International Health Policy Survey Commonwealth Fund

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "International Health Policy Survey 2013. Commonwealth Fund"

Transcriptie

1 International Health Policy Survey 2013 Commonwealth Fund Onderzoek onder burgers in 11 landen Dr. MJ Faber T van Loenen, MSc Prof. dr. GP Westert Radboudumc Scientific Institute for Quality of Healthcare (IQ healthcare)

2

3 International Health Policy Survey 2013 Commonwealth Fund Onderzoek onder burgers in 11 landen Dr. MJ Faber T van Loenen, MSc Prof. dr. GP Westert Nijmegen, 14 november 2013

4

5 IQ healthcare Scientific Institute for Quality of Healthcare Instituut Missie Visie Het Scientific Institute for Quality of Healthcare (IQ healthcare) is een wetenschappelijk centrum voor onderzoek, onderwijs en ondersteuning van kwaliteit, veiligheid, innovatie en ethische aspecten van de gezondheidszorg. In de afgelopen jaren is een groot wetenschappelijk programma opgebouwd en uitgevoerd, met onderzoek op het terrein van ondermeer kwaliteitsrichtlijnen, transparantie, implementatie van innovatie, inbreng van patiënten in de zorg, veiligheid, ketenzorg en professionele ontwikkeling. Ruim 70 promovendi werken aan een proefschrift; zij ontwikkelen belangrijke methoden en instrumenten voor toetsing en verbetering van kwaliteit. IQ healthcare is de laatste jaren uitgegroeid tot een van de grootste wetenschappelijke centra in Europa op het gebied van kwaliteit, veiligheid en innovatie van de gezondheidszorg. Verbeteren van de kwaliteit en de waarde van de gezondheidszorg voor patiënten, door middel van onderzoek, onderwijs en beleidsondersteuning. IQ healthcare vindt dat de kwaliteit en veiligheid van gezondheidszorg verbeterd kan worden als de toegevoegde waarde (value) van gezondheidszorg voor alle betrokkenen beter zichtbaar wordt gemaakt, de zorg met geringe baten achterwege wordt gelaten (deïmplementatie) en zorginnovaties alsmede evidence based interventies vakkundig worden geïmplementeerd en geëvalueerd. De wetenschappelijke aanpak van IQ healthcare richt zich radicaal op waardebepaling en vermeerdering van gezondheidszorg (value driven healthcare) voor patiënt, zorgverlener, verzekeraar en overheid, waardoor onnodige kosten afnemen en de houdbaarheid van de gezondheidszorg op systeemniveau verbetert. Waardebepaling hierbij vindt plaats vanuit verschillende wetenschappelijke perspectieven (medisch, economische, sociologisch, ethisch etc.) en vraagt om een multidisciplinaire aanpak. Hiertoe zullen: 1. Verschillen in (onnodige) kosten en kwaliteit van zorg beter zichtbaar moeten worden gemaakt; 2. Resultaten van gezondheidszorg of uitkomsten van zorg systematisch gemeten en geanalyseerd moeten worden; 3. Good practices en zorginnovaties vakkundig worden geïmplementeerd. Expertise Gezondheidszorgonderzoek Implementatieonderzoek Betaalbaarheid en doelmatigheid Kwaliteit van zorg voor infectie en ontstekingsziekten Integrale zorg voor kwetsbare ouderen Paramedisch zorg Medische ethiek Verplegingswetenschap Patient empowerment Veiligheid Transparantie kwaliteit van zorg Toegepast onderzoek Contact IQ healthcare Radboudumc Huispost 114 Postbus HB Nijmegen W T F E Bezoekadres: Geert Grooteplein 21 Nijmegen

6 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Resultaten Beschrijving demografische gegevens steekproef Participatie in de zorg Primaire en secundaire preventieve zorg Zorgconsumptie Financiële toegankelijkheid en kosten Functioneren van het gezondheidszorgsysteem Discussie en conclusies Versterking van patiëntenparticipatie voor effectievere secundaire preventie Primaire preventie Financiële toegankelijkheid Methodologische kanttekeningen Conclusie Literatuur Bijlage 1: Methodologie van het onderzoek B1.1 Over de vragenlijst B1.2 Uitvoering van het veldwerk B1.3 Definitie van de steekproef B1.4 Representativiteit van de steekproef en analyse B1.5 Data analyse... 31

7 Bijlage 2: Tabellen met alle resultaten Tabel A1: Demografische gegevens Tabel A2.Gezondheidstoestand Tabel A3: Zorgconsumptie Tabel A4. Toegankelijkheid Tabel A5. Arts patiënt communicatie Tabel A6. Chronische & preventieve zorg Tabel A7 I. Kwaliteit van chronische zorg: relevante aspecten in de zorg voor patiënten met Diabetes Mellitus Tabel A7 II. Kwaliteit van chronische zorg: relevante aspecten in de zorg voor patiënten met hypertensie en hartfalen Tabel A7 III. Kwaliteit van chronische zorg: relevante aspecten in de zorg voor patiënten met verhoogd cholesterol Tabel A8. Zorgcoördinatie Tabel A9. Veiligheid en medische fouten Tabel A10. Financiële toegankelijkheid Tabel A11. Ziektekostenverzekering Tabel A11. Vertrouwen / Kwaliteitsoordeel

8 Voorwoord Voor alweer het 8 ste jaar op rij nam Nederland deel aan de International Health Policy (IHP) Survey van de Commonwealth Fund. Er ontstaat inmiddels een gedifferentieerd beeld over het functioneren van het Nederlandse gezondheidszorgsysteem, zoals dat door burgers, patiënten en huisartsen wordt ervaren. In dit rapport staat de kwaliteit van de Nederlandse gezondheidszorg centraal, zoals de burger deze in Nederland ervaart. Kwaliteit van zorg komt in Nederland tot uiting in laagdrempelige toegang tot zorg dicht bij huis, mits doelmatig en effectief. Een nadruk op participatie van de patiënt en preventieve zorg die zich kenmerkt door een doelgroepbenadering, karakteriseren tevens het Nederlandse gezondheidszorgbeleid. De IHP Survey neemt deze doelstellingen onder de loep en maakt het mogelijk om de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg af te zetten tegen die van 10 andere Westerse landen. De bevindingen leest u in dit rapport. Het onderzoek is tot stand gekomen met financiële bijdragen van de Commonwealth Fund, het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en IQ healthcare. Nijmegen, 14 november

9 1. Samenvatting De International Health Policy (IHP) survey 2013 is een omvangrijk onderzoek onder burgers uit 11 landen naar de kwaliteit van zorg. Naast Nederland, nemen Duitsland, Frankrijk, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Zwitserland, de Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw Zeeland deel. Voor Nederland gaven precies 1000 burgers, in leeftijd variërend van 18 tot 93 jaar, hun ervaringen met de zorg. Deze rapportage presenteert de resultaten rondom een 5 tal thema s, als een afspiegeling van de prestaties van het Nederlandse zorgstelsel. Een positief kwaliteitsoordeel Nederlanders oordelen onveranderd positief over het functioneren van de gezondheidszorg. Bijna de helft van de Nederlandse respondenten geeft aan dat het gezondheidszorgsysteem in grote lijnen goed werkt. Slechts 5% meent dat het systeem helemaal opnieuw moet worden ingericht. Deze laatste categorie is sinds 2007, toen nog 9% vond dat het systeem helemaal opnieuw moest worden ingericht, gehalveerd. Bijna 70% van de Nederlanders beoordeelt de huisartsenzorg als uitstekend of zeer goed. Patiënten participatie in de zorg in ontwikkeling Burgers vinden het steeds belangrijker dat ze actief mee kunnen praten over de zorg die ze ontvangen. Rond de 60% van de respondenten heeft positieve ervaringen met de huisarts op dit punt. Zo geeft bijna tweederde van de respondenten (63%) met een vaste huisarts of vaste huisartspraktijk aan dat de huisarts hen altijd betrekt bij het nemen van beslissingen over zorg en behandeling. Hetzelfde percentage vindt dat de huisarts zaken op een begrijpelijke manier uitlegt. Respondenten met een Nederlandse etniciteit en 65 plussers rapporteren betere ervaringen dan degene met een niet Nederlandse etniciteit en respondenten jonger dan 65 jaar. Een opvallende stijging is te zien in het communiceren via e mail met de huisarts: 19% geeft aan dit in de afgelopen 2 jaar te hebben gedaan, hetgeen internationaal gezien erg veel is. Inspanningen om de patiënt een actieve rol te geven in zijn eigen ziekteproces, zouden er ook toe moeten leiden dat patiënten het gevoel hebben controle te hebben over hun ziekte. Op dat vlak scoort Nederland slecht. Met name Nederlandse respondenten met diabetes voelen zich onzeker over hun gezondheidsprobleem en hoe ze daar mee om moeten gaan: minder dan 60% van de patiënten heeft er vertrouwen in dat hij zijn gezondheidsprobleem onder controle heeft. In de meeste landen ligt dit percentage boven de 80%. Onder de diabetes patiënten met een slechte gezondheid daalt het percentage patiënten dat het gevoel heeft de ziekte onder controle te hebben zelfs tot 40%. Een gedifferentieerd beeld van primaire en secundaire preventie Primaire preventie binnen nationale screeningsprogramma s kent in Nederland een duidelijk doelgroepenbeleid, waarbij alleen de risicogroepen in aanmerking komen voor bijvoorbeeld een screening op borstkanker, darmkanker of baarmoederhalskanker. Dat zien we terug in de resultaten: Nederland scoort laag op de percentages in de totale populatie die een dergelijke screening heeft ondergaan. In de leeftijdscohorten die wel onder de nationale screeningsprogramma s vallen, is met 4

10 name de rapportage van het hebben ondergaan van een borstkanker screening nog steeds lager dan landelijke registratiecijfers. Ondanks het ontbreken van een nationaal screeningsprogramma voor darmkanker, zegt 34% van de respondenten van 50 jaar of ouder aan een dergelijke screening te hebben gehad in de afgelopen 5 jaar. Slechts 50% van de 65 plussers, die als risicogroep zijn aangemerkt, heeft in Nederland een griepprik gehad. Nederlandse respondenten met diabetes, hartfalen, hypertensie en/of een verhoogd cholesterol rapporteren dat ze minder secundaire preventieve zorg ontvangen, in vergelijking met respondenten uit de andere deelnemende landen. Zo geeft 24% van de Nederlandse respondenten met diabetes aan dat zowel het cholesterol als de bloeddruk in het afgelopen jaar zijn gecontroleerd en dat bovendien de bloeddruk onder controle was; dit percentage ligt in Nieuw Zeeland op bijna 80%. Met name de cholesterolmeting blijft achter in Nederland (50%). Alle onderzochte patiëntengroepen in Nederland ervaren dat er, in vergelijking met 2010, in 2013 veel vaker gesproken is met hun huisarts, of iemand anders uit de praktijk, over voeding en beweging. De percentages zijn vaak verdubbeld. Alleen voor patiënten met diabetes zijn de percentages tussen 2010 en 2013 stabiel gebleven. Opvallend is, dat er in alle landen relatief weinig over het gebruik van alcohol wordt gesproken in de huisartsenpraktijk. Zorgconsumptie blijvend laag Patiënten gebruiken in Nederland relatief weinig zorg. In vergelijking met de andere deelnemende landen ligt het percentage respondenten uit Nederland dat een medisch specialist bezoekt of een medisch onderzoek heeft ondergaan, samen met het VK, op het laagste niveau. In andere landen ligt dit percentage tot een factor 2 hoger. Een verschuivende financiële toegankelijkheid In 2013 zegt 8% van de algemene Nederlandse bevolking dat ze serieuze problemen heeft ervaren met het betalen van een rekening voor medische zorg. Daarmee bevindt ons land zich in de middenmoot, maar het is wel een verdubbeling ten opzichte van Ruim 1 op 5 van de respondenten rapporteert een concrete ervaring waarin vanwege de kosten is afgezien van zorg. Met name het ondergaan van een door een arts aanbevolen onderzoek of (na)behandeling, wordt achterwege gelaten (16% heeft dit meegemaakt in de afgelopen 12 maanden). Uit het onderzoek wordt niet duidelijk of het hierbij om medisch noodzakelijk of niet medisch noodzakelijke zorg gaat. Het hebben van een niet Nederlandse etniciteit en meer chronische aandoeningen vergroten de kans af te hebben gezien van zorg vanuit financiële overwegingen. Hogere inkomens, 65+ zijn en het hebben van een aanvullende verzekering verlaagt juist de kans dat mensen de kosten een rol hebben laten spelen bij het afzien van zorggebruik. Degene met een aanvullende verzekering betaalt minder eigen bijdragen. Methodologische kanttekeningen De Commonwealth Fund spant zich in om de methodologie van dataverzameling constant te houden over de jaren. Toch bleek het in 2013 noodzakelijk om een ingrijpende verandering door te voeren. De steekproef werd in Nederland voor het eerst niet uit het telefoonboek getrokken, maar telefoonnummers werden random gegenereerd en 20% van de deelnemers is via de mobiele 5

11 telefoon geïnterviewd. Dat bleek niet zonder gevolgen. Op diverse achtergrondkenmerken van de populatie wijkt de steekproef van 2013 af van bijvoorbeeld die uit De vergelijking van de resultaten uit 2013 met voorgaande jaren was dit jaar dan ook maar beperkt mogelijk. Conclusie De resultaten van de IHP survey 2013 laten zien dat de Nederlandse burger in de breedte goede zorg ervaart. Binnen de chronische zorg en financiële toegankelijkheid zien we wel ontwikkelingen die aandacht nodig hebben. 6

12 2. Resultaten De International Health Policy (IHP) survey 2013 was een omvangrijk onderzoek onder burgers uit 11 landen naar de kwaliteit van zorg. Dit hoofdstuk beschrijft de belangrijkste bevindingen rondom een 5 tal, voor Nederland, beleidsrelevante onderwerpen. Na een beschrijving van de onderzoekspopulatie (paragraaf 2.1), volgt de presentatie van de resultaten over: participatie in de zorg (paragraaf 2.2); primaire en secundaire preventie (paragraaf 2.3); zorgconsumptie (paragraaf 2.4); en financiële toegankelijkheid en kosten (paragraaf 2.5). Tenslotte presenteren we hoe burgers de kwaliteit van het Nederlandse zorgstelsel in het algemeen ervaren (paragraaf 2.6). Bij de bespreking van de resultaten staat het Nederlandse perspectief voorop. Verdiepende analyses zijn dan ook meestal alleen voor de Nederlandse steekproef uitgevoerd. Details over de gehanteerde onderzoeksmethodiek zijn beschreven in Bijlage 1 en een compleet overzicht met alle resultaten van het onderzoek staat in Bijlage Beschrijving demografische gegevens steekproef Precies 1000 inwoners van Nederland in de leeftijd variërend van 18 tot 93 jaar hebben in de periode maart tot juni 2013 meegedaan aan de 2013 IHP survey via een telefonisch interview. Bijna de helft daarvan is man (49%) en 20 procent is 65 jaar of ouder. Van de respondenten is 77% in Nederland geboren. Op de vraag naar het gezinsinkomen wilde 19% geen antwoord geven. Een percentage van 29% heeft een beneden modaal inkomen, 25% een gemiddeld inkomen en 24% een boven modaal inkomen. De respondenten die geen gezinsinkomen wilden opgeven verschilden niet in de verdeling van hun opleidingsniveau in vergelijking met de respondenten die wel hun gezinsinkomen hebben opgegeven. Het overgrote deel van de respondenten ervaart zijn gezondheidstoestand als uitstekend tot goed (87%). Binnen de Nederlandse steekproef heeft 22% van de respondenten 2 of meer van de volgende chronische aandoeningen (op basis van zelfrapportage): reumatoïde artritis, astma/copd, kanker, diabetes, depressie, hartfalen, hypertensie, verhoogd cholesterolgehalte. Van deze aandoeningen komen hypertensie (17%), astma/copd (13%) en verhoogd cholesterolgehalte (12%) het meeste voor in de steekproef. In de Nederlandse steekproef heeft 69% een aanvullende ziektekosten verzekering; 25% heeft geen aanvullende verzekering; en 4% geeft aan helemaal geen verzekering te hebben. Deelnemers van 65 jaar en ouder hebben vaker een aanvullende verzekering dan deelnemers jonger dan 65 jaar (76% versus 67%). Van de respondenten zonder een chronische aandoening heeft 62% een aanvullende verzekering. Respondenten met 1 chronische aandoening hebben iets vaker een aanvullende verzekering (73%) en respondenten met 2 of meer chronische aandoeningen hebben het vaakst een aanvullende verzekering (81%). 7

13 In dit rapport maken we regelmatig een vergelijking met de IHP resultaten uit 2010, omdat dit het meest recente jaar is waarin ook burgers deelnamen aan de IHP survey. In tabel 1 staan een aantal belangrijke kenmerken van beide steekproeven tegen elkaar afgezet. In vergelijking met 2010 ervaart de steekproef uit 2013 een betere gezondheid, heeft de steekproef minder chronische aandoeningen, zijn vaker opgenomen in het ziekenhuis, maar hebben beduidend minder vaak een medisch specialist bezocht. De leeftijds en geslachtsverdeling zijn vergelijkbaar, evenals het opleidingsniveau omdat voor deze variabelen bij de dataverwerking gecorrigeerd is. Etniciteit is in de 2013 survey op een andere manier uitgevraagd dan in de survey van In 2013 is direct gevraagd tot welke etnische groep de respondenten hoorden, terwijl in 2010 etniciteit gebaseerd is op de vraag of één of beide ouders in het buitenland zijn geboren. Door deze veranderde vraagstelling is het niet te achterhalen of het verschil in etniciteit tussen deze twee jaren door de veranderde vraagstelling komt of door een veranderde samenstelling van de steekproef. Om deze reden is er in deze rapportage geen vergelijking tussen 2013 en 2010 gemaakt voor etniciteit. Tabel 1. Vergelijking van een aantal achtergrondkenmerken van de Nederlandse steekproeven die in 2010 en 2013 deelnamen aan de IHP surveys. Leeftijd (%) <65 jaar 65 jaar Gezinsinkomen (%) Beneden modaal Modaal Boven modaal Onbekend Etniciteit 2010: zijn uw beide ouders buiten Nederland geboren? (% ja) 2013: wat is uw etniciteit? (% niet Nederlands**) Gezondheidstoestand (%) Uitstekend zeer goed Goed Redelijk goed 2010 steekproef (n=1001) steekproef 2 of meer chronische aandoeningen* (% ja) Bent u de afgelopen 2 jaar opgenomen geweest in het ziekenhuis? (% ja) Hebt u de afgelopen 2 jaar een medisch specialist bezocht? (% ja) * Uit de lijst: reumatoïde artritis, astma/copd, kanker, depressie, diabetes, hartfalen, hypertensie, verhoogd cholesterol ** Marokkaans (1%), Turks (3%), Surinaams (4%), Nederlandse Antillen & Aruba (3%), of anders (10%)

14 2.2 Participatie in de zorg Burgers vinden het steeds belangrijker dat ze actief mee kunnen praten over de zorg die ze ontvangen. Daarnaast is participatie in overheidsbeleid en standpunten van beroepsgroepen is een terugkerende thema. In de IHP survey is participatie uitgevraagd in de vorm van adequate informatievoorziening, als randvoorwaarde voor participatie, en participatie van de patiënt in de communicatie met de huisarts (besproken in deze paragraaf) en apotheker (zie tabel A5). Ten opzichte van andere landen scoort Nederland gemiddeld op verschillende aspecten van huisartspatiënt communicatie. 63% van de respondenten geeft aan dat de huisarts hem/haar altijd betrekt bij het nemen van belangrijke beslissingen over zorg en behandeling, afgestemd op persoonlijke voorkeuren. Dit varieerde internationaal van 45% in Zweden tot 70% in Duitsland. Iets meer dan de helft van de respondenten (56%) geeft aan dat de huisarts altijd voldoende tijd voor hen neemt. Internationaal varieert dit van 46% (Zweden) tot 72% (Duitsland). Voor Nederland geldt dat respondenten met een Nederlandse etniciteit vaker aangeven dat er een goede communicatie is met hun arts dan respondenten met een niet Nederlandse etniciteit. Ook respondenten die 65 jaar en ouder zijn geven vaker aan dat er een goede communicatie is met hun huisarts (figuur 1). In figuur 1 is te zien dat de invloed van leeftijd (< 65 versus 65 jaar) groter lijkt dan de invloed van etniciteit (Nederlands/niet Nederlands) op de kwaliteit van communicatie met de huisarts. Figuur 1. Hoe vaak is het volgende van toepassing (% altijd): uw huisarts (alleen Nederland, in subgroep die een vaste huisarts of vaste huisartsenpraktijk heeft; n=987) is op de hoogte van belangrijke informatie over uw medische achtergrond neemt voldoende tijd voor u betrekt u in het nemen van beslissingen legt zaken op een begrijpelijke manier uit Nederlands niet Nederlands <65 jaar 65 jaar en ouder De kwaliteit van de huisarts patiënt communicatie, zoals die door de deelnemers wordt ervaren, is in vergelijking met 2010 verslechterd. Respondenten geven in 2013 minder vaak aan dat huisartsen op de hoogte zijn van hun medische achtergrond, minder vaak tijd voor hen neemt en minder vaak op een begrijpelijke manier zaken uitlegt (figuur 2). 9

15 Figuur 2. Hoe vaak is het volgende van toepassing (% altijd): uw huisarts (alleen Nederland, in subgroep die een vaste huisarts of huisartsenpraktijk heeft; n=987) is op de hoogte neemt voldoende van belangrijke tijd voor u informatie over uw medische achtergrond betrekt u in het nemen van beslissingen legt zaken op een begrijpelijke manier uit Van de Nederlandse respondenten geeft 19% aan wel eens met de huisarts te hebben ge e maild over een medische vraag. Dit is internationaal gezien veruit het hoogste percentage. In Canada en Frankrijk ligt dit op 2% en Zwitserland heeft het, na Nederland, hoogste percentage met 15%. In 2010 was het percentage respondenten dat met de huisarts heeft ge e maild nog slechts 2%. 10

16 2.3 Primaire en secundaire preventieve zorg Op het gebied van primaire preventie binnen gedefinieerde doelgroepen en secundaire preventie, inclusief leefstijl, voor patiënten met een chronische aandoening kent Nederland een relatief laag percentage ontvangers van preventieve zorg ten opzichte van andere landen. Bovendien zijn er duidelijke verschillen met de IHP survey uit Primaire preventie binnen nationale screeningsprogramma s Verschillende preventieve screeningstesten zoals mammografie voor het opsporen van borstkanker en het uitvoeren van uitstrijkjes voor de detectie van baarmoederhalskanker gebeurt in andere landen frequenter dan in Nederland. Ter illustratie: meer dan 60% van de vrouwelijke respondenten in de leeftijdscategorie jaar uit Frankrijk, Duitsland, Zweden en de Verenigde Staten (VS) heeft minder dan 2 jaar geleden een mammografie gehad, terwijl dat in Nederland 29% was. De Nederlandse cijfers zijn veruit het laagst; het eerst volgende land met een laag percentage is Zwitserland met 43%. Het is echter lastig om internationale vergelijkingen te maken, omdat leeftijdsgrenzen van de beoogde doelgroep en de frequentie waarmee gescreend wordt per land variëren. Daarom zijn voor mammografie en uitstrijkjes de percentages voor Nederland ook herberekend voor de doelgroepen van de nationale bevolkingsonderzoeken (zie tabel 2). Binnen de leeftijdsgrenzen van het nationale screeningsprogramma voor borstkanker, geeft slechts 31% van de Nederlandse vrouwen in de leeftijd van jaar aan een mammografie te hebben ondergaan in de afgelopen 2 jaar. Het percentage dat afgelopen 2 jaar een mammografie heeft ondergaan is nu veel lager dan in 2010 (31% in 2013 versus 76% in 2010). Binnen de doelgroep voor baarmoederhalsscreening geeft 75% aan in de afgelopen 5 jaar een uitstrijkje te hebben laten maken, wat het screeningsinterval is voor dit bevolkingsonderzoek. Ook geeft 8% aan dit nog nooit te hebben gedaan. Er kon geen vergelijking gemaakt worden met 2010, omdat voor deze vraag toen niet de juiste screeningsintervallen zijn uitgevraagd. Tabel 2. Preventieve screening: percentages binnen de doelgroepen zoals gedefinieerd in de IHP survey en de doelgroepen van bevolkingsonderzoeken zoals die in Nederland gelden voor baarmoederhalskanker en borstkanker. Hoe lang is het geleden dat u een uitstrijkje hebt laten maken? (%) Minder dan 5 jaar geleden Meer dan 5 jaar geleden Nog nooit Hoe lang is het geleden dat u een mammografie hebt ondergaan? (%) Minder dan 2 jaar geleden 2 tot 3 jaar geleden Meer dan 3 jaar geleden Nog nooit IHP doelgroep jaar (n=438) jaar (n=309) NL doelgroep jaar (n=277) jaar (n=196)

17 In 2010 was het percentage deelnemers van 50 jaar en ouder, dat afgelopen 5 jaar een darmkanker screening had gehad slechts 14%. In 2013 is dit percentage flink gestegen tot 34%. Vanaf 2014 wordt in Nederland een nationaal bevolkingsonderzoek naar darmkanker gestart onder mannen en vrouwen tussen de 55 en 75 jaar. Uit de IHP survey blijkt dat voor deze leeftijdsgroep 35% de afgelopen 5 jaar al een darmonderzoek heeft gehad. De helft van de 65 plussers geeft aan afgelopen jaar een griepvaccinatie te hebben gehad; voor respondenten onder de 65 jaar lag dit percentage op 39%. Onder de respondenten met minimaal 1 chronische ziekte lag de vaccinatiegraad ook op 50%. Deze percentages zijn, in vergelijking met de andere deelnemende landen, hoog. Wel liggen de Nederlandse percentages in het huidige onderzoek ver onder de IHP cijfers uit 2010, toen de vaccinatiegraad onder 65 plussers op 83% lag. Secundaire preventie binnen de chronische zorg Internationaal vergeleken scoort Nederland gemiddeld met het uitvoeren van bloeddruk controles onder de algemene bevolking. Binnen de gehele Nederlandse steekproef geeft 68% aan dat bloeddruk in het afgelopen jaar is gecontroleerd, terwijl dit internationaal varieert van 65% in het Verenigd Koninkrijk (VK) tot 89% in Frankrijk en de VS. Ten opzichte met 2010 is er een behoorlijke stijging op dit punt te zien in Nederland: toen scoorde Nederland het laagst met 58% van de bevolking waarvan de bloeddruk was gecontroleerd. Voor de verschillende subgroepen met patiënten die lijden aan vier relevante chronische aandoeningen, staat de mate waarin bloeddruk en cholesterol controles zijn uitgevoerd, in tabel 3 weergegeven. Bloeddrukcontroles worden in hoge mate uitgevoerd, maar cholesterolmetingen blijven voor patiënten met diabetes, hartfalen of hypertensie achter. Tabel 3. Controle van bloeddruk en cholesterol door arts of verpleegkundige in afgelopen jaar (% ja). Totale populatie Diabetes (n=92) Hartfalen en/of hypertensie (n=204) Verhoogd cholesterol (n=117) Bloeddruk Cholesterol Van de respondenten met diabetes, hartfalen, hypertensie en/of verhoogd cholesterol rapporteert 60% dat de bloeddruk ook daadwerkelijk onder controle was bij de laatste meeting. In figuur 3 is te zien dat de respondenten die aangaven dat hun bloeddruk niet onder controle was, vooral de oudere respondenten en de respondenten met een modaal en beneden modaal inkomen zijn. 12

18 Figuur 3. Percentage respondenten waarvan de bloeddruk NIET onder controle was bij de laatste meeting (alleen respondenten met diabetes, hartfalen, hypertensie en/of verhoogd cholesterol; n=301) <65 jaar 65 jaar en ouder inkomen beneden modaal Modaal inkomen Inkomen boven modaal 0 Nederlandse respondenten met diabetes, hartfalen, hypertensie en/of een verhoogd cholesterol ontvangen minder secundaire preventieve zorg en de bloeddruk is minder vaak onder controle, in vergelijking met respondenten uit de andere deelnemende landen. Zo geeft 24% van de Nederlandse respondenten met diabetes aan dat er zowel een cholesterol als bloeddruk controle is geweest in het afgelopen jaar en dat bovendien de bloeddruk onder controle was; dit percentage ligt in Nieuw Zeeland op 78% (figuur 4; linker balken). Vooral de cholesterolmeting blijft achter in Nederland (tabel 3). Daarnaast voelen minder Nederlandse diabetes patiënten zich zeker over hun gezondheidsprobleem en hoe ze daar mee om moeten gaan (figuur 4; rechter balken). Figuur 4. Secundaire preventieve zorg voor respondenten met diabetes en de mate waarin deze patiënten met hun gezondheidsprobleem om kunnen gaan AUS CAN FR DUI NL NZ NO ZWE ZWIT VK VS % ja, op zowel bloeddruk als cholesterol controle uitgevoerd en bloeddruk onder controle % heel zeker/zeker over controle en omgaan met gezondheidsproblemen Binnen de Nederlandse populatie met diabetes is een vergelijking gemaakt tussen de zorg die respondenten met een Nederlandse en met een niet Nederlandse etniciteit ontvangen (tabel 4). Degene met een niet Nederlandse etniciteit geven vaker aan dat de bloeddruk niet onder controle is, dat er een cholesterol controle is geweest, maar ook dat de arts vaker heeft gesproken over dieet, gezonde voeding en lichaamsbeweging. 13

19 Tabel 4. Diabetes zorg voor de Nederlandse deelnemers met diabetes in zijn geheel (n=101) en uitgesplitst naar etniciteit (n=28 niet Nederlands en n=73 Nederlands). Totaal (n=101) Niet Nederlands (n=28) Etniciteit Nederlands (n=73) Bloeddruk controle in afgelopen jaar (% ja) Bloeddruk was onder controle (% ja) Cholesterol controle in afgelopen jaar (% ja) Ja, op alle 3 bovenstaande aspecten (%) Ik heb er vertrouwen in mijn gezondheidsprobleem onder controle hebben (% ja) Arts heeft het gehad over dieet en gezonde voeding (% ja) Arts heeft het gehad over lichaamsbeweging (% ja) Voor patiënten met hypertensie en hartfalen in eenzelfde beeld te zien: 24% heeft zowel een bloeddruk controle als cholesterol controle gehad in het afgelopen jaar en de bloeddruk was onder controle. 68% van de Nederlandse respondenten met deze aandoening heeft er vertrouwen in dat de gezondheidsproblemen onder controle zijn en dat hij/zij kan omgaan met de problemen. In de andere landen ligt dit percentage tussen de 72% (VK) en 93% (Frankrijk). De ervaringen van patiënten met verhoogd cholesterol zijn iets beter, maar Nederland ligt ook bij deze patiëntengroep achter op de andere landen. Van de Nederlandse respondenten geeft 42% aan dat er zowel een cholesterol als bloeddruk controle is geweest in het afgelopen jaar en dat de bloeddruk onder controle was. Dit was het laagste percentage; Australië en de VS scoren hier het hoogste met respectievelijk 73% en 70%. Voor de Nederlandse respondenten met diabetes, hartfalen, hypertensie of verhoogd cholesterol geldt, dat het hebben van vertrouwen in het kunnen omgaan met de chronische ziekte sterk samenhangt met de ervaren gezondheid, iets minder met het aantal chronische aandoeningen en niet met het aantal artsen dat iemand ziet (zie figuur 5). Respondenten met een slechtere ervaren gezondheid, hebben minder vertrouwen. 14

20 Figuur 5. Percentage respondenten dat er vertrouwen in heeft dat hij/zijn het gezondheidsprobleem onder controle heeft, uitgesplitst naar de ervaren gezondheidstoestand, het aantal chronische aandoeningen en het aantal bezochte artsen Uitstekend zeer goed goed Redelijk slecht 60 1 chronische aandoening % heel zeker/zeker dat gezondheidsprobleem onder controle zijn en dat hij/zij kan omgaan met de problemen 2 of meer chronische aandoeningen 1 verschillende artsen gezien 2 of meer verschillende artsen gezien Leefstijl Van alle Nederlandse respondenten geeft 39% aan dat er in de huisartspraktijk is gesproken over een gezond dieet en een gezonde voeding, 43% geeft aan dat er gesproken is over lichaamsbeweging, en bij 21% is er gesproken over het gebruik van alcohol. Van de respondenten die roken, wat bijna een kwart is van de totale groep, heeft 57% in de huisartspraktijk gesproken over de gezondheidsrisico s van roken en de mogelijkheden om te stoppen. Alleen in de VS liggen deze percentages beduidend hoger: 67% heeft gesproken over een gezond dieet, 70% over lichaamsbeweging. Gesprekken over stoppen met roken worden zeer frequent gehouden in Nieuw Zeeland (84% van de rokers heeft dit gehad) en de VS (76%). Het bespreken van alcoholgebruik loopt in alle landen achter op de andere leefstijlgerelateerde zaken: het percentage respondenten dat dit heeft gehad varieert van 13 in Noorwegen tot 32% in de UK en de VS. Het bespreken van leefstijlgerelateerde zaken in de huisartsenpraktijk is in tabel 5 voor Nederland weergegeven voor acht chronische aandoeningen afzonderlijk. Van de respondenten met hartfalen kreeg 66% advies over dieet en voeding, 57% over beweging en 45% over alcoholgebruik. Hoe meer chronische aandoeningen een patiënt heeft hoe vaker er in de huisartsenpraktijk gesproken wordt over leefstijlgerelateerde aspecten (Figuur 6). Tabel 4 liet al zien, dat bewegen en gezonde voeding, binnen de populatie respondenten met diabetes, vaker met patiënten met een niet Nederlandse etniciteit wordt besproken. Alle onderzochte patiëntengroepen ervaren dat er, in vergelijking met 2010, in 2013 veel vaker gesproken is met hun huisarts, of iemand anders uit de praktijk, over voeding en beweging. De 15

International Health Policy Survey 2010

International Health Policy Survey 2010 International Health Policy Survey 0 Commonwealth Fund Onderzoek onder burgers in landen Dr. MJ Faber Dr. JS Burgers Dr. GE Voerman Prof. dr. RPTM Grol UMC St Radboud Scientific Institute for Quality of

Nadere informatie

International Health Policy Survey 2014

International Health Policy Survey 2014 International Health Policy Survey 01 Commonwealth Fund Onderzoek onder 55-plussers in 11 landen Dr. MJ Faber T van Loenen, MSc Prof. dr. GP Westert Radboudumc Scientific Institute for Quality of Healthcare

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

Stadia chronische nierschade

Stadia chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 3 Nierschade vraagt om continue alertheid en aandacht van de behandelaar Nierfunctie en eiwitverlies: voorspellers van complicaties Stadia chronische nierschade Nierschade

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

Samenvatting en beschouwing

Samenvatting en beschouwing Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (MW van der Linden, GP Westert, DH de Bakker, FG Schellevis. Tweede Nationale Studie naar ziekten en verrichtingen

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken. Groepspraktijk Huizen

Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken. Groepspraktijk Huizen Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken Rapportage voor: Groepspraktijk Huizen Dr. C.P. van Linschoten Drs. P. Moorer ARGO Rijksuniversiteit Groningen BV www.argo-rug.nl INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M.

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M. Regionale VTV 2011 Levensverwachting en sterftecijfers Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Levensverwachting en sterftecijfers Auteurs: Dr. M.A.M. Jacobs-van

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking, G. Waverijn & M. Rijken, NIVEL, januari

Nadere informatie

Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit

Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit Prof. Dr. Walter Devillé Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg UvA Vluchtelingen en Gezondheid OMGEVING POPULATIE KENMERKEN GEZONDHEIDS-

Nadere informatie

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst 24 april 2013, Deventer Leendert Tissink Msc Fysiotherapeut Van Zuilichem / Partners Oud Gastel; Docent

Nadere informatie

Zorggebruik. 5.1 Inleiding. 5.2 Contact eerste lijn

Zorggebruik. 5.1 Inleiding. 5.2 Contact eerste lijn Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (H van Lindert, M Droomers, GP Westert.. Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid

Nadere informatie

6.1.1. De gezondheidstoestand

6.1.1. De gezondheidstoestand 6.1. Kernboodschap 6.1.1. De gezondheidstoestand Er is een verschuiving in het morbiditeitsprofiel in vergelijking met de gegevens over overlijden. In vergelijking met de voornaamste oorzaken van overlijden

Nadere informatie

Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen weggelegd? Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong

Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen weggelegd? Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong. Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen

Nadere informatie

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten September 2013 Door: N. Rosendaal Introductie Amsterdam (A), Den Haag (DH), Rotterdam (R), en Utrecht (U) vormen samen de vier grootste steden

Nadere informatie

Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe

Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe, G. Waverijn

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek DBC Diabetes Mellitus Eerste lijn

Klanttevredenheidsonderzoek DBC Diabetes Mellitus Eerste lijn Inleiding: Sinds 1 januari 2008 wordt in Noord-Limburg de diabeteszorg in de eerste lijn door Cohesie Cure and Care georganiseerd. De diabeteszorg wordt als DBC Diabetes Mellitus Eerste Lijn op gestructureerde

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013 Samenvatting Twente Versie 2, oktober 2013 Twente varieert naar stad en platteland In Twente wonen 626.500 mensen waarvan de helft woont in één van de drie grote steden. Tot 2030 zal de Twentse bevolking

Nadere informatie

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 SAMENVATTING MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 ALIFE@WORK DE EFFECTEN VAN EEN LEEFSTIJLPROGRAMMA MET BEGELEIDING OP AFSTAND VOOR GEWICHTSCONTROLE BIJ WERKNEMERS ACHTERGROND Overgewicht, waarvan

Nadere informatie

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013 Samenvatting Losser Versie 1, oktober 2013 Lage SES, bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Losser In de gemeente Losser wonen 22.552 mensen; 11.324 mannen en 11.228 vrouwen. Als we de verschillende

Nadere informatie

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans!

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Eric Koster Clustercoördinator chronische ziekten en screeningen, directie Publieke Gezondheid Lid kernteam Inhoud 1. Aanleiding 2. Aanpak

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 29 689 Herziening Zorgstelsel Nr. 479 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Rapport. Cardiovasculair risicomanagement. Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010

Rapport. Cardiovasculair risicomanagement. Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010 Rapport Cardiovasculair risicomanagement Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010 Colofon Auteur Daniëlla Theunissen, apotheker Met medewerking van Marianne Nijpels, apotheker Illustratie Len Munnik september

Nadere informatie

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Behorende

Nadere informatie

Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010-2014

Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010-2014 Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Magnée, T., Beurs, D.P. de, Verhaak. P.F.M. Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek.

Nadere informatie

Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste reden om te wisselen.

Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste reden om te wisselen. Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne Brabers & Judith de Jong. Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste

Nadere informatie

Compensatie eigen risico is nog onbekend

Compensatie eigen risico is nog onbekend Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (M. Reitsma-van Rooijen, J. de Jong. Compensatie eigen risico is nog onbekend Utrecht: NIVEL, 2009) worden gebruikt. U

Nadere informatie

Inhoudsopgave volledig rapport

Inhoudsopgave volledig rapport NIVEL/VUmc, 2005 72 pag. NIVEL bestelcode: W9.69 Prijs: 7,50 Verzendkosten: 2,50 ISBN: 90-6905-749-2 Deze samenvatting van onderstaand rapport is een uitgave van het NIVEL in 2005. De gegevens mogen met

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Haaksbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Haaksbergen en de factoren die hierop

Nadere informatie

Werken met het ketenprogramma CVRM

Werken met het ketenprogramma CVRM Werken met het ketenprogramma CVRM Praktijkinformatie Zorgprogramma CVRM voor huisartsen en praktijkondersteuners www.rohamsterdam.nl Inhoud 1. AAN DE SLAG MET CVRM!... 3 2. KETENPARTNERS... 3 3. WAT DOET

Nadere informatie

Figuur 1: Type zorg waarvoor men naar het buitenland ging (N=145)

Figuur 1: Type zorg waarvoor men naar het buitenland ging (N=145) Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (R. Bes, S. Wendel, E. Curfs & J. de Jong). Ervaringen met zorg in het buitenland positief, Factsheet.

Nadere informatie

Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131. chapter 10 samenvatting

Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131. chapter 10 samenvatting Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131 chapter 10 samenvatting Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 132 Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 133 Zaadbalkanker wordt voornamelijk bij jonge mannen vastgesteld

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners 1 op de 3 mensen in Nederland overlijdt aan een hart- of vaatziekte.

Nadere informatie

GEZONDHEID. 4.1 Inleiding

GEZONDHEID. 4.1 Inleiding Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (H van Lindert, M Droomers, GP Westert.. Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

Evaluatie aspecten verplicht eigen risico 2012 en 2013

Evaluatie aspecten verplicht eigen risico 2012 en 2013 Rapportage Evaluatie aspecten verplicht eigen risico 2012 en 2013 - Betalingsregelingen eigen risico Zvw - Sturing met eigen risico 13 mei 2014 Rapport evaluatie aspecten verplicht eigen risico 2012 en

Nadere informatie

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Gezondheidsbeleid 2013 Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Afdeling Bedrijfsvoering Team informatievoorziening Onderzoek en Statistiek Venlo, mei 2013 2 Samenvatting Inleiding In mei 2011 is de landelijke

Nadere informatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie Afdeling Onderzoek & Statistiek Gemeente Deventer Karen Teunissen April 2006 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Bekendheid en betrokkenheid 4 Samenvatting 8 Hoofdstuk 2 Communicatie 9 Samenvatting 12

Nadere informatie

Al voor invoering van directe toegang diëtetiek ging één op de zeven cliënten op eigen initiatief naar de vrijgevestigde diëtist

Al voor invoering van directe toegang diëtetiek ging één op de zeven cliënten op eigen initiatief naar de vrijgevestigde diëtist Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met de volgende bronvermelding worden gebruikt: J.Tol, I.C.S. Swinkels, C. Veenhof, Al voor invoering van directe toegang diëtetiek ging één

Nadere informatie

Najaar 2012. Voorbeeldrapportage Wijkscan

Najaar 2012. Voorbeeldrapportage Wijkscan Najaar 2012 Voorbeeldrapportage Wijkscan Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1 Gebiedsindeling... 4 2. Demografie... 5 2.1 Jeugd: 0 tot 14-jarigen... 6 2.2 Ouderen: 65-plussers... 6 2.3 Sociaal economische

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

BedrijfsGezondheidsIndex 2006

BedrijfsGezondheidsIndex 2006 BedrijfsGezondheidsIndex 2006 Op het werk zijn mannen vitaler dan vrouwen Mannen zijn vitaler en beter inzetbaar dan vrouwen. Dit komt mede doordat mannen beter omgaan met stress. Dit blijkt uit de jaarlijkse

Nadere informatie

Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care?

Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care? Symposium Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care? Sodehotel La Woluwe 25/04, 09u-13u. Symposium - Towards an evidence-based Workforce Planning in Healthcare. Hoe is het dreigende huisartsentekort

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 43. Financiële situatie Samenvatting Circa tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, ruim een kwart komt net rond en kan moeilijk

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAMELIJKE GEZONDHEID V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 2 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D.

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Reitsma-van Rooijen, M., Brabers, A.E.M., Jong, J.D. de. Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een

Nadere informatie

Overgewicht en Obesitas op Curaçao

Overgewicht en Obesitas op Curaçao MINISTERIE VAN Gezondheid, Milieu & Natuur Volksgezondheid Instituut Curaçao Persbericht Overgewicht en Obesitas op Curaçao In totaal zijn 62,6% van de mannen en 67,3% van de vrouwen op Curaçao te zwaar,

Nadere informatie

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens Cijfers Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Christine Stam Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl Aanvraag 2015.130 Cijfers

Nadere informatie

Utrecht gezond!2008-2013

Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht Zuid Wijkgezondheidsprofiel 2010 Asn Actieplan fase 1, 2009-2010 1 2 Inhoud 1 Inleiding Wijkgerichte aanpak 4 Gerichte keuzes 4 Gebruikte gegevens 4 Utrecht Zuid en subwijken

Nadere informatie

AFKORTINGEN IN TABELLEN

AFKORTINGEN IN TABELLEN VERANTWOORDING Dit document bevat de tabellen waarop het volgende artikel gebaseerd is: Veer, A.J.E. de, Francke, A.L. Verpleegkundigen positief over bevorderen van zelfmanagement. TVZ: Tijdschrift voor

Nadere informatie

International Health Policy Survey 2009

International Health Policy Survey 2009 International Health Policy Survey 2009 Commonwealth Fund Onderzoek onder huisartsen in 11 landen Dr. M. Faber Dr. G. Voerman Prof. dr. R. Grol UMC St Radboud Scientific Institute for Quality of Healthcare

Nadere informatie

Rapportage Cliënttevredenheid 2013 Zorggroep de Bevelanden Maart 2014

Rapportage Cliënttevredenheid 2013 Zorggroep de Bevelanden Maart 2014 Rapportage Cliënttevredenheid 2013 Zorggroep de Bevelanden Maart 2014 Rapportage Cliënttevredenheid 2013 Zorggroep de Bevelanden Maart 2014 Contactgegevens: Zorggroep de Bevelanden Markteffect B.V. Postbus

Nadere informatie

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht Factsheet Meet the Needs Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht ZIO, Zorg in Ontwikkeling Regio Maastricht-Heuvelland Maart 2013 Colofon: Onderzoeksteam

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

Een onderzoek autoverzekeringen. Pricewise 26-11-2014. Rapportage Auteurs: Yvette Randsdorp, Rob Doornbos Project Z5003

Een onderzoek autoverzekeringen. Pricewise 26-11-2014. Rapportage Auteurs: Yvette Randsdorp, Rob Doornbos Project Z5003 Een onderzoek autoverzekeringen Pricewise Rapportage Auteurs: Yvette Randsdorp, Rob Doornbos Project Z5003 26-11-2014 Inhoudsopgave Achtergrond, doel- en probleemstelling Pagina 3 Conclusies Pagina 4 Methode

Nadere informatie

Sterfte aan hart- vaatziekten in dertig jaar gehalveerd Minder sterfte vooral door betere diagnostiek en behandeling

Sterfte aan hart- vaatziekten in dertig jaar gehalveerd Minder sterfte vooral door betere diagnostiek en behandeling Forse daling sterfte Trends in sterfte en ziekenhuisopnamen Meer ziekenhuisopnamen Sterfte neemt af 12 Meer kankerpatiënten Meer nieuwe gevallen, minder sterfte Grootste sterfte door longkanker Sterke

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Inleiding.

Hoofdstuk 1. Inleiding. 159 Hoofdstuk 1. Inleiding. Huisartsen beschouwen palliatieve zorg, hoewel het maar een klein deel van hun werk is, als een belangrijke taak. Veel ongeneeslijk zieke patiënten zijn het grootse deel van

Nadere informatie

Leeswijzer Psychiatrisch Casusregister tabellen

Leeswijzer Psychiatrisch Casusregister tabellen Leeswijzer Psychiatrisch Casusregister tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. De gegevens

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Patiëntenoordeel huisarts

Patiëntenoordeel huisarts Patiëntenoordeel huisarts Feedback van de patiëntenenquêtes 17-11-2014 Bakkum Patiëntenoordeel De Europep vragenlijst is het product van een internationaal project (van de EQUIP groep) en wordt inmiddels

Nadere informatie

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Publicatiedatum CBS-website: 16 juli 2007 Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Centraal Bureau voor de Statistiek Samenvatting Op 1 januari 2006 is de nieuwe Zorgverzekeringswet inwerking getreden,

Nadere informatie

Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten. Dung Ngo MSc 15 december 2010

Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten. Dung Ngo MSc 15 december 2010 Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten Dung Ngo MSc 15 december 2010 Achtergrond van het onderzoek Levensverwachting in NL laatste jaren met >2 jaar toegenomen Echter, vergeleken

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9 SAMENVATTING 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 134 Type 2 diabetes is een veel voorkomende ziekte die een grote impact heeft op zowel degene waarbij

Nadere informatie

Percentage overstappers in 2005, 2006, 2007 en 2008 per leeftijdscategorie 4% 2% 4% 2%

Percentage overstappers in 2005, 2006, 2007 en 2008 per leeftijdscategorie 4% 2% 4% 2% Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Judith de Jong, Wisselen van zorgverzekeraar, NIVEL, 2008) worden gebruikt.u vindt dit factsheet en alle andere Aanvullende

Nadere informatie

Utrecht gezond!2008-2013

Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht Noordwest Wijkgezondheidsprofiel 2010 Asn Actieplan fase 1, 2009-2010 1 2 Inhoud 1 Inleiding Wijkgerichte aanpak 4 Gerichte keuzes 4 Gebruikte gegevens 4 Noordwest en subwijken

Nadere informatie

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Vitale Vaten Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Dé Gezonde regio: waar? Dé Gezonde regio: wie? Verleiden Opbouw presentatie Inleiding hart- en vaatziekten Project Vitale Vaten Gorinchem

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Chapter 10 Samenvatting

Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 De laatste jaren is de mortaliteit bij patiënten met psychotische aandoeningen gestegen terwijl deze in de algemene populatie per leeftijdscategorie is gedaald. Een belangrijke

Nadere informatie

Leeswijzer Achmea Health Database tabellen

Leeswijzer Achmea Health Database tabellen Leeswijzer Achmea Health Database tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. De gegevens

Nadere informatie

Inzicht in zorgrekeningen door verzekerden: stand van zaken 2013. Anne E.M. Brabers, Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith D.

Inzicht in zorgrekeningen door verzekerden: stand van zaken 2013. Anne E.M. Brabers, Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith D. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Anne E.M. Brabers, Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith D. de Jong. Inzicht in zorgrekeningen door verzekerden: stand

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N GENOTMIDDELEN V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 5 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

CVRM in N.Kennemerland

CVRM in N.Kennemerland CVRM in N.Kennemerland Goof Zonneveld Jacco Rempe Huisartsenzorg Noord-Kennemerland Zorgprogramma CVRM Preventie Preventie van HVZ traditioneel altijd aandacht voor hypertensie, onvoldoende aandacht voor

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het aantal mensen met een gestoorde nierfunctie is de afgelopen decennia sterk toegenomen. Dit betekent dat er steeds meer mensen moeten dialyseren of een niertransplantatie moeten

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Eric Koster Cluster coördinator chronische ziekten en screeningen. Lid Kernteam vernieuwing chronische zorg. Chronisch ziekenbeleid: 1. Waarom 2. Ambitie

Nadere informatie

Onbekend maakt onbemind

Onbekend maakt onbemind Onbekend maakt onbemind Huisarts en preventie Pim Assendelft, hoogleraar Huisartsgeneeskunde Hoofd afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Radboudumc, Nijmegen 9 april 2015 Generalisme is ons specialisme NHG

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 29689 Herziening Zorgstelsel 31016 Ziekenhuiszorg Nr. 623 Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 23 juni 2015 Hierbij

Nadere informatie

Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013

Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013 Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013 Programma Onderdeel Tijd Presentatie omgevingsanalyse 18.00-18.45 Interactief deel in twee groepen 18.45-19.30 Plenaire terugkoppeling 19.30-19.45 Afsluiting 19.45-20.00

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van Noaberkracht Dinkelland Tubbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Noaberkracht

Nadere informatie

De telefonische bereikbaarheid van het gezondheidscentrum

De telefonische bereikbaarheid van het gezondheidscentrum De telefonische bereikbaarheid van het gezondheidscentrum Was het een probleem om het GC telefonisch te bereiken voor het maken van een afspraak? aantal respondenten: 72 Was het een probleem om de receptenlijn/herhaallijn

Nadere informatie

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 5 Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Dit is in veel gevallen het gevolg van

Nadere informatie

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen.

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Amersfoort, Bussum, Den Haag, 5 april 2007 Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Oproep aan de leden van de vaste commissie

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

rapporteerden. Er werden geen verschillen gevonden in schoolprestaties, spijbelgedrag en middelengebruik tussen de verschillende groepen.

rapporteerden. Er werden geen verschillen gevonden in schoolprestaties, spijbelgedrag en middelengebruik tussen de verschillende groepen. Samenvatting Samenvatting Depressie en angst zijn de meest voorkomende psychische stoornissen in de adolescentie met een enorme impact op het individu. Veel adolescenten rapporteren depressieve en angst

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie