25 februari e jaargang no. 8

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "25 februari 2005-56 e jaargang no. 8"

Transcriptie

1 25 februari e jaargang no. 8 Op de achterste rij van links naar rechts: Anita Roper, Russel Williams, Paul Myron, Larry Grace, Mike Belwood en Kevin Lowery. Voor van rechts naar links: Oumar Toguyeni, Blossom Laidlow, Henk Esajas, Helen Ross, Hilda Rubal, Wade Hughes en Ibrahima Danso. Er is in Montego Bay, Jamaica een begin gemaakt met de synchronisatie van communicatie en public strategy in de verschillende bedrijfslocaties van de Business Unit waartoe Suralco L.L.C. behoort. Hiertoe is er een AWA Atlantic Communications Team geformeerd. John Sibly, President Global Manufacturing AWAC, en Dave Olney, Vice President - Operations Atlantic, zijn de co-sponsors van het team. Tijdens de meeting in Montego Bay, die van 14 tot 16 februari j.l. gehouden werd, waren Public Relations & Communications - managers van de plants aanwezig, Alcoa leiders die op basis van hun functionele rol waren uitgenodigd en ook corporate - vertegenwoordigers. In zijn presentatie van de business case schetste John 1

2 Sibly de huidige en toekomstige plannen van Alcoa met betrekking tot ontwikkeling van nieuwe productie units. Daarbij is volgens hem van belang dat wij onze strategieën afstemmen op de gemeenschappen waarbinnen wij opereren. Er zijn dus vele zakelijke redenen voor de inspanning tot synchronisatie, gaf hij aan. De Alcoa plants hebben in de afgelopen jaren onafhankelijk van elkaar met minimale directieven eigen policies en strategieën ontwikkeld. Het topmanagement van de Business Unit heeft dit geprezen, maar wil dat de plants intensiever gaan samenwerken en de presentie van Alcoa in de gemeenschappen meer gaan benadrukken. In de aankondiging van de instelling van het team staat: We recognize the good work which is already underway in various parts of the world with respect to communications and public strategy, but we also recognize the need to undertake a higher level effort across the AWA refining operations in the Atlantic side of the world. Het AWA Atlantic Communications Team heeft al de eerste schreden op dit pad gezet door een inventarisatie van de stand van zaken te maken en initiatieven en doelen across Alcoa met elkaar in verband te brengen. Dit gebeurde door alle locaties in staat te stellen tot het houden van presentaties, waarna discussies volgden. Er zullen parameters worden ontwikkeld, zodat de voortgang van het te synchroniseren proces kan worden gemeten. Mike Belwood van het North American Public Strategy Team coördineert de activiteiten van het AWA Atlantic Communications Team. Managing Director Warren Pedersen met de huidige voorzitter van de CARICOM, president Ronald Venetiaan. Tot de gasten behoorde de onlangs afgetreden CARICOM-voorzitter Keith Mitchell van Grenada. Warren Pedersen heette ook premier Owen Arthur van Barbados welkom. Suralco participeerde in de activiteiten rond de zestiende Inter-Sessional Meeting of the Caricom Heads of States Conference, waarvan Suriname als gastheer van de delegaties optrad. Suralco s Managing Director Warren Pedersen bood de Het echtpaar Pedersen met Suriname s first lady Liesbeth Venetiaan. staatshoofden en regeringsleiders van de lidlanden van de Caribische Gemeenschap een lunch aan op woensdag 16 februari j.l. Een dag later was er een diner. Het historische Corner House aan de Waterkant was bij beide evenementen de plaats van ontvangst. 2

3 Per 1 maart a.s. wordt Ron Dhauri, nu nog Process Area Supervisor in Digestion, bevorderd tot Staff Process Engineer. Hij wordt als gevolg van deze benoeming overgeplaatst naar het Technical Department, waar hij zal rapporteren aan Technical Manager Alumina, Irene Tholen. Ron zal als Lead Process Engineer onder meer belast worden met de Red Area in de Refining. Aan hem zullen rapporteren: Aroenprekash Badal, Wilfred Monkau, Sanjai Kisoensingh, en Roel Kenswil. In de Technical Division worden per 1 maart 2005 de volgende veranderingen van kracht. Rudi Azimullah, Senior Staff Process Engineer, zal de verantwoordelijkheid op zich nemen als Process Control Systems & IT Super- intendent. Aan Rudi zullen rapporteren: Henry Niekoop, Jacob Legiman, Hendrik Najadirana, Achmad Mankupranata, Michael de Souza, en Rudolf Partoredjo. Laatstgenoemde, die IT Infrastructure Supervisor is, blijft de lead van het Information Systems Department. Rudi Azimullah Indredath Ori, Senior Staff Process Engineer, wordt Process Lead voor de White Area van de Paranam Refining. Hij is verantwoordelijk voor Major Projects / Studies. Indre blijft verantwoordelijk voor plant process control. Aan hem rapporteren: Huo-Ching Yang, Thomas Codrington, en Mark Wong Fong Sang. Indredath Ori Roel Kenswil wordt overgeplaatst van Laboratories naar het Technical Department. Hij wordt verantwoordelijk voor Technical Data Support. Roel Kenswil 3

4 Twee medewerkers van de afdeling Calcination hebben onlangs een pluimpje gekregen voor de bijdrage die ze hebben geleverd om de kosten van de cribstore te reduceren. Het management van de afdeling stelt hun major achievement bijzonder op prijs en streeft ernaar de trend te consolideren en mogelijk zelfs een stap verder te gaan in het omlaag brengen van de kosten. Wat hebben Eugene Vrede en Albert Irodikromo gedaan? Met coaching van Senior Mechanical Maintenance Technician Kasijan Atmo hebben ze een blitz gehouden in de cribstore, de ruimte waarin een deel van de materialen ligt opgeslagen die nodig zijn voor het onderhoud van de calciners. Overtollig materiaal werd naar de Stores teruggebracht. Na de blitz volgde het maken van een kanban systeem dat naarmate het gebruik van fast moving items vordert, aangeeft wanneer er bestellingen moeten worden geplaatst om de voorraden weer aan te vullen tot de gewenste aantallen. Eugene en Albert hebben toen job packages gemaakt voor preventive maintenance (PM) en overhauls van calciners. Bij de overhaul op calciner unit # 1 is het voordeel van job packages duidelijk gebleken. De job kon vlot worden afgehandeld. Nu worden er voorbereidingen getroffen voor de overhaul van unit # 4. De cribstore-beheerders hopen dat hun inspanningen ook bij de komende overhaul merkbaar zullen zijn. v.l.n.r. Eugene Vrede, Albert Irodikromo en Kasijan Atmo in de cribstore van Calcination. Een scherpe daling van kosten! Benodigdheden voor een overhaul. 4

5 Alcoa Chairman Alain Belda heeft eerder deze maand de veertien winnaars van Alcoa s Global Leadership Awards bekendgemaakt. De onderscheidingen zijn een erkenning voor bijzondere resultaten op gebieden die Alcoa s waarden en initiatieven ondersteunen. De awards zijn voor excellence in customer, marketing, people, resource units, and process quality; rapid technology; community engagement; ABS deployment, and performance in EHS, audit, and financials. Er is ook een Chairman s Award for best overall performance en deze onderscheiding kreeg Alcoa Wheel & Forged Products. 5

6 De keelholte Cocaïne vernauwt de slagaders van de luchtwegen en blokkeert de toevoer van zuurstof naar deze gevoelige weefsels, wat er de oorzaak van is dat vele cellen sterven. Na verloop van tijd kunnen genoeg cellen uitvallen en dit kan onherstelbare schade aan de keelholte tot gevolg hebben. De stembanden Sigarettenrook kan veranderingen in de soepelheid van de stembanden veroorzaken, wat veranderingen in de stem tot gevolg heeft. Een groot aantal kwaadaardige gezwellen van het ademhalingsorgaan, van de mond tot de longen, kan in verband met het roken gebracht worden. De longen Bij rokers vernietigt sigarettenrook de trilhaartjes die als bekleding voor de luchtpijp dienen en veroorzaakt bronchitis of rokershoest. Doorgaan met roken zal uiteindelijk de kleine luchtzakken van de longen scheuren, wat emfyseem tot gevolg heeft. Talkpoeder die gebruikt wordt bij heroïne en andere drugs die in de aderen gespoten worden, kunnen de kleine aderen in de longzakjes verstoppen, wat tot oorzaak heeft dat de longen zich met vloeistof gaan vullen. De hersenen De meeste drugs veranderen op de één of andere manier de functie van de hersenen of het waarnemingsvermogen daarvan. Voortdurend gebruik van zulke bedwelmende middelen en/of opwekkers beschadigt de hersenweefsels, vermindert het denkvermogen en veroorzaakt een verscheidenheid aan psychologische ongeregeldheden. Het overstimuleren van de hersenen met een hoge dosis van een vorm van cocaïne die bekend staat als crack kan tot aanvallen leiden en zelfs de dood tot gevolg hebben. Het circulatiesysteem Mensen die roken, lopen een groter risico op atherosclerosis, een toestand waarbij de bloedvaten verstopt raken met een broos bezinksel van cholesterol. Nicotine, een stimulerend middel dat in sigarettenrook voorkomt, verhoogt de bloeddruk. Dit verergert circulatieproblemen die ontstaan zijn door verstopte bloedvaten en kan soms perifere vaatziekten tot gevolg hebben. Naast ongevallen en suikerziekte is deze toestand een oorzaak van amputatie. Het hart Opwekkers, zoals cocaïne en amfetaminen, versnellen de hartslag en verhogen de bloeddruk. Zulke opwekkers kunnen vooral bij hartziekten en andere hartafwijkingen tot pijn in de borst en in ernstige gevallen tot een hartaanval leiden. De lever Hier worden ingewikkelde moleculen, waarvan sommige schadelijk zijn, omgezet in eenvoudige, minder schadelijke componenten. Sommige drugs, zoals alcohol, brengen schadelijke bijproducten voort als ze omgezet worden. Deze producten kunnen uitgebreide cellulaire beschadiging aan de lever veroorzaken. Dode cellen worden door bindweefsels vervangen, wat na zekere tijd de lever hard en vezelachtig laat worden, een toestand die bekend staat als cirrose. Een zieke lever verliest zijn werking om het bloed van giftige stoffen te ontdoen. Dit kan geelzucht, vermoeidheid, mentale afwijkingen en zelfs de dood tot gevolg hebben. De alvleesklier Alcohol wordt in ons land beschouwd als de hoofdoorzaak van pancreatitis. De giftige invloeden van alcohol kunnen de cellen ernstig beschadigen, waardoor er verteringsfermenten in de omliggende weefsels vrijkomen die feitelijk zichzelf verteren. Voortdurend alcoholgebruik kan tot maagontsteking, suikerziekte en een compleet verlies van de alvleesklier leiden. Spijsverteringssysteem Drugs die door de mond worden ingenomen, zoals narcotica, kunnen misselijkheid en braken tot gevolg hebben. Een veelvuldig gebruik van alcohol kan de bekleding van de maag aanvreten, diarree veroorzaken en hevige inwendige bloedingen teweegbrengen. Aan de andere kant verminderen opwekkers zoals cocaïne en amfetaminen de werking van de darmen, wat hardlijvigheid veroorzaakt. Bewerkt naar: Brochure van Stichting Leven en Gezondheid Suriname 6

7 Het klimaat zou wel eens gevoeliger kunnen zijn voor broeikasgassen dan tot nu toe werd aangenomen. Dat schrijft de Engelse simulatieleider David Stainforth in het wetenschapstijdschrift Nature. Stainforth baseert zich op de uitkomst van meer dan 2000 verschillende klimaatmodellen die op particuliere PC s hebben gedraaid. Een balkje lucht uit een circulatiemodel; kleuren geven de temperatuur van de lucht aan. Aardbol met daar overheen de resultaten van een circulatiemodel. Kleuren geven de temperaturrstijging weer. Meer dan computers rekenen mee aan het klimaat van de 21 ste eeuw. Het netwerk van climateprediction.net roept scholen en particulieren op om rekentijd te doneren voor het goede doel. Deelnemers downloaden een computerprogramma dat een klimaatmodel installeert op de computer. Wanneer de werkzaamheden het toelaten, maakt het klimaatmodel gebruik van vrije tijd van de processor om het klimaat in een hypothetische toekomstige wereld te berekenen. De resultaten hiervan worden teruggemeld aan de centrale website. Het gebruikte klimaatmodel ( general circulation model of GCM) bestaat uit een driedimensionale voorstelling van de atmosfeer, gekoppeld aan de landmassa s. De atmosfeer wordt verdeeld in zestien lagen van 73 bij 96 kubussen die elkaar beïnvloeden door middel van luchtdruk, stroming, temperatuur en luchtvochtigheid. Daarnaast is er nog de invloed van zonnestraling en de uitwisseling van warmte en vocht met landmassa s en oceanen. Nu is sinds Edward Lorenz bekend dat het weer een chaotisch systeem is, waarin kleine veranderingen grote gevolgen kunnen hebben. Het duidelijkst werd dat geïllustreerd door het vlindereffect: een vleugelslag van een vlinder zou weken later een orkaan duizenden kilometers verderop tot gevolg kunnen hebben. De onderzoekers van climateprediction.net willen het chaotische karakter van de klimaatmodellen verkennen. Daarom voorzien ze het standaardklimaatmodel van kleine variaties en wachten dan af wat de gevolgen zijn voor de uitkomsten. In feite werkt het netwerk daarom niet met één klimaatmodel, maar met enkele duizenden klimaatmodellen die onderling zeer verwant zijn. Iedere versie van het klimaatmodel berekent drie perioden van vijftien jaar. De eerste periode is een calibratiefase waarin de overdracht van warmte tussen de oceaan en de atmosfeer binnen het model wordt ingeregeld. De tweede periode simuleert het huidige klimaat met de bestaande CO 2 -concentratie van bijna 380 deeltjes per miljoen. Een aantal modellen gaat in de tweede fase in de fout door een vereenvoudigde voorstelling van de wisselwerking met de oceaan. Die foutieve modellen worden niet meegenomen in de derde fase. Dan, in de derde fase, wordt de CO 2 - concentratie verdubbeld. De overgebleven klimaatmodellen berekenen de gevolgen hiervan over een periode van vijftien jaar. En dat levert verrassende resultaten op. De meer dan duizend klimaatmodellen verschillen namelijk sterk in hun voorspelling van het broeikaseffect. Tot nu toe werd gedacht dat een verdubbeling van het CO 2 -gehalte zou leiden tot twee tot zes graden temperatuursverhoging. Maar de verschillende modellen van climateprediction.net vertonen een veel grotere spreiding, namelijk van minimaal twee graden tot maximaal elf graden temperatuursverhoging! Door aan de knoppen van het klimaatmodel te draaien, variëren de onderzoekers feitelijk de gevoeligheid van het model voor verstoringen. Ze hebben laten zien dat kleine veranderingen grote gevolgen kunnen hebben voor de storingsgevoeligheid van het model, en dus ook van het klimaat. Natuurkundige David Stainford (Universiteit van Oxford) trekt hieruit de conclusie dat er voor een dergelijk onberekenbaar klimaat geen veilige bovengrens voor CO 2 gegeven kan worden. Jos Wassink, NOS Online 7

8 Een tand is een met glazuur of bedekt beenachtig gebitselement, in onder- en bovenkaak. De tanden onderscheiden zich o.a. van de kiezen door het bezit van een scheve snijrand of enkelvoudige punt en een enkelvoudige wortel. Kiezen hebben vele kauwvlakken en meer dan één wortel. De tand ontwikkelt zich uit het dekweefsel van de mond dat reeds bij de vrucht naar het midden in het onderliggende beenweefsel groeit en de tandlijst vormt. Deze vormt tweemaal een rij onder elkaar liggende knoppen met de glazuuraanleg van de kronen van de tanden en kiezen van achtereenvolgens het melkgebit en het blijvend gebit. Meer vanuit het midden van de kaken, vanuit het bindweefsel, wordt dan door het tandmerg met de beenvormende cellen het tandbeen gevormd tegen de binnenkant van het glazuur. Het merg (pulpa) blijft ten slotte als een tandbeenvoedend apparaat in de zogenaamde pulpakamer en de pulpakanalen van tand of kies achter. Rondom de wortels vormt zich het wortelvlies (peridontium) dat een dunne cementlaag tegen de wortel afzet. Bij de doorbraak van de tand of kies blijft een microscopisch dun vliesje achter. De wortels van tanden en kiezen zijn pas enkele jaren na het doorbreken voltooid. Ofschoon de verschillende tanden en kiezen naar hun vorm te onderscheiden zijn, treden er van mens tot mens kleine afwijkingen van vorm en kleur op. Aan de tanden onderscheidt men de scherpe, beitelvormige snijtanden, die het voedsel afbijten waarbij ze als bladen van een schaar langs elkaar schuiven, de kegelvormige hoektanden, oorspronkelijk dienend om het voedsel af te scheuren en goed vast te houden en de kiezen die een breed knobbelig kauwvlak bezitten. Tussen de kauwvlakken van de boven- en onderkiezen wordt het voedsel vermalen. Tandbederf (cariës) is een aantasting van het tandbeen door uit het voedsel gevormde of in het voedsel aanwezige zuren, in het algemeen leidend tot een slepende ontsteking en overgaand in weefselversterf. Bij het ontstaan van tandbederf spelen natuurlijke verschijnselen een rol. Onderaanzicht van tanden en kiezen in de bovenkaak van een jong kind. Rood: deel van e bovenkaak waarin zich de snijtanden bevinden, blauw: eerste ware kies. Ernstig verval van het gebit met tandbederf. Indien men op een schelp die, evenals de tanden, voor het grootste deel uit slecht oplosbare kalkzouten van zwakke zuren bestaat, een druppel van het sterke zoutzuur laat vallen, ziet men dat de schelp als het ware wordt verteerd. Het sterke zuur verdrijft de zwakkere uit hun zouten en men ziet het vrijkomende koolzuur opbruisen. Het kalkzout van zoutzuur is wel oplosbaar. Ook de kalkmassa van het tandbeen kan niet tegen zuur. Het tandglazuur of daarentegen is ook in sterk zuur slecht oplosbaar. In de mond bevindt zich een onnoemelijk aantal bacteriën die zich graag in groten getale vastzetten op kleine oneffenheden van het tandopper-vlak. Sommige van deze bacteriën hebben de eigenschap uit de suikers in het voedsel zuren te vormen. Deze zuren doen misschien aan het onbeschadigde tandglazuur niet veel kwaad, terwijl het tandbeen voor een deel door het tandvlees tegen de directe inwerking van het gevormde zuur is beschermd. Maar als door slijtage of andere oorzaak ( barstjes) de bedekking van de gebitselementen niet meer geheel volledig is, of als de tandvleesrand beschadigd is en zich teruggetrokken heeft zodat de onbeschermde tandhals vrijkomt, kan het tandbeen worden aangetast en zeer geleidelijk worden opgelost. Is het zover dat het glazuur plaatselijk ontkalkt is, dan zal het een bergplaats voor etensresten worden, waarin de bacteriën hun werk kunnen voortzetten. Bacteriën vinden in het glazuur weinig voedsel, maar zodra de weg in het glazuur is vrijgemaakt, breiden ze zich in het tandbeen in alle richtingen uit, want daar vinden ze ook het eiwit in de tandbeenkanaaltjes als voedingsbodem. De combinatie van zuurvormende, eiwitoplossende en rottingsbacteriën zet dan de vernieling van de kroon van de tanden en kiezen voort, waarna de bacteriën een etterige ontsteking van het merg van de tand kunnen veroorzaken, waarbij dit merg te gronde gaat. Deze ontsteking kan zich via het wortelkanaal tot in het wortelvlies en het bot van de kaak uitbreiden. Zo ontstaan aan de wortelpunt wortelvliesontstekingen of abcessen. Winkler Prins Medische Encyclopedie 8

Tandheelkunde. Bouw en functie van het gebit

Tandheelkunde. Bouw en functie van het gebit Tandheelkunde Bouw en functie van het gebit Anatomie en fysiologie van het gebit Inleiding Iedere diersoort wordt gekenmerkt door zijn gebit. Het aantal en de vorm van de tanden en kiezen zijn namelijk

Nadere informatie

Wortelpuntbehandeling Bij de kaakchirurg

Wortelpuntbehandeling Bij de kaakchirurg Wortelpuntbehandeling Bij de kaakchirurg Albert Schweitzer ziekenhuis maart 2015 pavo 0399 Inleiding U bent door uw tandarts verwezen naar de kaakchirurg in het Albert Schweitzer ziekenhuis. Uw tandarts

Nadere informatie

Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4. M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool

Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4. M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4 5.1 Voedselproductie m.b.v. bacterie: M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool Voedselproductie m.b.v. schimmel:

Nadere informatie

1. Wat houden je hart en bloedvaten nou eigenlijk in?

1. Wat houden je hart en bloedvaten nou eigenlijk in? Hart- en vaatziekten Inleiding Ik ga mijn spreekbeurt houden over hart- en vaatziekten. Ik heb dit onderwerp gekozen omdat er aan hart- en vaatziekten nog steeds veel, vooral oudere mensen overlijden.

Nadere informatie

Domino-effect. Gevolgen van diabetes

Domino-effect. Gevolgen van diabetes Domino-effect Het gevaar van complicaties is dat ze pas na jaren optreden. Bovendien heeft diabetes een domino-effect. Vanaf dat je één aandoening hebt, zijn deze een trigger voor meerdere aandoeningen.

Nadere informatie

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit De meeste kinderen wisselen hun tanden vanaf hun zesde jaar. De wisselperiode is een heel belangrijke fase in de

Nadere informatie

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed?

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed? Naam: BLOEDSOMLOOP Bloed Een volwassen persoon heeft 5 á 6 liter bloed. Dat bloed bestaat uit bloedplasma, bloedcellen (rode en witte) en bloedplaatjes. Als bloed een paar dagen heeft gestaan, zakken de

Nadere informatie

HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD?

HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD? HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD? 1 Verteren is oplosbaar maken Voedingsstoffen moeten uiteindelijk in de cellen van je lichaam terechtkomen. Ze worden naar de cellen vervoerd via je bloed. Maar voordat het

Nadere informatie

Gebittenquiz. 1. Hoe vaak moet je je tanden poetsen? A: één keer per dag B: twee keer per dag C: drie keer per dag

Gebittenquiz. 1. Hoe vaak moet je je tanden poetsen? A: één keer per dag B: twee keer per dag C: drie keer per dag Gebittenquiz Maak groepjes van +/- vijf kinderen en leg bij het groepje drie vellen waarop A, B en C geschreven staan. De docent stelt de vraag, het groepje mag overleggen en houdt daarna de gekozen letter

Nadere informatie

Roken en een (orthopedische) operatie

Roken en een (orthopedische) operatie Roken en een (orthopedische) operatie U krijgt binnenkort een operatie op de afdeling Orthopedie in het Radboudumc. Het is algemeen bekend dat roken ongezond is en verschillende gezondheidsproblemen tot

Nadere informatie

MEEST VOORKOMENDE BEHANDELINGEN

MEEST VOORKOMENDE BEHANDELINGEN MEEST VOORKOMENDE BEHANDELINGEN 962 Inleiding Binnenkort ondergaat u een behandeling op de polikliniek Kaakchirurgie van het Sint Franciscus Gasthuis. In deze folder staan de meest voorkomende behandelingen

Nadere informatie

tandglazuur kroon tandvlees zenuwholte wortel kaakbot bloedvat en zenuw r tandbeen

tandglazuur kroon tandvlees zenuwholte wortel kaakbot bloedvat en zenuw r tandbeen Een wit en stralend gebit. Wie wil dat niet? Mooie witte tanden zijn populair en het aanbod om ze te krijgen is enorm. De reclames beloven hagelwitte tanden, vaak zelfs binnen een uur. Tanden wit maken

Nadere informatie

Kom naar voor en duid op de tekening het tandbeen van de tand aan.

Kom naar voor en duid op de tekening het tandbeen van de tand aan. Uit elke groep zal 1 iemand vooraan zijn tanden komen poetsen. Een ideale poetsbeurt duurt 2 minuten. Het is nu aan de andere groepsleden om in te schatten wanneer de 2 minuten van jullie tandenpoetser

Nadere informatie

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit Blijvend gebit vervangt melkgebit De meeste kinderen wisselen hun tanden vanaf hun 6 e jaar. De wisselperiode is een heel belangrijke fase in de ontwikkeling

Nadere informatie

Roken en mondgezondheid

Roken en mondgezondheid Roken en mondgezondheid Roken en mondgezondheid Wist u dat stoppen met roken kan bijdragen aan een gezonde mond? Natuurlijk is het u bekend dat u van roken longkanker en hart- en vaatziekten kunt krijgen.

Nadere informatie

lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met roken 3 Meer of minder rook? 3 Roken en jouw gezondheid 4 Roken en verslaving 5

Nadere informatie

Samenvatting -NL. Lung emphysema induced by cigarette smoke - Studies in mice

Samenvatting -NL. Lung emphysema induced by cigarette smoke - Studies in mice Lung emphysema induced by cigarette smoke - Studies in mice In deze tekst wordt het onderzoek dat ik gedurende de afgelopen 5 jaar uitgevoerd heb, op een begrijpelijke manier samengevat voor een niet ingewijd

Nadere informatie

Gevoelige tandhalzen. Teruggetrokken tandvlees

Gevoelige tandhalzen. Teruggetrokken tandvlees Gevoelige tandhalzen Teruggetrokken tandvlees In een gezonde mond ligt het tandvlees netjes om de tanden en kiezen. Gevoelige tandhalzen ontstaan alléén wanneer het tandvlees is teruggetrokken. Zonder

Nadere informatie

LESDOELEN LEERINHOUD WERKVORMEN/MEDIA/ORGANISATIE TIJD LESDOELEN LEERINHOUD WERKVORMEN/MEDIA/ORGANISATIE TIJD

LESDOELEN LEERINHOUD WERKVORMEN/MEDIA/ORGANISATIE TIJD LESDOELEN LEERINHOUD WERKVORMEN/MEDIA/ORGANISATIE TIJD Wat gebeurt er in het spijsverteringsstelsel. De organen van het spijsverteringsstelsel kunnen opnoemen. Beschrijving kunnen geven van wat er met het voedsel in de mond gebeurt. 1. LESBEGIN Korte herhaling

Nadere informatie

> waterdamp < zuurstof Aan ingeademde lucht = stikstof

> waterdamp < zuurstof Aan ingeademde lucht = stikstof Biologie Samenvatting Hoofdstuk 1 1. Wat is verbranding? Brandstof: Stof die verbrandt Energie: Komt vrij tijdens verbranding --> Beweging, Warmte, Licht Verbrandingsproducten: De stoffen die ontstaan

Nadere informatie

Zorg bij hart- en vaatziekten

Zorg bij hart- en vaatziekten Zorg bij hart- en vaatziekten Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van hart- en vaatziekten 5 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen 6 De Hartstichting

Nadere informatie

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit. Blijvend gebit vervangt melkgebit

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit. Blijvend gebit vervangt melkgebit Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit Blijvend gebit vervangt melkgebit De meeste kinderen wisselen hun tanden vanaf hun zesde jaar. De wisselperiode is een heel belangrijke fase in de ontwikkeling

Nadere informatie

Inhoudsopgave: 1. Geschiedenis van de tandarts. 2. Het gebit. 3. Controle en behandelingen. 4. Beugels. 5. Gezonden tanden. 6.

Inhoudsopgave: 1. Geschiedenis van de tandarts. 2. Het gebit. 3. Controle en behandelingen. 4. Beugels. 5. Gezonden tanden. 6. De Tandarts Inhoudsopgave: 1. Geschiedenis van de tandarts 2. Het gebit 3. Controle en behandelingen 4. Beugels 5. Gezonden tanden 6. Slotwoord 7. Bronvermelding 1. Geschiedenis van de tandarts Vroeger

Nadere informatie

Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is.

Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is. Roken Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is. Inleiding In restaurants,wijkcentra,kantines van sporthallen en op het werk roken

Nadere informatie

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden Het melkgebit Kleine mond, kleine tanden In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en

Nadere informatie

Klimaatmodellen. Projecties van een toekomstig klimaat. Wiskundige vergelijkingen

Klimaatmodellen. Projecties van een toekomstig klimaat. Wiskundige vergelijkingen Klimaatmodellen Projecties van een toekomstig klimaat Aan de hand van klimaatmodellen kunnen we klimaatveranderingen in het verleden verklaren en een projectie maken van klimaatveranderingen in de toekomst,

Nadere informatie

Inhoud. Wat is osteoarthritis?

Inhoud. Wat is osteoarthritis? Inhoud Osteoarthritis Welke gewrichten worden aangetast? Pijn en ongemak Synoviaal vocht Beschikbare behandelingen Fermathron TM Hoe werkt het? De behandeling Wie hebben er baat bij? Wat kunt u doen? 3

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

Het gebit. Globaal bestaat iedere kaakhelft (uitgaand van vier kaakhelften, namelijk rechtsboven, linksboven, rechtsonder en linksonder) uit:

Het gebit. Globaal bestaat iedere kaakhelft (uitgaand van vier kaakhelften, namelijk rechtsboven, linksboven, rechtsonder en linksonder) uit: Het gebit Tanden en kiezen De voortanden van het paard worden snijtanden genoemd. Zij worden gebruikt om tijdens het grazen voedsel te pakken en af te snijden. De kiezen worden premolaren en molaren genoemd.

Nadere informatie

Wortelkanaalbehandeling

Wortelkanaalbehandeling TANDHEELKUNDE Wortelkanaalbehandeling BEHANDELING Wortelkanaalbehandeling U bent verwezen naar het St. Antonius Ziekenhuis voor een wortelkanaalbehandeling. Deze behandeling wordt gedaan door een tandarts

Nadere informatie

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over voedingsleer: over voedingsstoffen en de manier waarop ons lichaam met deze stoffen omgaat. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

melkkies 24-30 mnd. melkkies 16 mnd. melkhoektand 20 mnd. melksnijtand 12 mnd. melksnijtand 6-9 mnd.

melkkies 24-30 mnd. melkkies 16 mnd. melkhoektand 20 mnd. melksnijtand 12 mnd. melksnijtand 6-9 mnd. Het melkgebit In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en slikken. Het melkgebit beïnvloedt

Nadere informatie

Diabetes en mondgezondheid

Diabetes en mondgezondheid Diabetes en mondgezondheid Dit doet diabetes met de mond Hebt u suikerziekte? Let dan extra op uw gebit en tandvlees. Mensen met diabetes hebben vaker problemen met hun tanden en tandvlees. Dat kan komen

Nadere informatie

10 levensjaren (bewaar tot het einde van het spel) 10 levensjaren (bewaar tot het einde van het spel)

10 levensjaren (bewaar tot het einde van het spel) 10 levensjaren (bewaar tot het einde van het spel) spataderen Je krijgt spataderen doordat je te vaak en te lang stilstaat. Hierdoor stroomt het bloed niet goed door en wordt de druk in de aderen in je benen te groot. pesticiden Door het eten van ongewassen

Nadere informatie

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden Het melkgebit Kleine mond, kleine tanden In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en

Nadere informatie

Röntgenonderzoek van de galwegen en de alvleesklier met sedatie (roesje) E.R.C.P.

Röntgenonderzoek van de galwegen en de alvleesklier met sedatie (roesje) E.R.C.P. Röntgenonderzoek van de galwegen en de alvleesklier met sedatie (roesje) E.R.C.P. Binnenkort ondergaat u op de afdeling radiologie een onderzoek dat in medische termen endoscopischeretrogade-cholangio-pancreatografie

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie 1

Alcoholintoxicatie 1 Alcoholintoxicatie 1 Je hebt teveel alcohol gedronken en dit heeft dusdanige effecten op je lichaam gehad dat een opname in het ziekenhuis noodzakelijk was. Doordat je teveel gedronken hebt kan er van

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

Vermoeidheid & hartziekten

Vermoeidheid & hartziekten Vermoeidheid & hartziekten Menno Baars, cardioloog HartKliniek Nederland april 2014 Cardioloog van de nieuwe HartKliniek Nieuwe organisatie van eerstelijnscardiologiecentra Polikliniek & dagbehandeling

Nadere informatie

Ontstoken alvleesklier

Ontstoken alvleesklier INTERNE GENEESKUNDE Ontstoken alvleesklier Pancreatitis Ontstoken alvleesklier In deze folder vindt u informatie over pancreatitis, een ontstoken alvleesklier (de pancreas). De meest voorkomende oorzaken,

Nadere informatie

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn:

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn: Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen en zwangerschap Enige tientallen jaren geleden dacht men nog dat ongeboren kinderen in de baarmoeder goed beschermd waren tegen schadelijke

Nadere informatie

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel BOTTUMOREN Om beter te kunnen begrijpen wat een bottumor juist is, wordt er in deze brochure meer uitleg gegeven over de normale structuur van het bot. Op die manier krijgt u een beter zicht op wat abnormaal

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus Arterieel vaatlijden Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedvergiftiging Informatie voor patiënten F0907-1225 juni 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Eigen medische verklaring van:

Eigen medische verklaring van: MEDISCH GEHEIM Eigen medische verklaring van: Dhr/Mw: Geboortedatum: Adres: Postcode/Plaats: E-mail: Telefoon: (Oud-)Beroep: Duikschool: Duikvereniging: Huisarts: Tel.nr: Adres huisarts: Plaats: Verzekering:

Nadere informatie

PRAKTISCH DIABETES MELLITUS (SUIKERZIEKTE) BIJ DE HOND. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH DIABETES MELLITUS (SUIKERZIEKTE) BIJ DE HOND. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH DIABETES MELLITUS (SUIKERZIEKTE) BIJ DE HOND www.licg.nl over houden van huisdieren Diabetes mellitus, oftewel

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 147 Nederlands samenvatting Wat is COPD? Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is een ziekte waarbij er een blijvende vernauwing van de luchtwegen in de long optreedt, die voornamelijk veroorzaakt

Nadere informatie

Inwendige geneeskunde. Gastroscopie

Inwendige geneeskunde. Gastroscopie Inwendige geneeskunde Gastroscopie Inleiding Uw arts heeft voorgesteld om bij u een gastroscopie te laten doen. Dit is een onderzoek, waarbij met een kijkinstrument, de gastroscoop, de binnenkant van uw

Nadere informatie

Wachtkamerfolder Eerste tandje? Poetsen!

Wachtkamerfolder Eerste tandje? Poetsen! Wachtkamerfolder Eerste tandje? Poetsen! Poets zodra het eerste tandje doorbreekt Je kindje is al weer 6 maanden. Een mijlpaal. Grote kans dat er binnenkort een tandje doorbreekt. Je ziet misschien al

Nadere informatie

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten Chirurgie Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten i Patiënteninformatie Tips en leefregels Slingeland Ziekenhuis Algemeen Vaatziekten ontstaan door het dichtslibben van slagaders als

Nadere informatie

Chronische ontsteking

Chronische ontsteking Chronische ontsteking van de alvleesklier - Chronische pancreatitis Chirurgie Beter voor elkaar Chronische ontsteking van de alvleesklier Chronische Pancreatitis Inleiding Deze folder geeft u informatie

Nadere informatie

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit 1 van 7 23-11-2013 13:00 Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit Blijvend gebit vervangt melkgebit De meeste kinderen wisselen hun tanden vanaf hun zesde jaar. De wisselperiode is een heel belangrijke

Nadere informatie

Begroting Kroonverlenging 2013

Begroting Kroonverlenging 2013 Begroting Kroonverlenging 2013 Voor het beoordelen of kroonverlenging mogelijk is wordt eerst een consult ingepland: Kosten: C13 Probleemgericht consult (max 10 minuten) 20,52 en/of C28 Onderzoek plan*

Nadere informatie

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500, omhulde tabletten 500 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Bambodino Praktijk B.V.

Bambodino Praktijk B.V. Inhoud Inleiding... 2 Röntgenfoto s... 2 Kleurtest en poetsinstructies... 2 Gebitsreiniging... 2 Fluoride applicatie... 2 Sealen... 3 Controles... 3 Behandelen van gaatjes... 3 NRC Non REstaurative Care...

Nadere informatie

LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over Roken Colofon: Deze lesbrief hoort bij het Preventie Project Roken dat wordt uitgevoerd door

Nadere informatie

HOGE BLOEDDRUK? VOORKOM NIERSCHADE.

HOGE BLOEDDRUK? VOORKOM NIERSCHADE. HOGE BLOEDDRUK? VOORKOM NIERSCHADE. BLOEDDRUK EN NIEREN EEN INGEWIKKELD SAMENSPEL Nieren en bloeddruk hebben veel met elkaar te maken. Nieren filteren de afvalstoffen uit het lichaam, maar ze regelen ook

Nadere informatie

Verschijnselen van droge mond

Verschijnselen van droge mond Een droge mond Inleiding Iedereen heeft wel eens tijdelijk last van een droge mond, bijvoorbeeld na langdurig spreken. Maar droge mond kan ook langdurig zijn of zelfs blijvend. Dat kan slecht zijn voor

Nadere informatie

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de oncologieverpleegkundige.

Nadere informatie

Bloedvergiftiging (sepsis)

Bloedvergiftiging (sepsis) Bloedvergiftiging (sepsis) Albert Schweitzer ziekenhuis december 2014 pavo 0661 Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw familielid een bloedvergiftiging heeft. Een bloedvergiftiging wordt meestal

Nadere informatie

Inleiding Symptomen Werking van de neus

Inleiding Symptomen Werking van de neus VERKOUDHEID 202 Inleiding U komt op de polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde, omdat u last heeft van verkoudheid. Verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in uw neus, bijholten en uw keel. Verkoudheid

Nadere informatie

PRAKTISCH DIABETES MELLITUS (SUIKERZIEKTE) BIJ DE HOND. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH DIABETES MELLITUS (SUIKERZIEKTE) BIJ DE HOND. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH DIABETES MELLITUS (SUIKERZIEKTE) BIJ DE HOND www.licg.nl over houden van huisdieren Diabetes mellitus, oftewel

Nadere informatie

Informatie voor patiënten Comfort en esthetiek met tandvervangende implantaten

Informatie voor patiënten Comfort en esthetiek met tandvervangende implantaten Informatie voor patiënten Comfort en esthetiek met tandvervangende implantaten Professioneel voor Professionals Uw glimlach Uw persoonlijkheid Beste patiënt, Deze brochure is bedoeld om u belangrijke informatie

Nadere informatie

OPENBARE BIJEENKOMST Heropening van de Lelydorp I Bauxietmijn

OPENBARE BIJEENKOMST Heropening van de Lelydorp I Bauxietmijn OPENBARE BIJEENKOMST Heropening van de Lelydorp I Bauxietmijn October 2011 Programma 5 min. Welkom en mededelingen 5 min. Doel van de bijeenkomst en introductie 10 min. De voorgenomen Lelydorp 1 bauxietmijnproject

Nadere informatie

Een gids vol tips voor een goede tandhygiëne

Een gids vol tips voor een goede tandhygiëne Een gids vol tips voor een goede tandhygiëne Glazuur Hoe is een tand opgebouwd? Wortel Tandvlees Pulpa Cement Alveolair bot Dentine Kroon Het in de mond zichtbare deel van de tand is de kroon. Het niet-zichtbaar

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Onderzoek volgens het TIA-protocol

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Onderzoek volgens het TIA-protocol Onderzoek volgens het TIA-protocol ONDERZOEK VOLGENS HET TIA-PROTOCOL TIA TIA staat voor Transient Ischemic Attack. Vrij vertaald is dit een kortdurende verstopping van een bloedvat in de hersenen. Als

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt

BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt Polikliniek Longgeneeskunde BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt STOPPEN MET ROKEN Langzamerhand weet iedereen dat roken een ongezonde gewoonte is. Roken speelt een belangrijke

Nadere informatie

Werking van het hart. Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen

Werking van het hart. Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen Werking van het hart Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen Het hart is een pomp Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke doodsoorzaak in Nederland.

Nadere informatie

Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen

Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen Cijfer In te vullen voor docent In te vullen door leerling Beroepsprestatie B.P.1.3 S.B Naam leerling Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen Klas SB3O1A+B Versie 1 Datum Tijdsduur 60 minuten Naam docent

Nadere informatie

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK BIJ VERKOUDHEID, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

Ademhalingsorganen/luchtwegen. Ademhaling. De neus. De neus. De keelholte. De keelholte 16-9-2014. Bouw algemeen Van binnen naar buiten

Ademhalingsorganen/luchtwegen. Ademhaling. De neus. De neus. De keelholte. De keelholte 16-9-2014. Bouw algemeen Van binnen naar buiten Ademhaling Lesstof Beauty Level Basics 2 Blz. 132-141 Ademhalingsorganen/luchtwegen algemeen Van binnen naar buiten Slijmvlies en trilhaarepitheel Circulair verlopend glad spierweefsel Bindweefsel De neus

Nadere informatie

roken WWW.VOORKOM.NL

roken WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met roken 3 Meer of minder rook? 3 Roken en jouw gezondheid 4 Roken en verslaving 5

Nadere informatie

Chronische alvleesklierontsteking

Chronische alvleesklierontsteking Chronische alvleesklierontsteking U bent opgenomen in Maasziekenhuis Pantein in verband met een chronische alvleesklierontsteking (chronische pancreatitis). In deze folder vindt u informatie over de oorzaken

Nadere informatie

Inleidende tekst: Laat de kinderen thuis afbeeldingen zoeken van over thema tanden poetsen. Laat de website www.glimlachen.

Inleidende tekst: Laat de kinderen thuis afbeeldingen zoeken van over thema tanden poetsen. Laat de website www.glimlachen. Lestitel: Bouw van het gebit + tandhygiëne Inleidende tekst: Laat de kinderen thuis afbeeldingen zoeken van over thema tanden poetsen. Laat de website www.glimlachen.be bezoeken Opdrachten: 1. Bouw van

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Wortelpuntoperatie of apexresectie

Patiënteninformatie. Wortelpuntoperatie of apexresectie Patiënteninformatie Wortelpuntoperatie of apexresectie Inhoud Inleiding... 3 Informatie over het ziektebeeld... 4 Wortelkanaal... 4 Wortelpuntontsteking... 4 Wat als dit niet wordt behandeld?... 5 Voorbereiding

Nadere informatie

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter ETOS PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u.

Nadere informatie

INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING MET BETABLOKKERS 5

INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING MET BETABLOKKERS 5 WAT IS HARTFALEN? 3 WAT VOELT U ALS U AAN HARTFALEN LIJDT? 3 WAT DOET UW ARTS OM UW ZIEKTE TE BEHANDELEN? 4 Controle van de symptomen4 De verdere evolutie van de ziekte voorkomen 4 INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING

Nadere informatie

- melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken

- melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken Samenvatting Thema 5: Voeding en vertering Basisstof 1 Voedsel wordt gemaakt met behulp van: Bacteriën: - melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken

Nadere informatie

Acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking Acute alvleesklierontsteking U bent opgenomen in het ziekenhuis in verband met een alvleesklierontsteking (Acute Pancreatitis). In deze folder vindt u informatie over de oorzaken en behandeling van een

Nadere informatie

COPD en longproblematiek. Angst voor inspanning Noodzaak voor inspanning

COPD en longproblematiek. Angst voor inspanning Noodzaak voor inspanning COPD en longproblematiek Angst voor inspanning Noodzaak voor inspanning De luchtwegen Hogere luchtwegen (Mond, keel, neus) Slijmvlies zorgt voor bevochtiging v/d lucht en het binden van stofdeeltjes Lagere

Nadere informatie

Trombolyse. Acute behandeling van een herseninfarct

Trombolyse. Acute behandeling van een herseninfarct Trombolyse Acute behandeling van een herseninfarct In deze folder vindt u informatie over de behandeling van een herseninfarct met een stolseloplossend medicijn (Alteplase). Deze behandeling wordt trombolyse

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Liesbeth van rensen

Nederlandse samenvatting Liesbeth van rensen Nederlandse samenvatting Liesbeth van rensen Wat is astma? Patiënten met astma hebben het regelmatig benauwd. Kenmerkend voor de ziekte is dat de benauwdheid gepaard gaat met een piepende ademhaling, hoesten

Nadere informatie

Sterk bot voor een mooi en gezond gebit Patiënteninformatie I Botherstel met Geistlich Bio-Oss en Geistlich Bio-Gide. www.kunstbot.

Sterk bot voor een mooi en gezond gebit Patiënteninformatie I Botherstel met Geistlich Bio-Oss en Geistlich Bio-Gide. www.kunstbot. Sterk bot voor een mooi en gezond gebit Patiënteninformatie I Botherstel met Geistlich Bio-Oss en Geistlich Bio-Gide www.kunstbot.nl Inhoud Lachen is de beste manier om je tanden te laten zien Lachen is

Nadere informatie

Tanderosie, hoe voorkom je dat?

Tanderosie, hoe voorkom je dat? Tanderosie, hoe voorkom je dat? Wat is tanderosie? Gaatjes (tandcariës) worden veroorzaakt door bacteriën in de mond. Deze mondbacteriën vormen zuur uit suikers en andere koolhydraten (zoals in bijvoorbeeld

Nadere informatie

lesbrief roken WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL

lesbrief roken WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL inhoud LES ENNISMAKING MET ROKEN MEER OF MINDER ROOK? ROKEN EN JOUW GEZONDHEID ROKEN EN VERSLAVING THUISOPDRACHTEN LES ORZAKEN EN GEVOLGEN OPDRACHT DE FEITEN OP EEN RIJ BEWERINGEN

Nadere informatie

Wat u moet weten over een ballondilatatie

Wat u moet weten over een ballondilatatie 1273/934/3 - SA - juni 2012 Wat u moet weten over een ballondilatatie campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. 03 443 30 11 fax 03 440 43 74 www.st-augustinus.be GasthuisZusters Antwerpen

Nadere informatie

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden Het melkgebit Kleine mond, kleine tanden In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en

Nadere informatie

GGD WIJZER GEZOND EN VEILIG IN BASISSCHOOL EN BUITENSCHOOLSE OPVANG

GGD WIJZER GEZOND EN VEILIG IN BASISSCHOOL EN BUITENSCHOOLSE OPVANG 2. Mondgezondheid 2.1 Wisselen 2.2 Cariës tandbederf en gaatjes 2.3 Tandenpoetsen 2.4 Tussendoortjes en traktaties 2.5 Tanderosie 2.6 Beschadigingen van het melk- en blijvend gebit 2.7 Beugels 2.8 Tandartsbezoek

Nadere informatie