MAATWERK- DIPLOMA IN DEBAT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MAATWERK- DIPLOMA IN DEBAT"

Transcriptie

1 360 THEMA Maatwerk(diploma) Meer flexibiliteit nodig voor vernieuwing? MAATWERK- DIPLOMA IN DEBAT Over het maatwerkdiploma is een hevige onderwijsdiscussie gaande. Velen zien direct kansen, anderen aarzelen: wat halen we ermee overhoop? Argumenten en ideeën van wetenschappers, schoolleiders en docenten passeren de revue: op Twitter, in kranten, onderwijsblogs en in dit blad. Er klinkt veel enthousiasme, maar ook een pleidooi om het rustig aan te doen. Tekst: Carolien Nout / Fotografie: Dirk Kreijkamp Het VO-congres op 26 maart zorgde in combinatie met de voorpagina van de Volkskrant voor een levendige discussie over het maatwerkdiploma. De eerste reacties in de media en uit de politiek waren positief. Op Twitter varieerden de reacties uit het onderwijsveld van goed idee tot diploma-devaluatie. Maar een goede discussie heeft meer nodig dan de 140 tekens in Twitter, zo blijkt uit reacties van docenten en schoolleiders. Beloning Een diploma voortgezet onderwijs waarbij achter elk vak staat op welk niveau de leerling examen heeft gedaan (vmbo, havo of vwo), dat is een maatwerkdiploma. Marc van Dongen, leshuisdirecteur op het Beatrix College, heeft er al ideeën over uitgewerkt. Op deze Tilburgse scholengemeenschap kunnen leerlingen het zogeheten 5M-leren volgen, waarbij ze in de onderbouw zelf kunnen kiezen uit thema s en projecten binnen en buiten de school, en waarbij leergebieden op verschillende niveaus worden aangeboden. Een maatwerkdiploma is daarop een logisch vervolg, zegt Van Dongen. Wij willen leerlingen uitdagen om vakken op het hoogst haalbare niveau te volgen en bieden ze daarnaast extra vakken of activiteiten aan. Dat stimuleert en motiveert ze en helpt ze in hun verdere schoolloopbaan. Een diploma voortgezet onderwijs zou de beloning van hun inzet zijn. Nog een voordeel is dat je leerlingen na de basisschool niet meer zo vroeg selecteert voor vmbo, havo of vwo. Wij dagen leerlingen uit om vakken op het hoogst haalbare niveau te volgen; een diploma voortgezet onderwijs zou die inzet belonen Van Dongen praat veel met zijn collega s over de ontwikkeling van een maatwerkdiploma en wil ook graag met andere scholen en organisaties sparren. Want het uitgangspunt mag dan zijn om het onderwijs te vernieuwen en te verbeteren, er komt nogal wat bij kijken: het heeft onderwijskundige consequenties, het vraagt organisatorisch veel van docenten en scholen en het heeft gevolgen voor de aansluiting met vervolgonderwijs. Talentontwikkeling Om met de onderwijskundige kant te beginnen: talentontwikkeling is belangrijk voor alle leerlingen. Het is te realiseren met maatwerk en gepersonaliseerd leren wat steeds beter mogelijk is dankzij digitale leermiddelen. Als onderdeel van een debatreeks over het onderwijs in debatcentrum De Balie in Amsterdam vertelde onderwijspedagoog Gert Biesta onlangs aan een muisstille, volle zaal waar het om zou moeten gaan, als het aan hem ligt. 24

2 De foto s bij dit artikel zijn genomen op het Marcanti College in Amsterdam Goed onderwijs vereist dat drie domeinen met elkaar in balans zijn. Het gaat om kwalificatie: leerlingen doen kennis en vaardigheden op in bepaalde vakken om bijvoorbeeld een bepaald beroep uit te kunnen oefenen. Het gaat om socialisatie: leerlingen maken kennis met tradities in de praktijk, bijvoorbeeld het deel uitmaken van de cultuur van een democratie. En het gaat om persoonlijke ontwikkeling, wat hij subjectivering noemt. De taak van het onderwijs is oriëntatie op het leven : hoe daar invulling aan te geven. Het gaat om ontplooiing: alle talenten van het kind tot ontwikkeling laten komen, de juiste talenten. Onderwijs kan niet alleen uitgaan van de wens van de leerling, aldus Biesta, maar moet de leerling juist losmaken van het gevangen zijn in eigen wensen en eigen referentiepunten. Is wat ik wil wenselijk voor mijzelf en anderen op deze planeet? Dat is een emancipatieproces, waarbij het erom gaat volwassen in de wereld te zijn, zonder jezelf in het centrum van de wereld te plaatsen. Het klinkt misschien wat abstract, maar Biesta maakt het ook praktisch. Leerlingen moeten de tijd en de ruimte krijgen om aan verlangens te werken en niet toegeven aan hun impulsen. De school is de oefenplaats waar een perspectief ontwikkeld kan worden. Docenten moeten leerlingen uitdagen en prikkelen om anders te zijn; ze aanspreken op wat nog niet is, maar wat zou kunnen zijn. Brede blik Op het Kandinsky College in Nijmegen zijn ideeën over maatwerk en brede ontwikkeling goed geland. De school wil een ambitieuze leercultuur bieden en werkt daartoe met een drietrapsmodel: er is extra aanbod voor alle leerlingen, voor specifieke groepen en voor een of enkele leerlingen. Tweetalig onderwijs, Chinese les en masterclasses sterrenkunde zijn daar voorbeelden van. Veel leerlingen maken er gebruik van. Rector Yolande Ulenaers: We willen niet alleen onderwijs van goede kwaliteit bieden, we willen ook dat leerlingen zich in de breedte ontwikkelen, hun blik op de wereld verruimen als jonge wereldburgers. Ulenaers vindt het idee van een maatwerkdiploma interessant. Ook nu al volgen sommige leerlingen vakken op een hoger niveau en ik kan me goed voorstellen dat er meer volgen als er een maatwerkdiploma komt. De wereld verandert snel! Maar wat we ook doen, we willen niet in zeven sloten tegelijk lopen. Veranderingen zullen kleinschalig en stapsgewijs moeten gebeuren. En daarbij moeten we oog hebben voor de gevolgen voor docenten en leerlingen. Organisatorisch De organisatorische kant het tweede vraagstuk dat het maatwerkdiploma met zich meebrengt - is inderdaad niet mis. Van Dongen van het Beatrix College somt op: 25

3 THEMA Maatwerk(diploma) 360 het vraagt om goede roosters, meer toetsen en andere lesvormen. Je kunt bijvoorbeeld met parallelklassen werken die per niveau zijn samengesteld. Of met leerpleinen, grotere groepen waar drie docenten ieder een niveau voor hun rekening nemen. Het lijkt me ook dat leerlingen niet steeds moeten wisselen van niveau; één keer per jaar zou bijvoorbeeld mooi zijn. In de onderbouw in 5M-leren werken wij met weektaken en hebben leerlingen minder of kortere klassikale instructie. De rest van de tijd hebben ze andere werkvormen. Het zijn allemaal ideeën om verder uit te werken, vindt hij, maar de prikkel die ervan uitgaat is de verdere vernieuwing van het onderwijs. Begin met een paar voorlopers en geef ze de ruimte Zal het maatwerkdiploma het leerlingen niet te gemakkelijk maken om een vak op een lager niveau af te sluiten? Ulenaers ziet dat niet massaal gebeuren. Het is aan ons om het vuur bij leerlingen aan te wakkeren. Belangrijk is wel dat we dat samen met ouders doen. Zittenblijven is met een gedifferentieerd programma verleden tijd. Wel zullen leerlingen misschien langer over hun middelbare school doen. Dat is goed om ze te laten groeien naar een hoger niveau, oordeelt Van Dongen. Ook Ulenaers vindt dat geen probleem: Neem de tijd die je nodig hebt, is mijn uitgangspunt. Maar de meeste leerlingen willen echt niet veel langer op school zitten, hoor! Docenten De organisatorische aandachtspunten houden naast schoolleiders ook docenten bezig. Amber Walraven, onderwijsonderzoeker en docent aan de Radboud Docenten Academie, beschrijft haar standpunt in een blog. Zij voorziet dat er met een maatwerkdiploma veel op docenten afkomt, omdat ze veel meer inzicht in het curriculum en in leerlijnen nodig hebben. Ook leerlingen zelf moeten goed weten waar ze staan en hoe ze naar een hoger niveau kunnen. Maatwerk leidt ertoe dat leerlingen in hun eigen tempo de stof doorwerken en dat niet iedereen op hetzelfde moment toe is aan dezelfde toets. Walraven: Is dat een klus, een gedoe, veel werk? JA! Maar ik droom er graag van, en ga graag kijken wat er kan en niet kan. Docent natuurkunde Arjan van der Meij van Christelijk College de Populier in Den Haag is wat voorzichtiger in zijn reactie. Ons onderwijs staat internationaal in de top 10 en onze kinderen zijn het gelukkigst, zegt hij. Dus als je iets ingrijpends wilt veranderen, moet je het echt heel zeker weten! Ik vind het maatwerkdiploma een mooie gedachte, maar ik zou eerst willen weten hoeveel kinderen daar baat bij zouden hebben. Van der Meij denkt dat de grootste groep leerlingen nu op het juiste niveau zit en dat er met een cijfer tussen de 5 en de 10 al genoeg mogelijkheden zijn om te differentiëren per vak. Leren mag best een beetje schuren of pijn doen. Als je ergens voor moet knokken, leer je daar ontzettend veel van. Zonder weerstand gebeurt er niets. Het is beter om hoge verwachtingen van leerlingen te hebben. Natuurlijk is aansluiten bij interesses van leerlingen belangrijk om ze uit te dagen. Dan voelen ze zich prettig, stelt Van der Meij, maar: Leerlingen zijn zelf vaak met heel andere dingen bezig. Het zijn pubers, relaties zijn heel erg belangrijk. Als zij het gevoel hebben dat ze gezien worden, dat jij iets voor ze doet, dan doen zij iets voor jou. Humor is heel erg belangrijk. Als leraar GROEIMODEL VOOR SCHOLEN Het onderwijssysteem is flexibeler geworden door modernisering van de onderwijstijd en andere aanpassingen, schrijft staatssecretaris Dekker in april aan de Tweede Kamer over de voortgang van het Plan van Aanpak toptalenten: eerder afronden van vakken met een centraal eindexamen, versneld vwo en vakken afsluiten op een hoger niveau bijvoorbeeld. In de discussie over het maatwerkdiploma reageerden de meeste politieke partijen welwillend. Zij hebben de staatssecretaris om een reactie gevraagd en willen er in een rondetafelgesprek met vertegenwoordigers uit het onderwijs over doorpraten. De VO-raad wil voorkomen dat leerlingen door een maatwerkdiploma te snel de weg van de minste weerstand kiezen. Met de mogelijkheid om te versnellen en verbreden wordt niveaudaling voorkomen. Een belangrijke sleutel om leerlingen beter te motiveren, is nadruk op hun sterke kanten. Loopbaanbegeleiding moet daarom een centrale plek in de uitwerking krijgen. De VO-raad is voorstander van een groeimodel waarbij scholen in hun eigen tempo verder kunnen werken aan dit plan. Ook wil de VO-raad het vervolgonderwijs daar intensief bij betrekken. 27

4 360 THEMA Maatwerk(diploma) ben je verplicht een vrolijke en enthousiaste les te geven. Naast het gewone programma verzorgt Van der Meij samen met collega s de FABklas, waar leerlingen na schooltijd vanuit hun eigen nieuwsgierigheid dingen kunnen ontwerpen en bouwen. Leerlingen willen heel graag in bepaalde vaardigheden uitblinken. Ze maken zelf prachtige producten. Dat vind ik mooi. Van elkaar leren De Populier werkt aan onderwijsvernieuwing volgens de methode LeerKRACHT. Fantastisch!, zegt Van der Meij. Van elkaar kun je zo veel leren. Heel praktisch, door kort, leerlinggericht te vergaderen en kleine doelen te stellen bijvoorbeeld. Bij elkaar in de les kijken, samen een les voorbereiden, dat werkt enorm. Zo zal het idealiter ook met het maatwerkdiploma moeten gaan, vindt hij. Begin met een paar voorlopers en geef ze de ruimte. Laat het vanuit de werkvloer ontstaan en groeien. Hij waarschuwt wel voor ongewenste effecten: Als de besten van de havo vakken op vwo-niveau doen, dan drukt dat de cijfers van de havo. Aan de andere kant zullen havisten het gemiddelde in het vwo laten dalen. Omdat wij worden afgerekend op de cijfers, zul je daar ook iets aan moeten doen. Een ander punt: we stellen hogere eisen voor wiskunde, Nederlands en Engels - daar moet je een voldoende voor hebben - en dan zeggen we tegelijkertijd maar je mag wel op een lager niveau examen doen. Dat is raar. Handwerk Mits het niet overhaast wordt ingevoerd, vindt directievoorzitter Jan Fasen van het Mundium College het maatwerkdiploma helemaal geen slecht idee. Op de opiniesite Joop.nl schrijft hij: Stop met de nadruk op een eenzijdig standaardcurriculum, zet persoonsvorming weer centraal, laat elk talent bloeien, van massaproductie naar maatwerk. Fasen beseft dat dit gemakkelijker gezegd dan gedaan is. Hoe leer je de leerling echt kennen? Door het handwerk van onderop te ondersteunen. Leraren ontwerpen nieuwe onderwijsvormen die maatwerk en echt persoonlijk contact met hun leerlingen mogelijk maken. Fasen formuleert zijn rol als schoolleider als een vraag aan leraren: Wat kan ik doen, zodat jullie je werk optimaal kunnen doen? Inmiddels ben ik erachter dat het antwoord vooral over drie dingen gaat: ten eerste, toon leiderschap dat ruimte en vertrouwen geeft en heb geduld; ten tweede, organiseer de school radicaal anders; en ten derde, zorg voor voldoende maatwerk in professionalisering voor leraren. Daarbij is het belangrijk dat scholen kunnen broeden op vernieuwing, ondersteund worden waar ze het nodig hebben en vooral de tijd krijgen. 28

5 Andere sectoren Naast onderwijskundige en organisatorische effecten binnen het voortgezet onderwijs heeft een maatwerkdiploma ook gevolgen in de sectoren die leerlingen toeleveren en afnemen: het basisonderwijs en het vervolgonderwijs. De PO-Raad vindt de gedachte van een maatwerkdiploma heel interessant en wil de voor- en nadelen goed tegen elkaar afwegen, zegt een woordvoerder: Een maatwerkdiploma kan gevolgen hebben voor het schooladvies. We weten nog niet in hoeverre we de kwaliteiten van een leerling al kunnen differentiëren op jonge leeftijd. Hoe dan ook staat het belang van de leerling bij ons voorop. De MBO Raad bepleit in een manifest voor de toekomst van het middelbaar beroepsonderwijs dat jongeren langer de tijd moeten krijgen om te kiezen voor een bij hun talenten passende beroepsopleiding. Als het aan de raad ligt, moet serieus verkend worden of de hogere niveaus van vmbo-t/mavo en havo geïntegreerd kunnen worden tot voorbereidend beroepsonderwijs. Na vijf jaar weet de leerling dan op welk niveau hij het diploma heeft behaald en welke doorstroommogelijkheden hij heeft naar mbo- en hbo-opleidingen. Is het een klus, gedoe, veel werk? JA! Maar ik droom er graag van De Vereniging Hogescholen geeft op haar beurt aan flexibiliteit en maatwerk belangrijk te vinden. Theo Joosten, faculteitsdirecteur Economie en Management van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en lid van het Platform VO-HO, vindt een maatwerkdiploma een verfrissende gedachte: Dat is mijn persoonlijke reactie. Als het voortgezet onderwijs ons daarin voorgaat, zal het ons in het hoger onderwijs ook helpen om de student en zijn competenties meer centraal te stellen. Zullen instellingen voor hoger onderwijs dan ook strenger gaan selecteren? Joosten denkt dat de toegankelijk heid juist groter wordt: Zo kan ik me voorstellen dat een vwo-leerling die twee taalvakken op havoniveau heeft gedaan, toch biochemie kan studeren. Het zet het onderwijs misschien op zijn kop, maar je kunt daar echt wel mee experimenteren. Grote scholengemeenschappen kunnen dat het best. Het gaat erom steeds te kijken: wat kunnen we wel en niet met deze leerling, waar zitten hiaten? Cijfers zijn niet alles, die zijn geen paspoort tot succes. Het gaat ook om motivatie, betrokkenheid en discipline. Partnerschap De universiteiten wijzen het maatwerkdiploma niet af, maar noemen wel het probleem dat vakken op vwoniveau een deel academische vorming bevatten die ze op havoniveau missen. Dat deel academische vorming bereidt scholieren voor op universitair onderwijs. Jacqueline Hoornweg, Directeur Regionaal Steunpunt Leiden en Hoofd sectie vwo-wo Universiteit Leiden, voorziet dat er een categorie leerlingen ontstaat waarvan niet duidelijk is welke rechten op vervolgonderwijs zij hebben of aankunnen. Ik denk dat opleidingen hardere eisen gaan stellen of toelatingsexamens gaan inrichten. Is dat voor leerlingen wel transparant? Vermindert het juist de motivatie om bij alle vakken op het hoogste niveau te willen presteren? Ik zie in het voorstel een kans om de kloof vo-ho/wo op te lossen Om die reden ziet onderwijsonderzoeker en docent Amber Walraven het maatwerkdiploma juist als een goede gelegenheid voor universiteiten om helder te maken wat het startniveau van hun studenten zou moeten zijn. Ik zie in het voorstel een kans om de kloof vo-ho/wo op te lossen. Het eerdergenoemde Kandinsky College zoekt nu al actief naar partnerschap met instellingen voor hoger onderwijs in de regio. Aan de Radboud Universiteit bijvoorbeeld kunnen goede 5 vwo-leerlingen al colleges volgen en studiepunten halen. Samenwerking met de Hogeschool Arnhem-Nijmegen staat ook al in de steigers, omdat het Kandinsky graag een ondernemende havo wil starten. Rector Ulenaers: Het is tijd om iets te veranderen, ook voor het hoger onderwijs. Gezien de hoge aantallen studenten die uitvallen en overstappen hebben zij daar ook baat bij. Meer informatie: Op staan bijdragen van sprekers als Gert Biesta in de serie Mijn idee over onderwijs ; de slotdag is in juni. De Onderwijsraad adviseert over flexibilisering van eindtoetsen in het primair en voortgezet onderwijs. Scholen kunnen hun ideeën of wensen kwijt op (tot 1 juli). Kijk in het dossier Gepersonaliseerd leren op voor documenten en downloads. De geciteerde blogposts zijn te vinden op en amberwalraven.edublogs.org. 29

Datum Betreft Adviesaanvraag flexibilisering van toetsing en examinering in primair en voortgezet onderwijs.

Datum Betreft Adviesaanvraag flexibilisering van toetsing en examinering in primair en voortgezet onderwijs. >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Onderwijsraad Voortgezet Onderwijs IPC 2650 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Datum Betreft

Nadere informatie

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Colofon: Dit is een uitgave van het ministerie van OCW, directie Voortgezet Onderwijs Coordinatie: Muriel Cluitmans

Nadere informatie

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS VISIE VAN HET COLLEGE VOOR TOETSEN EN EXAMENS pagina 2 van 8 Aanleiding en historisch perspectief De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

Maatwerkdiploma geeft talent meer kansen

Maatwerkdiploma geeft talent meer kansen 10 NAAR SCHOOL! Maatwerkdiploma geeft talent meer kansen TEKST EN BEELD: SANNE VAN DER MOST Enthousiasme op het Picasso Lyceum in Zoetermeer. Rector Jeroen van Grunsven en zijn leerlingen zijn blij met

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs Informatieboekje Voortgezet Onderwijs 1 2 Voorwoord Dit informatieboekje geeft een overzicht van de belangrijkste gegevens over het VMBO, Havo en VWO. Hoe het VMBO is opgebouwd, welke vakken in de onderbouw

Nadere informatie

Er zijn 4 selectiecriteria voor goede vwo-ers die meer aankunnen en hoogbegaafden: vaardigheden kennisniveau werkhouding zelfstandigheid

Er zijn 4 selectiecriteria voor goede vwo-ers die meer aankunnen en hoogbegaafden: vaardigheden kennisniveau werkhouding zelfstandigheid Fast Lane VWO: de pilot fase Handleiding voor 2015-2016 Inhoud Inleiding. 1. Welke leerlingen? 2. Hoe aanmelden? 3. Welke leraren? 4. Lesprogramma en rooster. 5. Bevordering, slagen en vwo 6. 6. Leermiddelen

Nadere informatie

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs Informatieboekje Voortgezet Onderwijs 1 2 Voorwoord Dit informatieboekje geeft een overzicht van de belangrijkste gegevens over het VMBO, Havo en VWO. Hoe het VMBO is opgebouwd, welke vakken in de onderbouw

Nadere informatie

Spellingcontrole mag aan voor kandidaten met dyslexie. Afschaffing loting bij opleidingen met een numerus fixus

Spellingcontrole mag aan voor kandidaten met dyslexie. Afschaffing loting bij opleidingen met een numerus fixus Voortgezet Onderwijs 19 februari 2016 Inhoud Algemeen Meer maatwerk voor leerlingen Overgang po-vo Spellingcontrole mag aan voor kandidaten met dyslexie Rekenresultaten 2015 per school Scholen aan de slag

Nadere informatie

TOPmavo. Als je graag wilt leren, zelfstandig kunt werken en wilt laten zien wat je in huis hebt, dan zul je je prima thuis voelen op onze TOPmavo.

TOPmavo. Als je graag wilt leren, zelfstandig kunt werken en wilt laten zien wat je in huis hebt, dan zul je je prima thuis voelen op onze TOPmavo. TOPmavo Als je graag wilt leren, zelfstandig kunt werken en wilt laten zien wat je in huis hebt, dan zul je je prima thuis voelen op onze TOPmavo. Met TOPmavo kun je alle kanten op Mavo betekent middelbaar

Nadere informatie

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren Hoofdlijn advies Taalvaardig Rekenvaardig Digitaal vaardig Sociaal vaardig Persoonlijke ontwikkeling Basisvaardigheden Basiskennis en -vaardigheden Natuur & technologie Mens & maatschappij Taal & cultuur

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL is iets voor jou! Je hebt advies vmbo theoretische leerweg Vmbo theoretische leerweg

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2015 Nr. 88 BRIEF

Nadere informatie

Jong geleerd, oud gedaan. Opstap W 1. Interview. Bedenk vragen over de schooltijd van uw medecursisten:

Jong geleerd, oud gedaan. Opstap W 1. Interview. Bedenk vragen over de schooltijd van uw medecursisten: Jong geleerd, oud gedaan Opstap.k v a W 1 Interview Bedenk vragen over de schooltijd van uw medecursisten: leeftijd op eerste schooldag gemengde school / jongensschool / meisjesschool aantal jaar op de

Nadere informatie

2014D Inbreng verslag van een schriftelijk overleg

2014D Inbreng verslag van een schriftelijk overleg 2014D14299 Inbreng verslag van een schriftelijk overleg Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te leggen over de

Nadere informatie

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW INTERVIEW Auteur: René Leverink Fotografie: Rijksoverheid Onlangs hebben minister Van Bijsterveldt en staatssecretaris Zijlstra van OCW drie actieplannen gelanceerd, gericht op een ambitieuze leercultuur

Nadere informatie

OPEN DAG 2015. www.staring.nl. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. Borculo Beukenlaan

OPEN DAG 2015. www.staring.nl. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. Borculo Beukenlaan OPEN DAG 2015 Borculo Beukenlaan 24 januari 10 tot 13 uur Borculo Herenlaan bovenbouw vmbo 24 januari 10 tot 13 uur Lochem Zutphenseweg 24 januari 10 tot 13 uur www.staring.nl Het Staring College daagt

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Voortgezet Onderwijs IPC 2650 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

Open Huis op vrijdag 22 januari 2016 maandag 1 woensdag 3 donderdag 4 februari 2016 Afdelingsleider klas 1

Open Huis op vrijdag 22 januari 2016 maandag 1 woensdag 3 donderdag 4 februari 2016 Afdelingsleider klas 1 (Hoog)begaafd? Met onderwijs op maat, uitdagingen in je eigen interesses en jaren ervaring in onderwijs aan (hoog)begaafden ben je bij ons aan het goede adres! (Hoog)begaafd? Wat is (hoog)begaafdheid nou

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen.

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL, iets voor jou! De HTL- route Je hebt advies

Nadere informatie

Waarom onderwijsroute 10-14? Wat zijn de pedagogische uitgangspunten. van Wie is onderwijsroute 10-14?

Waarom onderwijsroute 10-14? Wat zijn de pedagogische uitgangspunten. van Wie is onderwijsroute 10-14? wat je wilt en moet weten over Onderwijsroute 10-14 Op 1 augustus 2017 start Onderwijsroute 10-14, een nieuwe en vernieuwende leerweg voor kinderen van 10 tot 14 jaar. Daar wil je ongetwijfeld meer over

Nadere informatie

MELANCHTHON MATHENESSE

MELANCHTHON MATHENESSE MELANCHTHON MATHENESSE christelijke school voor vmbo hristelijke school voor MATHENESSE, DAT BEN JIJ! Op Melanchthon Mathenesse: Vind je alle leerwegen en alle sectoren. Werk je op je eigen manier. Ga

Nadere informatie

Exellius (vwo) HAVO TTO (havo/vwo) VMBO. www.sgreigersbos.nl

Exellius (vwo) HAVO TTO (havo/vwo) VMBO. www.sgreigersbos.nl 2016-2017 Exellius (vwo) HAVO TTO (havo/vwo) VMBO www.sgreigersbos.nl De grote stap Nog even en je maakt de grote stap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs. Een heel belangrijke stap. Waar

Nadere informatie

Kleine school, grote toekomst!

Kleine school, grote toekomst! Christelijke school voor mavo en onderbouw mavo/havo Kleine school, grote toekomst! Informatie voor ouders Schooljaar 2015-2016 De SAV: kleine school, grote toekomst De SAV is een open christelijke school

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

Erasmus Universiteit Rotterdam, Van scholier naar student BIJLAGE 1 VRAGENLIJST STUDIEKEUZEGESPREKKEN

Erasmus Universiteit Rotterdam, Van scholier naar student BIJLAGE 1 VRAGENLIJST STUDIEKEUZEGESPREKKEN Erasmus Universiteit Rotterdam, Van scholier naar student BIJLAGE 1 VRAGENLIJST STUDIEKEUZEGESPREKKEN VRAGENLIJST STUDIEKEUZEGESPREKKEN ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM VWO-6 Over de vragenlijst Deze vragenlijst

Nadere informatie

Succesvolle leerlingen in een kleurrijke omgeving februari 2015

Succesvolle leerlingen in een kleurrijke omgeving februari 2015 - Missie/Visie - Succesvolle leerlingen in een kleurrijke omgeving februari 2015 Op AMS staat de leerling centraal. Dat betekent dat alles wat we doen er op gericht is om iedere leerling zo goed mogelijk

Nadere informatie

Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH

Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH Inhoudsopgave 1. Inleiding... blz. 1 2. Hoeveel jaar heb je nog voor de boeg op de SGL?... blz. 2 3. Het schooladvies... blz. 3 4. Revisie...

Nadere informatie

Leraar basisonderwijs LB

Leraar basisonderwijs LB Leraar basisonderwijs LB Functiewaardering: 43343 43333 43 33 Salarisschaal: LB Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw Profielschets Teamleider vwo bovenbouw Rotterdam, 2016 Profielschets Teamleider vwo bovenbouw (LD) Libanon Lyceum Omvang: 1,0 fte met een beperkte lesgevende taak. Vooraf Het Libanon Lyceum in Rotterdam

Nadere informatie

Piter Jelles Strategisch Perspectief

Piter Jelles Strategisch Perspectief Piter Jelles Strategisch Perspectief Strategisch Perspectief Inhoudsopgave Vooraf 05 Piter Jelles Onze missie 07 Onze ambities 07 Kernthema s Verbinden 09 Verbeteren 15 Vernieuwen 19 Ten slotte 23 02 03

Nadere informatie

Poort, school voor havo en mavo

Poort, school voor havo en mavo Poort, school voor havo en mavo Voor leerlingen met ambitie Haal het beste uit jezelf! Op Poort, school voor havo en mavo word je geprikkeld om het beste uit jezelf te halen. Dat betekent niet alleen dat

Nadere informatie

Definities maatwerk en flexibilisering. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Definities maatwerk en flexibilisering. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Voortgezet Onderwijs IPC 2650 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

U-Talent Academie. Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit

U-Talent Academie. Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit U-Talent Academie Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit U-Talent Academie Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit Uitdaging in bèta en techniek voor vwo ers Zoek je meer uitdaging

Nadere informatie

TOPmavo. Als je graag wilt leren, zelfstandig kunt werken en wilt laten zien wat je in huis hebt, dan zul je je prima thuis voelen op onze TOPmavo.

TOPmavo. Als je graag wilt leren, zelfstandig kunt werken en wilt laten zien wat je in huis hebt, dan zul je je prima thuis voelen op onze TOPmavo. TOPmavo Als je graag wilt leren, zelfstandig kunt werken en wilt laten zien wat je in huis hebt, dan zul je je prima thuis voelen op onze TOPmavo. Met TOPmavo kun je alle kanten op Mavo betekent middelbaar

Nadere informatie

In de meeste gevallen moet uw kind een taaltest afleggen. Een vrijstelling hiervan is in sommige gevallen mogelijk, wanneer:

In de meeste gevallen moet uw kind een taaltest afleggen. Een vrijstelling hiervan is in sommige gevallen mogelijk, wanneer: Diplomawaardering Met een diploma dat niet-nederlands is, krijgt uw kind soms moeilijk toegang tot het hoger onderwijs in Nederland. Daarvoor verschillen de onderwijssystemen van de diverse landen te veel.

Nadere informatie

Informatie voor leerlingen en ouders van groep 8 Baken Poort. oecumenische school voor havo en mavo

Informatie voor leerlingen en ouders van groep 8 Baken Poort. oecumenische school voor havo en mavo 2011-2012 Informatie voor leerlingen en ouders van groep 8 Baken Poort oecumenische school voor havo en mavo Baken Poort Leren met uitdaging! Voorbereiding voor een succesvolle leerloopbaan De middelbare

Nadere informatie

vmbo beroepsgerichte en theoretische leerweg

vmbo beroepsgerichte en theoretische leerweg vmbo beroepsgerichte en theoretische leerweg Tijd voor jouw toekomst Het is bijna zover: je zegt je basisschool gedag en je gaat een nieuw avontuur aan op het voortgezet onderwijs. Het is tijd om te ontdekken

Nadere informatie

Nieuwe afspraken over de overstap. 1. Basisschooladvies is leidend.! LVS-gegevens groep 6, 7 en 8 Werkhouding en gedrag Aanvullende gegevens

Nieuwe afspraken over de overstap. 1. Basisschooladvies is leidend.! LVS-gegevens groep 6, 7 en 8 Werkhouding en gedrag Aanvullende gegevens Na de basisschool Nieuwe afspraken over de overstap Naar welke opleiding kan mijn kind? Het basisschooladvies Het 2e toetsgegeven Welke opleidingen zijn er? Wat verwachten we van de ouders bij deze schoolkeuze?

Nadere informatie

Schooljaar 2015-2016

Schooljaar 2015-2016 Schooljaar 2015-2016 VWO exellius HAVO HAVO/VWO tweetalig onderwijs VMBO-t VMBO-k www.sgreigersbos.nl De grote stap Nog even en je maakt de grote stap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs.

Nadere informatie

Smartphone of tablet? Open de browser en ga naar:

Smartphone of tablet? Open de browser en ga naar: Smartphone of tablet? Open de browser en ga naar: http://etc.ch/vkrr Toetsen van de Toekomst Saskia Wools manager prototyping, Cito Agenda Onderwijs 2032 Hoger Onderwijs in 2032 Q&A Smartphone of tablet?

Nadere informatie

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Met atheneum op weg naar succes!

Met atheneum op weg naar succes! Atheneum Ruimte voor je eigen talent, met veel ruimte om extra vakken te kiezen en mogelijkheden om eerder examen te doen. Het Picasso Lyceum is één van de weinige scholen in Nederland die dit toestaat.

Nadere informatie

Elk talent telt! Urgent

Elk talent telt! Urgent Elk talent telt! Sfeerverslag van de werkconferentie over doorlopende talentontwikkeling, 25 mei 2016. Deze conferentie is georganiseerd door de Stichting van het Onderwijs. Er zijn mooie voorbeelden van

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

dank voor de uitnodiging mijn eigen onderwijsbiografie

dank voor de uitnodiging mijn eigen onderwijsbiografie ONDERWIJS, EEN PRACHTIG RISICO? Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten NLA Høgskolen, Norway Onderwijsraad RvT Thomas Moore Hogeschool Rotterdam dank voor de uitnodiging

Nadere informatie

VMBO Voorbereidend Middelbaar Beroeps Onderwijs

VMBO Voorbereidend Middelbaar Beroeps Onderwijs Inhoud VO avond 1. Onderwijstypen voortgezet onderwijs (VO) 2. Advisering basisschool 3. Toelichting toetsafname 4. Tijdspad 5. Ontwikkelingen 6. Traject aanmelding VO. 7. Tips bezoek en overzicht van

Nadere informatie

Cambridge. Engels VWO. www.staring.nl. 1039042 Staring A5 brochure Cambridge Engels.indd 1

Cambridge. Engels VWO. www.staring.nl. 1039042 Staring A5 brochure Cambridge Engels.indd 1 Cambridge Engels VWO www.staring.nl 1039042 Staring A5 brochure Cambridge Engels.indd 1 19-01-16 13:33 Wat is Cambridge Engels? De Universiteit van Cambridge heeft een serie cursussen en examens Engelse

Nadere informatie

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR 80 GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR Bram de Muynck 81 Hoe staat het met de CITO-isering van het onderwijs en hoe kun je hier vanuit christelijk perspectief tegen aan kijken? 82 Discussies over het onderwijs

Nadere informatie

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007 logoocw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk VO/OK/2003/53723 Uw kenmerk Onderwerp tweede fase havo/vwo 1.Inleiding In het algemeen

Nadere informatie

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO.

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science,

Nadere informatie

24 april 2008 PO/Kwaliteit/3518

24 april 2008 PO/Kwaliteit/3518 De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Den Haag Ons kenmerk 24 april 2008 PO/Kwaliteit/3518 Onderwerp Toetsen en verantwoorden in het basisonderwijs Bijlage(n)

Nadere informatie

Achtergrond onderzoeksvraag 1

Achtergrond onderzoeksvraag 1 Achtergrond onderzoeksvraag 1 1. Kerncurriculum en keuzedelen voor school en leerling Wij pleiten voor een vaste basis van kennis en vaardigheden die zich beperkt tot datgene wat alle leerlingen ten minste

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Burggravenlaan. Bonaventuracollege. Open Dag za 19 januari 2013. Informatieavond ma 28 januari 2013. Middag groep 8 wo 30 januari 2013

Burggravenlaan. Bonaventuracollege. Open Dag za 19 januari 2013. Informatieavond ma 28 januari 2013. Middag groep 8 wo 30 januari 2013 Open Dag za 19 januari 2013 van 9.30-12.30 uur Informatieavond ma 28 januari 2013 aanvang 19.30 uur Middag groep 8 wo 30 januari 2013 aanvang 13.30 uur Burggravenlaan Internationaal en ondernemend Bonaventuracollege

Nadere informatie

Het volgende interview werd gehouden op de Hogeschool Inholland, gevestigd te Haarlem door Theo Dixon met Dhr. Marvin Brouwer.

Het volgende interview werd gehouden op de Hogeschool Inholland, gevestigd te Haarlem door Theo Dixon met Dhr. Marvin Brouwer. Het volgende interview werd gehouden op de Hogeschool Inholland, gevestigd te Haarlem door Theo Dixon met Dhr. Marvin Brouwer. Inleiding Als eerst hebben we elkaar begroet. Een voorstel ronde gedaan en

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Nederlands Brochure MBO

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Nederlands Brochure MBO Taalblokken Nederlands Brochure MBO Na het doorlopen van de weet ik precies wat ik kan verwachten op het examen Nederlands. Door deze goede voorbereiding zie ik het examen met vertrouwen tegemoet! Toetsing

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG.. Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen.

De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen. De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Is n vrijeschool iets voor mij? Straks ga je naar het voortgezet

Nadere informatie

DE WERELD WORDT GEMAAKT DOOR MENSEN DIE KUNNEN SAMENWERKEN. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t

DE WERELD WORDT GEMAAKT DOOR MENSEN DIE KUNNEN SAMENWERKEN. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t DE WERELD WORDT GEMAAKT DOOR MENSEN DIE KUNNEN SAMENWERKEN. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t IS N VRIJESCHOOL IETS VOOR MIJ? Straks ga je naar het voortgezet

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus AE..DEN HAAG..

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus AE..DEN HAAG.. >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 AE..DEN HAAG.. Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t

Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Is n vrijeschool iets voor mij? Straks ga je naar het voortgezet onderwijs. Voor

Nadere informatie

Jouw toekomst start op Eijkhagen.

Jouw toekomst start op Eijkhagen. Jouw toekomst start op Eijkhagen. Charlemagne College Eijkhagen is een school voor voortgezet onderwijs in Landgraaf. Je kunt bij ons naar het vwo, het tweetalig vwo, de havo of het vmbo-tl. Ons motto

Nadere informatie

Engels is 'a piece of cake' met een Cambridge Certificate

Engels is 'a piece of cake' met een Cambridge Certificate Engels is 'a piece of cake' met een Cambridge Certificate DevelsteinCollege - Develsingel (gymnasium, atheneum, havo en vmbo-t) Develsingel 5, 3333 LD Zwijndrecht Postbus 377, 3330 AJ Zwijndrecht T: 078-619

Nadere informatie

havo-top! hv.penta.nl

havo-top! hv.penta.nl havo-top! In Hoogvliet is per 1 augustus 2015 een havo-top opleiding gestart in het profiel Economie en Maatschappij. Door de samenwerking tussen de PENTA business school Hoogvliet, het VAVO Rijnmond College

Nadere informatie

Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16

Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16 Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16 Onderwijs voor jongeren met gouden handen die aan een gouden toekomst willen werken. Dat is het Vakcollege Noordoostpolder. Leerlingen die

Nadere informatie

Castellum, Gebouw C, Synthesium Loire AK Den Haag

Castellum, Gebouw C, Synthesium Loire AK Den Haag Castellum, Gebouw C, Synthesium Loire 150 2491 AK Den Haag www.kunskapsskolan.nl info@kunskapsskolan.nl 1 1. Jouw gepersonaliseerde leren staat centraal! Je bent betrokken bij de ontwikkeling en invoering

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

Ook jouw nieuwe school staat in Oosterhout

Ook jouw nieuwe school staat in Oosterhout Ook jouw nieuwe school staat in Oosterhout Voortgezet onderwijs in Oosterhout Na de basisschool ga je naar het voortgezet onderwijs. De school waar jij naartoe kunt, is vlakbij! Alle soorten onderwijs

Nadere informatie

Doe mee met Mentoren op Zuid

Doe mee met Mentoren op Zuid Doe mee met Mentoren op Zuid Extra mentor- en coachingervaring opdoen? Cursusjaar 2014-2015 1 Mentoren op Zuid 2605 (incl. Honoursprogramma).indd 1 26-5-2014 11:47:20 Kom naar de voorlichting op vrijdag

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen nodig in de klas?

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Hondsrug College. Ondernemend leren. Op het Hondsrug College. Voor mavo, havo en vwo. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst!

Hondsrug College. Ondernemend leren. Op het Hondsrug College. Voor mavo, havo en vwo. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Hondsrug College Ondernemend leren Op het Hondsrug College Voor mavo, havo en vwo Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Inhoudsopgave Ondernemend leren Droom jij van een eigen bedrijf?

Nadere informatie

Toezeggingen. en Pork) en de gemeente Vlagtwedde/O2SV (De Clockeslach, De Klimop, De Vlinder, Op d Esch, Plaggenborg en Willem Lodewijck).

Toezeggingen. en Pork) en de gemeente Vlagtwedde/O2SV (De Clockeslach, De Klimop, De Vlinder, Op d Esch, Plaggenborg en Willem Lodewijck). Toezeggingen Aan: Raadsleden CC: Leden van het college, DT, Manager afdeling Samenleving Van: College van burgemeester en wethouders Opsteller: Marion Prins, beleidsmedewerker Onderwijs Datum: 17 september

Nadere informatie

op het Hondsrug vakcollege

op het Hondsrug vakcollege op het Hondsrug vakcollege Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Jij gaat het maken! Op het Hondsrug vakcollege Dingen maken en weten hoe ze werken Dingen maken en weten hoe ze werken.

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding In de buurt naar school Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen

Nadere informatie

Praktijkonderwijs naar 2025

Praktijkonderwijs naar 2025 Praktijkonderwijs naar 2025 www.platformpraktijkonderwijs.nl Praktijkonderwijs is van belang voor circa 28.000 leerlingen in het voortgezet onderwijs. Voor deze leerlingen is het praktijkonderwijs dé schoolsoort:

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

atheneum technasium havo havo/vmbo-t

atheneum technasium havo havo/vmbo-t technasium /vmbo-t Tijd voor jouw toekomst Het is bijna zover: je zegt je basisschool gedag en je gaat een nieuw avontuur aan op het voortgezet onderwijs. Het is tijd om te ontdekken en te leren wat jíj

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie Opdracht 1, module 4, les 2 Tijdens hun puberteit maken kinderen verschillende veranderingen door en moeten zij keuzes maken die belangrijk zijn voor hun toekomst. Daarbij hebben

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 293 Primair Onderwijs Nr. 179 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later Onderwijs met aandacht voor iedereen! Op mavo, havo of drie jaar vwo onderbouw: Engels PLUS Sport PLUS Science PLUS Business

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

De mavo-klas. De havo-coachklas. Een moderne school met veel. keuze aan opleidingen en extra. programma s.

De mavo-klas. De havo-coachklas. Een moderne school met veel. keuze aan opleidingen en extra. programma s. CSW Van de Perre voor mavo, havo, vwo:, en TTO Griffioenstraat 17 4334 BK Middelburg Kies voor CSW Van de Perre! 7 6 6 5 5 5 4 XL 4 XL XL 3 XL 2 1 coachklas / VWO BASISONDERWIJS GROEP 8 4 Een moderne school

Nadere informatie

Acadin voor talenten in uw klas!

Acadin voor talenten in uw klas! Acadin voor talenten in uw klas! Dé digitale leeromgeving met uitdagend onderwijsaanbod voor talentvolle leerlingen. Acadin voor talenten in uw klas! In het Bestuursakkoord primair onderwijs (2014) staat

Nadere informatie

Informatie 8ste jaarsouders

Informatie 8ste jaarsouders Informatie 8ste jaarsouders NIO donderdag 8 november 2012 Deze wordt afgenomen door Eduniek, onze schoolbegeleidingsdienst. Uitslag na de kerstvakantie, samen met het schooladvies. Aanvullende informatie

Nadere informatie

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze!

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze! Presentatie tijdens lesjes middag De Vos: jouw slimste keuze! Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen op basis van individuele kwaliteiten.

Nadere informatie

KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS

KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS Veelzijdig sterk onderwijs Het Edison College, het Gymnasium Apeldoorn en de Koninklijke Scholengemeenschap (KSG) zijn verenigd in AVOO. Onze scholen bieden goed onderwijs

Nadere informatie

havo-top! hv.penta.nl

havo-top! hv.penta.nl havo-top! In Hoogvliet start per 1 augustus 2015 een havo- TOP opleiding in het profiel Economie en Maatschappij. Door de samenwerking tussen de PENTA business school Hoogvliet, het VAVO Rijnmond College

Nadere informatie

ONDERZOEK. Heterogene en homogene klassen 3 H/V

ONDERZOEK. Heterogene en homogene klassen 3 H/V ONDERZOEK Heterogene en homogene klassen 3 H/V In opdracht van: Montessori Lyceum Amsterdam Joram Levison Jeroen Röttgering Lisanne Steemers Wendelin van Overmeir Esther Lap Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Nadere informatie

OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016. Bertrand Russell College havo en vwo

OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016. Bertrand Russell College havo en vwo OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016 Bertrand Russell College havo en vwo Waarom doorstromen naar 4havo? Stel, je zit in 4 VMBO-t. Je haalt goede resultaten, het ziet ernaar uit dat je zult gaan slagen.

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Compleet vernieuwd! Waarom kiest ú voor de nieuwe Taalblokken? Taalblokken Nederlands Brochure MBO

Verleg je grenzen! Compleet vernieuwd! Waarom kiest ú voor de nieuwe Taalblokken? Taalblokken Nederlands Brochure MBO Taalblokken Nederlands Brochure MBO Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor de nieuwe Taalblokken? U kunt gemakkelijk differentiëren studenten leren wat nodig is Motiverend en uitdagend lesmateriaal voor

Nadere informatie

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren Voor vmbo, havo en vwo 3 Student als Persoonlijk Assistent van Leraren voor vmbo, havo en vwo is een initiatief van Platform Bèta Techniek, Sectorbestuur

Nadere informatie

maandag 24 november 2014

maandag 24 november 2014 I N F O R M A T I E A V O N D woensdag 19 november 2014 en maandag 24 november 2014 L E E U W A R D E R L Y C E U M Beste leerling, Welkom bij het Leeuwarder Lyceum! We zijn blij dat je interesse hebt

Nadere informatie

leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website

leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website Welkomstwoord Gerwald: Ik heb het gevoel dat ik serieus word genomen. Docenten helpen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 568 Staatkundig proces Nederlandse Antillen Nr. 145 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

De leden van de SP-fractie sluiten zich aan bij de vragen van de D66-fractie.

De leden van de SP-fractie sluiten zich aan bij de vragen van de D66-fractie. EERSTE KAMER DER STATEN-GENERAAL Vergaderjaar 2014/15 34 010 Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet medezeggenschap op scholen en de Wet voortgezet onderwijs

Nadere informatie