Trefwoorden en samenvatting bij de vonnissen van de voorzitter van de rechtbank van koophandel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Trefwoorden en samenvatting bij de vonnissen van de voorzitter van de rechtbank van koophandel"

Transcriptie

1 Trefwoorden en samenvatting bij de vonnissen van de voorzitter van de rechtbank van koophandel Wet Marktpraktijken onrechtmatige bedingen stakingsvordering consumentenorganisatie kennelijk onevenwicht schending zwarte lijst onrechtmatige bedingen. Reiscontracten contract tot reisorganisatie contract tot reisbemiddeling Test-Aankoop kan een stakingsvordering instellen tegen bedingen die een schending inhouden van de algemene toetsingsnorm. Een luchtvaartmaatschappij die op haar website enkel een link plaatst naar de website van een hotel verbindt zich wat het verblijf betreft niet en kan niet als een reisorganisator, noch als een reisbemiddelaar beschouwd worden. In deze vonnissen wordt verder de verenigbaarheid van een hele reeks bedingen die voorkomen in contracten gesloten met luchtvaartmaatschappijen met de bepalingen uit de Wet Marktpraktijken inzake onrechtmatige bedingen onderzocht. Ook aan het vereiste van duidelijkheid van de contractvoorwaarden wordt uitgebreid aandacht besteed. Trefwoorden en samenvatting bij arrest Grondwettelijk Hof Boeken van een vliegtuigticket rechtstreeks bij luchtvaartmaatschappij versus via reisbemiddelaar al dan niet contract tot reisbemiddeling en toepassing reiscontractenwet geen schending gelijkheidsbeginsel De vaststelling dat een reiziger die rechtstreeks bij de luchtvaartmaatschappij een vliegtuigticket boekt niet en de reiziger die via een reisbureau hetzelfde vliegtuigticket boekt wel aanspraak kan maken op de overdraagbaarheid van de boeking houdt geen schending in van het gelijkheidsbeginsel, aangezien de reiziger twee contracten van verschillende aard sluit.

2 Noot: Onrechtmatige bedingen in de luchtvaartsector Reinhard Steennot Hoofddocent UGent, Instituut Financieel Recht Reeds enkele jaren ijvert Test-Aankoop voor de aanpassing van verschillende bedingen uit de algemene contractvoorwaarden van bepaalde luchtvaartmaatschappijen. Uiteindelijk besliste Test- Aankoop in 2009 een procedure in te stellen tegen Brussels Airlines, Easyjet en Ryanair, dit omdat de betrokken luchtvaartmaatschappijen niet bereid waren alle door Test-Aankoop gevraagde wijzigingen aan te brengen. In het bijzonder beoogt Test-Aankoop de staking te horen bevelen van een hele reeks bedingen, die naar het oordeel van Test-Aankoop onrechtmatig zijn. De lezing van de drie vonnissen van de voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen maakt duidelijk dat de volgens Test-aankoop vereiste wijzigingen vanuit juridisch oogpunt niet altijd noodzakelijk zijn. De rechter oordeelde immers dat slechts bepaalde bedingen een inbreuk opleveren op de regelen inzake onrechtmatige bedingen. Deze annotatie heeft niet tot doel de (on)rechtmatigheid van alle in het vonnis onderzochte bedingen te bespreken. Dit is geenszins noodzakelijk gelet op de omstandige motivering van de voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen. Het opzet bestaat er dus enkel in een aantal punten te belichten. 1. Test-Aankoop kan een vordering tot staken instellen wegens een schending van de algemene toetsingsnorm Er kan intussen geen twijfel meer bestaan over de mogelijkheid van een consumentenorganisatie 1 om een stakingsvordering in te stellen die tot doel heeft het verdere gebruik van een contractueel beding te verhinderen, niet enkel wegens de strijdigheid van de betrokken voorwaarde met een beding uit de zwarte lijst van bedingen die in alle omstandigheden onrechtmatig zijn (zie art. 74 WMPC), doch tevens wegens strijdigheid van een contractueel beding met de algemene toetsingsnorm, die bedingen verbiedt die een kennelijk onevenwicht creëren tussen de rechten en plichten van de partijen (art. 2, 28, juncto 75 WMPC) 2. De voorzitter argumenteert terecht dat de mogelijkheid een stakingsvordering in te stellen wegens een schending van de algemene toetsingsnorm noodzakelijk is om de belangen van de consument, die zonder twijfel minder 1 Voor zover zij rechtspersoonlijkheid bezit en vertegenwoordigd is in de Raad voor het Verbruik of door de Minister erkend is (art. 113 WMPC). 2 De uitspraak van de voorzitter van de rechtbank van koophandel sluit op dit punt aan bij een arrest van het hof van beroep te Luik, waarin het hof te Luik diende te oordelen over de strijdigheid van bepaalde bedingen in de bankvoorwaarden met de algemene toetsingsnorm: Luik 26 januari 2007, Bank Fin. R. 2007, afl. 5, 344, noot E. VAN DEN HAUTE en DCCR 2008, afl. 78, 73, noot L. VAN DEN STEEN. Zie ook: Kh. Namen 8 september 1999, D.C.C.R. 1999, 398; Kh. Namen 22 september 1999, DCCR 1999, 410. Waren in het verleden een andere mening toegedaan: P. WOLFCARIUS, La protection du consommateur en matière contractuelle, in Les pratiques du commerce et l information et la protection du consommateur depuis la nouvelle loi du 14 juillet 1991, Brussel, Editions du jeune barreau, 1991, ; J.J. EVRARD, Les pratiques du commerce, l information et la protection du consommateur, JT 1992, 689; M. FLAMEE, Onrechtmatige bedingen, TBH 1993, 645.

3 onderlegd is dan zijn contractpartner, in de praktijk te vrijwaren. Het Hof van Justitie deelt dezelfde bekommernis waar het stelt dat dwingende regelen van consumentenbescherming door de rechter ambtshalve moeten worden opgeworpen 3. Uiteraard zal de beoordeling van de onrechtmatigheid van een beding wegens de schending van de algemene toetsingsnorm enigszins verschillen van de beoordeling in een concreet geschil tussen een onderneming en een consument. De rechter zal immers bij een stakingsvordering ingesteld door een consumentenorganisatie geen rekening kunnen houden met de concrete omstandigheden rond het sluiten van de betrokken overeenkomst. De beoordeling zal in abstracto moeten gebeuren. Bij een dergelijke beoordeling kan de rechter echter, net als in een concreet geschil, natuurlijk wel rekening houden met twee andere door de wetgever aangereikte beoordelingscriteria, i.e. de andere bedingen in het contract en de duidelijkheid van de contractvoorwaarden (zie art. 73 WMPC). De rechter kan op die manier bedingen verbieden die dermate onevenwichtig zijn dat ze zelfs, los van de concrete omstandigheden waarin de overeenkomst wordt gesloten, een kennelijk onevenwicht creëren tussen de rechten en plichten van de partijen. Hoewel dit niet uitdrukkelijk wordt besproken in de geannoteerde vonnissen brengen we in herinnering dat de regel die stelt dat onduidelijke contractuele bedingen in het voordeel van de consument moeten worden geïnterpreteerd (art WMPC) niet geldt in het kader van een vordering tot staken. Men wil de stakingsrechter immers niet de mogelijkheid ontzeggen om de staking te bevelen van onduidelijke bedingen, i.e. bedingen die bij een interpretatie in het voordeel van de consument niet onrechtmatig zijn 4. Ook tegen onduidelijke bedingen moet kunnen worden opgetreden, dit in het belang van de consumenten in het algemeen. Bij een lezing van de geannoteerde vonnissen zal men opmerken dat de rechter herhaaldelijk bedingen verbiedt omwille van de onduidelijkheid of twijfel die zij in hoofde van de consument kunnen creëren. 2. De contractuele voorwaarden moeten gemakkelijk te raadplegen en duidelijk zijn, de consument moet afdoende geïnformeerd worden Opdat algemene voorwaarden verbindend zijn, moet de consument bij toepassing van het gemeen verbintenissenrecht de redelijke mogelijkheid bezitten om voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst kennis te nemen van de contractuele voorwaarden en deze voorwaarden uitdrukkelijk of stilzwijgend aanvaarden 5. Artikel 4 WMPC sluit daarbij aan waar het bepaalt dat de onderneming de verplichting heeft om de consument voor het sluiten van de overeenkomst te informeren over de 3 Inzake onrechtmatige bedingen: H.v.J. 27 juni 2000, zaken nrs. C-240/98 tot en met C-244/98, (Océano Grupo Editorial SA en R. Murciano Quintero), H.v.J. 4 juni 2009, zaak nr. C-243/08, (Pannon), H.v.J. 9 november 2010, zaak nr. C-137/08, (VB Pénzügyi Lízing Zrt.), Zie ook inzake consumentenkrediet: H.v.J. 4 oktober 2007, zaak C-429/05, (Max Rampion en Marie-Jeanne Godard), 4 S. STIJNS, De leer der onrechtmatige bedingen in de WHPC na de Wet van 7 december 1998, TBH 2000, M. BOSMANS, Chronique de jurisprudence. Les conditions générales en matière contractuelle, JT 1981, 18; E. DIRIX, Exoneratiebedingen, TPR 1988, 1181; R. KRUITHOF; H. BOCKEN; F. DE LY en B. DE TEMMERMAN, Verbintenissen. Overzicht van rechtspraak ( ), TPR 1994, 269; P. VAN OMMESLAGHE, Examen de Jurisprudence ( ). Les obligations, RCJB 1986,

4 contractvoorwaarden 6, alsook over de essentiële kenmerken van het product, dit in een voor de consument begrijpelijke taal. Op de onderneming rust ter zake een actieve informatieverplichting 7, hetgeen in de geannoteerde vonnissen opnieuw wordt bevestigd. Artikel 74, 26 WMPC formuleert het, wat de algemene voorwaarden betreft, anders en verbiedt bedingen die de instemming van de consument op een onweerlegbare wijze vaststellen met bedingen waarvan de consument niet daadwerkelijk kennis heeft kunnen nemen voorafgaand aan de totstandkoming van de overeenkomst. Terecht wordt er door de voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen op gewezen dat deze bepaling, indien ze letterlijk wordt geïnterpreteerd een zeer beperkte draagwijdte heeft. Meer concreet laat een letterlijke interpretatie van deze bepaling niet toe bedingen te vernietigen die op een weerlegbare wijze de instemming van de consument vaststellen met bedingen waar de consument voor de totstandkoming van de overeenkomst niet daadwerkelijke kennis heeft kunnen van nemen. Artikel 74, 26 WMPC creëert een tweede probleem. Ondernemingen laten de consument niet enkel erkennen dat hij de contractvoorwaarden aanvaard, doch tevens dat hij de contractvoorwaarden heeft gelezen of ontvangen voor het sluiten van de overeenkomst 8. De geldigheid van bedingen die zowel de kennisname als de aanvaarding van de algemene voorwaarden erkennen, wordt in de rechtspraak in het algemeen aanvaard 9. Indien de overeenkomst tot stand komt in de gelijktijdige fysieke aanwezigheid van de partijen, zal de consument achteraf de strijdigheid met artikel 74, 26 WMPC niet meer kunnen inroepen. Hoe zou hij immers nog kunnen bewijzen dat hij in werkelijkheid geen kennis heeft kunnen nemen van de contractbedingen indien hij zelf heeft verklaard kennis te hebben genomen van deze bedingen? In het geval een contract via het Internet wordt gesloten, is de situatie evenwel anders, aangezien de procedure van contractsluiting door de rechter kan worden doorlopen, hetgeen de voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen ook daadwerkelijk heeft gedaan. Meer concreet, indien de consument op de website moet verklaren dat hij de contractuele voorwaarden aanvaardt, zonder dat deze integraal ter beschikking staan op de website, dan is een dergelijk toestemmingsbeding in strijd met artikel 74, 26 WMPC. Dit is volgens de voorzitter van de rechtbank van koophandel niet enkel het geval indien dit beding de instemming van de consument op een onweerlegbare wijze vaststelt, doch ook indien de consument in theorie de mogelijkheid wordt geboden het tegenbewijs te leveren. In de praktijk zal een dergelijk tegenbewijs immers 6 Artikel 4 WMPC gaat enigszins verder, aangezien het ook de verplichting kan inhouden om de consument de draagwijdte van een contractueel beding uit te leggen. Zie: Gent 4 december 2006, Jaarboek Handelspraktijken & Mededinging 2006, 253; Rb. Gent 13 oktober 2003, NjW 2004, R. STEENNOT en S. DEJONGHE, Artikel 30 Wet Handelspraktijken, in Handels- en Economisch Recht. Commentaar met overzicht van rechtspraak en rechtsleer, Mechelen, Kluwer, losbl. 8 Dit gebeurt bijvoorbeeld frequent bij het sluiten van een rekeningovereenkomst. Zie: K. VANDERSCHOT, Instemming met algemene voorwaarden: kennisname en aanvaardingsclausules, in Contractuele clausules rond de niet-uitvoering en de beëindiging van contracten, Antwerpen, Intersentia, 2006, Antwerpen 12 januari 2006, Bank Fin. R. 2006, 87; Brussel 21 november 2003, Journ. Proc. 2004, afl. 492, 25; Brussel 25 november 2003, RABG 2005, 324, noot L. VANDEKERCKHOVE; Rb. Gent 27 maart 2001, R.W , 671; Rb. Aarlen 7 september 2000, DAOR 2003, afl. 66, 33, noot; Kh. Brussel 29 maart 2004, T.B.H. 2006, 79, noot J.P. BUYLE en M. DELIERNEUX.

5 nagenoeg onmogelijk geleverd kunnen worden. Indien men deze extensieve interpretatie van artikel 74, 26 WMPC niet aanvaardt, omdat men van oordeel is dat de regelen inzake onrechtmatige bedingen omwille van de afwijking die zij inhouden op het principe van de wilsautonomie restrictief moeten worden geïnterpreteerd, dan staat het buiten kijf dat dergelijk beding een kennelijk onevenwicht creëert tussen de rechten en plichten van de partijen en om die reden verboden en nietig is. Tot slot moet ook rekening worden gehouden met artikel 40 1 WMPC dat vereist dat schriftelijke bedingen op duidelijke en begrijpelijke wijze zijn opgesteld. Wat de informatieverplichtingen van luchtvaartmaatschappijen betreft, kunnen uit de drie vonnissen een aantal vaststellingen worden afgeleid. Een hele reeks van deze vaststellingen is zonder twijfel niet enkel van belang voor de luchtvaartindustrie, doch voor elke onderneming die toelaat om via haar website contracten te sluiten. a) De algemene voorwaarden moeten, zodra de website wordt geopend, integraal beschikbaar zijn (via een link). De tekst die de consument onder ogen krijgt, moet de volledige tekst zijn van de algemene voorwaarden (hetgeen bijvoorbeeld niet het geval was op de website van Ryanair). Tijdens het navigeren, bij opzoekingen en/of bij de reservatie daarentegen kan de aandacht van de consument getrokken worden op bepaalde punten van de algemene voorwaarden, hetzij door middel van een verwijzing naar de tekst van de algemene voorwaarden, hetzij door middel van een uittreksel, hetzij zelfs door een duidelijk logo of symbool. In ieder geval mag de informatie die op deze manier aan de consument wordt verstrekt niet afwijken van hetgeen is bepaald in de algemene voorwaarden en moet in geval van twijfel of tegenstrijdigheid de tekst van de algemene voorwaarden voorrang hebben. Dit laatste moet ook duidelijk vermeld worden zodra de website van de onderneming wordt geraadpleegd. b) De enkele vaststelling dat de algemene voorwaarden op de website geraadpleegd kunnen worden, volstaat niet opdat voldaan is aan het vereiste van een voorafgaande kennisname indien het contract via een call-center wordt gesloten. In dit kader willen wij benadrukken dat het contract dat telefonisch tot stand komt wel degelijk geldig is, doch dat de contractuele voorwaarden waarvan de consument geen kennis heeft kunnen nemen voorafgaand aan de contractsluiting in een individueel geschil tussen een onderneming en een consument geen deel kunnen uitmaken van het contract. c) De contractvoorwaarden moeten leesbaar en duidelijk zijn. Het vereiste van duidelijkheid betreft zowel de vorm als de inhoud. Wat de vorm betreft, kan de onduidelijkheid niet enkel vervat liggen in het gebruik van een moeilijk leesbaar lettertype, doch tevens in het gebruik van een te groot aantal verwijzingen. Een te grote hoeveelheid aan informatie met tal van verwijzingen ontmoedigt de consument immers om kennis te nemen van de betrokken informatie (vb. zaak Ryanair). d) Wat de inhoud betreft, houdt het vereiste van duidelijkheid in dat de onderneming geen gebruik mag maken van begrippen die de gemiddelde consument niet begrijpt 10. Indien gebruik gemaakt 10 Meer concreet werd bijvoorbeeld geoordeeld dat aan het vereiste van duidelijkheid niet is voldaan indien de luchtvaartmaatschappij verwijst naar les Tarifs en daarmee de transportvoorwaarden uit het Amerikaanse recht bedoelt (vb. zaak Brussels Airlines).

6 wordt van open normen zoals redelijke dossierkosten of redelijke commissie, dan moet de consument bijkomende informatie ontvangen over hetgeen daaronder wordt begrepen (vb. over de berekening). Bovendien mag de informatie de consument niet misleiden. Dit is bijvoorbeeld het geval indien men de consument laat geloven dat hij bij een annulering ingevolge overmacht een vergoeding zou moeten betalen, met name door de consument te suggereren een annuleringsverzekering te sluiten. e) Wat de taal van de algemene voorwaarden betreft, is de voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen soepel en wordt beslist enerzijds dat hoewel de website zich ook richt tot de Duitstalige consument in ons land - het volstaat dat de algemene voorwaarden in het Nederlands, Frans en Engels zijn opgesteld (Brussels Airlines), anderzijds dat de luchtvaartmaatschappij (Easyjet) kan bepalen dat de Franstalige versie van de algemene voorwaarden een vertaling is van de Engelse versie waarbij die laatste in geval van tegenstrijdigheden voorrang geniet (voor zover de originele Engelse tekst eveneens beschikbaar is). f) Een luchtvaartmaatschappij kan aan de consument de verplichting opleggen om zich zelf te informeren over het uiterlijke tijdstip waarop hij moet inchecken voor de vlucht, voor zover de consument duidelijk over die informatieverplichting wordt geïnformeerd. g) De consument moet duidelijke informatie ontvangen over de voorwerpen die hij niet mag meenemen in zijn bagage. De luchtvaartmaatschappij kan ter zake verwijzen naar een webpagina waarop deze voorwerpen worden opgesomd. Een algemene clausule die bepaalt dat op eenvoudig verzoek zal aangegeven worden welke voorwerpen getransporteerd kunnen worden of een verwijzing naar regelen die door de consument weinig gekend zijn (vb. de regelen die door IATA 11 worden opgesteld), volstaan daarentegen niet. 3. De luchtvaartmaatschappij kan zich niet het recht voorbehouden eenzijdig de essentiële kenmerken van de overeenkomst te wijzigen (art. 74, 4 WMPC) 7. Artikel 74, 4 WMPC verbiedt bedingen die een onderneming het recht verlenen om de wezenlijke kenmerken van het product eenzijdig te wijzigen. Hoewel deze regel op zich duidelijk is, rijst in de praktijk de vraag welke kenmerken als essentieel beschouwd moeten worden. Worden in de geannoteerde vonnissen onder meer als essentiële kenmerken van de dienstverlening beschouwd: voorwaarden betreffende het vervoer van niet-begeleide minderjarigen, gehandicapten, baby s en zwangere vrouwen, het transport van bagage en contractvoorwaarden betreffende het huren van een wagen. Hoewel het geen twijfel lijdt dat bedingen die een luchtvaartmaatschappij de mogelijkheid bieden om de voorwaarden op deze punten eenzijdig te wijzigen problematisch zijn, rijst de vraag of dergelijke bedingen wel degelijk getoetst moet worden aan artikel 74, 4 WMPC. Wij zijn van oordeel dat een onderscheid gemaakt moet worden tussen enerzijds de situatie waarin een luchtvaartmaatschappij zich het recht voorbehoudt om eenzijdig de voorwaarden te wijzigen waaronder personen (vb. zwangere vrouwen) mogen reizen en de hypothese waarin de luchtvaartmaatschappij zich het recht voorbehoudt om eenzijdig wijzigingen aan te brengen aan de diensten die aan dergelijke reizigers (vb. inzake begeleiding) worden aangeboden. In het laatste geval vindt artikel 74, 4 WMPC zonder twijfel toepassing. In het eerste geval daarentegen gaat het naar 11 Het gaat hier niet om wettelijke bepalingen, aangezien IATA een privé-organisme is.

7 onze overtuiging niet om de wijziging van kenmerken, doch om de wijziging van de contractvoorwaarden, hetgeen vandaag beoordeeld moet worden aan de hand van artikel 74, 2 (contract van onbepaalde duur) of 74, 3 WMPC (contract van bepaalde duur). Artikel 74, 3 WMPC zal in casu toepassing vinden, aangezien het een contract van bepaalde duur betreft. Artikel 74,3 WMPC verbiedt elke clausule die de onderneming het recht biedt de contractvoorwaarden ten nadele van de consument eenzijdig te wijzigen. 4. Wanneer een luchtvaartmaatschappij een supplement aanrekent voor een bepaalde dienst moet zij de uitvoering van deze dienst in beginsel verzekeren Wanneer een luchtvaartmaatschappij bijkomende kosten aanrekent voor een bijzondere dienstverlening (vb. speedy boarding), dan is een clausule die de luchtvaartmaatschappij de mogelijkheid biedt zich aan deze verbintenis te onttrekken voor een veelheid van redenen die bovendien afhangen van de beoordelingsvrijheid van de luchtvaartmaatschappij strijdig met artikel 74, 6 WMPC dat bedingen verbiedt die de onderneming het recht geven te bepalen of de verleende dienst aan de bepalingen van de overeenkomst beantwoordt of haar het exclusieve recht geven een beding van de overeenkomst te interpreteren. 5. De luchtvaartmaatschappij mag niet overgaan tot de annulering van de vlucht van de consument omdat deze vergeet tot een herbevestiging over te gaan In bepaalde gevallen wordt de consument gevraagd om zijn vlucht te herbevestigen. Indien hij dat niet doet, begaat de consument een contractuele wanprestatie. De voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen oordeelt evenwel dat in de mate waarin de luchtvaartmaatschappij zich het recht verleent om bij een gebrek aan herbevestiging de vlucht van de consument te annuleren, er contractueel wordt voorzien in een disproportionele sanctie die een kennelijk onevenwicht creëert tussen de rechten en plichten van de partijen. De voorzitter is verder van oordeel dat dergelijk beding ook strijdig is met artikel 32, 9 WHPC. De vraag rijst of dit wel degelijk het geval is. Het antwoord op deze vraag hangt af van de vraag of het hier gaat om een uitdrukkelijk ontbindend beding. In het verleden werd immers veelal aanvaard dat uitdrukkelijk ontbindende bedingen niet getoetst kunnen worden aan artikel 32, 9 WHPC dat betrekking heeft op de hypothese van een beëindiging van de overeenkomst zonder dat er van een wanprestatie sprake is 12, 13. In casu gaat het naar onze overtuiging over een uitdrukkelijk ontbindend 12 I. DEMUYNCK, De inhoudelijke controle van onrechtmatige bedingen, Proefschrift tot verwerving van de graad van doctor in de rechten, Gent, , ; E. DIRIX, Bezwarende bedingen, De Nieuwe Wet Handelspraktijken, Brussel, Story-Scientia, 1992, 307; M. FLAMEE, De onrechtmatige bedingen, in Handelspraktijken. Het nieuwe in de wet van 14 juli 1991 betreffende de handelspraktijken en de voorlichting en bescherming van de consument, Brugge, Die Keure, 1995,101; P. WERY, Les clauses abusives relatives à l inexécution des obligations contractuelles dans les lois de protection des consommateurs du 14 juillet 1991 et du 2 août 2002, JT 2003, 805. Anders : J.L. FAGNART, Les consommateurs et la banque, in Liber Amicorum De Vroede, Diegem, Kluwer, 1994, 760; D. PHILIPPE, Discussion de clauses, DAOR 1992, nr. 22, Meer concreet verbiedt artikel 74, 10 WMPC vandaag de onderneming het recht te bieden de overeenkomst van bepaalde duur eenzijdig te beëindigen zonder daarbij aan de consument een schadevergoeding toe te kennen.

8 beding aangezien het gebrek aan herbevestiging als een contractuele wanprestatie van de consument zo geeft ook de voorzitter aan -moet worden beschouwd. Uitdrukkelijke ontbindende bedingen die de onderneming het recht bieden de overeenkomst te beëindigen omwille van een beperkte wanprestatie (een wanprestatie met betrekking tot een accessoire verbintenis) kunnen natuurlijk nog wel aan de algemene toetsingsnorm getoetst worden. 6. Clausules die bepalen dat de consument geen aanspraak kan maken op een terugbetaling van het ticket in geval een ernstige ziekte reizen definitief onmogelijk maakt zijn in strijd met artikel 74, 12 WMPC. Artikel 74, 12 WMPC verbiedt bedingen die de consument niet toestaan bij overmacht te overeenkomst te beëindigen, tenzij mits betaling van een schadevergoeding. Aangezien een ernstige ziekte die reizen definitief onmogelijk maakt als overmacht kan worden beschouwd, moet de consument de mogelijkheid hebben om in een dergelijk geval de overeenkomst te beëindigen zonder daarbij enige schadevergoeding verschuldigd te zijn. Clausules die niet voorzien in een volledige terugbetaling van het ticket, komen neer op de verplichting een schadevergoeding te betalen, zodat zij strijdig zijn met artikel 74, 12 WMPC 14. Men moet een duidelijk onderscheid maken tussen de hypothese waarin de overmacht ervoor zorgt dat de uitvoering van de overeenkomst definitief onmogelijk is geworden en de hypothese waarin overmacht slechts zorgt voor een tijdelijke onmogelijkheid. In het laatste geval zal de consument bij toepassing van het gemeen recht slechts kunnen overgaan tot een annulering indien de opschorting van de vlucht de uitvoering ervan nutteloos maakt. Nochtans kunnen de partijen hierover afspraken maken. Zo bepalen de contractuele voorwaarden van Brussels Airlines dat de consument een tegoedbon (gelijk aan de prijs van het ticket, verminderd met administratieve kosten) wordt gegeven die hij bij het boeken van een andere vlucht kan gebruiken. Dergelijk beding creëert geen kennelijk onevenwicht. Ter vergelijking, in de reiscontractenwet wordt bepaald dat de consument de reisorganisator schadeloos moet stellen indien hij de overeenkomst verbreekt, tenzij dit geschiedt om redenen die hem niet kunnen worden toegerekend. Bijzonder is daarbij dat over het algemeen wordt aanvaard dat medische redenen geen dergelijke omstandigheden uitmaken omdat de consument de mogelijkheid heeft om dit risico te verzekeren middels het sluiten van een annuleringsverzekering 15. Wat de hypothese van overmacht betreft, moet er verder ook op gewezen worden dat er volgens voor de voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen ook een kennelijk onevenwicht bestaat indien in het geval waarin de consument ingevolge overmacht de reis annuleert de consument geen recht heeft op terugbetaling van het ticket, terwijl in het geval waarin de luchtvaartmaatschappij de vlucht annuleert ingevolge overmacht de consument enkel aanspraak kan 14 Vgl. Kh. Charleroi 8 oktober 1996, JLMB 1997, 819. Zie ook: I. DEMUYNCK, Onrechtmatige bedingen, AJT- Dossier , nr. 1, P. THIERY, Artikel 16 Reiscontractenwet, in Artikelsgewijze Commentaar Bijzondere overeenkomsten, Kluwer, losbl.; T. VAN DYCK, mmv J. GEUENS EN C. SUSTRONCK, De Nederlandstalige uitspraken van de Geschillencommissie Reizen (Overzicht van rechtspraak), DCCR 2002, afl. 56, 131. Anders: Geschillencommissie Reizen 20 juli 2002, JLMB 2003, 443.

9 maken op de terugbetaling van het ticket, doch niet op enige andere schadevergoeding. Het is het gebrek aan wederkerigheid dat het beding onrechtmatig maakt. Ook in het verleden werd in de rechtspraak bij de beoordeling van het al dan niet bestaan van een kennelijk onevenwicht veel belang gehecht aan de wederkerigheid van contractuele bedingen 16. Dit mag niet verwonderen, aangezien artikel 73 WMPC zelf bepaalt dat rekening gehouden moet worden met de andere bedingen in de overeenkomst. 7. Indien exoneratiebedingen algemeen geformuleerd zijn, zijn ze strijdig met de WMPC De voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen is van oordeel dat exoneratiebedingen die bepalen dat de luchtvaartmaatschappij niet aansprakelijk kan worden gesteld (voor schade die resulteert uit eventueel foutieve informatie die op de website is opgenomen) in strijd zijn met artikel 74, 13 WMPC omdat zij zodanig geïnterpreteerd kunnen worden dat zij een exoneratie voor zware fout en opzet omvatten. Artikel 74, 13 WMPC verbiedt inderdaad bedingen waarbij een onderneming haar aansprakelijkheid uitsluit in geval van opzet of zware fout. Nochtans werd in het verleden geoordeeld dat exoneratiebedingen in overeenkomsten gesloten tussen een onderneming en een consument wetsconform moet worden geïnterpreteerd, hetgeen impliceert dat zij gelezen moeten worden alsof zij enkel een exoneratie in geval van lichte fout omvatten 17. De discussie is van belang in geval de onderneming daadwerkelijk een licht fout heeft gemaakt. Aanvaardt men in dergelijk geval de wetsconforme interpretatie, dan kan de onderneming aan aansprakelijkheid ontsnappen. Aanvaardt men daarentegen dat het beding nietig, is dan zal de onderneming aansprakelijk zijn. In een andere passage in het vonnis wordt geoordeeld dat een beding waarin een luchtvaartmaatschappij haar aansprakelijkheid uitsluit voor schade die resulteert uit een annulering van de vlucht weliswaar niet in strijd is met artikel 74, 13 WMPC (omdat het niet met zoveel woorden bepaalt dat de luchtvaartmaatschappij niet aansprakelijk is in geval van opzet of zware fout), doch dat dergelijk beding bij de gemiddelde consument de foutieve indruk kan creëren dat hij ook in geval van opzet of zware fout niet over een recht op schadevergoeding beschikt. Het beding zou om die reden dan een kennelijk onevenwicht creëren tussen de rechten en plichten van de partijen. Naar onze overtuiging gaat het hier om twee verschillende redeneringen. 8. Clausules betreffende code sharing moeten rekening houden met artikel 74, 31 WMPC. Artikel 74, 31 WMPC verbiedt bedingen die in hoofde van een onderneming de mogelijkheid voorzien om de overeenkomst over te dragen zonder de instemming van de consument indien daardoor de garanties waarover de consument beschikt geringer kunnen worden. De voorzitter van de rechtbank van koophandel meent dat deze bepaling wordt geschonden indien enerzijds de luchtvaartmaatschappij bepaalt dat vluchten die bij haar worden geboekt door een andere luchtvaartmaatschappij kunnen worden uitgevoerd en anderzijds de consument zijn instemming niet 16 Vijvoorbeeld: Luik 26 januari 2007, Bank Fin. R. 2007, afl. 5, 344, noot E. VAN DEN HAUTE en DCCR 2008, afl. 78, 73, noot L. VAN DEN STEEN. 17 Voorz. Kh. Brussel 1 september 1999, DAOR 1999, 178. Zie ook: R. STEENNOT, Artikel 32, 11 Wet Handelspraktijken, in Artikelsgewijze Commentaar Handels- en Economisch Recht, Kluwer, losbl.

10 moet verlenen indien na de reservatie wordt beslist dat het traject of een deel ervan door een andere luchtvaartmaatschappij zal worden uitgevoerd. Het feit dat de vlucht (gedeeltelijk) wordt uitgevoerd door een andere luchtvaartmaatschappij zou immers kunnen leiden tot een daling van de kwaliteit van de geboden service (vb. geen maaltijden aan boord, geen mogelijkheid artikelen aan te kopen aan boord) 18. De vraag is evenwel of er in dit geval wel degelijk sprake is van een overdracht van de overeenkomst. Dit is naar mijn overtuiging niet het geval. De luchtvaartmaatschappij waarbij de consument heeft geboekt doet enkel een beroep op een andere luchtvaartmaatschappij voor de uitvoering van de overeenkomst. De consument, die niet tevreden is over de prestaties van de luchtvaartmaatschappij die de vlucht heeft uitgevoerd, kan zich nog steeds wenden tot de luchtvaartmaatschappij waarmee hij de overeenkomst heeft gesloten. 9. De onderneming die bepaalt dat de nietigheid van een beding de geldigheid van het contract niet aantast, moet eraan toevoegen dat deze regel enkel geldt voor zover het contract zonder het betrokken beding kan verder bestaan. De voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen is van oordeel dat zonder de toevoeging dat de consument de nietigheid van de overeenkomst kan vorderen indien de overeenkomst zonder het beding niet kan voortbestaan de consument misleid zou kunnen worden. Het belang van deze vaststelling mag echter niet overschat worden, gelet op het feit dat er maar weinig bedingen zijn die dermate essentieel zijn voor het contract, dat het contract zonder het betrokken beding niet kan verder bestaan. 10. Wanneer een luchtvaartmaatschappij zich ertoe beperkt op haar website een link te plaatsen naar de website van een andere dienstverlener die logies of andere toeristische diensten verstrekt, dan kan de luchtvaartmaatschappij noch als reisorganisator, noch als reisbemiddelaar in de zin van de reiscontractenwet beschouwd worden. De toepassing van de reiscontractenwet biedt aan de reiziger een aantal voordelen. Zo biedt de reiscontractenwet een recht om de boeking over te dragen en voorziet zij in een ruime aansprakelijkheid voor de reisorganisator. Deze aansprakelijkheid is dwingend van aard. Van het in de wet bepaalde aansprakelijkheidsregime kan contractueel niet worden afgeweken. De reiscontractenwet vindt evenwel slechts toepassing op contracten tot reisorganisatie en contracten tot reisbemiddeling. Wanneer een consument via de website van een luchtvaartmaatschappij enkel een vliegtuigticket boekt, dan kan de luchtvaartmaatschappij niet als een reisorganisator of reisbemiddelaar beschouwd worden. Opdat van een contract tot reisorganisatie sprake kan zijn, is het onder meer vereist dat een onderneming er zich in eigen naam toe verbindt om minstens twee toeristische diensten (vervoer, logies of andere niet-bijkomstige toeristische diensten) te verstrekken, dit in een van tevoren georganiseerde combinatie (art. 1, 1 Reiscontractenwet). In casu verbindt de 18 Zie ook: S. STIJNS, De leer der onrechtmatige bedingen in de WHPC na de wet van 7 december 1998, TBH 2000, 163.

11 luchtvaartmaatschappij zich enkel tot het uitvoeren van een vlucht 19. Indien de consument ook logies boekt, na op de website van de luchtvaartmaatschappij op een link naar een hotel te hebben geklikt, dan is het niet de luchtvaartmaatschappij maar de betrokken hotelier die zich in eigen naam verbindt tot het verstrekken van de logies. De vraag rijst dan of de luchtvaartmaatschappij beschouwd kan worden als een reisbemiddelaar. Een contract tot reisbemiddeling is elke overeenkomst waarbij een persoon zich verbindt tot het verstrekken aan een andere, tegen betaling van een prijs, hetzij van een contract tot reisorganisatie, hetzij van een of meer afzonderlijke prestaties die enigerlei reis of verblijf mogelijk maken (art. 1, 2 Reiscontractenwet). Ook van reisbemiddeling is geen sprake indien de luchtvaartmaatschappij enkel een link naar de website van een hotel op haar website plaatst en de consument rechtstreeks bij die hotelier boekt. De luchtvaartmaatschappij vertegenwoordigt immers noch de consument, noch de hotelier 20. De voorzitter van de rechtbank van koophandel te Namen beslist om een prejudiciële vraag te stellen aan het Grondwettelijk Hof. Meer concreet wordt de vraag gesteld of er een schending van het gelijkheidsbeginsel voorligt omdat een reiziger die rechtstreeks bij een luchtvaartmaatschappij een ticket boekt zich niet en een reiziger die datzelfde ticket boekt via een reisbureau zich wel 21 op de reiscontractenwet en de erin vervatte verplichting om de consument de overdraagbaarheid van de boeking te waarborgen - kan beroepen. Het Hof beslist ter zake dat er geen schending voorligt, omdat het verschil in behandeling voortvloeit uit de omstandigheid dat de consument erin toestemt contracten van verschillende aard te sluiten. Het Hof argumenteert in het bijzonder dat de overdraagbaarheid waarin de reiscontractenwet voorziet niet het vervoerbewijs als zodanig betreft, maar het met de reisbemiddelaar gesloten contract, i.e. de verbintenis van de reisbemiddelaar om een vervoerbewijs te boeken voor rekening van de consument. De reisbemiddelaar kan bij de tarifering van zijn prestatie rekening houden met de verplichting die hem door de reiscontractenwet inzake overdraagbaarheid wordt opgelegd. 11. De stakingsrechter kan een respijttermijn toestaan Wat de stakingsvordering betreft, valt het op dat de voorzitter aan de luchtvaartmaatschappijen de nodige tijd wil bieden om zich in regel te stellen. De rechter biedt de betrokken luchtvaartmaatschappijen dan ook een respijttermijn. Maar deze termijn moet dan wel gerespecteerd worden. Per dag vertraging is de betrokken onderneming immers een dwangsom verschuldigd. We geven nog mee dat de voorzitter, na te hebben vastgesteld dat de website van Ryanair niet toelaat de integrale algemene voorwaarden in één keer te consulteren en te hebben vastgesteld dat de informatie op de website niet steeds voldoende duidelijk is, weigert in te gaan op de vraag van 19 Zie echter zaak Easyjet, waar Easyjet in bepaalde gevallen naast vervoer ook in eigen naam logies aanbood en derhalve in die gevallen wel als reisorganisator moest worden beschouwd. 20 Belangrijk is te benadrukken dat de reisbemiddelaar steeds optreedt als een lasthebber van de reiziger: A. DE BOECK, De bescherming van de reiziger bij de huur van een vakantieverblijf: vragen bij het toepassingsgebied van de wet op het reiscontract, noot onder Vred. Zomergem 26 april 2002, RW , In het tweede geval is er immers sprake van een contract tot reisbemiddeling.

12 Test-Aankoop om de stopzetting van de website van Ryanair te bevelen. De voorzitter wijst ter zake op de vrijheid van nijverheid en mededinging, alsook naar het feit dat een dergelijke eis te algemeen is en niet verbonden aan precieze inbreuk. Een dergelijke maatregel zou overigens volledig buiten proportie zijn tot de ernst van de inbreuk.

Consumentenrecht en handelspraktijken: Informatie aan de consument

Consumentenrecht en handelspraktijken: Informatie aan de consument Consumentenrecht en handelspraktijken: Informatie aan de consument Informatie ( Art. 10 WMPC ) Regel m.b.t. taal, etikettering, gebruiksaanwijzingen en garantiebewijzen = Art. 10 WMPC zegt dat de vereisten

Nadere informatie

Consumentenrecht : Onrechtmatige bedingen

Consumentenrecht : Onrechtmatige bedingen Consumentenrecht : Onrechtmatige bedingen ( Vaak op ex!!!!! ) De regelen hebben een dubbele werking: Repressief Preventief = Bedingen worden on = Ondernemingen proberen te rechtmatig bevonden vermijden

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 15 DECEMBER 2011 Inzake Mevrouw A en haar echtgenoot de heer B, beide wonende te xxx. Eisers, Ter zitting vertegenwoordigd

Nadere informatie

Categorie 5: Art 74, 13 WMPC. Dit artikel heeft betrekking op exoneratiebedingen.

Categorie 5: Art 74, 13 WMPC. Dit artikel heeft betrekking op exoneratiebedingen. Categorie 5: Art 74, 13 WMPC Dit artikel heeft betrekking op exoneratiebedingen. Verschillende exoneratiebedingen zijn verboden: = De onderneming gaat haar aansprakelijkheid uitsluiten of inperken die

Nadere informatie

ALGEMENE REISVOORWAARDEN VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN

ALGEMENE REISVOORWAARDEN VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN ALGEMENE REISVOORWAARDEN VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN Artikel 1 : Toepassingsgebied Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op het contract tot reisorganisatie zoals verstaan onder de wet van

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 15 SEPTEMBER 2011 Inzake RB, met maatschappelijke zetel te xxx, xxx, licentie xxx - Ondernemingsnr xxx; Eiseres, Ter zitting

Nadere informatie

Financial Law Institute

Financial Law Institute Financial Law Institute Working Paper Series WP 2008-13 Reinhard STEENNOT Michel TISON Beëindigings-, exoneratie- en schadebedingen Challenging the Prudential Supervisor: liability bij bijzondere overeenkomsten

Nadere informatie

EEN EMPIRISCH JURIDISCH ONDERZOEK NAAR DE RECHTMATIGHEID VAN DE ALGEMENE BANKVOORWAARDEN ANNO 2008

EEN EMPIRISCH JURIDISCH ONDERZOEK NAAR DE RECHTMATIGHEID VAN DE ALGEMENE BANKVOORWAARDEN ANNO 2008 EEN EMPIRISCH JURIDISCH ONDERZOEK NAAR DE RECHTMATIGHEID VAN DE ALGEMENE BANKVOORWAARDEN ANNO 2008 Masterproef van de opleiding Master in de rechten Michiel Vander Beken (studentennr. 20040067) (major:

Nadere informatie

C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN

C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN Aanbeveling betreffende strafbedingen Brussel, 21 oktober 1997 1 Gelet op de artikelen 35, par. 3, lid 2, en 36 van de wet van 14 juli 1991 betreffende

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 20 SEPTEMBER 2012 C.11.0662.F/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. C.11.0662.N PARFIP BENELUX nv, Mr. Johan Verbist, advocaat bij het Hof van Cassatie, tegen ARAMEX CARS nv, I. RECHTSPLEGING VOOR HET

Nadere informatie

Beroepsaansprakelijkheid Reisagentschap (wettelijke waarborgen):

Beroepsaansprakelijkheid Reisagentschap (wettelijke waarborgen): Verzekerde Kapitalen B.V. Uitbating: a. Lichamelijke schade: 2.500.000-EUR b. Stoffelijke schade: 250.000-EUR Beroepsaansprakelijkheid Reisagentschap (wettelijke waarborgen): a. Lichamelijke schade: 2.500.000-EUR

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL Dossier A 150410 ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 20 OKTOBER 2015 Inzake Mevrouw A en Mevrouw B, samenwonende te XXX Eisers, Ter zitting vertegenwoordigd door

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v Inleiding... 1. Hoofdstuk I. Relevante begrippen bij de bepaling van het toepassingsgebied... 5

INHOUD. Voorwoord... v Inleiding... 1. Hoofdstuk I. Relevante begrippen bij de bepaling van het toepassingsgebied... 5 INHOUD Voorwoord............................................................ v Inleiding.............................................................. 1 Hoofdstuk I. Relevante begrippen bij de bepaling

Nadere informatie

Rechtsweigering Art.5 Gerechtelijk Wetboek

Rechtsweigering Art.5 Gerechtelijk Wetboek Rechtsweigering Art.5 Gerechtelijk Wetboek FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 34 A 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be W www.forumadvocaten.be I. Intrede Artikel 4 Burgerlijk

Nadere informatie

ALGEMENE REISVOORWAARDEN

ALGEMENE REISVOORWAARDEN ALGEMENE REISVOORWAARDEN INHOUD Artikel 1 Inleidende bepalingen Artikel 2 De opdracht in het algemeen Artikel 3 De reserveringsopdracht Artikel 4 Betalingen Artikel 5 Aansprakelijkheid Artikel 6 Documenten

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL. zitting van 24 november 2015

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL. zitting van 24 november 2015 ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL zitting van 24 november 2015 Inzake: Dhr. A en zijn echtgenote Mvr. B, samenwonende te XXX; Eisers, ter zitting niet aanwezig, noch vertegenwoordigd.

Nadere informatie

Rolnummer 5678. Arrest nr. 108/2014 van 17 juli 2014 A R R E S T

Rolnummer 5678. Arrest nr. 108/2014 van 17 juli 2014 A R R E S T Rolnummer 5678 Arrest nr. 108/2014 van 17 juli 2014 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 418, eerste lid, van het Wetboek van strafvordering, gesteld door het Hof van Cassatie.

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 26 OKTOBER 2004 Inzake De heer A, xxx, en zijn echtgenote Mevrouw B, samenwonende te xxx; Eisers, De heer A is persoonlijk

Nadere informatie

Deontologische code - Commissie Projectsourcing

Deontologische code - Commissie Projectsourcing Deontologische code - Commissie Projectsourcing 1. Algemene bepalingen 1.1. Doel van deze gedragscode is het bepalen van de regels waartoe de leden zich verbinden ze na te leven. Ze moet bijdragen tot

Nadere informatie

Civielrechtelijke sanctionering van inbreuken op consumentenwetgeving

Civielrechtelijke sanctionering van inbreuken op consumentenwetgeving Faculteit Rechtsgeleerdheid Universiteit Gent Academiejaar 2009-10 Civielrechtelijke sanctionering van inbreuken op consumentenwetgeving Masterproef van de opleiding Master in de rechten Ingediend door

Nadere informatie

Overzicht wetten en reglementering ( Geen opsomming op ex) Bescherming van de reiziger: Wet inzake timesharing (omzetting Europese Richtlijn)

Overzicht wetten en reglementering ( Geen opsomming op ex) Bescherming van de reiziger: Wet inzake timesharing (omzetting Europese Richtlijn) Bescherming van de reiziger 1. Inleiding Wat zijn de rechten en plichten van een reiziger? Wat is een reiziger? Overzicht wetten en reglementering ( Geen opsomming op ex) Bescherming van de reiziger: Reiscontractenwet

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N HANDELSPRAT - Fitness A04 Brussel, 29 september 2010 MH/SL/AS A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE FITNESS- EN WELLNESSCONTRACTEN

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL. zitting van 06 mei 2014

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL. zitting van 06 mei 2014 ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL zitting van 06 mei 2014 Inzake: Dhr. en Mvr. A, samenwonende te XXX; Eisers, ter zitting vertegenwoordigd door Mtr. B, advocaat te XXX.

Nadere informatie

Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat.

Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat. 2015-01 ALGEMENE VOORWAARDEN Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat. Artikel 1 Toepassingsgebied. 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden

Nadere informatie

1 De gegevens in de reisbrochure binden de reisorganisator die de brochure heeft uitgegeven, tenzij:

1 De gegevens in de reisbrochure binden de reisorganisator die de brochure heeft uitgegeven, tenzij: Algemene voorwaarden Geschillencommissie Reizen art. 1 TOEPASSINGSGEBIED Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op de contracten tot reisorganisatie en reisbemiddeling zoals verstaan onder de wet

Nadere informatie

Date de réception : 24/02/2012

Date de réception : 24/02/2012 Date de réception : 24/02/2012 Vertaling C-30/12-1 Zaak C-30/12 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 23 januari 2012 Verwijzende rechter: Okresný súd Prešov (Slowakije) Datum van

Nadere informatie

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Biercontract.nl Graaf Wichmanlaan 62 1405 HC Bussum Handelsregisternummer: 57084033 BTW nummer 167606657B02 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

Auteur. Elfri De Neve. www.elfri.be. Onderwerp. Anatocisme. Copyright and disclaimer

Auteur. Elfri De Neve. www.elfri.be. Onderwerp. Anatocisme. Copyright and disclaimer Auteur Elfri De Neve www.elfri.be Onderwerp Anatocisme Copyright and disclaimer Gelieve er nota van te nemen dat de inhoud van dit document onderworpen kan zijn aan rechten van intellectuele eigendom,

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling The Bright Side Newsletter n 23 Bright Advocaten www.b-right.be Onderwerp Verbod op verkoop met verlies in strijd met het Europees recht Datum 22 april 2013 Copyright and disclaimer De inhoud

Nadere informatie

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014)

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95

Nadere informatie

algemene verkoopsvoorwaarden

algemene verkoopsvoorwaarden algemene verkoopsvoorwaarden 1. 2. Onderhavige voorwaarden zijn van toepassing op alle rechtshandelingen en rechtsverhoudingen tussen MASTERmail en de opdrachtgever tenzij uitdrukkelijk en schriftelijk

Nadere informatie

DUIDING VAN DE PROBLEMATIEK

DUIDING VAN DE PROBLEMATIEK Algemene Administratie van de Fiscaliteit Operationele Expertise en Ondersteuning Dienst BTW Belasting over de toegevoegde waarde Beslissing BTW nr. E.T.127.884 d.d. 05.10.2015 Reisbureaus Verzekeringen

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 17 september 2015 Inzake Dhr. A en Mevr. B, beiden wonende te XXX Eisers, Beiden persoonlijk aanwezig ter zitting En RO, kortweg

Nadere informatie

UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst

UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst NKVK 13 oktober 2015 Lore Derdeyn Overzicht 1. Bewijs van de aannemingsovereenkomst 2. Belangrijke clausules van de aannemingsovereenkomst

Nadere informatie

UITVOERINGSVOORWAARDEN VAN ONZE PRESTATIES

UITVOERINGSVOORWAARDEN VAN ONZE PRESTATIES UITVOERINGSVOORWAARDEN VAN ONZE PRESTATIES 1. Omschrijvingen Companywriters : De Besloten Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid, waarvan de vennootschapszetel gevestigd is te 4600 Wezet (Visé) (België),

Nadere informatie

Wet van 19/12/05 betreffende precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten

Wet van 19/12/05 betreffende precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten Wet van 19/12/05 betreffende precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten Op 18.01.2006 verscheen in het Belgisch Staatsblad de Wet betreffende de precontractuele informatie bij

Nadere informatie

COB 34 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE BEDINGEN OMTRENT DE BEWIJSLAST IN OMNIUMVERZEKERINGEN

COB 34 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE BEDINGEN OMTRENT DE BEWIJSLAST IN OMNIUMVERZEKERINGEN COB 34 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE BEDINGEN OMTRENT DE BEWIJSLAST IN OMNIUMVERZEKERINGEN Brussel, 20 november 2013 2 Advies inzake bedingen omtrent de bewijslast in omniumverzekeringen

Nadere informatie

Hier volgen enkele situaties die zich zouden kunnen voordoen.

Hier volgen enkele situaties die zich zouden kunnen voordoen. De reiziger heeft rechten en plichten. De nationale wetgever en de Europese wetgever hebben bepalingen ter bescherming van de consument ingesteld, of u nu een beroep heeft gedaan op de diensten van een

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 02 JUNI 2015

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 02 JUNI 2015 ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 02 JUNI 2015 Inzake: De heer A en zijn echtgenote mevrouw B, beide wonende te XXX. Eisers, Ter zitting vertegenwoordigd door

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 15 SEPTEMBER 2005.

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 15 SEPTEMBER 2005. ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 15 SEPTEMBER 2005. Inzake De heer A en Mevrouw B, samenwonende te xxx; en C en D (minderjarigen) Ter zitting vertegenwoordigd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 232 Wijziging van de Wet luchtvaart en de Luchtvaartwet ter implementatie van verordening (EG) nr. 2111/2005 inzake de vaststelling van een

Nadere informatie

Boekingsvoorwaarden. Waar kan ik dan heen als ik een geschil heb dat Translatina Travel niet naar tevredenheid heeft afhandeld?

Boekingsvoorwaarden. Waar kan ik dan heen als ik een geschil heb dat Translatina Travel niet naar tevredenheid heeft afhandeld? Boekingsvoorwaarden Waar kan ik dan heen als ik een geschil heb dat Translatina Travel niet naar tevredenheid heeft afhandeld? Translatina is een Nederlands bedrijf, vallend onder het Nederlands recht.

Nadere informatie

Date de réception : 07/02/2012

Date de réception : 07/02/2012 Date de réception : 07/02/2012 Vertaling C-9/12-1 Zaak C-9/12 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 6 januari 2012 Verwijzende rechter: Rechtbank van koophandel te Verviers (België)

Nadere informatie

Relevante feiten. Beoordeling. RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG VAN ANTWERPEN Vonnis van 09 oktober 2002 - Rol nr 00/2654/A - Aanslagjaar 1996

Relevante feiten. Beoordeling. RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG VAN ANTWERPEN Vonnis van 09 oktober 2002 - Rol nr 00/2654/A - Aanslagjaar 1996 RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG VAN ANTWERPEN Vonnis van 09 oktober 2002 - Rol nr 00/2654/A - Aanslagjaar 1996 Relevante feiten Als kaderlid van M heeft eerste eiser in 1993 aandelenopties verkregen op aandelen

Nadere informatie

Rolnummer Arrest nr. 55/2015 van 7 mei 2015 A R R E S T

Rolnummer Arrest nr. 55/2015 van 7 mei 2015 A R R E S T Rolnummer 5847 Arrest nr. 55/2015 van 7 mei 2015 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 347-2 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg te Luik. Het

Nadere informatie

DE TOEPASSING VAN DE WET MARKTPRAKTIJKEN EN CONSUMENTENBESCHERMING

DE TOEPASSING VAN DE WET MARKTPRAKTIJKEN EN CONSUMENTENBESCHERMING TEKST Yves Vandendriessche, advocaat (Crivits & Persyn) De dierenarts in het ondernemingsrecht DE TOEPASSING VAN DE WET MARKTPRAKTIJKEN EN CONSUMENTENBESCHERMING In een vorige bijdrage stond Yves Vandendriessche

Nadere informatie

DE A L G EME N E R E IS VOORWA A RD E N V AN DE

DE A L G EME N E R E IS VOORWA A RD E N V AN DE DE A L G EME N E R E IS VOORWA A RD E N V AN DE G E S CH ILLE N CO M M I S S I E R EI Z E N A r t i k e l 1 Toepassingsgebied Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op de contracten tot reisorganisatie

Nadere informatie

1.1. De wet verlaat het begrip verkoper van de WHPC ten voordele van het begrip onderneming

1.1. De wet verlaat het begrip verkoper van de WHPC ten voordele van het begrip onderneming De nieuwe wet marktpraktijken in een notendop. Inleiding Op 12 april 2010 werd de wet van 6 april 2010 betreffende marktpraktijken en de consumentenbescherming gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad 1

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN PROPTIMIZE NEDERLAND B.V. (versie oktober 2012)

ALGEMENE VOORWAARDEN PROPTIMIZE NEDERLAND B.V. (versie oktober 2012) ALGEMENE VOORWAARDEN PROPTIMIZE NEDERLAND B.V. (versie oktober 2012) 1. Definities 1.1 In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder: Opdracht : a) De overeenkomst waarbij Opdrachtnemer hetzij alleen

Nadere informatie

Voorwoord... Opzet en leidraad... Lijst van de gebruikte afkortingen...

Voorwoord... Opzet en leidraad... Lijst van de gebruikte afkortingen... i INHOUDSTAFEL Voorwoord.............................................. Opzet en leidraad.......................................... Lijst van de gebruikte afkortingen............................. vii ix

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN COB 32 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE BEDINGEN, IN OVEREENKOMSTEN TOT AANKOOP VAN EEN BOUWTERREIN, M.B.T. HET BOUWEN DOOR EEN BEPAALDE ONDERNEMING Brussel, 15 februari 2012 2 Advies

Nadere informatie

Nota van toelichting

Nota van toelichting Nota van toelichting In het Algemeen Overleg van 11 november 2008 heb ik nadere regelgeving voor buitengerechtelijke incassokosten aangekondigd (Kamerstukken II 2008/09, 24 515, nr. 144). Bij brief van

Nadere informatie

BOEKINGSVOORWAARDEN INHOUD

BOEKINGSVOORWAARDEN INHOUD BOEKINGSVOORWAARDEN INHOUD ARTIKEL 1 - Inleidende bepalingen ARTIKEL 2 - De opdracht in het algemeen ARTIKEL 3 - De reserveringsopdracht ARTIKEL 4 - Betalingen ARTIKEL 5 - Aansprakelijkheid ARTIKEL 6 -

Nadere informatie

Empirisch onderzoek naar de geldigheid van algemene bankvoorwaarden anno 2012.

Empirisch onderzoek naar de geldigheid van algemene bankvoorwaarden anno 2012. Faculteit Rechtsgeleerdheid Universiteit Gent Academiejaar 2011-2012 Empirisch onderzoek naar de geldigheid van algemene bankvoorwaarden anno 2012. Masterproef van de opleiding Master in de rechten Ingediend

Nadere informatie

Rolnummers 5197, 5198 en 5199. Arrest nr. 192/2011 van 15 december 2011 A R R E S T

Rolnummers 5197, 5198 en 5199. Arrest nr. 192/2011 van 15 december 2011 A R R E S T Rolnummers 5197, 5198 en 5199 Arrest nr. 192/2011 van 15 december 2011 A R R E S T In zake : de prejudiciële vragen over de artikelen 2, 1 en 2, en 3, 2, van de wet van 6 april 2010 betreffende marktpraktijken

Nadere informatie

Opdracht tot dienstverlening en de Algemene Consumentenvoorwaarden

Opdracht tot dienstverlening en de Algemene Consumentenvoorwaarden 1. Kan de makelaar de opdracht teruggeven? Op basis van artikel 6 lid 4 van de Algemene NVM 2010 is het voor een NVM-makelaar mogelijk om op basis van gewichtige redenen de opdracht terug te geven. Als

Nadere informatie

Organisatiebureau The 5th Element. inspanningsverplichting tot het verrichten van diensten. hulp en adviezen ten behoeve van opdrachtgever(s).

Organisatiebureau The 5th Element. inspanningsverplichting tot het verrichten van diensten. hulp en adviezen ten behoeve van opdrachtgever(s). Algemene Voorwaarden The 5th Element Algemeen Deze algemene voorwaarden maken deel uit van alle overeenkomsten gesloten tussen Organisatiebureau The 5th Element, gevestigd te 1815 GB, Alkmaar aan de Kennemersingel

Nadere informatie

1. voor het sluiten van de overeenkomst van toepassing worden verklaard; 2. uiterlijk bij het sluiten van de overeenkomst ter hand worden gesteld.

1. voor het sluiten van de overeenkomst van toepassing worden verklaard; 2. uiterlijk bij het sluiten van de overeenkomst ter hand worden gesteld. Algemene voorwaarden De algemene voorwaarden zijn voorwaarden die een bedrijf hanteert bij de levering, inkoop, verkoop en betalingen van producten en diensten. Vaak worden deze algemene voorwaarden de

Nadere informatie

Rechtsvordering : ook nadien niet-aangegeven inkomsten

Rechtsvordering : ook nadien niet-aangegeven inkomsten Rechtsvordering : ook nadien niet-aangegeven inkomsten Auteur(s): Filip Smet Editie: 1202 p. 9 Publicatiedatum: 21 april 2010 Rechtbank/Hof: Cassatie Datum van uitspraak: 11 februari 2010 Wetboek: W.I.B.

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN C.O.B. 11 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES OVER HET WETSVOORSTEL Nr. 51/0122 TOT WIJZIGING VAN HET BURGERLIJK WETBOEK, WAT DE INTERESTEN EN SCHADEBEDINGEN BIJ CONTRACTUELE WANUITVOERING BETREFT

Nadere informatie

Tot eigendomsovergang van een gebouw / tot verbintenis te bouwen

Tot eigendomsovergang van een gebouw / tot verbintenis te bouwen Woningbouw De woningbouwwet poogt de misbruiken die in de bouwsector bestonden en die het burgerlijk wetboek niet konden voorzien, te sanctioneren en te elimineren. De wet vormt een dwingende aanvulling

Nadere informatie

NIEUWSFLASH SUCCESSIERECHTEN OP AFKOOPWAARDE LEVENSVERZEKERINGEN

NIEUWSFLASH SUCCESSIERECHTEN OP AFKOOPWAARDE LEVENSVERZEKERINGEN NIEUWSFLASH SUCCESSIERECHTEN OP AFKOOPWAARDE LEVENSVERZEKERINGEN Dit nieuwsbericht is enkel voor informatie doeleinden bestemd. Ondanks het feit dat aan dit nieuwsbericht de gebruikelijke zorg is besteed,

Nadere informatie

Werkdagen: de dagen maandag tot en met vrijdag van 09:00 uur tot 17:30 uur en zaterdag van 10:00 uur tot 16:00 uur, uitgezonderd erkende feestdagen.

Werkdagen: de dagen maandag tot en met vrijdag van 09:00 uur tot 17:30 uur en zaterdag van 10:00 uur tot 16:00 uur, uitgezonderd erkende feestdagen. INHOUD ARTIKEL 1 - Inleidende bepaling ARTIKEL 2 - De opdracht in het algemeen ARTIKEL 3 - De reserveringsopdracht ARTIKEL 4 - Betalingen ARTIKEL 5 - Aansprakelijkheid ARTIKEL 6 - Documenten ARTIKEL 7

Nadere informatie

MASTERPROEF BEDRIJFSRECHT

MASTERPROEF BEDRIJFSRECHT MASTERPROEF BEDRIJFSRECHT De Civielrechtelijke Sanctioneringstechnieken in de Wet betreffende de Handelspraktijken en de Voorlichting van de Consument en in de Wet Minnelijke Invordering van Schulden van

Nadere informatie

BOEKINGSVOORWAARDEN Agri Experience 2015

BOEKINGSVOORWAARDEN Agri Experience 2015 BOEKINGSVOORWAARDEN Agri Experience 2015 INHOUD Artikel 1 Inleidende bepalingen Artikel 2 De opdracht in het algemeen Artikel 3 De reserveringsopdracht Artikel 4 Betalingen Artikel 5 Aansprakelijkheid

Nadere informatie

Artikel 1; Algemeen. Artikel 2; Prijzen en betalingen. Artikel 3; Aansprakelijkheid

Artikel 1; Algemeen. Artikel 2; Prijzen en betalingen. Artikel 3; Aansprakelijkheid Artikel 1; Algemeen 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten van Mediation Nederland en op alle rechtsverhoudingen die daaruit voortvloeien. 1.2 Afwijkingen

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 15 SEPTEMBER 2011 Inzake De heer A, en zijn echtgenote, Mevrouw B, samenwonende te xxx, xxx; Eisers, Ter zitting vertegenwoordigd

Nadere informatie

Arbitragecommissie. Advies over de verbintenissen aangegaan tijdens de bedenktijd van een maand

Arbitragecommissie. Advies over de verbintenissen aangegaan tijdens de bedenktijd van een maand Advies nr. 2012/11 van 18 oktober 2012 Arbitragecommissie Wet van 19 december 2005 betreffende de precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten. Advies over de verbintenissen aangegaan

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015

Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015 Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015 Artikel 1 - Definities en begrippen 1. In deze algemene voorwaarden hierna te noemen Voorwaarden - worden de hiernavolgende termen

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL. zitting van 28 april 2015

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL. zitting van 28 april 2015 ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL zitting van 28 april 2015 Inzake: Dhr. A, XXX Eiser, ter zitting niet aanwezig noch vertegenwoordigd. Tegen: RO, met zetel te XXX, Lic.

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 11 OKTOBER 2005 Inzake De heer A, wonende te xxx en Mevrouw B, wonende te xxx; Eisers, Ter zitting aanwezig; En RB, met maatschappelijke

Nadere informatie

1. De gegevens in de reisbrochure binden Patsy Travel die de brochure hebben uitgegeven, tenzij:

1. De gegevens in de reisbrochure binden Patsy Travel die de brochure hebben uitgegeven, tenzij: ARTIKEL 1 TOEPASSINGSGEBIED Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op de contracten tot reisorganisatie en reisbemiddeling zoals verstaan onder de Belgische wet van 16 februari 1994 tot regeling

Nadere informatie

Date de réception : 16/12/2011

Date de réception : 16/12/2011 Date de réception : 16/12/2011 Resumé C-571/11-1 Zaak C-571/11 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof

Nadere informatie

FAQ over de solden en de sperperiode

FAQ over de solden en de sperperiode FAQ over de solden en de sperperiode Boek VI Marktpraktijken en consumentenbescherming van het Wetboek van economisch recht (Boek VI WER) 1. Wanneer beginnen de solden?... 2 2. Welke sectoren kunnen deelnemen

Nadere informatie

Hieronder staan de Algemene Voorwaarden van Wake n Walk Vierdaagseslaapplaats. Wanneer er onduidelijkheden of vragen zijn, kunt u altijd en.

Hieronder staan de Algemene Voorwaarden van Wake n Walk Vierdaagseslaapplaats. Wanneer er onduidelijkheden of vragen zijn, kunt u altijd  en. Geachte Gast, Hieronder staan de Algemene Voorwaarden van Wake n Walk Vierdaagseslaapplaats. Wanneer er onduidelijkheden of vragen zijn, kunt u altijd e-mailen. Met vriendelijke groet, Jur Jacobs CONTRACTVOORWAARDEN

Nadere informatie

O. T., eiser tot cassatie van een arrest, op 5 juni 1998 gewezen. vertegenwoordigd door mr. Adolf Houtekier, advocaat bij het Hof

O. T., eiser tot cassatie van een arrest, op 5 juni 1998 gewezen. vertegenwoordigd door mr. Adolf Houtekier, advocaat bij het Hof 27 OKTOBER 2000 C.98.0554.N/1 C.98.0554.N O. T., eiser tot cassatie van een arrest, op 5 juni 1998 gewezen door het Hof van Beroep te Gent, vertegenwoordigd door mr. Adolf Houtekier, advocaat bij het Hof

Nadere informatie

A R R E S T. In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 135, 3, van het Wetboek van Strafvordering, gesteld door het Hof van Beroep te Gent.

A R R E S T. In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 135, 3, van het Wetboek van Strafvordering, gesteld door het Hof van Beroep te Gent. Rolnummer 1924 Arrest nr. 81/2001 van 13 juni 2001 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 135, 3, van het Wetboek van Strafvordering, gesteld door het Hof van Beroep te Gent. Het

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 30 september 2005 C.04.0513.F/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. C.04.0513.F.- GB RETAIL ASSOCIATES, naamloze vennootschap, Mr. Ludovic De Gryse, advocaat bij het Hof van Cassatie, tegen G. J.-M.,

Nadere informatie

1.3 Gedragstherapeut: Suzy Deurinck, gevestigd te Bergen op Zoom.

1.3 Gedragstherapeut: Suzy Deurinck, gevestigd te Bergen op Zoom. Algemene Voorwaarden Van paardengedragstherapeute Suzy Deurinck, gevestigd te Bergen op Zoom en aldaar ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer 64126374. ARTIKEL 1: DEFINITIES 1.1 Opdracht:

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 11 OKTOBER 2005 Inzake Mevrouw A, wonende te xxx; Eiseres, Ter zitting niet aanwezig; En RO, met maatschappelijke zetel te

Nadere informatie

PC Advocaten Nieuwsbrief maart april 10

PC Advocaten Nieuwsbrief maart april 10 PC Advocaten Nieuwsbrief maart april 10 PRECONTRACTUELE INFORMATIE BIJ COMMERCIELE SAMENWERKINGSOVEREENKOMSTEN INLEIDING De wet van 19 december 2005 betreffende de precontractuele informatie bij commerciële

Nadere informatie

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Artikel 750 1. Aanneming van werk is de overeenkomst waarbij de ene partij, de aannemer, zich jegens

Nadere informatie

Handelspraktijken 3de editie INHOUDSTAFEL

Handelspraktijken 3de editie INHOUDSTAFEL Handelspraktijken 3de editie INHOUDSTAFEL Hoofdstuk I. Totstandkoming en doelstellingen van de wet marktpraktijken en consumentenbescherming (WMPC) en haar verhouding tot het mededingingsrecht............................

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 22/05/2012

Datum van inontvangstneming : 22/05/2012 Datum van inontvangstneming : 22/05/2012 Vertaling C-123/12-1 Datum van indiening: 6 maart 2012 Verwijzende rechter: Zaak C-123/12 Verzoek om een prejudiciële beslissing Tribunalul Giurgiu (Roemenië) Datum

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE EEN BEDING HOUDENDE EENZIJDIGE AANPASSING VAN EEN PREMIE VAN EEN VERZEKERINGSPOLIS RECHTSBIJSTAND

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE EEN BEDING HOUDENDE EENZIJDIGE AANPASSING VAN EEN PREMIE VAN EEN VERZEKERINGSPOLIS RECHTSBIJSTAND C.O.B. 12 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES INZAKE EEN BEDING HOUDENDE EENZIJDIGE AANPASSING VAN EEN PREMIE VAN EEN VERZEKERINGSPOLIS RECHTSBIJSTAND Brussel, 21 oktober 2003 2 Advies over een

Nadere informatie

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten

Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten Afdeling openbaarheid van bestuur 5 september 2016 ADVIES 2016-78 met betrekking tot de weigering om toegang te verlenen tot het volledige

Nadere informatie

AANVULLENDE VOORWAARDEN Tour de Vacance

AANVULLENDE VOORWAARDEN Tour de Vacance AANVULLENDE VOORWAARDEN Tour de Vacance INHOUD ARTIKEL 1 - Inleidende bepaling ARTIKEL 2 - De opdracht in het algemeen ARTIKEL 3 - De reserveringsopdracht ARTIKEL 4 - Betalingen ARTIKEL 5 - Wijziging in

Nadere informatie

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST 1) Omschrijving van de arbeidsovereenkomst Artikel 3 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten

Nadere informatie

A R R E S T. In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door het Hof van Beroep te Antwerpen.

A R R E S T. In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door het Hof van Beroep te Antwerpen. Rolnummer 2540 Arrest nr. 17/2003 van 28 januari 2003 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door het Hof van Beroep te Antwerpen. Het

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN ZITTING VAN 15 JANUARI 2004

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN ZITTING VAN 15 JANUARI 2004 Inzake ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN ZITTING VAN 15 JANUARI 2004 De Heer A en zijn echtgenote Mevrouw B, alsmede hun minderjarige kinderen C, D, en E, wonende xxx Ter zitting vertegenwoordigd

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN

ALGEMENE VOORWAARDEN ALGEMENE VOORWAARDEN Artikel 1. Definities In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: Gebruiker: Cosprocare V.O.F.: Vitaliteits en Gezondheidspraktijk Cosprocare V.O.F. gevestigd Op t Veldje 12

Nadere informatie

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL

ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ARBITRALE BESLISSING VAN DE GESCHILLENCOMMISSIE REIZEN TE BRUSSEL ZITTING VAN 17 OKTOBER 2013 Inzake De heer A, en zijn echtgenote, mevrouw B, samenwonende te XXX Eisers, Ter zitting in persoon aanwezig,

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 2 OKTOBER 2009 C.08.0200.F/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. C.08.0200.F FORTIS INSURANCE BELGIUM, Mr. Antoine De Bruyn, advocaat bij het Hof van Cassatie, tegen P. D. I. RECHTSPLEGING VOOR HET

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 2 OKTOBER 2009 C.08.0118.F/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. C.08.0118.F J. J., Mr. Pierre Van Ommeslaghe, advocaat bij het Hof van Cassatie, tegen J. J.-R., Mr. Jacqueline Oosterbosch, advocaat

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 51 VAN 10 FEBRUARI 1992 BETREFFENDE OUTPLACEMENT ------------------------

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 51 VAN 10 FEBRUARI 1992 BETREFFENDE OUTPLACEMENT ------------------------ COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 51 VAN 10 FEBRUARI 1992 BETREFFENDE OUTPLACEMENT ------------------------ Gelet op de wet van 5 december 1968 betreffende de collectieve arbeidsovereenkomsten en de

Nadere informatie

KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG "ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT", GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006

KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT, GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006 KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG "ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT", GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006 ASPEELE, E. DE LOOSE, H. MOEYKENS, F. PlETERS, S. TlJSEBAERT,

Nadere informatie

CONTRACT De tweede genoemde verbindt zich ertoe om de opdrachten met alle vereiste zorg en ijver uit te voeren

CONTRACT De tweede genoemde verbindt zich ertoe om de opdrachten met alle vereiste zorg en ijver uit te voeren CONTRACT TUSSEN DE ONDERGETEKENDEN : 1 hierna genoemd «EERSTGENOEMDE» EN 2... hierna genoemd «TWEEDE GENOEMDE» ARTIKEL 1 : VOORWERP 1.1. De eerstgenoemde vertrouwt aan de tweede genoemde transport opdrachten

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN - YOUR TRAVEL COACH

ALGEMENE VOORWAARDEN - YOUR TRAVEL COACH ALGEMENE VOORWAARDEN - YOUR TRAVEL COACH Artikel 1 Toepasselijkheid 1. Deze algemene reis- en boekingsvoorwaarden (verder te noemen: de reisvoorwaarden), zijn van toepassing op reizen en/of reisarrangementen

Nadere informatie

Toelichtingen bij enkele begrippen uit de wet marktpraktijken. Bescherming van de consument bv: onrechtmatige bedingen, prijsaanduiding

Toelichtingen bij enkele begrippen uit de wet marktpraktijken. Bescherming van de consument bv: onrechtmatige bedingen, prijsaanduiding Consumentenrecht Toelichtingen bij enkele begrippen uit de wet marktpraktijken Doelstelling van de wet Bescherming van de consument bv: onrechtmatige bedingen, prijsaanduiding Bescherming van de eerlijke

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 19/06/2015

Datum van inontvangstneming : 19/06/2015 Datum van inontvangstneming : 19/06/2015 Vertaling C-222/15-1 Zaak C-222/15 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 15 mei 2015 Verwijzende rechter: Pécsi Törvényszék (Hongarije) Datum

Nadere informatie