renovatie Bezoekerscentrum Nieuwbouw Paardenstal Inleiding In de duinen bij Wassenaar ligt duinboerderij Meijendel. Begin negentiende eeuw werd landbouw gepleegd in de duinen en zijn

Nadere informatie

HOOFDKANTOOR PORTAAL UTRECHT

HOOFDKANTOOR PORTAAL UTRECHT HOOFDKANTOOR PORTAAL UTRECHT OMSCHRIJVING PROJECT PORTAAL Samenvatting Het hoofdkantoor van woningcorporatie Portaal is een uitstekend voorbeeld van hoe een verouderd kantoorgebouw gerevitaliseerd is tot

Nadere informatie

STUDIO HELDERGROEN HAARLEM

STUDIO HELDERGROEN HAARLEM STUDIO HELDERGROEN HAARLEM titel opdrachtgever ontwerpteam programma oplevering Studio Heldergroen Droste silo Haarlem Heldergroen Eerlijke Communicatie Zecc Architecten, Heldergroen, Vrolijk Multifunctionele

Nadere informatie

Quion Capelle a/d IJssel

Quion Capelle a/d IJssel Quion Capelle a/d IJssel Hoofdkantoor Quion Capelle a/d IJssel Situatie Locatie Fascinatio, Capelle a/d IJssel Quion is een financiële dienstverlener, die zich toelegt op de verwerking van woninghypotheken.

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken 111

Het Nieuwe Werken 111 Het Nieuwe Werken 111 Inleiding Het Nieuwe Werken De laatste jaren heeft Het Nieuwe Werken zich sterk ontwikkeld en veel bekendheid gekregen. Maatschappelijke ontwikkelingen als files, de balans tussen

Nadere informatie

Kantoor Waterschap Scheldestromen

Kantoor Waterschap Scheldestromen Schets Ontwerp Inhoudsopgave 2 inhoudsopgave 2 opdrachtomschrijving 3 analyse interieur 4 concept 5 vlekkenplannen indeling 6 vlekkenplannen indeling 7 vlekkenplannen indeling 8 vlekkenplannen indeling

Nadere informatie

SOM= Effectief en plezierig werken

SOM= Effectief en plezierig werken SOM= Effectief en plezierig werken 1 VRAGEN AAN U: Wordt in uw organisatie de werkplek effectief gebruikt? Zitten de collega s met een glimlach achter hun bureau? Vindt er bij u veel samenwerking tussen

Nadere informatie

urban village concept voor (tijdelijke) huisvesting in leegstaand vastgoed

urban village concept voor (tijdelijke) huisvesting in leegstaand vastgoed urban village concept voor (tijdelijke) huisvesting in leegstaand vastgoed urban village een introductie Steden zijn dynamisch, veranderen continue. Ze passen zich constant aan nieuwe wensen en eisen aan.

Nadere informatie

Hofman Dujardin Architecten. Hofman Dujardin Architecten BarentsKrans

Hofman Dujardin Architecten. Hofman Dujardin Architecten BarentsKrans Hofman Dujardin Architecten BarentsKrans Receptie balie in ontmoetingsgebied Atrium met bibliotheek Nieuw huis voor gerenommeerd advocaten- en notariskantoor Het gebouw stamt uit 1950 en heeft een vloeroppervlak

Nadere informatie

Nieuw leven voor wederopbouwicoon

Nieuw leven voor wederopbouwicoon Nieuw leven voor wederopbouwicoon Een respectvolle verbouwing maakte van De Melkfabriek in Hilversum een dynamisch complex waar werken, wonen en leren samenkomen. Ex Interiors veranderde de holle fabriekshal

Nadere informatie

FARALDA KRAAN HOTEL NDSM Amsterdam

FARALDA KRAAN HOTEL NDSM Amsterdam FARALDA KRAAN HOTEL NDSM Amsterdam Visie Document 17.01.2013 IAA Architecten Architectonisch concept Faralda kraan De Faraldakraan maakt na de verbouwing een belangrijk deel uit van het nieuwe levendige

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken (HNW)

Het Nieuwe Werken (HNW) Het Nieuwe Werken: Hype of realiteit? Antwerpen, 14 juni 2012 www.creando.be Het Nieuwe Werken (HNW) Het Nieuwe Werken (HNW) is een visie waarbij recente ontwikkelingen in de informatietechnologie als

Nadere informatie

Saxion Hogeschool Enschede

Saxion Hogeschool Enschede De nieuwbouw voor Saxion op de locatie van het gesloopte Natuurhistorisch Museum, vormt de laatste schakel in de stadscampus voor de Hogeschool Saxion. Deze locatie is een van de mooiste van, langs een

Nadere informatie

werk en onderzoek op niveau

werk en onderzoek op niveau ERIBA Groningen werk en onderzoek op niveau Project ERIBA Locatie Groningen Opdrachtgever UMCG/ Rijksuniversiteit Groningen Functioneel/ Ruimtelijk PvE ICS adviseurs Het ERIBA-gebouw markeert de eerste

Nadere informatie

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor De opleiding interior design & Styling - hbo bachelor Mensen zien hun omgeving steeds meer als een verlengstuk van hun persoonlijkheid.

Nadere informatie

ARC15 INTERIEUR AWARD DSM MATERIALEN CENTRUM

ARC15 INTERIEUR AWARD DSM MATERIALEN CENTRUM ARC15 INTERIEUR AWARD DSM MATERIALEN CENTRUM DSM MATERIALEN CENTRUM Onderzoeksgebouw met testlaboratoria, kantoren en een hal voor opschalingsfaciliteiten. Geleen, Nederland BVO: 20.119 m2 Oplevering:

Nadere informatie

Leiderschap in Het Nieuwe Werken bij SNS REAAL. Manja Jongsma Januari 2012

Leiderschap in Het Nieuwe Werken bij SNS REAAL. Manja Jongsma Januari 2012 Leiderschap in Het Nieuwe Werken bij SNS REAAL Manja Jongsma Januari 2012 99 Agenda Presentatie HNW bij SNS REAAL Doelen Heden versus toekomst Leiding geven binnen HNW Onderscheidende aspecten Resultaten

Nadere informatie

Ruimtelijke Onderbouwing Jaarbeurs Utrecht Entree Oost

Ruimtelijke Onderbouwing Jaarbeurs Utrecht Entree Oost JaarbeursUtrecht Ruimtelijke Onderbouwing Jaarbeurs Utrecht Entree Oost datum 25 juli 2012 betreft Ruimtelijke Onderbouwing Jaarbeurs Utrecht Entree Oost (artikel 3.2 lid a en lid b van de Ministeriele

Nadere informatie

De Veilige Veste. Architectuur Transformatie van kantoorgebouwen 115 AWM 50. 1 kamer 2 gemeenschappelijke ruimte 3 trappenhuis 4 patio

De Veilige Veste. Architectuur Transformatie van kantoorgebouwen 115 AWM 50. 1 kamer 2 gemeenschappelijke ruimte 3 trappenhuis 4 patio 114 AWM 50 Van kantoor naar... Kinderdagverblijf, hotel, school, zorgvoorziening, studentenwoningen of reguliere woningen. In leegstaande kantoorgebouwen zijn allerlei andere programma s onder te brengen.

Nadere informatie

EUROPOL HOOFDKANTOOR DEN HAAG

EUROPOL HOOFDKANTOOR DEN HAAG EUROPOL HOOFDKANTOOR DEN HAAG OMSCHRIJVING PROJECT EUROPOL Het Europol Hoofdkantoor is gelegen aan het World Forum gebied en onderdeel van de Haagse internationale zone. Het gebouw bestaat uit een conferentiecentrum,

Nadere informatie

Ontmoeten Concentreren Communiceren Faciliteren

Ontmoeten Concentreren Communiceren Faciliteren Ontmoeten Concentreren Communiceren Faciliteren Waterschap Rivierenland heeft niet zomaar een nieuw kantoorgebouw. Naast de fraaie architectuur en de duurzame bouw is het interieur precies toegesneden

Nadere informatie

PROJECTDOCUMENTATIE DAAF GELUKSCHOOL, HAARLEM

PROJECTDOCUMENTATIE DAAF GELUKSCHOOL, HAARLEM PROJECTDOCUMENTATIE DAAF GELUKSCHOOL, HAARLEM Projectgegevens Naam project: Daaf Gelukschool Locatie: Albert Verweylaan 2, Haarlem Programma: VMBO-school met twee gymzalen Opdrachtgever: Dunamare Onderwijsgroep,

Nadere informatie

Minder verhuisbewegingen wordt ook gewenst door de directeuren en medewerkers, maar de

Minder verhuisbewegingen wordt ook gewenst door de directeuren en medewerkers, maar de Renovatie en innovatie? Een onderzoek naar het gebruik en de beleving van twee Haagse locaties van het ministerie van LNV Auteurs: M. Maarleveld, D.J.M. van der Voordt Center for People and Buildings Samenvatting

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Ambtelijke huisvesting is onvermijdelijk onderdeel van het ambtelijke apparaat.

b Onvermijdelijk Ambtelijke huisvesting is onvermijdelijk onderdeel van het ambtelijke apparaat. gemeente Eindhoven Inboeknummer 14bst00096 Beslisdatum B&W 28 januari 2014 Dossiernummer 14.05.451 Raadsvoorstel Ambtelijke huisvesting lange termijn vanaf 2020 Inleiding In juni 2012 heeft de raad besloten

Nadere informatie

DE APPEL ARTS CENTRE. Amsterdam, 2009-2012 Kunstcentrum voor hedendaagse kunst

DE APPEL ARTS CENTRE. Amsterdam, 2009-2012 Kunstcentrum voor hedendaagse kunst Amsterdam, 2009-2012 Kunstcentrum voor hedendaagse kunst In 2008 benaderde De Appel denieuwegeneratie, om mee te denken over mogelijk nieuwe locaties voor het kunstcentrum. Uiteindelijk is de keuze gevallen

Nadere informatie

Lensvelt de Architect Interieurprijs 2006 / Hanzesociëteit, Groningen. Hanzesociëteit, Groningen

Lensvelt de Architect Interieurprijs 2006 / Hanzesociëteit, Groningen. Hanzesociëteit, Groningen Lensvelt de Architect Interieurprijs 006 / Hanzesociëteit, Groningen Hanzesociëteit, Groningen Lensvelt de Architect Interieurprijs 006 / Hanzesociëteit, Groningen Projectinformatie Hanzesociëteit Locatie

Nadere informatie

MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIE HANDEL

MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIE HANDEL MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIE HANDEL basisschool + dorpshuis + bibliotheek + kinderopvang + jeugd onze lieve vrouwestraat handel nl ontwerp januari 2012 - oplevering december 2014 Dorpshuis MULTIFUNCTIONELE

Nadere informatie

Vergadering Deelraad. Voordracht 2011/INT/558

Vergadering Deelraad. Voordracht 2011/INT/558 Bezoekadres Pieter Calandlaan 1 1065 KH Amsterdam Postbus 2003 1000 CA Amsterdam Telefoon 14 020 Fax 020 253 6009 www.nieuwwest.amsterdam.nl Vergadering Deelraad Datum Reg.nr./DECOS nr. Onderwerp Besluit

Nadere informatie

Nieuwe strategie dienstverlening De Reis van de Eindhovense inwoner en ondernemer. Presentatie Commissie A-avond 8 september 2015

Nieuwe strategie dienstverlening De Reis van de Eindhovense inwoner en ondernemer. Presentatie Commissie A-avond 8 september 2015 Nieuwe strategie dienstverlening De Reis van de Eindhovense inwoner en ondernemer Presentatie Commissie A-avond 8 september 2015 Hoe doen we het nu? 2 14 040 Eindhovenaar 3 Waarom een nieuwe strategie?

Nadere informatie

lengkeek Dorpstraatpanden Lengkeek gebouw Dorpstraatpanden Lengkeek gebouw Lengkeek gebouw nieuwbouw Lengkeek gebouw nieuwbouw Oude raadhuis

lengkeek Dorpstraatpanden Lengkeek gebouw Dorpstraatpanden Lengkeek gebouw Lengkeek gebouw nieuwbouw Lengkeek gebouw nieuwbouw Oude raadhuis GEMEENTEHUIS ZEIST patch-kast 0 1 2 3 4 5 (m) 0 1 2 3 4 5 (m) Dorpstraatpanden Lengkeek gebouw Dorpstraatpanden Lengkeek gebouw Lengkeek gebouw nieuwbouw lengkeek Lengkeek gebouw nieuwbouw Oude raadhuis

Nadere informatie

!pet projectinrichters. binnenkomer. unigarant hoogeveen

!pet projectinrichters. binnenkomer. unigarant hoogeveen binnenkomer unigarant hoogeveen aanmeren... de ontvangstbalie is als een eiland in de hal geplaatst - de ruimte faciliteert zo een ontmoeting op basis van gelijkwaardigheid. uitgangspunt bij unigarant

Nadere informatie

verbouwing RvB KPN, Den Haag

verbouwing RvB KPN, Den Haag verbouwing RvB KPN, Den Haag situatie voor verbouwing Reorganisatie In april 011 is Eelco Blok benoemd tot nieuwe topman van KPN. Direct bij de start als CEO kondigde hij een grote reorganisatie van KPN

Nadere informatie

MASTERPLAN RIJKSMUSEUM AMSTERDAM

MASTERPLAN RIJKSMUSEUM AMSTERDAM MASTERPLAN RIJKSMUSEUM AMSTERDAM Architect prof. ir. Hans Ruijssenaars Opdrachtgever Rijksgebouwendienst Opdracht 1995 Werknummer 9500 6 mei 1995 Het Rijksmuseum is een belangwekkend instituut. Aan de

Nadere informatie

Shoebaloo Koningsplein

Shoebaloo Koningsplein Shoebaloo Koningsplein Shoebaloo Koningsplein Shoebaloo is bekend van de high-end designer schoenen en accessoires, en heeft diverse locaties in Amsterdam en Nederland. De dames flagship store van Shoebaloo

Nadere informatie

Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl

Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl Ziekenhuizen bevinden zich in roerige tijden. De uitdaging voor ziekenhuizen is hoe op langere termijn kwalitatief hoogwaardige en doelmatige zorg te kunnen blijven bieden

Nadere informatie

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig Privaat vastgoed Optimaal renderend en toekomstbestendig Duurzaam huisvesten Royal HaskoningDHV is sinds jaar en dag een betrouwbare partner in commercieel vastgoed. Als adviseurs hebben wij mede het aanzicht

Nadere informatie

NIEUW ADMINISTRATIEF CENTRUM WILLEBROEK. Willebroek, België. Periode: 2009-2012. BRUT architecture and urban design. Stabiliteitsingenieur:

NIEUW ADMINISTRATIEF CENTRUM WILLEBROEK. Willebroek, België. Periode: 2009-2012. BRUT architecture and urban design. Stabiliteitsingenieur: NIEUW ADMINISTRATIEF CENTRUM WILLEBROEK Type opdracht: Offertevraag Locatie: Willebroek, België Oppervlakte: 5.000 m² bruto Bouwkost: 7.000.000 excl BTW Periode: 2009-2012 Opdrachtgever: Architect: Projectondersteuning:

Nadere informatie

ABTB-Gebouw. Project S4 ABTB-Gebouw Doetinchem 11-06-2012. Begeleiders: Ton v/d Zanden Arno Pronk. Stefan Kramer 0750219

ABTB-Gebouw. Project S4 ABTB-Gebouw Doetinchem 11-06-2012. Begeleiders: Ton v/d Zanden Arno Pronk. Stefan Kramer 0750219 ABTB-Gebouw Project S4 ABTB-Gebouw Doetinchem 11-06-2012 Begeleiders: Ton v/d Zanden Arno Pronk 1 Inhoudsopgave: Inleiding 3 Stedenbouwkundig plan 4 Concept ontwikkeling 5 Renderingen 9 Technische Uitwerking

Nadere informatie

Nieuwe Park Rozenburgschool Rotterdam [NL] KCAP Architects&Planners

Nieuwe Park Rozenburgschool Rotterdam [NL] KCAP Architects&Planners [NL] KCAP Architects&Planners Nieuwe Park Rozenburgschool, Rotterdam De Nieuwe Park Rozenburgschool is een gemengde buurtschool in de Rotterdamse wijk Kralingen-Crooswijk. De leerlingen vormen een juiste

Nadere informatie

Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd

Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd De stad Rotterdam is onlosmakelijk met zijn haven verbonden. De geschiedenis leert dat met de groei van de stad de haven activiteit even zo meegroeit.

Nadere informatie

HOLLANDSE NIEUWE 21 INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS. hollandse-nieuwe.com

HOLLANDSE NIEUWE 21 INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS. hollandse-nieuwe.com INTERIEURARCHITECTEN EN PROJECTMANAGERS We zijn 21 jaar onderweg! Nog steeds kan het beter, slimmer, anders. Vandaar ook geen retrospectief maar een korte update van het nu en wat ons morgen gaat brengen.

Nadere informatie

Het nieuwe werken. gedragsverandering is de succesfactor

Het nieuwe werken. gedragsverandering is de succesfactor Het nieuwe werken gedragsverandering is de succesfactor Kees Froeling, Bart Atema Overheidsorganisaties willen een aantrekkelijke werkgever zijn, nu en in de toekomst. Daarbij hoort een virtuele werkomgeving

Nadere informatie

vooral ook het management en HRM bij betrokken hoog op de agenda, omdat ze op zoek zijn

vooral ook het management en HRM bij betrokken hoog op de agenda, omdat ze op zoek zijn goed werken Ons nieuwe kantoor wordt een inspirerende ontmoetingsplek, waarbij we tijden plaatsonafhankelijk werken Klaas Bakker, Manager Facilities en Real Estate TenneT TSO B.V. Het nieuwe werken start

Nadere informatie

Museum De fundatie zwolle

Museum De fundatie zwolle 2013 Museum De fundatie zwolle Hal 13a Den Eikenhorst, Esch postbus 2126 nl-5260 cc Vught t +31 [0]411 601618 info@biermanhenket.nl www.biermanhenket.nl BiermanHenketarchitecten Ontwerp 2010 Oplevering

Nadere informatie

Ergonomie in een vernieuwde kantooromgeving

Ergonomie in een vernieuwde kantooromgeving Ergonomie in een vernieuwde kantooromgeving freddy Willems www..be Drie thema s Flexplek, Het Nieuwe Werken en thuiswerken Het landschapskantoor 1 1 Flexplek, HNW en thuis werken Standpunten - geschiedenis

Nadere informatie

BOUWONDERNEMING. Eindeloze mogelijkheden van bouwen

BOUWONDERNEMING. Eindeloze mogelijkheden van bouwen BOUWONDERNEMING Eindeloze mogelijkheden van bouwen Met ons kunt u iedere uitdaging aan Inleiding 5 Nieuwbouw 6 Verbouw 9 Badkamers 20 Bedrijven 27 Onderhoud 40 Begeleiding, kwaliteit en oog voor detail

Nadere informatie

Afsluiting TIM 2. Woord van welkom. Doel van de avond. Programma. Afsluiting. presenteren van klankborden over

Afsluiting TIM 2. Woord van welkom. Doel van de avond. Programma. Afsluiting. presenteren van klankborden over Afsluiting TIM 2 Woord van welkom Doel van de avond presenteren van klankborden over Programma Afsluiting TIM 2 Eindpresentatie Visie op de regio Eindhoven Programma Doelstelling van de eindpresentatie

Nadere informatie

M3H Werkwijzer Het bouwen

M3H Werkwijzer Het bouwen M3H Werkwijzer Het bouwen 1/7 Het bouwen M3H ontwerpt en bouwt al zeventien jaar in opdracht van woningcorporaties, ontwikkelende partijen en particulieren. M3H ontwerpt en begeleidt het gehele ontwerp-

Nadere informatie

De mobiele werknemer. Mobiel werken in 2015-2020. Januari 2015, Rotterdam. Officebooking 2015 1

De mobiele werknemer. Mobiel werken in 2015-2020. Januari 2015, Rotterdam. Officebooking 2015 1 De mobiele werknemer Mobiel werken in 2015-2020 Januari 2015, Rotterdam Officebooking 2015 1 De mobiele werknemer In 2020 werkt 60% van de Nederlandse werknemers niet meer op een vaste plek: een eigen

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Huisvesting gemeente Boxtel

Huisvesting gemeente Boxtel Agenda 1) Inleiding 2) Aanleiding 3) Begrippen en demarcatie 4) Scenario s 5) Advies Agenda 1) Inleiding De Twee Snoeken Gemeentehuizen 2) Aanleiding 3) Begrippen en demarcatie 4) Scenario s 5) Advies

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

Bereikbaar voor iedereen

Bereikbaar voor iedereen Parkeergarage onder gebouw Station Bijlmer ArenA - 5 min. Schiphol - 15 min. www.dianavesta.nl Bereikbaar voor iedereen Inhoudsopgave Masterplan en Diana & Vesta 1 Bijzonder aanzicht 2 Groots en persoonlijk

Nadere informatie

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014 1 Kosten, bereikbaarheid, aantal parkeerplaatsen en het imago van het bedrijf zijn veelal de factoren die vastgoedbeslissers bij de keuze voor een kantoorpand meenemen en het zijn allemaal factoren die

Nadere informatie

!pet projectinrichters. binnenkomer. achmea zwolle

!pet projectinrichters. binnenkomer. achmea zwolle binnenkomer achmea zwolle ik zie je in de hal... met loose furniture, meubilair in de vrije ruimte van het gebouw, is het mogelijk je van de omgeving af te zonderen om even met elkaar te overleggen zonder

Nadere informatie

Marijn Emanuel van RAU architecten Amsterdam

Marijn Emanuel van RAU architecten Amsterdam Marijn Emanuel van RAU architecten Amsterdam ALGEMENE TEKSTEN Het Revius wordt beleefd als een warme school, waar je thuis bent als leerling en leraar. De gemeenschappelijke activiteiten spelen zich centraal

Nadere informatie

Villa s Kleine Rieteiland. van den Oever, Zaaijer & Partners architecten, Amsterdam IJBURG

Villa s Kleine Rieteiland. van den Oever, Zaaijer & Partners architecten, Amsterdam IJBURG Villa s Kleine Rieteiland van den Oever, Zaaijer & Partners architecten, Amsterdam IJBURG Inleiding Zo rond de kerst van 1999 las ik in de NRC dat er een nieuw eiland in de maak was. Het heette het Kleine

Nadere informatie

ESSENHOF DORDReCHT A09123.00

ESSENHOF DORDReCHT A09123.00 nieuwbouw en renovatie ESSENHOF DORDReCHT Sinds het begin van deze eeuw geniet het oudste gedeelte van de gemeentelijke begraafplaats Essenhof bescherming als rijksmonument. Bij het betreden van de huidige

Nadere informatie

Oude locaties. inspireren tot nieuwe ideeën. Vestigingsplaats voor creatief ondernemen

Oude locaties. inspireren tot nieuwe ideeën. Vestigingsplaats voor creatief ondernemen Oude locaties inspireren tot nieuwe ideeën Vestigingsplaats voor creatief ondernemen Oude locaties NDSM Hans Brons (RoVorm) Minervahaven wijdse blik over het CS Amsterda schepen en kades Westergasfabriek

Nadere informatie

TRANSFORMATIE KANTOOR ZAYAZ S-HERTOGENBOSCH 2015. BiermanHenketarchitecten

TRANSFORMATIE KANTOOR ZAYAZ S-HERTOGENBOSCH 2015. BiermanHenketarchitecten TRANSFORMATIE KANTOOR ZAYAZ S-HERTOGENBOSCH 2015 BiermanHenketarchitecten Oorspronkelijk ontwerp 1979 Ontwerp transformatie 2014 Oplevering bouwkundig july 2015 Architect Bierman Henket architecten Interieurarchitect

Nadere informatie

Deelgebied 4, Vorchten. 1. Beschrijving bestaande situatie

Deelgebied 4, Vorchten. 1. Beschrijving bestaande situatie Deelgebied 4, Vorchten 1. Beschrijving bestaande situatie der tijden zijn aanbouwen gerealiseerd, soms opvallend qua massa maar zodanig rekening houdend met de locatie en zichten dat zij geen afbreuk doen

Nadere informatie

Interieur gemeentekantoren De Rotterdam

Interieur gemeentekantoren De Rotterdam Interieur gemeentekantoren De Rotterdam Interieur gemeentekantoren De Rotterdam Het ontwerp voorziet in een interieur dat een vertikale stad reflecteert die verbindingen legt tussen stedelijke knooppunten

Nadere informatie

100% 90% winnaar. Dutch Health Tec Academy, Utrecht. Voor minder dan de helft van de nieuwbouwprijs, mooi onderwijsgebouw neergezet

100% 90% winnaar. Dutch Health Tec Academy, Utrecht. Voor minder dan de helft van de nieuwbouwprijs, mooi onderwijsgebouw neergezet Dutch Health Tec Academy, Utrecht 100% transformatie van leegstaande bedrijfshal met kantoor naar onderwijsgebouw en kenniscentrum 90% hergebruik van bestaand casco winnaar van de VGME Award 2011 Voor

Nadere informatie

Projectmatig veranderen in de bank

Projectmatig veranderen in de bank Projectmatig veranderen in de bank Maandag 21 september 2009 Ronald Janssen Implementatiemanager Even geen Prince2... of toch?! Aanpak LPM Materie Houding & Vaardigheden Lokale bankenkennis Project- management

Nadere informatie

zorg voor wonen wonen met zorg

zorg voor wonen wonen met zorg zorg voor wonen wonen met zorg Architectenselectie I renovatie Ruimzicht I 14 oktober 2010 inhoud Over Inbo Ervaring met ouderenzorg Ervaring met renovatie Visie op de opdracht Samenwerking Over Inbo winnaar

Nadere informatie

rust en persoonlijke ruimte op elke werkplek Sound and Vision

rust en persoonlijke ruimte op elke werkplek Sound and Vision Sound and Vision rust en persoonlijke ruimte op elke werkplek Geluidsgolven zetten de lucht in beweging, weerkaatsen, worden versterkt of geabsorbeerd. Het gedrag van geluidsgolven bepaalt de akoestische

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

TRANSFORMATIE CHABOTFLAT SPRANG-CAPELLE

TRANSFORMATIE CHABOTFLAT SPRANG-CAPELLE TRANSFORMATIE CHABOTFLAT SPRANG-CAPELLE van galerijflat naar corridorflat hendrikus chabotstraat sprang-capelle nl ontwerp april 2013 - oplevering november 2014 TRANSFORMATIE CHABOTFLAT SPRANG-CAPELLE

Nadere informatie

lezingen organiseren alsmede huisvesting bieden aan door haar hulp naar in Nederland verblijvende gastdocenten aan de universiteit.

lezingen organiseren alsmede huisvesting bieden aan door haar hulp naar in Nederland verblijvende gastdocenten aan de universiteit. De verbouwing van de voormalige Technische School aan het Timorplein in Stadsdeel Zeeburg maakt onderdeel uit van een ambitieus project om de Indische buurt een nieuwe sociaal-economische impuls te geven.

Nadere informatie

METROPOOL Workspace WIGO4IT

METROPOOL Workspace WIGO4IT METROPOOL Workspace WIGO4IT AN OFFICE IS A LIVING SPACE WITH A COMPLEX INFRASTRUCTURE MUCH LIKE A CITY WIGO4IT THE HAGUE Relocation Workspace for ICT Service Provider Social Services CLIENT Dutch Government

Nadere informatie

Huisartsenpraktijk De Plantage

Huisartsenpraktijk De Plantage verbouwing Huisartsenpraktijk De Plantage Amsterdam Aantal patiënten 2200 Oppervlak huisartsenpraktijk 90 m2 Een half jaar geleden heb ik 2.200 patiënten overgenomen van een huisarts in het centrum van

Nadere informatie

Aan het college van B&W Postbus 12345 5200 GZ s-hertogenbosch

Aan het college van B&W Postbus 12345 5200 GZ s-hertogenbosch Aan het college van B&W Postbus 12345 5200 GZ s-hertogenbosch s-hertogenbosch, 2 april 2013 Betreft: Vragen ex art 39 R.v.O. Verbouwing stadskantoor/ huis van de stad Geacht College, In het Brabants Dagblad

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Werknemers stonden raar te kijken toen ik opeens zelf de koffie ging halen.

Werknemers stonden raar te kijken toen ik opeens zelf de koffie ging halen. Grafimediabedrijf 4 - sociale innovatie in de praktijk Het bedrijf stimuleert sinds 2009 de proactiviteit van zijn werknemers en geeft hen bijbehorende verantwoordelijkheden. Het samenspel van verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Subtiele aanpak van betonnen gigant

Subtiele aanpak van betonnen gigant KANTOREN Hoofdgebouw Vrije Universiteit Amsterdam VU Amsterdam Subtiele aanpak van betonnen gigant KANTOREN 16 TEKST Eva Vroom FOTOGRAFIE ONB, Kim van Zwieten Project Verbouw en herinrichting VU Hoofdgebouw

Nadere informatie

Friesland Bank Leeuwarden

Friesland Bank Leeuwarden Friesland Bank Leeuwarden Hoofdkantoor Friesland Bank Leeuwarden Uitbreiding bestaande kantoor De uitbreiding van het hoofdkantoor van de Friesland Bank verenigt bestaande gebouwen en een nieuw ontworpen

Nadere informatie