Hoofdstuk 1 Introductie: psychologische interventies bij chronische somatische ziekten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 1 Introductie: psychologische interventies bij chronische somatische ziekten"

Transcriptie

1 Literatuur Hoofdstuk 1 Introductie: psychologische interventies bij chronische somatische ziekten Aspinwall, L.G., & Taylor, S.E. (1997). A stitch in time: Self-regulation and proactive coping. Psychological Bulletin, 121, Aujoulat, I., d Hoore, W., & Deccache A. (2007). Patient empowerment in theory and practice: Polysemy or cacophony. Patient Education and Counseling, 66, Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. Bastelaar, K.M.P. van, Pouwer, F., Cuijpers, P., & Snoek, F.J. (2009). Online cognitieve gedragstherapie voor diabetespatiënten met depressieve klachten: een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek. Psychologie & Gezondheid, 37, Dunbar-Jacob, J., & Mortimer-Stephens, M.K. (2001). Treatment adherence in chronic disease. Journal of Clinical Epidemiology, 54, S Epping-Jordan, J., Bengoa, R., Kawar, R., & Sabate, E. (2001). The challenge of chronic conditions: WHO responds. British Medical Journal, 323, Garssen, B. (2009). Psychologische factoren bij het ontstaan en beloop van kanker. In H. de Haes, L. Gualthérie van Weezel, & R.Sanderman (red.), Psychologische patiëntenzorg in de oncologie (pp ). Assen: Van Gorcum. Gazmararian, J.A., Ziemer, D.C., & Barnes, C. (2009). Perceptions of barriers to self-care management among diabetic patients. Diabetes Educator, 35, Hinnen, C., Ranchor, A.V., Baas, P.C., Sanderman, R., & Hagedoorn, M. (2009). Partner support and distress in women with breast cancer: The role of patients awareness of support and level of mastery. Psychology & Health, 24, Ingleby, D. (2008). Waarom interculturele psychologie? In J. Knipscheer, & R. Kleber, Psychologie en de multiculturele samenleving (2de druk; pp ). Den Haag: Boom Onderwijs. Knipscheer, J., & Kleber, R. (2008). Psychologie en de multiculturele samenleving (2 de druk). Den Haag: Boom Onderwijs. Knipscheer, J., Mooren, T., & Kurt, A. (2008). Klinische psychologie in cultureel perspectief. In J. Knipscheer, & R. Kleber, Psychologie en de multiculturele samenleving (2 de druk; pp ). Den Haag: Boom Onderwijs. J. Jaspers, H. van Middendorp, Psychosociale zorg bij chronische ziekten, DOI / , 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij

2 158 Psychosociale zorg bij chronische ziekten Kool, M.B., Van Middendorp, H., Boeije, H.R, & Geenen, R. (2009). Understanding the lack of understanding: Invalidation from the perspective of the patient with fibromyalgia. Arthritis & Rheumatism Arthritis Care & Research, 61, Lerman, I. (2005). Adherence to treatment: The key for avoiding long-term complications of diabetes. Archives of Medical Research, 36, Lin, E.H.B., Katon, W., Von Korff, M., Rutter, C., Simon, G.E., Oliver, M., Ciechanowski, P., Ludman, E.J., Bush, T., & Young, B. (2004). Relationship of depression and diabetes selfcare, medication adherence, and preventive care. Diabetes Care, 27, Looise, B.J., Van der Poel, F., Bos, V. (2006). Diabeteseducatie in Nederland - State of the art van methoden en materialen. Woerden: Nationaal Instituut voor Gezondheidszorgbevordering en Ziektepreventie (NIGZ). Maes, S., Leventhal, H., & De Ridder, D. (1996). Coping with chronic disease. In M. Zeidner, & N. Endler (eds.), Handbook of coping: Theory, research, applications (pp ). New York: Wiley. Mens-Verhulst, J. van, & Bekker, M. (2008). Gezondheidspsychologie in een pluriforme de samenleving. In J. Knipscheer, & R. Kleber, Psychologie en de multiculturele samenleving (2 druk; pp ). Den Haag: Boom Onderwijs. Polonsky, W.H., Anderson, B.J., Lohrer, P.A., Welch. G., Jacobson, A.M., Aponte, J.E., & Schwartz, C.E. (1995). Assessment of diabetes-related distress. Diabetes Care, 18, Ridder, D. de, Geenen, R., Kuijer, R., & Van Middendorp, H. (2008). Psychological adjustment to chronic disease. Lancet, 372, Rothenberg, R.B., & Koplan, J.P. (1990). Chronic disease in the 1990s. Annual Review of Public Health, 11, Ryan, R.M., & Deci, E.L. (2002). An overview of self-determination theory. In E.L. Deci, & R.M. Ryan (eds.), Handbook of self-determination research (pp. 3-36). Rochester: The University of Rochester Press. Safford, M.M., Russell, L., Suh, D.C., Roman, S., & Pogach, L. (2005). How much time do patients with diabetes spend on self-care? Journal of the American Board of Family Practice, 18, Sanchez, A., Grandes, G., Cortada, J.M., Pombo, H., Balaque, L., & Calderon, C. (2009). Modelling innovative interventions for optimising healthy lifestyle promotion in primary health care: Prescribe Vida Saludable phase I research protocol. BMC Health Services Research, 9, 103. Sloots, M., Scheppers, E.F., Van de Weg, F.B., Dekker, J.H., Bartels, E.A., Geertzen, J.H., & Dekker, J. (2009). Higher dropout rate in non-native patients than in native patients in rehabilitation in The Netherlands. International Journal of Rehabilitation Research, 32, Sprangers, M.A.G., De Regt, E.B., Andries, F., Van Agt, H.M.E., Bijl, R.V., De Boer, J.B., Foets, M., Hoeymans, N., Jacobs, A.E., Kempen, G.I.J.M., Miedema, H.S., Tijhuis, M.A.R., & De Haes, H.J.M. (2000). Which chronic conditions are associated with better or poorer quality of life? Journal of Clinical Epidemiology, 53, Sprangers, M.A.G., & Schwartz, C.E. (1999). Integrating response shift into health-related quality of life research: A theoretical model. Social Science & Medicine, 48, Stanton, A.L., Collins, C.A., & Sworowski, L.A. (2001). Adjustment to chronic illness: Theory and research. In A. Baum, T.A. Revenson, & J.E. Singer (2001), Handbook of health psychology (pp ). Mahwah, NJ: Erlbaum.

3 Literatuur 159 Stronks, K., Uniken Venema, P., Dahhan, N., & Gunning-Schepers, L.J. (1999). Allochtoon, dus ongezond? Mogelijke verklaringen voor de samenhang tussen etniciteit en gezondheid geïntegreerd in een conceptueel model. Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen (TSG), 77, Taylor, S.E., & Aspinwall, L.G. (1996). Psychosocial aspects of chronic illness. In P.T. Costa & G.R. VandenBos (eds.), Psychological aspects of serious illness: Chronic conditions, fatal diseases, and clinical care (pp. 7-60). Washington, DC: American Psychological Association. Tennen, H., Affleck, G., Armeli, S., & Carney, M.A. (2000). A daily process approach to coping: Linking theory, research and practice. American Psychologist, 55, Weijman, I., Ros, W.J.G., Rutten, G.E.H.M., Schaufeli, W.B., Schabracq, M.J., & Winnubst, J.A.M. (2005). Frequency and perceived burden of diabetes self-management activities in employees with insulin-treated diabetes: Relationships with health outcomes. Diabetes Research and Clinical Practice, 68, Hoofdstuk 2 Psychosociale interventies bij mensen met diabetes Adolfsson, E.T., Smide, B., Gregeby, E., Fernstrom, L., & Wikblad, K. (2004). Implementing empowerment group education in diabetes. Patient Education and Counseling, 53, Anderson, R.J., Freedland, K.E., Clouse, R.E., & Lustman, P.J. (2001). The prevalence of comorbid depression in adults with diabetes: A meta-analysis. Diabetes Care, 24, Anderson, R.M., Funnell, M.M., Barr, P.A., Dedrick, R.F., & Davis, W.K. (1991). Learning to empower patients. Results of professional education program for diabetes educators [published erratum: Diabetes Care, 1991, 14, 933]. Diabetes Care, 14, Anderson, R.M., Funnell, M.M., Butler, P.M., Arnold, M.S., Fitzgerald, J.T., & Feste, C.C. (1997). Patient empowerment. Results of a randomized controlled trial. Diabetes Care, 18, Anderson, R.M., Funnell, M.M., Carlson, A., Saleh-Statin, N., Cradock, S., & Skinner, T.C. (2000). Facilitating self-care through ompowerment. In F.J. Snoek, & T. C. Skinner (eds.), Psychology in diabetes care (1st ed., pp ). Chichester: John Wiley & Sons, LTD. Bech, P., & WHO (2004). WHO-5 questionnaires. [online]. Bott, U., Bott, S., Hemmann, D., & Berger, M. (2000). Evaluation of a holistic treatment and teaching programme for patients with Type 1 diabetes who failed to achieve their therapeutic goals under intensified insulin therapy. Diabetic Medicine, 17, Broers, S., Van Vliet, K.P., Le Cessie, S., Spinhoven, P., Van der Ven, N.C., & Radder, J.K. (2005). Blood glucose awareness training in Dutch type 1 diabetes patients: One-year follow-up. Netherlands Journal of Medicine, 63, CBS (2009). archief/2009/ wm.htm. Clarke, W.L., Cox, D.J., Gonder Frederick, L.A., Julian, D., Schlundt, D., & Polonsky, W. (1995). Reduced awareness of hypoglycemia in adults with IDDM. A prospective study of hypoglycemic frequency and associated symptoms. Diabetes Care, 18, Colton, P.A., Olmsted, M.P., Daneman, D., Rydall, A.C., & Rodin, G.M. (2007). Natural history and predictors of disturbed eating behaviour in girls with Type 1 diabetes. Diabetic Medicine, 24, Cooper, H.C., Booth, K., & Gill, G. (2003). Patients perspectives on diabetes health care education. Health Education Research, 18,

4 160 Psychosociale zorg bij chronische ziekten Cox, D.J., Gonder Frederick, L., Polonsky, W., Schlundt, D., Kovatchev, B., & Clarke, W. (2001). Blood glucose awareness training (BGAT-2): Long-term benefits. Diabetes Care, 24, Cox, D.J., & Gonder Frederick, L. (1992). Major developments in behavioral diabetes research. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 60, Davies, M.J., Heller, S,, Khunti, K,, & Skinner, T.C. (2008). The DESMOND educational intervention. Chronic Illness, 4, Diabetes Control and Complications Trial Research Group (1993). The effects of intensive treatment of diabetes on the development and progression of long-term complications in insulin-dependent diabetes mellitus. New England Journal of Medicine, 329, Diabetes Control and Complications Trial Research Group (DCCT) (1996). Lifetime benefits and costs of intensive therapy as practiced in the diabetes control and complications trial. The Diabetes Control and Complications Trial Research Group [see comments] [published erratum: Journal of the American Medical Association, 1997, 278, 25]. Journal of the American Medical Association, 276, Diabetespsychology.nl (2008). Diabetespsychology. [online]. Funnell, M.M., & Anderson, R.M. (2004). Empowerment and self-management of diabetes. Clinical Diabetes, 22, Funnell, M.M., Anderson, R.M., Arnold, M.S., Barr, P.A., Donnelly, M., Johnson, P.D., et al. (1991). Empowerment: An idea whose time has come in diabetes education. Diabetes Educator, 17, Glasgow, R.E., & Eakin, E.G. (2000). Medical office-based interventions. In F.J. Snoek, & T.C. Skinner (eds.), Psychology in diabetes care (1 st ed., pp ). Chichester: John Wiley & Sons. Glasgow, R.E., Eakin, E.G., & Toobert, D.J. (1996). How generalizable are the results of diabetes self-management research? The impact of participation and attrition. Diabetes Educator, 22, Glasgow, R.E., Hiss, R.G., Anderson, R.M., Friedman, N.M., Hayward, R.A., Marrero, D.G., et al. (2001a). Report of the health care delivery work group: Behavioral research related to the establishment of a chronic disease model for diabetes care. Diabetes Care, 24, Glasgow, R.E., McKay, H.G., Piette, J.D., & Reynolds, K.D. (2001b). The RE-AIM framework for evaluating interventions: What can it tell us about approaches to chronic illness management? Patient Education and Counseling, 44, Gonder Frederick, L.A., & Cox, D.J. (1986). Behavioral responses to perceived hypoglycemic symptoms. Diabetes Education, 12, Grigsby, A.B., Anderson, R.J., Freedland, K.E., Clouse, R.E., & Lustman, P.J. (2002). Prevalence of anxiety in adults with diabetes: A systematic review. Journal of Psychosomatic Research, 53, Groot, M. de, Anderson, R., Freedland, K.E., Clouse, R.E., & Lustman, P.J. (2001). Association of depression and diabetes complications: A meta-analysis. Psychosomatic Medicine, 63, Ismail, K., Thomas, S.M., Maissi, E., Chalder, T., Schmidt, U., Bartlett, J., Patel, A., Dickens. C.M., Creed, F., & Treasure, J. (2008). Motivational Enhancement Therapy with and without Cognitive Behavior Therapy to treat Type 1 diabetes. Annals of Internal Medicine, 149,

5 Literatuur 161 Ismail, K., Winkley, K., & Rabe-Hesketh, S. (2004). Systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials of psychological interventions to improve glycaemic control in patients with type 2 diabetes. Lancet, 363, Jacobson, A.M. (1996). The psychological care of patients with insulin-dependent diabetes mellitus. New England Journal of Medicine, 334, Jonge, P. de, Roy, J.F., Saz, P., Marcos, G., & Lobo, A. (2006). Prevalent and incident depression in community-dwelling elderly persons with diabetes mellitus: Results from the ZARADEMP project. Diabetologia, 49, Keers, J.C. (2004a). Diabetes rehabilitation: Effects and utilisation of a multidisciplinary intensive education programme [Dissertation]. Groningen: Northern Centre for Healthcare Research, University of Groningen. Keers, J.C., Blaauwwiekel, E.E., Hania, M., Bouma, J., Scholten Jaegers, S.M., Sanderman, R., et al. (2004b). Diabetes rehabilitation: Development and first results of a Multidisciplinary Intensive Education Program for patients with prolonged self-management difficulties. Patient Education and Counseling, 52, Keers, J.C., Bouma, J., Links, T.P., Ter Maaten, J.C., Gans, R.O.B., Wolffenbuttel, B.H.R., et al. (2006). One-year follow-up effects of diabetes rehabilitation for patients with prolonged self-management difficulties. Patient Education and Counseling, 60, Keers, J.C., Groen, H., Sluiter, W.J., Bouma, J., & Links, T.P. (2004c). Cost and benefits of a multidisciplinary intensive diabetes education programme. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 11, Knol, M.J., Twisk, J.W., Beekman, A.T., Heine, R.J., Snoek, F.J., & Pouwer, F. (2006). Depression as a risk factor for the onset of type 2 diabetes mellitus. A meta-analysis. Diabetologia, 49, Lustman, P.J., & Clouse, R.E. (2002). Treatment of depression in diabetes: Impact on mood and medical outcome. Journal of Psychosomatic Research, 53, Lustman, P.J., & Clouse, R.E. (2005). Depression in diabetic patients: The relationship between mood and glycemic control. Journal of Diabetes and its Complications, 19, Lustman, P.J., Griffith, L.S., Clouse, R.E., Freedland, K.E., Eisen, S.A., Rubin, E.H., et al. (1997). Effects of nortriptyline on depression and glycemic control in diabetes: Results of a double-blind, placebo-controlled trial. Psychosomatic Medicine, 59, McCulloch, D.K., Glasgow, R.E., Hampson, S.E., & Wagner, E. (1994). A systematic approach to diabetes management in the post-dcct era. Diabetes Care, 17, Miller, J.H. & Moyers, T. (2002). Motivational interviewing in substance abuse: Applications for occupational medicine. Occupational Medicine, 17, 51-65, iv. Mollema, E.D., Snoek, F.J., & Heine, R.J. (1999). Assessment of perceived barriers in selfcare of insulin-requiring diabetic patients. Patient Education and Counseling, 29, Motivational Interviewing (2008). Motivational Interviewing. [online]. NIGZ (2006). State of the Art; NIGZ report diabeteseducatie. Pibernik-Okanovic, M., Prasek, M., Poljicanin-Filipovic, T., Pavlic-Renar, I., & Metelko, Z. (2004). Effects of an empowerment-based psychosocial intervention on quality of life and metabolic control in type 2 diabetic patients. Patient Education and Counseling, 52, Polonsky, W.H. (1999). Diabetes Burnout: What to do when you can t take it anymore (1st ed.) Alexandria: American Diabetes Association.

6 162 Psychosociale zorg bij chronische ziekten Pouwer, F., Beekman, A.T., Lubach, C., & Snoek, F.J. (2006). Nurses recognition and registration of depression, anxiety and diabetes-specific emotional problems in outpatients with diabetes mellitus. Patient Education and Counseling, 60, Pouwer, F., Beekman, A.T., Nijpels, G., Dekker, J.M., Snoek, F.J., Kostense, P.J., et al. (2003). Rates and risks for co-morbid depression in patients with Type 2 diabetes mellitus: Results from a community-based study. Diabetologia, 46, Pouwer, F., Snoek, F.J., Van der Ploeg, H.M., Ader, H.J., & Heine, R.J. (2001). Monitoring of psychological well-being in outpatients with diabetes - Effects on mood, HbA(1c), and the patient s evaluation of the quality of diabetes care: A randomized controlled trial. Diabetes Care, 24, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) (2009). nl (versie 3.20). Rodin, G., Olmsted, M.P., Rydall, A.C., Maharaj, S.I., Colton, P.A., Jones, J.M., et al. (2002). Eating disorders in young women with type 1 diabetes mellitus. Journal of Psychosomatic Research, 53, Ryan, C.M. (2006). Diabetes and brain damage: More (or less) than meets the eye? Diabetologia, 49, Schachinger, H., Hegar, K., Hermanns, N., Straumann, M., Keller, U., Fehm Wolfsdorf, G., et al. (2005). Randomized controlled clinical trial of Blood Glucose Awareness Training (BGAT III) in Switzerland and Germany. Journal of Behavioral Medicine, 28, Skinner, T.C., Carey, M.E., Cradock, S., Daly, H., Davies, M.J., Doherty, Y., et al. (2006). Diabetes Education and Self-Management for Ongoing and Newly Diagnosed (DESMOND): Process modelling of pilot study. Patient Education and Counseling, 64, Snoek, F. (2004a). Diabetes Mellitus. In G.Pool, F. Heuvel, A. V. Ranchor, & R. Sanderman (eds.), Handboek psychologische interventies bj chronisch-somatische aandoeningen (pp ). Assen: Van Gorcum. Snoek, F.J. ( b). Bij hoog en bij laag: Rede uitgesproken op 1 december 2004 bij de aanvaarding van het ambt als hooglereaar Medische Psychologie, in het bijzonder Psychosociale Diabetologie aan de faculteit Geneeskunde van de Vrije Universiteit/VUMC. Snoek, F.J., Donker, F.J.S., Van Linden van den Heuvell, G.F.E.C., & Wierenga, W.S. (2004c). De inzet van de Medisch Psycholoog bij de behandeling van Diabetes Mellitus: Richtlijnen voor psychologische diagnostiek en behandeling (1st ed.). Sectie Psychologen Algemene/Academische Ziekenhuizen van het Nederlands Instituut van Psychologen. Snoek, F.J., Pouwer, F., Welch, G., & Polonsky, W.H. (2000). Diabetes related emotional distress in Dutch and U.S. diabetic patients. A cross-cultural validity of the Problem Areas in Diabetes Scale. Diabetes Care, 23, Snoek, F.J., & Skinner, T.C. (2002). Psychological counselling in problematic diabetes: Does it help? Diabetic Medicine, 19, Steed, L., Cooke, D., & Newman, S. (2003). A systematic review of psychosocial outcomes following education, self-management and psychological interventions in diabetes mellitus. Patient Education and Counseling, 51, Surwit, R., Van Tilburg, M., Zucker, N., McCaskill, C., Parekh, P., Feinglos, M., et al. (2002). Stress management improves long-term glycemic control in type 2 diabetes. Diabetes Care, 25, Swift, E.E., Chen, R., Hershberger, A., & Holmes, C.S. (2006). Demographic risk factors, mediators, and moderators in youths diabetes metabolic control. Annals of Behavioral Medicine, 32,

7 Literatuur 163 Ubink-Veltmaat, L.J. (2004). Type 2 diabetes mellitus in a Dutch region: Epidemiology and shared care. Groningen: University of Groningen. UKPDS (1998a). Effect of intensive blood-glucose control with metformin on complications in overweight patients with type 2 diabetes (UKPDS 34). UK Prospective Diabetes Study (UKPDS) Group [see comments] [published erratum: Lancet, 1998, 352, 1557]. Lancet, 352, UKPDS (1998b). Intensive blood-glucose control with sulphonylureas or insulin compared with conventional treatment and risk of complications in patients with type 2 diabetes (UKPDS 33). UK Prospective Diabetes Study (UKPDS) Group [see comments]. Lancet, 352, UKPDS (1998c). Quality of life in type 2 diabetic patients is affected by complications but not by intensive policies to improve blood glucose or blood pressure control (UKPDS 37). U.K. Prospective Diabetes Study Group. Diabetes Care, 22, Ven, N.C.W. van de, Chatrou, M., & Snoek, F.J. (2000). Cognitive-Behavioural Group Training. In F.J.Snoek, & T. C. Skinner (eds.), Psychology in Diabetes Care (1st ed., pp ). Chichester: John Wiley & Sons, LTD. Welch, G.W., Jacobson, A.M., & Polonsky, W.H. (1997). The Problem Areas in Diabetes Scale. An evaluation of its clinical utility. Diabetes Care, 20, Williams, M.M., Clouse, R.E., Nix, B.D., Rubin, E.H., Sayuk, G.S., McGill, J.B., et al. (2007). Efficacy of sertraline in prevention of depression recurrence in older versus younger adults with diabetes. Diabetes Care, 30, Winkley, K., Ismail, K., Landau, S., & Eisler, I. (2006). Psychological interventions to improve glycaemic control in patients with type 1 diabetes: Systematic review and metaanalysis of randomised controlled trials. British Medical Journal, 333, 65-68A. Zettler, A., Duran, G., Waadt, S., Herschbach, P., & Strian, F. (1995). Coping with fear of long-term complications in deabetes mellitus: A model clinical program. Psychotherapy and Psychosomatics, 64, Hoofdstuk 3 Effecten van psychosociale interventies bij hart- en vaatziekten: coronaire hartziekten, hartfalen en cerebrovasculaire aandoeningen Abdelhafiz, A.H. (2002). Heart failure in older people: causes, diagnosis and treatment. Age and Ageing, 31, Ades, P.A. (1999). Cardiac rehabilitation in older coronary patients. Journal of the American Geriatrics Society, 47, Anderson, D., Deshaies, G., & Jobin, J. (1996). Social support, social networks and coronary artery disease rehabilitation: a review. Canadian Journal of Cardiology, 12, Appels, A., Bär, F., Lasker, J., Flamm, U., & Kop, W. (1997). The effect of a psychosocial intervention program on the risk of a new coronary event after angioplasty, a feasibility study. Journal of Psychosomatic Research, 43, Berkelmans, H., & Appelo, M. (2004). Evaluatie Cursus Hartstichting. Groningen: Research instituut GGZ Groningen. Bhogal, S.K., Teasell, R.W., Foley, N.C., & Speechley, M.R. (2003). Community reintegration after stroke. Top Stroke Rehabilitation, 10, Boer, J. de, Boersma, S.N., De Gucht, V.M.J., Maes, S., & Schulte-van Maaren, Y.W.M. (2005). Psychosociale problemen bij hart- en vaatziekten. Bilthoven: Hartenark/Nederlandse Hartstichting.

8 164 Psychosociale zorg bij chronische ziekten Boersma, S.N. (2004). A self-regulation perspective on emotional distress and health-related quality of life after myocardial infarction. Dissertatie, Leiden: Universiteit Leiden. Bruggink, P.W.F., De la Porte, A., Lok, D.J.A., Van Veldhuisen, D.J. Van Wijngaarden, J., Cornel, J.H., Zuithoff, N.P.A., Badings, E., & Hoes, A.W. (2007). Added value of a physician-and-nurse-directed heart failure clinic: results from the Deventer-Alkmaar heart failure study. Heart, 93, Buitelaar, K. Maes, M., De Gucht, V., & Van Erp, J. (2008). Psychosociale revalidatie bij hart- en vaatziekten. Een inventarisatie van de aangeboden psychosociale (na)zorg in Nederland. Den Haag: Nederlandse Hartstichting. Buselli, E.F., & Stuart, E. M. (1999). Influence of psychosocial factors and biopsychological interventions on outcomes after myocardial infarction. Journal of Cardiovascular Nursing, 13, Donker, F.J.S. (2000). Cardiac rehabilitation: A review of current developments. Clinical Psychology Review, 20, Dusseldorp, E., Van Elderen, T., Maes, S., Meulman, J., & Kraaij, V. (1999). A meta-analysis of psychoeducational programs for coronary heart disease patients. Health Psychology, 18, Erp, J. van (2003). Aandacht voor draagkracht: omgaan met hartfalen. Een nazorgcursus voor patiënt en partner. Bilthoven: Hartenark/Nederlandse Hartstichting. Erp, J. van (2007), Verslag expertmeeting: Psychosociale zorg bij cva: focus op screening. Den Haag: Nederlandse Hartstichting. Erp, J. van, & Donders, P. (2004). Leven met verandering, Verslag van de symposiumreeks Coping en verwerking bij chronische ziekte. Bilthoven: Hartenark/Nederlandse Hartstichting. Erp, J. van, Hinnen, C., & Sanderman, R. (2006). Psychosociale zorg bij Hart- en Vaatziekten. Bilthoven: Hartenark/Nederlandse Hartstichting. Grant, J.S., Elliott, T.R., Giger, J.N., & Bartolucci, A.A. (2001). Social problem-solving telephone partnership with family caregivers of persons with stroke. International Journal of Rehabilitation Research, 24, Hackett, M.L., Anderson, C.S., & House, A.O. (2004). Interventions for preventing depression after stroke (Cochrane Review). The Cochrane Library, (2), CD Heuvel, E.T. van den, De Witte, L.P., Nooyen-Haazen, I., Sanderman, R., & Meyboom-de Jong, B. (2000). Short-term effect of a group support program and an individual support program for caregivers of stroke patients. Patient Education and Counseling, 40, Heuvel, E.T. van den, De Witte, L.P., Schure, L.M., Sanderman, R., & Meyboom-de Jong, B. (2001). Risk factors for burn out in caregivers of stroke patients, and possibilities for intervention. Clinical Rehabilitation, 15, Hochstenbach, J.B.H. (1998). Na een beroerte. Het opzetten van een nazorgprogramma voor CVApatiënten en hun omgeving. Maarssen: Elsevier/De Tijdstroom. Jaarsma, T., Halfens, R., Huijer Abu-Saad, H., Dracup, K., Van Ree, J., Cleuren, G. et al. (2001). Voorlichting aan en begeleiding van patiënten met chronisch hartfalen. Een effectstudie. Verpleegkunde, 16, Jaarsma, T., Van der Wal, M.H.L., Hogenhuis, J., Lesman, I., Luttik, M.L.A., Veeger, N., & Van Veldhuisen, D.J. (2004). Design and methodology of the COACH study: a multicenter randomised Coordinating study evaluating Outcomes of Advising and Counselling in Heart failure. European Journal of Heart Failure, 6,

9 Literatuur 165 Jaarsma, T., Van der Wal, M.H., Lesman-Leegte, I., Luttik, M.L., Hogenhuis, J., Veeger, N.J., Sanderman, R., Hoes, A.W., Van Gilst, W.H., Lok, D.J., Dunselman, P.H., Tijssen, J.G., Hillege, H.L., & Van Veldhuisen, D.J. (2008). Coordinating Study Evaluating Outcomes of Advising and Counseling in Heart Failure (COACH) Investigators. Effect of moderate or intensive disease management program on outcome in patients with heart failure: Coordinating Study Evaluating Outcomes of Advising and Counseling in Heart Failure. Archives of Internal Medicine, 168, Kabat-Zinn, J. (2004). Handboek meditatief ontspannen: Effectief programma voor het bestrijden van pijn en stress. Haarlem: Altamira-Becht. Kneebone, I.I., & Dunmore, E. (2000). Psychological management of post-stroke depression. Brittish Journal of Clinical Psychology, 39, Koenig, G.H. (1998). Depression in hospitalized older patients with congestive heart failure. General Hospital Psychiatry, 20, Kop, W.J., & Ader, D.N. (2001). Assessment and treatment of depression in coronary artery disease patients. Italian Heart Journal, 2, Kostis, J.B., Rosen, R.C., Cosgrove, N.M., Shindler, D.M., & Wilson, A.C. (1994). Nonpharmacologic therapy improves functional and emotional status in congestive heart failure. Chest, 106, Lane, D., Caroll, D., & Lip, G.Y.H. (1999). Psychology in coronary care. QJM, 92, Lesman-Leegte, I., Van Veldhuisen, D.J., Hillege, H.L., Moser, D., Sanderman, R., & Jaarsma, T. (2009). Depressive symptoms and outcomes in patients with heart failure: data from the COACH. European Journal of Heart Failure, 11, Leidy, N.K., Rentz, A.M., & Zyczynski, T.M. (1999). Evaluating health-related-quality-oflife outcomes in patients with congestive heart failure. A review of recent randomized controlled trials. Pharmacoeconomics, 15, Lincoln, N.B., & Flannaghan, T. (2003). Cognitive behavioral therapy for the treatment of depression after stroke. Stroke, 34, Linden, W., Stossel, C., & Maurice, J. (1996). Psychological interventions for patients with coronary artery disease: a meta-analysis. Archives of Internal Medicine, 156, Lloyd-Williams, F., Mair, F.S., & Leitner, M. (2002). Exercise training and heart failure: a systematic review of current evidence. British Journal for General Practice, 52, Luskin, F., Reitz, M., Quinn, T.G., & Haskell, W. (2002). A controlled pilot study of stress management training of eldery patients with congestive heart failure. Preventive Cardiology, 5, MacMahon, K.M., & Lip, G.Y. (2002). Psychological factors in heart failure: a review of the literature. Archives of Internal Medicine, 162, McAlister, F.A., Stewart, S., Ferrua, S., & McMurray, J.J. (2004). Multidisciplinary strategies for the management of heart failure patients at high risk for admission: a systematic review of randomized trials. Journal of the American College of Cardiology, 44, McGillion, M., Watt-Watson, J., Kim, J., & Yamada, J. (2004). A systematic review of psychoeducational intervention trials for the management of chronic stable angina. Journal of Nursing Management, 12, McLeod, A.A. (2001). Later management of documented ischaemic heart disease: secondary prevention and rehabilitation. British Medical Bulletin, 59, Minkman, M.M.N., & Binkhorst, T. Het Chronic Care Model: bundeling van effectieve interventies. Kwaliteit in beeld, 2006.

10 166 Psychosociale zorg bij chronische ziekten Mookadam, F., & Arthur, H.M. (2004). Social support and its relationship to morbidity and mortality after acute myocardial infarction: systematic overview. Archives of Internal Medicine, 164, Moser, D.K., Kim, K.A., & Baisden-O Brien, J. (1999). Impact of a nonpharmalogical cognitive intervention on clinical and psychological outcomes in patients with heart failure. Journal of Cardiovascular Nursing 14, Newman, S. (2004). Engaging patients in managing their cardiovascular health. Heart, 90, iv9-13. Philips, C.O., Wright, S.M., Kern, D.E., Singa, R.M., Shepperd, S., & Rubin, H.R. (2004). Comprehensive discharge planning with postdischarge support for elder patients with congestive heartfailure: a meta-analysis. JAMA, 291, Rees, K., Bennett, P., West, R., Davey Smith, G., & Elbrahim, S. (2004). Psychological interventions for coronary heart disease. Cochrane Database Systematic Review, (2), CD Rich, M.W. (1999). Heart failure disease management: a critical review. Journal of Cardiac Failure, 5, Rich, M.W. (2003). Heart failure in the elderly: strategies to optimize outpatient control and reduce hospitalizations. American Journal of Geriatric Cardiology, 12, Richardson, L.G. (2003). Psychosocial issues in patients with congestive heart failure. Progress in Cardiovascular Nursing, 18, Robinson, K.R. (1999). Envisioning a network of care for at-risk patients after myocardial infarction. Journal of Cardiovascular Nursing, 14, Rutledge, T., Reis, V.A., Linke, S.E., Greenberg B.H., & Mills, P.J. (2006). Depression in heart failure: a meta-analytic review of prevalence, intervention effects, and associations with clinical outcomes. Journal of the American College of Cardiology, 48, Schouten, R.Y., & Van Erp, J. (2008). Expert-meeting Psychosociale zorg bij Coronaire Hartziekten en Hartfalen. Den Haag: Nederlandse Hartstichting. Schure, L.M. (2003). Verder na een beroerte: een interventie ter ondersteuning van mantelzorgers van CVA-patiënten. Gedrag & Gezondheid, 31, Schipper, K., Hendrikx, A., Dauwerse, L., Willems, V., & Abma, T. (2010). Deelnemen, geven en zijn. Eindrapportage sociaal maatschappelijke participatie van mensen met niet-aangeboren hersenletsel vanuit patiëntenperspectief. Amsterdam: VU Medisch Centrum. Schipper, K., & Pauw, P. (2009). Pilot Aandacht voor Draagkracht bij hersenletsel Eindrapportage. Utrecht: Reinaerde. Struijs, J.N., & Grundy, C.M. (2003). Beroerte. In C.A. Baan, J.B.F. Hutten, & P.M. Rijken (red.), Afstemming in de zorg. Een achtergrondstudie naar de zorg voor mensen met een chronische aandoening. RIVM-rapport (p ). Bilthoven: RIVM. Swanson, E.A., Jenson, D.P., Specht, J., Johnson, M.L., & Maas, M. (1997). Caregiving: concept analysis and outcomes. Inquiry for Nursing Practice: An International Review, 1, The ENRICHD investigators (2003). Effects of treating depression and low perceived social support on clinical events after myocardial infarction. JAMA, 289, Vaartjes, I., Reitsma, J.B., De Bruin, A., & Bots, M.L. (2008). Verschillen tussen mannen en vrouwen in sterftekans na een eerste ziekenhuisopname vanwege hartfalen. In I. Vaartjes, R.J.G. Peters, S.J. van Dis, & M.L. Bots. Hart- en vaatziekten in Nederland 2008, cijfers over ziekte en sterfte. Den Haag: Nederlandse Hartstichting. Van den Broucke, S. (1999). Leven na een CVA. Bespreking van Na een beroerte. Het opzetten van een nazorgprogramma voor CVA-patiënten en hun familie. Gedrag & Gezondheid, 27,

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Flip Kolthoff, psychiater Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness, GGZ Noord-Holland-Noord Flip Kolthoff, VUmc, 20-01-2012 1 Inleiding Flip Kolthoff,

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie

Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie Fibromyalgie Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie Wijdverspreide pijn Etiologie grotendeels onbekend Hoge impact voor de

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten

Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten Depressie na een hartinfarct en risico op nieuwe hartklachten Marij Zuidersma Promotoren: Peter de Jonge, Johan Ormel, Henk Jan Conradi Interdisciplinary center for psychiatric epidemiology University

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers

Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers Improving Mental Health by Sharing Knowledge Vroege interventies voor mensen met dementie en hun mantelzorgers hall Anne Margriet Pot Hoogleraar Ouderenpsychologie, VU Amsterdam, Programmahoofd Ouderen

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten

De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten The Relationship between Self-Care, Glycemic Regulation and Depressive Symptoms in Diabetic Patients Jeff Bernaerts

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W +

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + D o e l m a t i g h e i d s t o e t s v o o r g e b i e d e n w a a r v o o r g e e n b o d e m b e h e e r p l a n i s v a s t g e s

Nadere informatie

DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF

DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF 'KLEUR JE LEVEN' DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF Contactgegevens Mentalshare Telefoon: +31 (0)302971198 E-mail: kleurjeleven@mentalshare.nl Website: www.mentalshare.nl In samenwerking met:

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Pub u l b ic i at a i t e i s

Pub u l b ic i at a i t e i s Internationale publicaties (Peer ( Peer-reviewed reviewed journal articles) Castelein S, Gaag M van der, Bruggeman R, Busschbach JT van, Wiersma, D. Empowerment in People with Psychotic Disorders: A Comparison

Nadere informatie

Evidence please! 27 juni 2013. Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION

Evidence please! 27 juni 2013. Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Evidence please! 27 juni 2013 Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Evidence please! 1. EBP 2. Hulpmiddelen en voorzieningen 3. Aanpassingen 4. Waarom? EBP: Extremely Boring

Nadere informatie

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties,

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties, Het Effect van een Verkorte Mindfulness Training bij Ouderen op Mindfulness, Experiëntiële Vermijding, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties, Zelftranscendentie, en Quality of Life The Effects of a Shortened

Nadere informatie

Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken. Cindy Kenis. Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige

Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken. Cindy Kenis. Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige Cindy Kenis Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige UZ Leuven, België Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken Introductie (1) Definitie Comprehensive Geriatric

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat?

Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat? Investeren in geestelijke gezondheid op de werkvloer, loont dat? Lieven Annemans Universiteit Gent Maart 2016 Two views in health economics Health care as a cost Health care as an investment Annual growth

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

Comorbiditeitspatronen bij OCD. Resultaten van de NOCDA studie

Comorbiditeitspatronen bij OCD. Resultaten van de NOCDA studie Comorbiditeitspatronen bij OCD Resultaten van de NOCDA studie Patricia van Oppen, Harold J. van Megen, Neeltje M. Batelaan, Danielle C. Cath, Nic J.A. van der Wee, Brenda W. Penninx Marcel A. van den Hout,

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon?

Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon? 12 e Post O.N.S. Meeting Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon? Sophie Bunskoek, verpleegkundig specialist, medische oncologie, UMCG Julie Silver MD, associate professor, Harvard Medical

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Begeleiding van HIV-patiënten

Begeleiding van HIV-patiënten Symposium Up-to-Date in Infectieziekten Zaterdag 11 februari 2012 Begeleiding van HIV-patiënten Anneleen Lijnen Nurse physician assistant Dienst Infectieziekten 1) Voorstelling Verpleegkundige Ondersteuning

Nadere informatie

Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal

Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal Ondersteuning van astma zelfmanagement in de huisartsenpraktijk via internet: Karakteristieken van patiënten en het PatiëntCoach webportaal Jaap K. Sont, associate professor Afdeling Medische Besliskunde

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Evaluatie van de nodige vaardigheden in diabetesmanagement.

Evaluatie van de nodige vaardigheden in diabetesmanagement. Summary of Diabetes Self Care Activities (SDSCA) Toobert DJ, Glasgow RE Assessing diabetes self management: the summary of diabetes self care activities questionnaire. In Handbook of Psychology and Diabetes.

Nadere informatie

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid presentatie ESPRi Symposium 26-11-2015 Michiel Boog, klinisch psycholoog, psychotherapeut Titel:

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

OMGAAN MET ONGEWENSTE KINDERLOOSHEID. Door Ditta van Dijk en Vivian Kraaij NLEIDING

OMGAAN MET ONGEWENSTE KINDERLOOSHEID. Door Ditta van Dijk en Vivian Kraaij NLEIDING OMGAAN MET ONGEWENSTE KINDERLOOSHEID Door Ditta van Dijk en Vivian Kraaij NLEIDING Uit psychologisch onderzoek is gebleken dat het welbevinden van onvrijwillig kinderloze vrouwen in Nederland vaak lager

Nadere informatie

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam Pharmacotherapie Introductie- COIG-cursus Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam vanaf 9.15 uur registratie en koffie/thee 10.00 10.15 uur opening en inleiding

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Huisarts of hometrainer?

Huisarts of hometrainer? Huisarts of hometrainer? In het literatuuroverzicht werden zes studies opgenomen. Vier studies onderzochten het effect van training op ziekteverzuim, drie daarvan bestudeerden tevens de effecten op klachten

Nadere informatie

The quality of dying: autonomie en begeleiding

The quality of dying: autonomie en begeleiding 18 mei 2006 Jaarbeurs Utrecht The quality of dying: autonomie en begeleiding Marieke Schreuder Verpleegkundig specialist UMCUtrecht/IKMN haschreuder@ikmn.nl Inhoud Concept autonomie Onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Inhoud. predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling predictiemodel afasie predictiemodel afasie conclusies aanbeveling

Inhoud. predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling predictiemodel afasie predictiemodel afasie conclusies aanbeveling VOORSPELLEN VAN VERBAAL COMMUNICATIEVE VAARDIGHEID VAN AFASIEPATIËNTEN NA KLINISCHE REVALIDATIE AfasieNet Netwerkdag 31.10.2014 Marieke Blom-Smink Inhoud predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital

Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital Towards a hospitalbroad approach of frail older patients / Senior Friendly Hospital 06.12.2011 Herbert Habets Geriatric Clinical Nurse Specialist / Nurse Scientist Orbis Medisch Centrum, Sittard Geleen

Nadere informatie

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma Running head: HET SIGNALEREN VAN PROBLEMEN NA EEN IC-OPNAME 1 Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma The Screening of Problems 3

Nadere informatie

Marjo Maas: fysiotherapeut / docent / onderzoeker Peer assessment De impact van peer assessment op het klinische redeneren en het klinisch handelen van fysiotherapeuten in opleiding en fysiotherapeuten

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Pijncoping Inventarisatielijst (PCI) September 2013 Review: 1. I. Spelthann 2: MJH Jungen Invoer: ML Bokhorst 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft

Nadere informatie

Angst en de ziekte van Parkinson. te veel of te weinig controle. Annelien Duits Harriët Smeding. www.smedingneuropsychologie.nl

Angst en de ziekte van Parkinson. te veel of te weinig controle. Annelien Duits Harriët Smeding. www.smedingneuropsychologie.nl Angst en de ziekte van Parkinson te veel of te weinig controle Annelien Duits Harriët Smeding www.smedingneuropsychologie.nl Wat moet deze workshop brengen, zodat je zegt: dat was de moeite waard? Smeding

Nadere informatie

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Wervelkolom; overige

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Wervelkolom; overige Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Tampaschaal voor Kinesiofobie (TSK) 18 maart 2009 Review: E. Swinkels-Meewisse Invoer: E. van Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+

B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+ B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+ LH 262 BK JV 151 FA KR 069 MU ET 160 TK VK 010 MT JE 139 EN AW 228 WI KT 247 BI BT 172 FA PW 261 BK HF 119 EN NF 107

Nadere informatie

Binnengekomen 17 januari 2008 Geaccepteerd 7 april 2008

Binnengekomen 17 januari 2008 Geaccepteerd 7 april 2008 Dr. Viola Spek is als onderzoeker verbonden aan de Faculteit Sociale Wetenschappen van de Universiteit van Tilburg. Zij verricht onderzoek naar internetinterventies en depressie. Binnengekomen 17 januari

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

Schrik om het hart! CoRPS. Dr. Annelieke Roest. Promotoren: Peter de Jonge, PhD. Johan Denollet, PhD

Schrik om het hart! CoRPS. Dr. Annelieke Roest. Promotoren: Peter de Jonge, PhD. Johan Denollet, PhD Schrik om het hart! Center of Research on Psychology in Somatic diseases Promotoren: Peter de Jonge, PhD Johan Denollet, PhD Dr. Annelieke Roest Anxiety and Depression In Coronary Heart Disease: Annelieke

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Community Based Service for Elderly. CVZ mei 2013. Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen

Community Based Service for Elderly. CVZ mei 2013. Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen Community Based Service for Elderly CVZ mei 2013 Prof. dr. Joris Slaets University Medical Center Groningen Who is living there? Strenght Capabilities Needs one fits all? Sustainable care in relation to

Nadere informatie

Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial

Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial Electronisch affect monitoren met feedback-interventie in de behandeling van depressie: een randomized controlled trial Ingrid Kramer ima.kramer@ggze.nl Van onderzoek naar de klinische praktijk PsyMate

Nadere informatie

Publications. Publications

Publications. Publications Publications Publications Publications De Bildt, A., Mulder, E.J., Scheers, T., Minderaa, R.B., Tobi, H. (2006) PDD, behavior problems and psychotropic drug use in children and adolescents with MR, Pediatrics

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD

100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD 100% ONLINE CGT GOOI HET KIND NIET MET HET BADWATER WEG! DR. JEROEN RUWAARD ONLINE COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE 2 100% Online CGT E-BOOMING? 3 100% Online CGT MIND THE GAP! 4 100% Online CGT EFFECTEN ONLINE

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Acceptance and Commitment Therapy (ACT) in de oncologie

Acceptance and Commitment Therapy (ACT) in de oncologie WELKOM Acceptance and Commitment Therapy (ACT) in de oncologie Preventie van angst en depressie. onderdag 18 september 2014 ymposium PSST ism VLK line Seeuws en Annelies De Booser chemo angst waarom? Kanker

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

NEUROLOGISCHE MUZIEKTHERAPIE BIJ SCHIZOFRENIE

NEUROLOGISCHE MUZIEKTHERAPIE BIJ SCHIZOFRENIE NEUROLOGISCHE MUZIEKTHERAPIE BIJ SCHIZOFRENIE Gerben Roefs Zuyd Hogeschool Master of Arts Therapies 19 juni 2015 Opbouw Presentatie VOLGT PROCES VAN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK DOEN START MET EEN IDEE -

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

Invloed van Psychologische en Demografische Factoren. op Gedragsintentie tot Gewichtsreductie. bij Patiënten met Type 2 Diabetes Mellitus

Invloed van Psychologische en Demografische Factoren. op Gedragsintentie tot Gewichtsreductie. bij Patiënten met Type 2 Diabetes Mellitus Invloed van Psychologische en Demografische Factoren op Gedragsintentie tot Gewichtsreductie bij Patiënten met Type 2 Diabetes Mellitus The Effect of Psychological and Demographic Factors on the Behavioural

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Muziektherapie in de oncologie

Muziektherapie in de oncologie Muziektherapie in de oncologie Wetenschap en praktijk combineren Tom Abrahams 26 mei 2015 Wat is muziektherapie? Een vorm van vaktherapie Ervaringsgericht Interventies binnen muzikale context Waar wordt

Nadere informatie

Psychosociale zorg bij chronische ziekten

Psychosociale zorg bij chronische ziekten Psychosociale zorg bij chronische ziekten Psychosociale zorg bij chronische ziekten Klinische praktijk en effectiviteit Jan Jaspers en Henriët van Middendorp Bohn Stafleu van Loghum Houten 2010 2010 Bohn

Nadere informatie

haal stress uit je hoofd breng je lichaam in balans voel je energieker

haal stress uit je hoofd breng je lichaam in balans voel je energieker ` De 7-Day Recharge is een healthy lifestyle programma dat je de tools en onderbouwing geeft om stress niet alleen mentaal, maar ook fysiek tegen te gaan. Gezonde voeding, extra aandacht voor lichamelijke

Nadere informatie

Work to Work mediation

Work to Work mediation Work to Work mediation Mobility Centre Automotive Theo Keulen 19-9-2008 Policy Context Flexibility,mobility and sustainable employability are key words in modern labour market policy Work to work arrangements

Nadere informatie

Diabetes Mellitus en Beweging

Diabetes Mellitus en Beweging Diabetes Mellitus en Beweging Doelen 0Refresher 0Patient Education 0Exercise and DM Wat betekent het? 0 Diabetes: Door(heen) gaan 0 Mellitus: Honing/Zoet Wat is het? 0 Groep van stoornissen met hyperglycemieën

Nadere informatie

In vogelvlucht. Verschillende onderzoeksmethodieken. Gezondheid? Cijfers zeggen niet alles. Of is gezondheid.

In vogelvlucht. Verschillende onderzoeksmethodieken. Gezondheid? Cijfers zeggen niet alles. Of is gezondheid. Lokale strategie voor gezond ouder worden Voor Elkaar in de Buurt Jeanette Lezwijn J.Lezwijn@ggdgelre-ijssel.nl tel 088-443 3251) In vogelvlucht. Epidemiologie en gezondheidsbevordering Gezond ouder worden

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Zelfmanagement bij hart-en vaatpatiënten. Heleen Westland, RN, MSc

Zelfmanagement bij hart-en vaatpatiënten. Heleen Westland, RN, MSc Zelfmanagement bij hart-en vaatpatiënten Heleen Westland, RN, MSc Zelfmanagement is hot! Maar Waar hebben we het eigenlijk over? Wat is zelfmanagement? Tijd voor actie Hoeymans et al. RIVM Nationaal Kompas

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen. THEMA dagen 2010 Drs. M.C.G. Beeren. Kinderarts H.C. Stael. Semi-arts St. Anna ziekenhuis, Geldrop

Hoofdpijn bij kinderen. THEMA dagen 2010 Drs. M.C.G. Beeren. Kinderarts H.C. Stael. Semi-arts St. Anna ziekenhuis, Geldrop Hoofdpijn bij kinderen THEMA dagen 2010 Drs. M.C.G. Beeren. Kinderarts H.C. Stael. Semi-arts St. Anna ziekenhuis, Geldrop Inhoudsopgave Epidemiologie Kinderen met hoofdpijn Multidisciplinair carrousel

Nadere informatie

Effectiviteit van een stressreductieprogramma in groepsverband

Effectiviteit van een stressreductieprogramma in groepsverband Effectiviteit van een stressreductieprogramma in groepsverband Tom Van Daele dr. Deb Vansteenwegen Prof. dr. Dirk Hermans Prof. dr. Chantal Van Audenhove Prof. dr. Omer Van den Bergh Zesde Vlaams Geestelijk

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

Risico-indicatoren voor angst en depressie: hoe nu verder?

Risico-indicatoren voor angst en depressie: hoe nu verder? Risico-indicatoren voor angst en depressie: hoe nu verder? Filip Smit Trimbos-instituut, Centrum Preventie en Vroege Interventie Vrije Universiteit, Vakgroep Klinische Psychologie NKOP symposium 14 december

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Hulzebos HJ. Thema bewegen voor hart-, vaat-, en CVA-patiënten. In: Harten Zorg Magazine voor Hart- en vaatpatiënten december 1999;4:40-41.

Hulzebos HJ. Thema bewegen voor hart-, vaat-, en CVA-patiënten. In: Harten Zorg Magazine voor Hart- en vaatpatiënten december 1999;4:40-41. Publications Publications Publications Hulzebos HJ. Thema bewegen voor hart-, vaat-, en CVA-patiënten. In: Harten Zorg Magazine voor Hart- en vaatpatiënten december 1999;4:40-41. Verborg CLM, Hulzebos

Nadere informatie

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m I b u w k k p l t H I C 6 4 4 0 3 X G l v r s t d z h d l d g t l z! B s t k l t, D k u v r h t k p v -p r d Bu c kt W h p d t u d b s t r s u l t t v r k r p r d u c t, d t v r v r d g d s m t d l l r

Nadere informatie

Signalering en diagnostiek: een dipje of depressie? Dr. Frans Pouwer

Signalering en diagnostiek: een dipje of depressie? Dr. Frans Pouwer Signalering en diagnostiek: een dipje of depressie? Dr. Frans Pouwer CoRPS: Diabetes & Hypertensie Dr. F. Pouwer, Programma leider Diabetes & Hypertensie Center of Research on Psychology in Somatic diseases

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

Outcome monitoring Empowerment of clients and their local and national representatives

Outcome monitoring Empowerment of clients and their local and national representatives Outcome monitoring Empowerment of clients and their local and national representatives Chris Nas Senior policy advisor cnas@ggznederland.nl WHO Collaborating Centre for Research and Training Lille, January

Nadere informatie

Marleen Huijben, MSc, Phd Candidate

Marleen Huijben, MSc, Phd Candidate The effects of increased therapy time on cognition and mood in frail patients with a stroke who rehabilitate on rehabilitation units of nursing homes in the Netherlands: a protocol of a comparative study

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Elien Colman, Sarah Missinne & Piet Bracke

Elien Colman, Sarah Missinne & Piet Bracke Het belang van de gepercipieerde effectiviteit van de hulpverlening voor het voorkomen van onvervulde behoeften bij personen met sociale of emotionele problemen Elien Colman, Sarah Missinne & Piet Bracke

Nadere informatie

Characteristics of recovery supporting care

Characteristics of recovery supporting care Herstelondersteunende zorg Recovery supporting care 29 juni 2011 Jos Dröes Herstel Een herstelproces omvat altijd * Eigen verhaal maken * Empowerment vergroten * Ervaringskennis vergroten en gebruiken

Nadere informatie

Implementatie PersoonsGebondenDossier

Implementatie PersoonsGebondenDossier Implementatie PersoonsGebondenDossier Implementatie PGD Havenziekenhuis & Sint Franciscus Gasthuis Platform: Curavista ehealth Bianka Mennema, longarts Havenziekenhuis Disclosure belangen Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Korte bijdrage Het belang van subklinische depressies

Korte bijdrage Het belang van subklinische depressies Korte bijdrage Het belang van subklinische depressies door P. Cuijpers Samenvatting Subklinische depressies zijn depressieve beelden waarbij sprake is van depressieve klachten zonder dat voldaan is aan

Nadere informatie

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Wat is de invloed van tractie op een lumbale

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS)

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Mourning in people with chronic fatigue syndrome (CFS) Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Lisanne Fischer S1816071 Mei 2012

Nadere informatie

Dr Doede J Binnema. Programm leader Food&Nutrition HANNN

Dr Doede J Binnema. Programm leader Food&Nutrition HANNN Dr Doede J Binnema Programm leader Food&Nutrition HANNN Why is a cluster needed? Healthy Ageing has become an important pillar of R&D (e.g. Lifelines & ERIBA) in the three provinces of the Northern Netherlands

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie