.ego. De informatieruimte. D o o r : J a a p v a n Re e s

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download ".ego. De informatieruimte. D o o r : J a a p v a n Re e s"

Transcriptie

1 D o o r : J a a p v a n Re e s DE INFORMATIERUIMTE, HET KENOBJECT VAN DE INFORMATIEKUNDE G e e n ke n o bj e c t, g e e n v a k. H e t v a k g e b i e d i n fo r m at i e k u n d e i s e i g e n lij k n o o i t u i t d e s c h a d u w v a n h e t v a k g e b i e d i n fo r m at i c a g e k o m e n. D e o o r z a a k d a a r v o o r li g t i n h e t fe i t d at i n fo r m at i e k u n d e n o o i t e e n e i g e n ke n o bj e c t h e e f t g e h a d. I n fo r m at i e k u n d i g e n h o u d e n z i c h b e z i g m e t h e t v e r b a n d t u s s e n o r g a n i s at i e e n i n fo r m at i e. M a a r o r g a n i s at i e i s h e t ke n o bj e c t v a n d e o r g a n i s at i e l e e r e n d e i n fo r m at i e s y s t e m e n z ij n h e t ke n o bj e c t v a n d e i n fo r m at i c a (I C T ). N u k a n m e n a lt ij d z e g g e n d at i n fo r m at i e k u n d e z i c h b e z i g h o u d t m e t e e n s p e c i f i e k a s p e c t v a n d e o r g a n i s at i e, h e t a s p e c t i n fo r m at i e v o o r z i e n i n g o f m e t e e n s p e c i f i e k a s p e c t v a n d e i n fo r m at i e s y s t e m e n, n a m e lij k h e t fu n c t i o n e l e a s p e c t. M a a r h e t b lijf t a lt ij d m e e p r at e n o v e r e e n o n d e r w e r p w a a r o v e r a n d e r e n h e t v o o r t o u w h e b b e n. Bouwkundig architecten bevinden zich in een vergelijkbare situatie. Architecten ontwerpen gebouwen maar bouwen die zelf niet. Sterker nog in de opleiding van architecten komen een aantal essentiële vakken niet voor die nodig zijn om de constructieberekeningen van een gebouw te maken. Dat is allang het vakgebied van de weg- en waterbouw ingenieur, de constructeur. Wat doet de bouwkundig architect dan wel? Het antwoord is: de bouwkundig architecten houden zich bezig met het indelen en inrichten van de ruimte. Ruimtelijke ordening heet het dan ook wanneer het gaat over de ruimte buiten het gebouw. Maar ook voor de binnenkant van gebouwen zijn de tekeningen van de bouwkundig architect vooral gericht op de ruimte. Waar de bouwkundig architect kijkt naar de witte vlakken, kijken de aannemer en de constructeur naar de zwarte strepen. Wanneer we deze analogie door trekken kunnen we voor een informatiekundige tot de conclusie komen dat deze zich bezighoudt met het inrichten van de informatieruimte. Een even abstract begrip als het fysieke ruimte begrip. Daarover gaat dit artikel. De informatieruimte Het begrip (virtuele) informatieruimte kan het best worden geïntroduceerd met een simpel voorbeeld. Figuur 1 is een model van een veel voorkomende situatie in een organisatie: tijdregistratie. In dit diagram zien we twee informatieruimten (IR n): de IR van een teamlid en de IR van de teamleider. Het teamlid toont zijn tijdverantwoording aan de teamleider met behulp van een toonvenster in zijn IR. Vanuit het oogpunt van de teamleider kunnen we dit formuleren als: de teamleider heeft de mogelijkheid in de IR van het teamlid te kijken door middel van het kijkvenster in de IR van de teamleider. Merk op dat als regel een kijkvenster in de ene IR is verbonden met een toonvenster in een andere IR. Deze verbinding kan worden gelegd door elke vorm van informatietechnologie: fax, webcam, papieren formulier, ERP-systeem of smartphone app. In de figuur 1 zien we in de IR van het teamlid nog een ander soort venster (reëel venster) dat niet verbonden is met een andere IR, maar met een oog op de wereld. Het staat voor de waarnemingen die gedaan kunnen worden van uit de IR van het teamlid aan de processen in de werkelijkheid, in dit geval de eigen tijdbesteding van een teamlid. Figuur 1: Voorbeeld informatieruimte Het schema leest als volgt: een teamlid heeft in zijn informatieruimte de mogelijkheid om zijn eigen activiteiten 3

2 waar te nemen (reëel venster) en een beeld te vormen van dit aspect van de wereld. Dit beeld van de wereld (en vele andere overwegingen niet weergegeven in dit model, zoals reacties van de teamleider op eerdere tijdrapportages) zal worden gebruikt om te beslissen wat het teamlid zal tonen in het toonvenster om het beeld te beïnvloeden dat de teamleider vormt door het bekijken van zijn tijdregistratie kijkvenster. Een fysieke informatieruimte is een locatie waar men naartoe kan gaan om een beeld te vormen van een bepaald onderwerp. Binnen een fysieke informatieruimte wordt een persoon omringd door de muren van de ruimte en door voorwerpen en gegevens over het betreffende onderwerp. Een virtuele informatieruimte (IR) is een digitale analogie van dit fysieke begrip. In een virtuele informatieruimte wordt een persoon omgeven door datasystemen. Ik gebruik de term informatieruimte voor de virtuele ruimte tussen de datasystemen waar een mens de typisch menselijke mentale activiteit uitvoert van het vormen van beelden van (een relevant deel van) de wereld. functie van de muren. De architect LeCorbusier formuleerde als een van de grondbeginselen van het Modernisme in de architectuur: een strikte scheiding van ondersteunende elementen en ruimteverdelende elementen in de constructie van een gebouw. Voor het begrip virtuele informatieruimte is het essentieel in te zien dat de datasystemen aan de ene kant ondersteunen, door het transport en de opslag van data, en aan de andere kant kanaliseren en mensen beperken in het vormen van beelden van de wereld waarover zij denken en praten. Voorbeelden van dit soort beperkingen die zeer succesvol blijken zijn SMS-berichten en Twitter. Voor professionals in de IT is het een onbegrijpelijk fenomeen dat mensen die en bloggen bij de hand hebben de voorkeur geven aan het gebruik van deze beperkte en vaak duurdere diensten. Waarom zijn ze succesvol? De beperking is klaarblijkelijk een essentiële functie, die voortkomt uit de behoefte aan autonomie van de mens en daarmee onderdeel is van Ondersteunen en verdelen Essentieel voor het begrip van informatieruimte is het idee dat datasystemen twee functies hebben: (1) datasystemen verwerken en leveren data en (2) datasystemen scheiden de informatieruimte aan de invoer kant van de informatieruimte aan de uitvoer kant van het datasysteem. Een datasysteem is als een muur in de fysieke wereld. Deze tweede functie van een datasysteem is er altijd geweest, maar het is nieuw om het te bekijken als een essentieel element in de informatiearchitectuur. Deze stap in de ontwikkeling in ons denken over de informatievoorziening is vergelijkbaar met een soortgelijke stap in de ontwikkeling van de fysieke architectuur. Muren in gebouwen hebben ook twee functies. (1) Een muur is een ondersteunend element in de constructie van het gebouw. Ondersteuning van het dak of hoger gelegen verdiepingen van het gebouw. En (2) muren verdelen de verdieping in de kamers. Zolang de bouwmaterialen en technieken beperkt waren, domineerde de ondersteunende functie het ontwerp (de plattegrond) van de kamers en verdiepingen. De verdeling moest worden geaccepteerd. Men had grotere kamers kunnen wensen, maar de technologie stond dat niet toe. In het begin van de 20e eeuw openden beton, staal en kennis over de sterkteberekening in principe de mogelijkheid om kamers zo groot te maken als de gehele verdieping. Hierdoor werd de aandacht gevestigd op de ruimteverdelende Figuur 2: Basissymbolen Basissymbolen Een zeshoek staat voor een informatieruimte (IR). In figuur 2 zien we t wee informatieruimten, A en B. De verbinding tussen de informatieruimten A en B is een lijn met aan het ene uiteinde een cirkel (IR A) en aan de andere kant drie strepen (IR B). De cirkel staat voor een kijkvenster dat een persoon in IR A in staat stelt te kijken in de IR B. De cirkel is gekozen naar analogie met een kijkgat of een vergrootglas. Het symbool in IR B staat voor een toonvenster. Het eerste idee was om het symbool te gebruiken voor een pagina met drie lijnen als voor een invulformulier. Maar daarna werd besloten om de rand weg te laten en het bij de drie lijnen te laten. Dit doet ook denken aan horizontale lamellen. En dat ligt dicht bij wat er in de praktijk gebeur t met een toonvenster: het beperkt het zicht. Of beter geformuleerd het geeft een persoon in IR B de mogelijkheid om het zicht te beperken dat een persoon vanuit IR A heeft in IR B. Een persoon in B kan gebruik maken van het toonvenster om het beeld te manipuleren dat een persoon in A vormt. 4

3 De informatieruimte Het reële venster Een persoon in een informatieruimte kan, afgezien van het kijkvenster natuurlijk zijn eigen waarnemingen doen aan de objecten in de werkelijkheid. Dit wordt gemodelleerd door een reëel venster. Dat is een kijkvenster dat niet verbonden is met een andere IR maar met een oog op de relevante objecten. Dit is te zien in figuur 3. Essentieel voor dit type van waarneming is dat er geen andere IR bij betrokken is. Er is geen menselijke ver taalstap tussen de persoon in de IR en het deel van de echte wereld waar van hij een beeld vormt. Daarbij kunnen wel allerlei technische hulpmiddelen worden gebruikt. Waarnemingsinstrumenten als een bril, een microscoop, een verrekijker, een Geiger teller, een camera met een LED -scherm, een automatische infrarood teller enzovoor ts. het model blijkt dat de manager in zijn kijkvenster een geaggregeerd rapport krijgt waarin hij niet kan zien wat de afzonderlijke bijdragen zijn van de teamleden of de teamleider. Alternatieven en de invloed van de organisatiecultuur De tijdrapportage aan de manager in figuur 4 is samengesteld uit de tijdrapportages die de teamleden en teamleider in hun toonvensters hebben getoond. Op deze manier gemodelleerd zal het een neutrale samenvatting zijn die is afgeleid van de gedetailleerde data die door het team werd verstrekt in de toonvensters. Als alternatief zou de teamleider de gelegenheid willen hebben om wijzigingen of correcties aan te brengen vóór het verslag naar de manager gaat. Aanpassingen van data om te voorkomen dat er discussies ontstaan als gevolg van verkeerde interpretaties door de manager, die de context niet kent. Dit is weergegeven in figuur 5, waar de teamleider de tijdbesteding van het team rapporteert door middel van een toonvenster aan het kijkvenster van de manager. Een derde mogelijkheid is weergegeven in figuur 6, waar de manager toegang heeft tot dezelfde toonvensters van de individuele teamleden als de teamleider. Het zal duidelijk zijn dat deze drie verschillende modellen van de tijdrapportage staan voor drie verschillende stijlen van management of beter drie verschillende manieren om samen te werken, drie verschillende weergaven van de autonomie van de teamleden en vooral van de teamleider. Figuur 3: Waarnemen van de werkelijkheid Verschillende rollen en mogelijkheden voor het manipuleren van de beeldvorming van personen in andere IR n, de cultuur van een samenleving en van organisaties. Dit inzicht leidt tot het idee dat een informatieruimte wordt begrensd door datasystemen, de scheidingswanden, die een beperkte kijk in andere informatieruimten faciliteren. De datasystemen ondersteunen de data en scheiden informatieruimten. Geneste informatieruimten Een informatieruimte kan onderdeel zijn van een grotere informatieruimte en kan zelf informatieruimten omvatten. Figuur 4 toont het schema van een tijdregistratie uitgebreid met de manager. Hier zien we dat de informatieruimten van de teamleden en van de teamleider onderdeel zijn van een omvattende informatieruimte van het team. Zij hebben een gemeenschappelijk toonvenster voor de tijdverantwoording aan de manager. Dit leidt tot een regel voor het indelen in informatieruimten: personen bevinden zich in dezelfde informatieruimte als ze een of meer toon- of kijkvensters gemeenschappelijk hebben. Merk op dat in dit geval uit Figuur 4: Geneste informatieruimten 5

4 een plattegrond in de fysieke wereld. Stel bij twijfel altijd de vraag: hoe zou het eruit zien in de fysieke plattegrond? Natuurlijk zijn er verschillen, die vooral worden veroorzaakt door de beperking in de fysieke wereld tot drie dimensies. Deze beperkingen hebben we niet bij informatieruimten, maar afgezien daarvan is de analogie groot. De belangrijkste punten van overeenkomst zijn: Technologie is transparant In de plattegrond van een gebouw zien we niet hoe de wanden van binnen zijn geconstrueerd. Evenzo zien we in een IR-diagram niet hoe het datasysteem in elkaar zit. Figuur 5: Alternatief 2 met andere woorden verschillende culturen. En dit is precies het doel van het IR-diagram: het weergeven van de informatie aspecten van de organisatiecultuur of misschien beter weergeven van de cultuur aspecten van de informatievoorziening. Het IR-diagram als plattegrond Wanneer men de IR-diagrammen begint te gebruiken is het nuttig om te onthouden dat een IR-diagram heel erg lijkt op Geen processen Het IR diagram is geen procesbeschrijving, zoals de plattegrond van een kantoorgebouw geen processen beschrijft. Beide zijn modellen van de ruimte of ruimten die nodig zijn om processen uit te voeren. Geen tijd In een plattegrond wordt niet aangegeven welke persoon en op welk tijdstip in een ruimte zal zijn of wanneer iemand in een kamer uit het raam zal kijken. Het toont alleen de faciliteiten die beschikbaar zijn. Op dezelfde manier zegt de verbinding van een toonvenster met een kijkvenster niets over het moment waarop een persoon gegevens invoert in een toonvenster en wanneer een 6

5 De informatieruimte persoon aan de andere kant, in een andere IR zal kijken naar het betreffende kijkvenster. Bijvoorbeeld: op een sociale netwerksite zoals Facebook kan men kijken naar de persoonsgegevens van iemand (kijkvenster) die soms drie jaar eerder door die persoon werden verstrekt (toonvenster). Verdeling, maar niet opsluiten Een plattegrond met kamers laat zien welke mogelijkheden personen, die werken of wonen in deze kamers, hebben om hun eigen autonome plek te creëren. Maar in de plattegrond zien we niet, noch wordt het verboden, dat iemand van de ene kamer naar een andere kamer kan lopen om met een collega te spreken. Evenzo zijn er allerlei vormen van communicatie mogelijk tussen personen die werkzaam zijn in verschillende informatieruimten, zoals gesprekken in de koffiehoek of discussies in vergaderingen. 1 Nieuwe definitie van Informatiekunde We kunnen de indeling in informatieruimten als uitgangspunt nemen voor het inrichten van de informatievoorziening van een organisatie. Van elke informatieruimte stellen we vervolgens vast welke kijk- en toonvensters nodig zijn om de bewoner van die ruimte in zijn werk te ondersteunen. Op deze manier stellen we de mens centraal in tegenstelling tot het denken van de ICT waar de systemen centraal staan. Een volgende stap in de ontwikkeling van de theorie is het opstellen van ontwerppatronen voor het inrichten van informatieruimten. 1 Figuur 6: Alternatief 3 Met Informatieruimte als kenobject kunnen we ook het vak Informatiekunde opnieuw definiëren: I n f o r m a t i e k u n d e i s h e t v a k g e b i e d d a t z i c h b e z i g h o u d t m e t h e t i n d e l e n e n i n r i c h t e n v a n i n f o r m a t i e r u i m t e n, g e b r u i k m a k e n d v a n d e m o g e l i j k h e d e n v a n d e i n f o r m a t i e t e c h n o l o g i e O v e r d e a u t e u r Jaap van Rees (1945) studeerde wiskunde aan de TU Delft, werkte als systeemont werper bij Shell en als wetenschappelijk medewerker bij de TU Delft. Eind richtte hij zijn Adviesbureau voor Informatiekunde op en introduceerde daarmee de term Informatiekunde in de Nederlandse taal. Sinds die tijd werkt hij als zelfstandig adviseur en docent. Kijk voor meer informatie op w w w.jaapvanrees.nl en w w w.informatieruimte.nl 7

Hoofdstuk 18: Een presentatie maken

Hoofdstuk 18: Een presentatie maken Hoofdstuk 18: Een presentatie maken 18.0 Inleiding De focus van een PowerPoint presentatie valt meestal op één dia. Dit betekend dat een PowerPoint presentatie een goed middel is om concepten via punten

Nadere informatie

Thermografische analyse gevels. Gouda

Thermografische analyse gevels. Gouda Thermografische analyse gevels.. Gouda Opdracht In opdracht van: Adres Contactpersoon Telefoonnummer Email Zijn op:. thermografische opnames gemaakt van de gevels van de woning aan de in Gouda. Uitvoering

Nadere informatie

Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS)

Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS) Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS) Gegevens van de referentiegroep: Uw unieke logincode: Bewaar deze code goed, u kan ze gebruiken voor het aanvragen van bijkomende rapporten. Copyright 2011-2013 Pontis

Nadere informatie

Persoonlijke GPS Certificatie Training

Persoonlijke GPS Certificatie Training Persoonlijke GPS Certificatie Training gedrag en communicatie Als uw personeel de belangrijkste pijler is in uw organisatie, dan is het noodzakelijk dat het personeel een uitdaging ziet in een gezond en

Nadere informatie

mind@work en yuj advies Informatie Logistiek: Architectuur(proces)benadering en minds2gather Werkconferenties van visies naar resultaat

mind@work en yuj advies Informatie Logistiek: Architectuur(proces)benadering en minds2gather Werkconferenties van visies naar resultaat Informatie Logistiek: Architectuur(proces)benadering en minds2gather Werkconferenties van visies naar resultaat yuj advies en mind@work versie 1.2, 28 April 2005 Inleiding Onder Informatie Logistiek verstaan

Nadere informatie

Informatie Logistiek op basis van RAMS en Architectuur Inleiding in RAMS (Diagonale Matrix) methode en Architectuuraanpak

Informatie Logistiek op basis van RAMS en Architectuur Inleiding in RAMS (Diagonale Matrix) methode en Architectuuraanpak Informatie Logistiek op basis van RAMS en Architectuur Inleiding in RAMS (Diagonale Matrix) methode en Architectuuraanpak Yuj Advies, René R. Tol Versie 1.1 Inleiding De beschreven combinatie van methodes

Nadere informatie

Vopak EMEA Rotterdam

Vopak EMEA Rotterdam Vopak EMEA Rotterdam Vopak EMEA, Rotterdam Inleiding Het kantoor van Vopak Emea, de Midden Oosten tak van Vopak, ligt op de 9de verdieping van de Westerlaantoren aan de rand van het Rotterdamse scheepvaartkwartier,

Nadere informatie

jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers

jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers ZELF (VER)BOUWEN? Zelf bouwen of verbouwen? JADE architecten biedt hiervoor reeds sinds 2010 een laagdrempelige service. Wij zijn gespecialiseerd in het ontwerpen

Nadere informatie

Uitgave Publikatieburo. Faculteit Publicatiebureau der Bouwkunde Technische Universiteit Delft Type-/correctiewerk. Telefoon (015) 2784737

Uitgave Publikatieburo. Faculteit Publicatiebureau der Bouwkunde Technische Universiteit Delft Type-/correctiewerk. Telefoon (015) 2784737 uit de hand Uitgave Publikatieburo Faculteit Publicatiebureau der Bouwkunde Technische Universiteit Delft Faculteit der Bouwkunde Type-/correctiewerk Technische Universiteit Delft Carla Berlageweg van

Nadere informatie

Inhoud. 11 Verkoopondersteuning. Ontdek je huis. Licht+lampen. Meubels. Kleuren. Materialen. Bakstenen en dakpannen. Stoffering. website.

Inhoud. 11 Verkoopondersteuning. Ontdek je huis. Licht+lampen. Meubels. Kleuren. Materialen. Bakstenen en dakpannen. Stoffering. website. Inhoud Ontdek je huis 1 Kleuren 2 Materialen 3 Meubels 5 Stoffering 6 Licht+lampen 7 Bakstenen en dakpannen 11 Verkoopondersteuning 14 website presentatie brochures Ontdek je huis Online uw woning inrichten

Nadere informatie

Communicatie verenigingen KNVB 2014

Communicatie verenigingen KNVB 2014 1 Communicatie verenigingen KNVB 2014 1. Achtergrond van de notitie: veranderde rollen De kern van de bestuurlijke vernieuwing is het realiseren van een efficiëntere besluitvorming in het amateurvoetbal.

Nadere informatie

Archimate risico extensies modelleren

Archimate risico extensies modelleren Archimate risico extensies modelleren Notatiewijzen van risico analyses op basis van checklists versie 0.2 Bert Dingemans 1 Inleiding Risico s zijn een extra dimensie bij het uitwerken van een architectuur.

Nadere informatie

Rapportage Lineage. Introductie. Methode. J. Stuiver

Rapportage Lineage. Introductie. Methode. J. Stuiver Rapportage Lineage Rapportage Lineage J. Stuiver Introductie In elk project is het essentieel om informatie over het project en haar activiteiten voor alle partijen beschikbaar te stellen. Deze informatie

Nadere informatie

moestuin rosaklooster plaats: Amsterdam opdrachtgever: Reliplan oppervlakte: 1.200 m2 status: Studie

moestuin rosaklooster plaats: Amsterdam opdrachtgever: Reliplan oppervlakte: 1.200 m2 status: Studie moestuin plaats: Amsterdam opdrachtgever: Reliplan oppervlakte: 1.200 m2 rosaklooster Het Rosaklooster wordt door het Leger des Heils gebruikt als opvanghuis voor vrouwen met psychische problemen. Het

Nadere informatie

nationale staalprijs 2012 BAG-A-BOX

nationale staalprijs 2012 BAG-A-BOX nationale staalprijs 2012 BAG-A-BOX ADRESGEGEVENS: Geert Hein van der Neut Polluxstraat 42 1363 VB Almere COURAGE architecten bna t +31 (0)55 360 55 63 u www.courage.nl Veenhuizerweg 207 f +31 (0)55 360

Nadere informatie

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Bouwkunde hva techniek HVA TECHNIEK bouwkunde 2013-2014 Bouwkunde: studeren in dé bouwplaats van Nederland Bouwkunde studeren in Amsterdam biedt veel uitdagingen. Want als er

Nadere informatie

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING Inhoudsopgave Inleiding Stap 1: Identificeren van doelgroepen en hun behoeften Stap 2: Samenstellen multidisciplinaire projectgroep

Nadere informatie

De mediator als relatiechirurg

De mediator als relatiechirurg De mediator als relatiechirurg Joep Choy partner van bv & NISTO opleidingen info@choyconsultants.nl www.choyconsultants.nl Persoon, relatiepatroon en context in mediation Werksetting A B Thuissituatie

Nadere informatie

PASSEERDERSGRACHT TUINKAMER AMSTERDAM, 28 SEPTEMBER 2011 SCHETSONTWERP VOOR EEN IN OPDRACHT VAN BURO AMSTERDAM DONALD OSBORNE ARCHITECT

PASSEERDERSGRACHT TUINKAMER AMSTERDAM, 28 SEPTEMBER 2011 SCHETSONTWERP VOOR EEN IN OPDRACHT VAN BURO AMSTERDAM DONALD OSBORNE ARCHITECT PASSEERDERSGRACHT SCHETSONTWERP VOOR EEN TUINKAMER AMSTERDAM, 28 SEPTEMBER 2011 IN OPDRACHT VAN BURO AMSTERDAM DONALD OSBORNE ARCHITECT WWW.DONALDOSBORNE.NL 21 IMPRESSIE ACHTERGEVEL BEELD VAN DE TUINKAMER

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS) GRATIS RAPPORT. Bewaar deze code goed, u kan ze gebruiken voor het aanvragen van bijkomende rapporten.

Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS) GRATIS RAPPORT. Bewaar deze code goed, u kan ze gebruiken voor het aanvragen van bijkomende rapporten. Mijn Natuurlijke Werk Stijl (NWS) GRATIS RAPPORT Gegevens van de referentiegroep: Sector : Alle Leeftijdsgroep: Alle Geslacht: M en V Regio: Alle Uw unieke logincode: Bewaar deze code goed, u kan ze gebruiken

Nadere informatie

!!! !!!!!!! Beleven we beelden als materie, of is het juist andersom? Lennart de Neef - CTS Essay - Imara Felkers - 16 juni 2014

!!! !!!!!!! Beleven we beelden als materie, of is het juist andersom? Lennart de Neef - CTS Essay - Imara Felkers - 16 juni 2014 PLAATJESKUNST Beleven we beelden als materie, of is het juist andersom? Lennart de Neef - CTS Essay - Imara Felkers - 16 juni 2014 1 Het internet, nog nooit is er in mijn beleving zo n bijzondere uitvinding

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT INTRODUCTIE Informatie is voor elke organisatie een cruciale asset. Efficiënte uitvoering van

Nadere informatie

Veldwerk innovatie project

Veldwerk innovatie project Veldwerk innovatie project Blended learning binnen geografisch veldwerk Utrechts Stimuleringfonds Onderwijs project Wouter Marra, Koko Alberti, Derek Karssenberg Faculteit Geowetenschappen 9 december 2014

Nadere informatie

Wat is cultuur? Uit de honderden definities die er van cultuur bestaan kun je de volgende gemeenschappelijke kenmerken halen:

Wat is cultuur? Uit de honderden definities die er van cultuur bestaan kun je de volgende gemeenschappelijke kenmerken halen: Sturen op houding en gedrag Organisatieveranderingen vragen om een omslag in houding en gedrag. Medewerkers én managers zullen anders moeten gaan denken, voelen en doen. De cultuur binnen de organisatie

Nadere informatie

Raspberry Pi Webhosting Datacenter

Raspberry Pi Webhosting Datacenter Raspberry Pi Webhosting Datacenter Bram De Meester Bram Scheerder Jan Vernackt Projecten 1 Academiejaar 2013-2014 Professionele Bachelor ICT Inhoud Vastleggen projectvoorstel... 2 Omschrijving van het

Nadere informatie

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Onderzoek naar het effect van de Novius Architectuur Academy Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Door met meerdere collega s deel te nemen aan een opleiding voor bedrijfsarchitecten, werden mooie

Nadere informatie

Beschrijving van het leertraject. Duurzaam inrichten van Service Management

Beschrijving van het leertraject. Duurzaam inrichten van Service Management Beschrijving van het leertraject Duurzaam inrichten van Service Management INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 DIT LEERTRAJECT VOOR SERVICE MANAGERS GAAT VERDER DAN DE BES TAANDE TRAININGEN!... 3 LEREN HOE

Nadere informatie

hockeyclub Eemvallei Amersfoort

hockeyclub Eemvallei Amersfoort hockeyclub Eemvallei Amersfoort case Nieuw clubgebouw voor hockeyclub Eemvallei in de Amersfoortse wijk Vathorst. opdrachtgever hockeyclub Eemvallei oplevering 2008 aannemer Van den Belt Sport & Leisure

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

Voorbeeldvraag 1. Welke uitspraak is JUIST:

Voorbeeldvraag 1. Welke uitspraak is JUIST: Voorbeeldvraag 1 Welke uitspraak is JUIST: 1. De basisstelling van Nicolas Carr (auteur van "IT doesn't matter") is dat de investeringen die in IT gedaan worden niet opwegen tegen de voordelen ervan. Het

Nadere informatie

Leerstijlen. www.gertjanschop.com/kennisenleren - pagina 1 van 5

Leerstijlen. www.gertjanschop.com/kennisenleren - pagina 1 van 5 Leerstijlen Leren volgens Kolb Kolb vat leren op als een proces dat, steeds weer, vier stadia doorloopt: fase 1: concreet ervaren fase 2: waarnemen en overdenken (reflecteren) fase 3: abstracte begripsvorming

Nadere informatie

algemene informatie foto s plattegrond

algemene informatie foto s plattegrond Informatiebrochure Tahitistraat 7 1339 PJ Almere Vraagprijs: 264.500 k.k. algemene informatie foto s plattegrond Deze brochure is met zorg samengesteld uit de beschikbare gegevens. Aan de opgegeven afmetingen

Nadere informatie

Verbouwing pand aan de Heisteeg in het centrum van Amsterdam

Verbouwing pand aan de Heisteeg in het centrum van Amsterdam Verbouwing pand aan de Heisteeg in het centrum van Amsterdam Foeliestraat 16 1011 TM Amsterdam Tel +31 (0)20 4230303 Fax +31 (0)20 4230404 E-mail info@morikokira.nl Internet www.morikokira.nl Verbouwing

Nadere informatie

Onroerende kleursignalen geeft een overzicht van panden welke op een unieke en kunstzinnig wijze zijn uitgelicht.

Onroerende kleursignalen geeft een overzicht van panden welke op een unieke en kunstzinnig wijze zijn uitgelicht. VOORWOORD Geachte Fotoliefhebber, Onroerende kleursignalen geeft een overzicht van panden welke op een unieke en kunstzinnig wijze zijn uitgelicht. Gebouwen kunnen bij daglicht heel mooi zijn, maar in

Nadere informatie

Onderzoek Groep energieke restauratie

Onderzoek Groep energieke restauratie Onderzoek Groep energieke restauratie Energie Karakteristieken Boerderijen en Kerken Advies rapport Kerk Thema: 4.3 /4.4 Afstuderen Project: Energieke restauratie Opdrachtgever: B. Boschma Datum: 4-6-2012e

Nadere informatie

Architectuur, Organisatie en Business Cases

Architectuur, Organisatie en Business Cases Architectuur, Organisatie en Business Cases Ervaringen uit de praktijk Jan de Baat CMG Trade, Transport & Industry B.V. Inleiding In de Dynamiek track van LAC 2000 is de problematiek omtrent de alignment

Nadere informatie

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe 16.0 Inleiding Wanneer je de betekenis van een serie nummers in een presentatie wilt weergeven, zal je ondervinden dat een diagram de meest effectieve manier

Nadere informatie

Verborgen gebreken in de defence in depth theorie

Verborgen gebreken in de defence in depth theorie Verborgen gebreken in de defence in depth theorie Iedere beveiligingsprofessional kent waarschijnlijk het schillenconcept. Dit staat bekend onder verschillende benamingen zoals defence in depth of layers

Nadere informatie

Technolgie & e-health

Technolgie & e-health Technolgie & e-health Nationaal Zorgberoepen Debat Prof.dr.ir. Pieter Jonker Utrecht 13 December 2013 Delft University of Technology Technolgie & e-health Nationaal Zorgberoepen Debat Prof.dr.ir. Pieter

Nadere informatie

Interieur met potlood of met de computer tekenen?

Interieur met potlood of met de computer tekenen? Interieur met potlood of met de computer tekenen? Het blijft een telkens terugkerende vraag, die slechts beantwoord kan worden door te doen. Het presentatiemiddel dient zo gekozen te worden dat het het

Nadere informatie

WATERCAMPUS Leeuwarden

WATERCAMPUS Leeuwarden WATERCAMPUS Leeuwarden Noordwestzijde 1 / 9 Uitgangspunt voor het ontwerp van de WaterCampus is een autonoom gebouw in een landschap dat samenhangt met de rivier de Potmarge en zijn oevers. Dit gebied

Nadere informatie

EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE

EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE HULPMIDDEL 4 HOE BEPAALT U HET EMPLOYABILITYGEHALTE VAN UW HUIDIGE ORGANISATIEBELEID EN PERSONEELSBELEID? 1 Dit hulpmiddel kunt u gebruiken

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

De BouwConnectie met S@les in de Bouw

De BouwConnectie met S@les in de Bouw De BouwConnectie met S@les in de Bouw Doel Verbetering van de communicatie in de bouw Terugdringen faalkosten en CO2-uitstoot Rendement verbeteren Hoe? Eén centrale bibliotheek met Integrale Eenduidige

Nadere informatie

Escher in Het Paleis. Wiskundepakket. Ruimtelijke figuren

Escher in Het Paleis. Wiskundepakket. Ruimtelijke figuren Escher in Het Paleis Wiskundepakket Ruimtelijke figuren Ruimtelijke figuren Escher maakt in EEN AANTAL prenten gebruik van wiskundig interessante ruimtelijke vormen, zoals Platonische lichamen en Möbiusbanden.

Nadere informatie

GEMMA 2 - Bedrijfsfuncties - Bedrijfsobjecten Cocreatiesessie 1, donderdag 2 april 2015, Regardz de Eenhoorn, Amersfoort

GEMMA 2 - Bedrijfsfuncties - Bedrijfsobjecten Cocreatiesessie 1, donderdag 2 april 2015, Regardz de Eenhoorn, Amersfoort GEMMA 2 - Bedrijfsfuncties - Bedrijfsobjecten Cocreatiesessie 1, donderdag 2 april 2015, Regardz de Eenhoorn, Amersfoort Toine Schijvenaars Agenda 12:45 13:15 Plenaire toelichting 13:15 14:00 Discussie

Nadere informatie

Architecture Governance

Architecture Governance Architecture Governance Plan van aanpak Auteur: Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 14 november 2003 Versie: 1.0 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. PROBLEEMSTELLING EN DOELSTELLING...

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

Op het werkblad staat de uitslag van een kijkdoos, die omstreeks 1980 als doos gebruikt is om gebak bij een bakker in te pakken.

Op het werkblad staat de uitslag van een kijkdoos, die omstreeks 1980 als doos gebruikt is om gebak bij een bakker in te pakken. 1 Een kijkdoos Op het werkblad staat de uitslag van een kijkdoos, die omstreeks 1980 als doos gebruikt is om gebak bij een bakker in te pakken. Knip de uitslag uit. Breng op de aangegeven plaatsen gleuven

Nadere informatie

Een H.R. oplossing voor het beheer van planners, aan- en afwezigheden, volledige interactieve met interne communicatie, simpel en efficiënt

Een H.R. oplossing voor het beheer van planners, aan- en afwezigheden, volledige interactieve met interne communicatie, simpel en efficiënt Een H.R. oplossing voor het beheer van planners, aan- en afwezigheden, volledige interactieve met interne communicatie, simpel en efficiënt AAN- & AFWEZIGHEDEN, TIJDREGISTRATIE, TOEGANGSCONTROLE, PLOEG

Nadere informatie

Bedrijfsgericht Informatiseren

Bedrijfsgericht Informatiseren Bedrijfsgericht Informatiseren Alignment, Architecturen & Besturen DeGouw Trainingen Visie en werkzaamheden Business & ICT Alignment: beiden schuiven steeds meer in elkaar! Architectuur: een hulpmiddel

Nadere informatie

Veel voor weinig. Ir A.W. Jansen MBA, Deerns raadgevende ingenieurs

Veel voor weinig. Ir A.W. Jansen MBA, Deerns raadgevende ingenieurs Veel voor weinig Ir A.W. Jansen MBA, Deerns raadgevende ingenieurs 1 Inleiding Introductie Innovatie in de bouw? Traditioneel werkproces Modern werkproces 2 bouwbranche Kenmerken Traditionele ambachtelijke

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

FMIS als facilitaire tool. Tips voor aanschaf en implementatie

FMIS als facilitaire tool. Tips voor aanschaf en implementatie FMIS als facilitaire tool Tips voor aanschaf en implementatie Inhoud Voorwoord Rondetafelgesprek FMISmonitor 2012 Cijfers, trends en ontwikkelingen Nederlandse FMIS-markt FMIS en het hbo-fm-onderwijs Tien

Nadere informatie

Beeldvorming als Leidraad voor Leiderschap

Beeldvorming als Leidraad voor Leiderschap Beeldvorming als Leidraad voor Leiderschap in de reflectie zie je de bron Effectief Leiderschap.. een persoonlijke audit U geeft leiding aan een team, een project of een afdeling. U hebt veel kennis, u

Nadere informatie

Gastcollege BPM. 19 december 2011. Research Centre for Innova0ons in Health Care www.kenniscentrumivz.hu.nl

Gastcollege BPM. 19 december 2011. Research Centre for Innova0ons in Health Care www.kenniscentrumivz.hu.nl Gastcollege BPM 19 december 2011 Wiebe Wiersema Wiebe Wiersema, bijzonder lector Pragmatische bruggenbouwer 3,5 jaar lector 1 dag/week lector HU 1 dag/week lijnmanager Solution Architectuur Capgemini 3

Nadere informatie

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen.

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen. Hoofdstuk 1 Jezelf voorbereiden op succes In dit hoofdstuk: Een solide timemanagementsysteem opbouwen De grootste uitdagingen van timemanagement het hoofd bieden Het verband zien tussen doelen stellen

Nadere informatie

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans Business Scenario Voorbeeld Archimate Risico Extensie versie 0.1 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging Review historie Naam Afdeling Functie Datum

Nadere informatie

De status van mobiel intranet

De status van mobiel intranet De status van mobiel intranet White paper Bilthoven, 26 april 2012 Sabel Online Lonneke Theelen E Lonneke@sabelonline.nl T (088) 227 22 00 W www.sabelonline.nl http://nl.linkedin.com/in/lonneketheelen

Nadere informatie

Zesweg 148 te Wijchen

Zesweg 148 te Wijchen Zesweg 148 te Wijchen Pascal Berendsen NVM Makelaar/Taxateur o.z. BV Heikantseweg 26, 6587 AN Middelaar T 024 696 28 48 F 024 696 21 99 www.pascalberendsen.nl info@pascalberendsen.nl Aan de rand van industrieterrein

Nadere informatie

Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9

Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9 Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9 Inventarisatie van concerns, requirements, principes en patronen Bert Dingemans Togaf 9 kent verschillende entiteiten om de behoeften van stakeholders te

Nadere informatie

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen.

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen. Informatie voor cliënten coachingstrajecten U wilt een coachingstraject volgen omdat u zichzelf op professioneel gebied en op persoonlijk gebied wilt ontwikkeling en verbeteren. U werkt als professional

Nadere informatie

Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie?

Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie? Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie? Het gerecht Het resultaat: een Kwaliteitswijzer voor uw organisatie. Een model dat de basis vormt om uw kwaliteitszorg in samenhang opnieuw handen en voeten

Nadere informatie

Social media onderzoek 2014 onder ondernemers

Social media onderzoek 2014 onder ondernemers Social media onderzoek 2014 onder Het grootste Social media onderzoek van Nederland naar het gebruik en de verwachtingen van social media onder #NSMO Het grootste social media onderzoek onder In januari

Nadere informatie

Hallo iedereen! 2D vs 3D vs diepte

Hallo iedereen! 2D vs 3D vs diepte Hallo iedereen! In deze blog zou ik graag een licht werpen op twee uitdagingen van landschapsfotografie, namelijk diepte en grootsheid. Landschapsfotografie lijkt wellicht een makkelijke bezigheid; het

Nadere informatie

Algemene ontwikkelingen en verschuivingen in het werken. Plaats & tijd onafhankelijkheid

Algemene ontwikkelingen en verschuivingen in het werken. Plaats & tijd onafhankelijkheid Inspiratiefilm Algemene ontwikkelingen en verschuivingen in het werken Werkplek! Activiteit Individu! Samen Routinematig! Projectmatig Taakgericht! Multidisciplinair Aanwezigheid (9-5)! Ontmoeting, resultaat

Nadere informatie

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen?

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen? Informatie en Communicatie Technologie (ICT) in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen Visies op de toekomst van Beleid, Praktijk en Onderzoek & Ontwikkeling In september 2002 heeft een internationale

Nadere informatie

COACHEN EN TRAINEN Korte weergave

COACHEN EN TRAINEN Korte weergave COACHEN EN TRAINEN Korte weergave Geschreven door: Freek Verbeet Body2Coach 1. Wat is coaching? In mijn eigen nieuwe boek, waar ik nog mee bezig ben, schrijf ik over coaching. Door middel van verschillende

Nadere informatie

Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen

Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen Een denkoefening Prof. Dr. Jan Masschelein Historische uitvindingen: De school De Academie van Plato De middeleeuwse universiteit

Nadere informatie

PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM

PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM In het FLL World Class SM Project zal jullie team: Een onderwerp kiezen waar jullie enthousiast over zijn of altijd al meer over hebben willen weten. Een innovatieve oplossing

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

De zin en onzin van PUE

De zin en onzin van PUE De zin en onzin van PUE Energiebesparing 9 november 2011 Ir. Karel Haverkorn van Rijsewijk Adviseur Energie InvesteringsAftrek (EIA) Waarom energie besparen? Geld en concurrentie Nu al vaak duurder dan

Nadere informatie

BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart

BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart BIM: kennis delen is macht! ing. Gerrie Mühren MBA Voorzitter, Benelux chapter buildingsmart Inleiding Kennismaking: Beton- en Staalconstructeur Betontechnoloog IPMA gecertificeerd projectmanager Sinds

Nadere informatie

Portfolio. voor pedagogisch medewerkers. om het eigen leerproces vorm te geven en te volgen

Portfolio. voor pedagogisch medewerkers. om het eigen leerproces vorm te geven en te volgen Portfolio voor pedagogisch medewerkers om het eigen leerproces vorm te geven en te volgen Colofon Z evenzien methodiek voor ontwikkelingsgericht werken met kinderen bestaat uit: Map Handreiking voor

Nadere informatie

PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE. Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld

PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE. Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld 1. 3D-PRINTEN ALS TOEKOMSTIGE SLEUTEL ELEMENT 2.... 3.... Najib Amali 7X660 Product Presentation

Nadere informatie

HOOFDKANTOOR PORTAAL UTRECHT

HOOFDKANTOOR PORTAAL UTRECHT HOOFDKANTOOR PORTAAL UTRECHT OMSCHRIJVING PROJECT PORTAAL Samenvatting Het hoofdkantoor van woningcorporatie Portaal is een uitstekend voorbeeld van hoe een verouderd kantoorgebouw gerevitaliseerd is tot

Nadere informatie

Avans Hogeschool. Breda

Avans Hogeschool. Breda Avans Hogeschool Breda Avans Hogeschool Breda Situatie Renovatie en nieuwbouw Het project betreft een complete renovatie en omvangrijke nieuwbouw van de Avans Hogeschool te Breda. Met de nieuwbouw wordt

Nadere informatie

Biobased Tandartspraktijk

Biobased Tandartspraktijk Biobased Tandartspraktijk Ontwerp: Opdrachtgever: Oplevering: Ir. Daan Bruggink Mondzorg Middenmeer December 2013 Moderne ecologische architectuur in de nieuwe economie Healing environment De biobased

Nadere informatie

Onderwerp Teleseminar

Onderwerp Teleseminar Gratis Teleseminar Human Engineering 24 oktober 2012 Onderwerp Teleseminar 3 'Human Engineering'-valkuilen voor ontwerpers en ingenieurs: Hoe je ze vermijdt en ombuigt in kansen om meer te bereiken! Saskia

Nadere informatie

Huidekoperstraat 13-17 AMSTERDAM

Huidekoperstraat 13-17 AMSTERDAM Huidekoperstraat 13-17 AMSTERDAM Falckstraat Frederiksplein Huidekoperstraat Huidekoperstraat Reguliersgracht Weteringschans Nicolaas Witsenstraat Pieter Pauwstraat schaal 1:2000 2 studio Hartzema HUIDEKOPERSTRAAT

Nadere informatie

03.09.2014. Culturele verschillen. M03_ Culturele verschillen. Wat betekent. cultuur?

03.09.2014. Culturele verschillen. M03_ Culturele verschillen. Wat betekent. cultuur? Culturele verschillen 1 Wat betekent cultuur?? 2 1 Cultuur volgens Alexander Thomas Cultuur is een universeel, maar voor een samenleving, organisatie en groep zeer typisch oriënteringssysteem. Dit systeem

Nadere informatie

Nieuwe invulling voor binnengebieden in de binnenstad van Amsterdam

Nieuwe invulling voor binnengebieden in de binnenstad van Amsterdam Nieuwe invulling voor binnengebieden in de binnenstad van Amsterdam Afstudeervoorstel Ivar van der Zwan afstudeervoorstel Ivar van der Zwan Academie van Bouwkunst Amsterdam richting architectuur 7 september

Nadere informatie

WAT ALS EINDHOVEN 50 KEER KLEINER ZOU ZIJN...

WAT ALS EINDHOVEN 50 KEER KLEINER ZOU ZIJN... WAT ALS EINDHOVEN 50 KEER KLEINER ZOU ZIJN... Deze gedachte diende als vertrekpunt van het project. Zomaar een idee, ontsprongen aan de geest, maar toevertrouwd aan het papier. Het resultaat is zowel een

Nadere informatie

Helpt het hulpmiddel?

Helpt het hulpmiddel? Helpt het hulpmiddel? Het belang van meten Zuyd, Lectoraat Autonomie en Participatie Faculteit Gezondheidszorg Dr. Ruth Dalemans, Prof. Sandra Beurskens 08-10-13 Doelstellingen van deze presentatie Inzicht

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015 DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Inhoud 1 Aan de slag met DuboCalc Project... 5 1.1 Wat is DuboCalc Project?... 5 1.2 Starten van

Nadere informatie

Hoe werkt het ODM? Definitie ODM. Ontstaan van het model

Hoe werkt het ODM? Definitie ODM. Ontstaan van het model Hoe werkt het ODM? Inleiding In dit document wordt eerst de definitie van het ODM beschreven. Daarna wordt toegelicht vanuit welk denken het ODM is ontstaan. Vervolgens wordt op hoofdlijnen het model uitgelegd.

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

FOTOGRAFIE FOTOGRAFIE LARGE HOOGTEFOTOGRAFIE 360 FOTO S PLATTEGRONDEN INMETEN ARTIST IMPRESSIONS SLIDESHOW ENERGIELABEL WONINGMARKETING VOORDEELPAKKET

FOTOGRAFIE FOTOGRAFIE LARGE HOOGTEFOTOGRAFIE 360 FOTO S PLATTEGRONDEN INMETEN ARTIST IMPRESSIONS SLIDESHOW ENERGIELABEL WONINGMARKETING VOORDEELPAKKET FOTOGRAFIE FOTOGRAFIE LARGE HOOGTEFOTOGRAFIE 360 FOTO S PLATTEGRONDEN INMETEN ARTIST IMPRESSIONS SLIDESHOW ENERGIELABEL WONINGMARKETING VOORDEELPAKKET 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 4 5 FOTOGRAFIE Professionele

Nadere informatie

REGIOKANTOOR ENEXIS ZWOLLE

REGIOKANTOOR ENEXIS ZWOLLE REGIOKANTOOR ENEXIS ZWOLLE Periode 2010-2013 Architect atelier PRO Projectarchitect Alex Letteboer en Bas Woldman Projectleiding Jaco de Koning Opdrachtgever Enexis Contactpersoon Dhr W. Stege Tel: 06-5515

Nadere informatie

Rijkswaterstaat: Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ir L.C. van Wagensveld

Rijkswaterstaat: Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ir L.C. van Wagensveld : Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu Ir L.C. van Wagensveld 10 oktober 2013 Inhoud Introductie Wetenswaardigheden over Werkwijze Mogelijkheden 2 10 oktober 2013 Introductie

Nadere informatie

Essay. Datum 25-01-2013. Vak 7X700//Philosophy in Architecture. Onderwerp Film & Architectuur. Naam Roland van Deelen

Essay. Datum 25-01-2013. Vak 7X700//Philosophy in Architecture. Onderwerp Film & Architectuur. Naam Roland van Deelen Essay Datum 25-01-2013 Vak 7X700//Philosophy in Architecture Onderwerp Film & Architectuur Naam Roland van Deelen Email r.p.g.v.deelen@student.tue.nl Student nummer 0782191 Docent J.C.T. Voorthuis Film

Nadere informatie

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10.

Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10. Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10.31 James M. Boekbinder Skype: jboekbinder3641 E-mail: james.boekbinder@gmail.com

Nadere informatie

STOOMSTRAAT 6 8263 AT KAMPEN. HOKSBERGEN MAKELAARDIJ Oudestraat 172 - Kampen -Tel (038) 333 10 43 Fax (038) 333 31 72

STOOMSTRAAT 6 8263 AT KAMPEN. HOKSBERGEN MAKELAARDIJ Oudestraat 172 - Kampen -Tel (038) 333 10 43 Fax (038) 333 31 72 STOOMSTRAAT 6 8263 AT KAMPEN HOKSBERGEN MAKELAARDIJ Oudestraat 172 - Kampen -Tel (038) 333 10 43 Fax (038) 333 31 72 Algemene gegevens Adres gegevens Stoomstraat 6 8263 AT Kampen Oppervlakte bedrijfskantoor

Nadere informatie

HOE PRAKTISCH EEN GOEDE BEDRIJFSSTRATEGISCHE DISCUSSIE TE VOEREN?

HOE PRAKTISCH EEN GOEDE BEDRIJFSSTRATEGISCHE DISCUSSIE TE VOEREN? HOE PRAKTISCH EEN GOEDE BEDRIJFSSTRATEGISCHE DISCUSSIE TE VOEREN? Algelun [MKB] Advies postbus 41 8330 AA Steenwijk tel / fax (0521) 52 32 01 mobiel (0619) 95 52 87 KvK 54286964 secretariaat@algelunadvies.nl

Nadere informatie

VORM GEVEN AAN VISIE

VORM GEVEN AAN VISIE VORM GEVEN AAN VISIE Hoe businessarchitectuur bijdraagt aan het bereiken van businessdoelen White paper Auteurs: Martin van den Berg, Aldert Boersma, Serge Bouwens, Erica Dane, Bonne van Dijk, Paul Dijkwel,Jan

Nadere informatie

Werkprocedure en Tariefstructuur Plattegronden

Werkprocedure en Tariefstructuur Plattegronden Werkprocedure en Tariefstructuur Plattegronden The Animation Factory produceert voor makelaars professionele plattegronden, artist impressions, virtuele tours, 360 foto s en 3D animaties. Deze zijn geschikt

Nadere informatie