Dyslexieprotocol. Het Rhedens

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dyslexieprotocol. Het Rhedens"

Transcriptie

1 Dyslexieprotocol Het Rhedens september 2012

2 INHOUD Inhoudsopgave INLEIDING... 3 DYSLEXIE... 4 Definitie van dyslexie... 4 Kenmerken van dyslectische kinderen... 4 DYSLEXIEBELEID VAN DE SCHOOL... 5 Signalering van dyslexie... 5 Signalering van dyslexie voorafgaand aan inschrijving op het Rhedens:... 5 Signalering van dyslexie na inschrijving op het Rhedens... 5 Faciliteiten en verantwoordelijkheden bij dyslexie... 7 Ontheffingsregeling in verband met dyslexie Vrijstellingen in de onderbouw... 9 Vrijstellingen in de bovenbouw Regelingen met betrekking tot het examen Regeling Toegestane Hulpmiddelen Examenmededelingen

3 INLEIDING De afgelopen jaren is de aandacht voor dyslectische leerlingen enorm toegenomen. Vooral voor deze leerlingen is er een begeleidingssysteem opgezet, waarmee ze beter in staat worden geacht met hun handicap te leren omgaan. Dyslectische problemen komen steeds meer voor in een maatschappij die veel informatie ter verwerking aanbiedt en waarbij minder waarde wordt gehecht aan nadenken en reflectie. De school doet daar als onderdeel van de maatschappij aan mee. Dyslexie is geen modieus, maar wel een modern leerprobleem, dat aangeeft dat er grenzen zijn aan de snelheid van het menselijk opnamevermogen De school hanteert de uitgangspunten van het Protocol Dyslexie Voortgezet Onderwijs, uitgegeven door de KPC Groep s-hertogenbosch. Het voorliggende protocol is specifiek voor onze school geschreven en bevat ons beleid ten aanzien van dyslexie. Hoewel is gestreefd naar volledigheid, is het in de praktijk mogelijk dat er situaties zijn waarin het protocol niet voorziet. In die gevallen zal de schoolleiding overleg voeren om te komen tot passende oplossingen. Het protocol treedt in werking op 1 september 2012 en zal eens in de twee jaren worden geactualiseerd. Het dyslexieprotocol is voor het RSG Het Rhedens locatie Dieren en Rozendaal. Als het beleid op beide locaties afwijkt, wordt dit aangegeven. 3

4 DYSLEXIE Definitie van dyslexie De Stichting Dyslexie Nederland (SDN) definieert dyslexie als een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en/of schriftbeeldvorming (spellen). Er is sprake van hardnekkige problemen, als het niveau van lezen en spellen, gemeten volgens criteria van snelheid en nauwkeurigheid, aantoonbaar achterligt op het gewenste niveau, én deskundige hulp niet, of in onvoldoende mate, de gewenste verbeteringen oplevert. Kenmerken van dyslectische kinderen In de dagelijkse praktijk vertonen dyslectische kinderen veelal dezelfde kenmerken. Sommige hiervan liggen voor de hand, omdat ze een regelrecht gevolg zijn van de gebrekkige, niet automatische omzetting van letters in klanken en, omgekeerd, van klanken in letters. Andere zijn een gevolg van een niet zo snelle schakeling van het horen van taal naar het begrijpen ervan. Tot de primaire kenmerken van dyslexie horen o.m.: trager lezen dan kinderen van gelijke leeftijd en een gelijk aantal maanden leesonderwijs; maken van meer (spel-)fouten in vergelijking tot leeftijd- en ontwikkelingsgenoten; afwisselend correct en incorrect schrijven (soms in één zin) van dezelfde woorden. Tot de secundaire kenmerken van dyslexie horen o.m.: woordvindingsproblemen: het vergeten van en het moeite hebben met het leren van namen van mensen, voorwerpen en woorden die abstracties aanduiden, zoals de namen van kleuren; problemen met de ordening in de tijd; problemen met de inprenting en met het opslaan van talig materiaal in het middellange en lange termijn geheugen; problemen met het vlot, in volledige en grammaticaal juiste zinnen, vormgeven aan gedachten, zowel schriftelijk als mondeling. Vaak vertonen dyslectische leerlingen niet al deze kenmerken en ook niet altijd in dezelfde mate. 4

5 DYSLEXIEBELEID VAN DE SCHOOL Signalering van dyslexie Signalering van dyslexie voorafgaand aan inschrijving op het Rhedens In een aantal gevallen vindt de signalering van dyslexie bij een leerling plaats voorafgaand aan de inschrijving op het Rhedens. In dat geval vraagt de school aan de ouders om het onderzoeksrapport met de daaraan gekoppelde dyslexieverklaring af te geven aan de mentor. Deze verklaring wordt gekoppeld aan ons digitaal leerlingvolgsysteem. Op de locatie Dieren bestuderen de remedial teacher en/of de orthopedagoog van het Rhedens het onderzoeksrapport en schrijven aan de hand van de adviezen van de onderzoeker een dyslexiepas voor de leerling uit. Deze dyslexiepas is persoonlijk en geldt voor de tijd dat de leerling onderwijs volgt op het Rhedens in Dieren. Op de locatie Rozendaal heeft de dyslectische leerling aan het begin van het jaar een gesprek met de kurzweilbegeleider. Naar aanleiding van dit gesprek krijgt de leerling een faciliteitenpas. Op de faciliteitenpas staat vermeld van welke faciliteiten de leerling gebruik maakt. De faciliteitenpas is persoonlijk en geldt voor de tijd dat de leerling onderwijs volgt op het Rhedens in Rozendaal. Signalering van dyslexie na inschrijving op het Rhedens Het is ook mogelijk dat dyslexie pas later wordt vastgesteld, bijvoorbeeld in de brugklas van het Rhedens. In de brugklas wordt namelijk in één van de eerste weken van het nieuwe schooljaar door de docent Nederlands het signaleringsdictee dyslexie afgenomen, nagekeken en gescoord op foutencategorieën. We onderscheiden hierbij de volgende typen fouten: regelfouten, bijvoorbeeld in de werkwoordspelling; luisterfouten, bijvoorbeeld gespist in plaats van gespitst ; inprentfouten, bijvoorbeeld tweifelen in plaats van twijfelen. Leerlingen die opvallen door een (te) groot aantal fouten krijgen op de locatie Dieren extra ondersteuningslessen, waarin speciale aandacht wordt besteed aan de foutencategorie die het meest naar voren treedt. Op de locatie Rozendaal wordt aandacht besteed aan alle foutencategorieën. Als de resultaten van het dictee en de eventuele ondersteuningslessen, gecombineerd met de gegevens van de basisschool en de ouders wijzen in de richting van dyslexie, adviseert de school aan de ouders hun kind te laten testen. Op school is een orthopedagoog aanwezig die gespecialiseerd is in het afnemen van deze testen. Aan de ouders wordt vooraf toestemming gevraagd voor het afnemen van deze testen. Voor dit dyslexieonderzoek wordt een ouderbijdrage van 100 euro gevraagd. Op de locatie Dieren bestuderen de remedial teacher en/of de orthopedagoog het onderzoeksrapport en schrijven aan de hand van de adviezen van de onderzoeker een dyslexiepas voor de leerling uit. Op deze pas wordt aangegeven welke faciliteiten gelden voor de leerling. De geboden faciliteiten worden afgestemd op de hulpvraag van de leerling. Deze dyslexiepas is persoonlijk en geldt voor de tijd dat de leerling onderwijs volgt op het Rhedens in Dieren. Op de locatie Rozendaal heeft de dyslectische leerling aan het begin van het jaar een gesprek met de kurzweilbegeleider. Naar aanleiding van dit gesprek krijgt de 5

6 leerling een faciliteitenpas. Op de faciliteitenpas staat vermeld van welke faciliteiten de leerling gebruik maakt. De faciliteitenpas is persoonlijk en geldt voor de tijd dat de leerling onderwijs volgt op het Rhedens in Rozendaal. 6

7 Faciliteiten en verantwoordelijkheden bij dyslexie Hieronder wordt aangegeven welke faciliteiten de school op beide locaties biedt in geval van dyslexie. De mentor: Locatie Dieren zorgt dat een kopie van de dyslexieverklaring van de leerling, die bij ons zijn/haar schoolopleiding start, afgegeven wordt bij de administratie Locatie Rozendaal zorgt dat de dyslexiecoördinator een kopie krijgt van de dyslexieverklaring en het bijbehorende onderzoeksrapport van de leerling die bij ons zijn/haar schoolopleiding start. De kurzweilbegeleider: Locatie Rozendaal heeft in de eerste weken met alle dyslectische leerlingen uit het eerste leerjaar een intakegesprek. zorgt ervoor dat elke dyslectische leerling een faciliteitenpas krijgt. scant en bewerkt de proefwerken voor Kurzweil en traint leerlingen die met Kurzweil willen werken begeleidt en surveilleert bij de leerlingen als ze de proefwerken met Kurzweil maken De remedial teacher: Locatie Dieren heeft in de eerste weken met alle dyslectische leerlingen uit het eerste leerjaar een intakegesprek. zorgt voor de dyslexiepasjes organiseert na de herfstvakantie een aantal bijeenkomsten met lotgenoten waarin het thema omgaan met dyslexie in het voortgezet onderwijs centraal staat. de remedial teacher begeleidt leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. De begeleiding is tijdelijk en is gericht op het vergroten van de zelfstandigheid van de leerling. Locatie Rozendaal Na de herfstvakantie organiseert de remedial teacher een leer- en leestraining van zes lessen. In die training wordt aandacht besteed aan omgaan met dyslexie. De begeleiding is gericht op het vergroten van de zelfstandigheid van de leerling. De rest van het schooljaar krijgen de leerlingen remedial teaching voor moderne vreemde talen. De remedial teacher begeleidt leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. De begeleiding is tijdelijk en is gericht op het vergroten van de zelfstandigheid van de leerling. Remediërende, individuele hulp wordt alleen in het eerste jaar bij ons op school geboden. Docenten: letten bij het gebruik van het digitale bord letten op structuur en duidelijkheid; dicteren zo min mogelijk aantekeningen, maar leveren deze bij voorkeur geschreven aan en/of plaatsen deze als document in de ELO; plaatsen huiswerk in magister. Het huiswerk is voor zowel de leerling als de ouders zichtbaar; plaatsen de studiewijzers in de ELO voor een gehele periode. De leerling ziet welke stof per week en per vak verwerkt moet worden; geven de toetsen per periode vooraf op. Deze toetsen worden in een overzicht geplaatst en dit toetsrooster staat in de ELO; leveren toetsmateriaal zoveel mogelijk aan in het lettertype Arial, grootte 12 punten; houden rekening houden met de regelafstand, bij voorkeur regelafstand 1,15 of zelfs 1,5; 7

8 zetten zo mogelijk bij toetsen 2 witregels tussen iedere vraag; leveren toetsmateriaal digitaal leveren in de mediatheek waar de mogelijkheid bestaat om de toetsen op Kurzweil te maken; ontzien dyslectische leerlingen zoveel mogelijk bij het onvoorbereid, hardop lezen van lesstof; geven dyslectische leerlingen bij schriftelijke toetsen meer tijd om de toets te maken (25%). Leerlingen: hebben recht op die faciliteiten die op de dyslexiepas/faciliteitenpas staan vermeld. Leerlingen die van mening zijn dat deze faciliteiten niet of onvoldoende worden verleend, of dat het dyslexieprotocol niet of onvoldoende wordt nageleefd, bespreken dit met de betreffende docent of de mentor, of, indien nodig, vervolgens met de remedial teacher/dyslexiecoördinator. volgen de aanwijzingen van de remedial teacher zo goed mogelijk op, gebruiken de gekozen hulpmiddelen zo goed en zo consequent mogelijk en geven zich de tijd en de moeite om de gevraagde prestaties te leveren. Ouders In de dyslexieverklaring staan aanwijzingen voor ouders voor specifieke hulp aan hun kind. Ouders die van mening zijn dat het dyslexieprotocol niet of onvoldoende wordt nageleefd, bespreken dit met de betreffende docent of de mentor, of, indien nodig, vervolgens met de remedial teacher. Op de locatie Dieren wordt remediërende individuele hulp indien nodig in het eerste jaar bij ons op school geboden. De remedial teacher en de ouders houden contact over de begeleiding en werken hierbij samen. De adviezen van de remedial teacher worden met de ouders besproken en de ouders ondersteunen bij het realiseren van deze adviezen. Op de locatie Rozendaal is geen mogelijkheid voor remediërende individuele hulp. De ouders zorgen voor een rustige studieomgeving voor hun kind en zien er op toe dat het kind voldoende tijd aan het werk voor school besteedt. Vaak zal het kind meer tijd nodig hebben dan leeftijd- en ontwikkelingsgenoten. Materialen De locatie Dieren heeft 12 computers waarop Kurzweil versie 12 geïnstalleerd staat. De locatie Rozendaal heeft 10 computers beschikbaar. De school stelt deze computers met spraaksoftware beschikbaar voor gebruik tijdens de toetsen en de examens. Deze computers met het programma Kurzweil zijn ook beschikbaar voor de dyslectische leerlingen. Zij mogen op eigen initiatief gebruik maken van dit programma voor hun schoolwerk. De ouders schaffen eventuele andere elektronische hulpmiddelen aan, zoals een laptop, daisyspeler of reading pen. De school is niet verantwoordelijk voor deze apparatuur. Daisy-schijfjes en KES-bestanden zijn alleen verkrijgbaar bij Dedicon (www.dedicon.nl). De digitale schoolboeken worden door de school vergoed. Diverse hulpmiddelen worden uitgeleend bij de plaatselijke bibliotheek 8

9 Ontheffingsregeling in verband met dyslexie In een beperkt aantal gevallen kan de school, op basis van artikel 26e lid 4 van het Inrichtingsbesluit WVO (Wet op het Voortgezet Onderwijs) in verband met dyslexie, ontheffing verlenen voor de tweede moderne taal, d.w.z. voor Frans of Duits. Over de toepassing van deze regeling is de volgende afspraak gemaakt: in principe komen voor deze regeling leerlingen in aanmerking met een stoornis die specifiek betrekking heeft op taal of taalontwikkeling. Een dyslexieverklaring alleen is niet voldoende, er moet meer aan de hand zijn. De stoornis moet een dusdanige invloed hebben dat ze een succesvolle afronding in de weg staat. Voorwaarde blijft dat de leerling die het betreft in staat wordt geacht een diploma te behalen. Leerlingen die menen in aanmerking te komen voor deze ontheffing richten een schriftelijk en gemotiveerd verzoek daartoe aan de toetsingscommissie van het Rhedens. Dit verzoek gaat vergezeld van een onafhankelijke deskundigenverklaring waarin duidelijk wordt dat de stoornis van de leerling een negatief effect heeft op het leren van een taal. De toetsingscommissie, bestaande uit de afdelingsdirecteur, de coördinator en de decaan, laat zich adviseren door de mentor, de docentenvergadering en een begeleider (orthopedagoog, RT-er, zorgcoördinator). Op basis van het schriftelijk verzoek, de deskundigenverklaring en het advies, beslist de toetsingscommissie over een mogelijke ontheffing. Leerlingen die een ontheffing van de tweede moderne vreemde taal krijgen, vullen de weggevallen studielasturen op met een ander vak. Vrijstellingen in de onderbouw Nederlands en Engels Artikel 11d van de WVO biedt ruimte om in individuele gevallen ontheffing te verlenen voor onderdelen van de kerndoelen. Dit maakt in principe ontheffing voor onderdelen van de vakken Nederlands en Engels mogelijk bij leerlingen die door hun dyslexie ernstig beperkt zijn. De wet (artikelen 11a en 11c, WVO) legt echter sterk de nadruk op de mogelijkheden voor doorstroming van de leerling. Aangezien de vakken Nederlands en Engels in alle profielen verplichte vakken zijn, zullen er in de praktijk zeer zwaarwegende redenen moeten zijn om ontheffing voor onderdelen van de kerndoelen te verlenen. De afweging tot ontheffing voor onderdelen van de kerndoelen wordt per individueel geval gemaakt door het bevoegd gezag van de school. Let wel, er zijn geen ontheffingsmogelijkheden voor de vakken Nederlands en Engels bij het eindexamen! (zie: eindexamenbesluit.) Frans en Duits De mogelijkheden om ontheffing te verlenen voor de tweede moderne vreemde taal verschillen per schoolsoort, leerjaar of leerweg (vmbo). Vmbo BL/KL (Inrichtingsbesluit WVO, artikel 22): Voor de basisberoepsgerichte leerweg geldt dat vrijstelling voor Duits mogelijk is. Voor de kaderberoepsgerichte leerweg geldt dat vrijstelling voor Duits niet mogelijk is voor dyslectische leerlingen. Wel kan de school in de eerste twee leerjaren zelf invulling geven aan het onderwijs in de tweede moderne vreemde taal, omdat er, met uitzondering van Engels, geen kerndoelen zijn voor de moderne vreemde talen. De school moet hierbij wel rekening houden met de doorstroommogelijkheden van de leerling. 9

10 VMBO Mavo (Inrichtingsbesluit WVO, artikel 22): in het eerste leerjaar is Frans als tweede moderne taal verplicht. In het tweede leerjaar wordt Duits als derde moderne vreemde taal aangeboden als verplicht vak. Vrijstelling in de onderbouw voor Frans of Duits is mogelijk voor dyslectische leerlingen, zie ontheffingsregeling in verband met dyslexie. Leerlingen die een ontheffing van de tweede moderne vreemde taal krijgen, vullen de weggevallen studielasturen op met een ander vak. Vrijstelling voor Frans én Duits is niet mogelijk voor dyslectische leerlingen. Wel kan de school in de eerste twee leerjaren zelf invulling geven aan het onderwijs in de tweede moderne vreemde taal, omdat er, met uitzondering van Engels, geen kerndoelen zijn voor de moderne vreemde talen. De school moet hierbij wel rekening houden met de doorstroommogelijkheden van de leerling. Havo en vwo in de eerste drie leerjaren (Inrichtingsbesluit WVO, artikel 21) In de eerste drie leerjaren van havo en vwo zijn zowel Frans als Duits verplicht. Er kan geen ontheffing worden verleend aan dyslectische leerlingen. Wel kan de school in de eerste drie leerjaren zelf invulling geven aan het onderwijs in de tweede moderne vreemde taal, omdat er, met uitzondering van Engels, geen kerndoelen zijn voor moderne vreemde talen Vrijstellingen in de bovenbouw Bovenbouw vmbo BL/KL (Inrichtingsbesluit WVO, artikel 26n) In de bovenbouw van het vmbo zijn er weinig mogelijkheden tot ontheffingen geregeld, omdat er in de verschillende sectoren veel keuzevrijheid is; het probleem kan meestal worden omzeild door een vak eenvoudigweg niet te kiezen. De ontheffingsmogelijkheden concentreren zich daarom op de sector economie. Leerlingen die in de eerste twee leerjaren ontheffing hebben gehad voor Duits kunnen in die sector ontheffing krijgen voor Duits, en in plaats daarvan kiezen voor wiskunde. Deze bepaling geldt ook voor leerlingen die onderwijs gaan volgen in de basisberoepsgerichte leerweg. Bovenbouw Vmbo Mavo In de bovenbouw van het vmbo zijn er weinig mogelijkheden tot ontheffingen geregeld, omdat er in de verschillende sectoren veel keuzevrijheid is; het probleem kan meestal worden omzeild door een vak eenvoudigweg niet te kiezen. Nederlands en Engels zijn verplichte vakken. Bovenbouw Havo In de bovenbouw van de Havo zijn er geen mogelijkheden tot ontheffingen geregeld, omdat er in de verschillende profielen veel keuzevrijheid is; het probleem kan worden omzeild door een profiel te kiezen waarbij alleen Engels als verplicht vak wordt aangeboden. Bovenbouw Atheneum Atheneumleerlingen die dyslectisch zijn en een dyslexieverklaring hebben of een andere moedertaal hebben dan de Nederlandse (of de Friese), mogen de tweede moderne vreemde taal (Frans of Duits) vervangen door een van onderstaande examenvakken. 10

11 N&T N&G E&M C&M Vrijstelling Aardrijkskunde Aardrijkskunde Aardrijkskunde Vrijstelling 2 e MVT Economie Natuurkunde M&O Uitgesloten NLT NLT 11

12 Regelingen met betrekking tot het examen De mogelijkheid om aangepast examen te doen voor leerlingen met een beperking is vastgelegd in Artikel 55 Eindexamenbesluit. De examencoördinator moet de benodigde aanpassingen officieel vóór 1 november van het jaar ervoor aanvragen. Op grond van artikel 55 mag de directeur bepalen óf een leerling aangepast examen mag doen en op welke wijze. Aanpassingen gelden zowel voor de schoolexamens als voor het centraal examen en moeten door de school gemeld worden aan de inspectie. Leerlingen met dyslexie hebben standaard recht op verlenging van de examentijd met 30 minuten. Andere aanpassingen en hulpmiddelen zijn alleen mogelijk, als deze vermeld staan in het deskundigenrapport dat bij de dyslexieverklaring hoort. Ook moet de leerling op school al geruime tijd met de hulpmiddelen hebben gewerkt. Kandidaten met dyslexie krijgen een examen dat precies gelijk is aan dat van de andere kandidaten. Ook de beoordeling, bijvoorbeeld van spelling, is precies hetzelfde als bij alle andere kandidaten. Het examen voor talen bestaat voor 10-20% uit spelling, dus alleen op spelling kan een kandidaat met dyslexie nooit zakken. De directeur van de school kan er dus niet voor kiezen om normen te versoepelen of onderdelen van het examen weg te laten. Kortom: de inhoud blijft hetzelfde, alleen de vorm kan aangepast worden. Regeling Toegestane Hulpmiddelen Bij het centraal examen kunnen leerlingen gebruik maken van hulpmiddelen als een woordenboek of rekenmachine. Deze hulpmiddelen zijn vastgelegd in de Regeling Toegestane Hulpmiddelen. De hulpmiddelen gelden voor álle leerlingen. Voor leerlingen met dyslexie kan van belang zijn dat: spelfouten bij Nederlands voor iedereen meetellen, ook voor leerlingen met dyslexie. bij de schriftelijke examens alle leerlingen een computer met spellingscontrole mogen gebruiken als schrijfgerei, mits de school dit toestaat. De school kan dit ook alleen toestaan voor bijvoorbeeld leerlingen met dyslexie. Elektronische woordenboeken zijn niet toegestaan. Vanaf examenjaar 2012 gelden er aangescherpte exameneisen en worden de 'Regeling Toegestane Hulpmiddelen voor de centrale examens voor vwo, havo en vmbo' en de regeling die het rooster van de centrale examens vastlegt, samengevoegd in de regeling 'Rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012'. Deze regeling is te vinden op Examenmededelingen Het CEVO (Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven vwo, havo, vmbo) geeft jaarlijks de september- en maartmededeling uit met richtlijnen over de examens, waaronder het gebruik van hulpmiddelen bij dyslexie. In de Septembermededeling staan richtlijnen over de vorm waarin de school het examen kan aanbieden aan leerlingen met dyslexie. Genoemd worden: grootschrift, examenopgaven in gesproken vorm of als tekstbestand en het gebruik van de computer als hulpmiddel bij schrijven en spellen. 12

13 In de Maartmededeling staat aanvullende informatie voor scholen over de beoordeling van spelling bij Nederlands en Engels en het gebruik van woordenboeken. Ook hierin wordt de computer met spellingcontrole aangehaald als een toegestaan hulpmiddel voor eindexamenkandidaten met dyslexie. 13

14 Bijlage 1: dyslexiepas locatie Dieren en faciliteitenpas locatie Rozendaal 14

15 Bijlage 2: toetsen met Kurzweil Locatie Dieren Procedure omschrijving Locatie Rozendaal 1. De docent/iemand van de sectie geeft twee weken voor de afname van de toets de toets aan de Kurweilbegeleider (KW), zodat zij de toets op tijd kan bewerken. 2. De docent geeft aan op welk moment de toets is. De KW reserveert een computer voor de betreffende leerling. 3. De docent geeft aan de leerling door dat de toets gemaakt wordt in de mediatheek. 4. De KW bewerkt de toetsen op een usb-stick, bewaart alle bewerkte toetsen en slaat het op voor een op te bouwen toetsenarchief. Zo kan de bewerkte toets opnieuw worden gebruikt. 5. Als een toets het jaar erop is veranderd, geeft de docent dit aan. De KW hoeft dan slechts een deel van de toets te bewerken. 6. Leerlingen komen voor het maken van de toetsen naar de mediatheek en melden zich bij de KW. 7. De KW print het antwoordblad voor de docent en stopt het in zijn/haar postvak. 8. De KW zorgt ervoor dat de computers in goede staat zijn en werken. 9. De KW zorgt ervoor dat de usb-sticks weer leeg zijn. 15

16 LOGBOEK voor examen met Kurzweil 3000 Examen... d.d.... T.b.v. het bij het examen... gebruikte programma Kurzweil 3000/Sprint Plus (ondersteuning voor dyslectische leerlingen) wordt de enveloppe met de CD-rom eerder dan direct voor het examen (9.00 uur) geopend. De hieronder genoemde functionarissen tekenen voor geheimhouding van de informatie in de enveloppe. De enveloppe werd geopend door: Functie: Handtekening: Hierbij was aanwezig : Functie: Handtekening: De bestanden op de CD-rom worden geïnstalleerd in lokaal... van het...gebouw op een computer. De bovenste van genoemde functionarissen noteert hieronder de verrichte handelingen. De enveloppe wordt geopend op...(dag/datum) om:.. uur. De inhoud van de enveloppe is op juistheid gecontroleerd. Voor akkoord: De bestanden (PDF) zijn geïnstalleerd op (locatie noemen): (verdere handelingen) Na installatie is de CD-rom in een enveloppe gedaan en verzegeld. Op de enveloppe wordt het aantal CDroms gezet. Beide functionarissen hebben zich ervan vergewist dat er geen CD-rom is achtergebleven. Niemand heeft voor aanvang van het examen toegang tot de geïnstalleerde bestanden. 16

17 Bijlage 3: Overzichtskalender van activiteiten RT locatie Dieren en locatie Rozendaal Overzichtskalender van activiteiten RT Locatie Dieren WEEK Activiteit 35 Start schooljaar. 36 Uitdelen van de dyslexievragenlijst van het protocol dyslexie aan de ouders van alle leerlingen eerste leerjaar; Start intake gesprekken met de dyslectische leerlingen eerste leerjaar. 37 Afnemen screeningsdictee door docenten NE; Intake gesprekken dyslectische leerlingen eerste leerjaar. 38 Dyslexievragenlijsten inleveren Nakijken en interpreteren van de gegevens uit het sceeningsdictee. 39 Nakijken en interpreteren van de gegevens uit het sceeningsdictee; Uitdelen van de brieven t.a.v de voorlichtingsbijeenkomst week Ouders worden geïnformeerd over de uitkomst van het screeningsdictee; overigens alleen de ouders waarvan het kind, op basis van de gegevens, in aanmerking komt voor remedial teaching 41 Voorlichtingsbijeenkomst voor de ouders van de dyslectische leerlingen eerste leerjaar. 42 HERFSTVAKANTIE 45 Start remedial teaching voor de leerlingen die geselecteerd zijn op basis van het Screeningsdictee; Start bijeenkomsten voor de dyslectische leerlingen eerste leerjaar. 46 Remedial teaching voor de leerlingen die geselecteerd zijn op basis van het Screeningsdictee; Bijeenkomst 2 voor de dyslectische leerlingen eerste leerjaar. 47 Remedial teaching voor de leerlingen die geselecteerd zijn op basis van het screeningsdictee; Bijeenkomst 3 voor de dyslectische leerlingen eerste leerjaar. 48 Remedial teaching voor de leerlingen die geselecteerd zijn op basis van het Screeningsdictee; Bijeenkomst 4 voor de dyslectische leerlingen eerste leerjaar. 49 Remedial teaching voor de leerlingen die geselecteerd zijn op basis van het screeningsdictee; Bijeenkomst 5 voor de dyslectische leerlingen eerste leerjaar. 50 Bijeenkomst 6 en afsluiting voor de dyslectische leerlingen eerste leerjaar; Evaluatie van de screening met de orthopedagoog; Er wordt contact opgenomen met de ouders voor een tussenevaluatie. 51 KERSTVAKANTIE 52 KERSTVAKANTIE

18 Na de kerstvakantie zijn er begeleidingsuren, bedoeld voor alle dyslectische leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. De begeleiding is tijdelijk en is gericht op het vergroten van de zelfstandigheid van de leerling. De aanvraag wordt gedaan door de mentor. Er wordt gestreefd naar ondersteuning voor een ieder die dit nodig heeft, maar het kan zijn dat de leerling niet direct geholpen kan worden gezien het aantal leerlingen en het aantal begeleidingsuren. Zo nodig zoeken wij een andere oplossing, bijvoorbeeld extra oefenmateriaal mee naar huis. Locatie Rozendaal Week Activiteit Wie Week 35 - Gesprekken inplannen met brugklassers, examenleerlingen voor faciliteitenpas Week 36 - Docenten Nederlands brugklas (en mentoren) informeren over de screeningsdictees - Docentenmapjes en signaleringstoetsen kopiëren en geven aan de docenten Nederlands van de brugklas. Kurzweilbegeleider evt. met remedial teacher, dyslexiecoördinator Dyco Dyco Week 37 - Ouders van dyslecten uitnodigen voor infoavond Dyco - Oudervragenlijsten aan mentoren geven voor ouders (infoavond klas 1). - Afname screeningsdictee Docenten Nederlands Week 38 - Afname screeningsdictee en eind van de week alles inleveren bij dyco (met marker aangeven) Week 39 - Oudervragenlijst van mentoren innemen - Overzichtslijsten maken van de screeningsdictees: uitslag PIdictee, ouderbrief, okr (score bl/sp), citoscore en advies brugklas Docenten Nederlands brugklas Week 40 - Infoavond ouders van dyslecten Dyco Remedial teachers - Eventueel leerlingen bespreken met dyslexiespecialist of orthopedagoog van de locatie Dieren Dyco (evt. rt er, dyslexiespecialist - Definitieve indeling maken voor r.t. en steunles en/of Week 41 - Brieven naar de ouders en meegeven voor de vakantie Signaleringstesten opbergen en bewaren Week 42 Herfstvakantie week 43 - Begin van de leer- en leestraining (10 lessen, laatste les KW over Kurzweil) door externe r.t. er - Begin van de lessen r.t. vermoedelijke dyslecten (10 lessen) door interne r.t. er - Leerlingen testen die n.a.v. scores spelling en begrijpend lezen in okr extra getest moeten worden (EMT/Klepel): advies geven of naar orthopedagoog - Leerlinglijst-faciliteiten up-to-date n.a.v. screeningsdictee Dyco orthopedagoog Dyco Remedial teachers Dyco 18

19 week 2/3 - Evaluatie lees- en leertraining - Na de leer- en leestraining beginnen de lessen r.t. mvt voor dyslecten Maart-April Na tweede rapport - Check bij mentoren en r.t. er: zijn er nog leerlingen van wie de spellingsproblematiek hardnekkig is? De r.t. er neemt nog een keer een dictee af: eventueel doorsturen naar orthopedagoog - Mentoren informeren dat er wel/geen test komt n.a.v. dictee Remedial teacher Remedial teacher en dyco 19

20 Bijlage 4: nuttige sites (Onder kopje 'dyslexie en onderwijs'.) Deze site geeft informatie over hulpmiddelen en bestellen van hulpmiddelen. Een site voor het bestellen van digitale schoolboeken voor dyslexiesoftware (o.a. Kurzweil). Het Steunpunt geeft uitgebreide informatie over de kenmerken, oorzaken en gevolgen van dyslexie en over dyslexie op school en thuis. Balans is een landelijke vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelingsstoornissen bij leren en/of gedrag, waaronder dyslexie. Wrts is een online overhoorprogramma. Mogelijkheid tot downloaden van het Protocol Dyslexie VO. Website over dyslexie en het leren van moderne vreemde talen. 20

Dyslexieprotocol Koning Willem ll College

Dyslexieprotocol Koning Willem ll College Dyslexieprotocol Koning Willem ll College 1 april 2013 INHOUD Inleiding 3 1. Dyslexie 4 1.1 Definitie van dyslexie 4 1.2 Kenmerken van dyslectische leerlingen 4 2. Dyslexiebeleid van de school 4 2.1 Signalering

Nadere informatie

Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO?

Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO? Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO? Binnen het voortgezet onderwijs zijn er voor leerlingen die niet in staat zijn het volledige onderwijsprogramma te volgen, mogelijkheden

Nadere informatie

Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE IJsselcollege, locatie Alkenlaan

Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE IJsselcollege, locatie Alkenlaan Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE In dit overzicht staat informatie over twee veelvoorkomende leerproblemen: dyslexie en dyscalculie. Daarbij gaan we in op de volgende vragen. 1. Wat is het? 2. Hoe

Nadere informatie

Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum

Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum Inleiding Volgens de meest gangbare definitie is dyslexie een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen)

Nadere informatie

3. Gevolgen van dyslexie Veel voorkomende belemmeringen die als gevolg van dyslexie kunnen voorkomen zijn:

3. Gevolgen van dyslexie Veel voorkomende belemmeringen die als gevolg van dyslexie kunnen voorkomen zijn: Dyslexiebeleid Berlage Lyceum 1. Inleiding Het Berlage Lyceum is een school waar volop kansen worden geboden. Wij streven ernaar het maximale uit de leerlingen te halen zodat zij hun talenten ten volle

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012 Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012 Afspraken en aanbevelingen ten behoeve van dyslectische leerlingen Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Beekdal Lyceum 2012-2013

Dyslexieprotocol. Beekdal Lyceum 2012-2013 Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum 2012-2013 versie november 2012 Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum 2012-2013 Het Beekdal Lyceum zet in op het zo optimaal mogelijk maken van de leeromgeving leerlingen. Vandaar

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014

Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014 Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014 1. Inleiding De meest geaccepteerde definitie van dyslexie is: Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Veurs Lyceum

Dyslexieprotocol Veurs Lyceum Dyslexieprotocol Veurs Lyceum Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat aanleren en/of het vlot toepassen (automatiseren) van het lezen

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College. oktober 2012

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College. oktober 2012 Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College oktober 2012 1 Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Inleiding Sinds een aantal jaren voert het Gerrit Rietveld College een beleid op het gebied van dyslexie.

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 24022014

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 24022014 Protocol Dyslexie Nehalennia versie 24022014 versie DFE140910 Afspraken en aanbevelingen ten behoeve van dyslectische leerlingen Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt

Nadere informatie

Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs?

Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs? Augustus 2014 Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren van het accuraat

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016

Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016 Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016 Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en

Nadere informatie

Zorgbeleid RML 2014 1

Zorgbeleid RML 2014 1 Dyslexie Voor dyslectische leerlingen worden de uitgangspunten uit het Protocol Dyslexie Voortgezet Onderwijs (KPC groep 2013) zoveel mogelijk nagestreefd. De reguliere exameneisen op het gebied van spelling,

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. Scholengemeenschap Sint Ursula. Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen. Schooljaar 2015-2016

Dyslexiebeleid. Scholengemeenschap Sint Ursula. Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen. Schooljaar 2015-2016 Dyslexiebeleid Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen Schooljaar 2015-2016 In het kader van passend onderwijs streeft Scholengemeenschap Sint Ursula voor elke

Nadere informatie

samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop

samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop DYSLEXIEBELEID op het STRABRECHT COLLEGE samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop 2012 De visie van het Strabrecht College Goede dyslexiebegeleiding is vooral een attitudekwestie Het Strabrecht

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!)

DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!) DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!) Dyslexie wordt gedefinieerd als "een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en/of vlot toepassen van het lezen en/of

Nadere informatie

Valuascollege. O nderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken. Protocol DYSLEXIE. VALUASCOLLEGE Hogeweg 24 5911 EB Venlo 077 3590400

Valuascollege. O nderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken. Protocol DYSLEXIE. VALUASCOLLEGE Hogeweg 24 5911 EB Venlo 077 3590400 Valuascollege O nderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken Protocol DYSLEXIE VALUASCOLLEGE Hogeweg 24 5911 EB Venlo 077 3590400 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave 1 1. Inleiding 2 2. Wat is dyslexie? 3 3. Signalering

Nadere informatie

1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003:

1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003: Dyslexiebeleid op de SSGN (versie januari 2015) 1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003: "Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een

Nadere informatie

Ouders van brugklasleerlingen met dyslexie worden in het begin van het schooljaar uitgenodigd voor een informatieavond Dyslexie op het UC H/V.

Ouders van brugklasleerlingen met dyslexie worden in het begin van het schooljaar uitgenodigd voor een informatieavond Dyslexie op het UC H/V. 1. Dyslexie 1.1 Wat is dyslexie? Dyslexie is een leerstoornis waarbij de leerling ernstige en hardnekkige problemen bij het automatiseren van het lezen en / of spelling heeft. Dyslexie kan in meer of mindere

Nadere informatie

UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT.

UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT. UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT. Het protocol bevat afspraken m.b.t. leerlingen met dyslexie en is onderdeel van het zorgplan. Doelgroep Dispenserende en compenserende maatregelen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg

Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg Dyslexie is een leerstoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef)

Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) We spreken van dyslexie als er sprake is van een ontwikkelingsstoornis als gevolg waarvan bij een kind sprake is van een niet, onvolledig of zeer

Nadere informatie

Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans

Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans 1. Inleiding Dit protocol geldt voor de Nijmeegse Scholengemeenschap Groenewoud, met ingang van het schooljaar

Nadere informatie

HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM

HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM FEBRUARI 2013 [1] INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding...... pag. 2 2. Algemeen...... pag. 2 2.1 Definitie van dyslexie.... pag. 2 2.2 Definitie van dyscalculie.... pag.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. 1 Wie in het BIG-register staat ingeschreven, valt onder het in de wet BIG geregelde tuchtrecht. De Wet op de

Dyslexieprotocol. 1 Wie in het BIG-register staat ingeschreven, valt onder het in de wet BIG geregelde tuchtrecht. De Wet op de Dyslexieprotocol Een dyslectische leerling is een leerling bij wie officieel dyslexie is vastgesteld. Er is voor hem/haar een rapport gemaakt waarin door een erkend deskundige (een psycholoog of orthopedagoog

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Cambium College

Dyslexieprotocol Cambium College Dyslexieprotocol Cambium College Inhoud: Wat is dyslexie? Diagnosetraject op het Cambium. De dyslexieverklaring. Overzicht dispenserende en compenserende maatregelen: o Dispenserende maatregelen. (Vrijstellingen)

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie Signaleringstoetsen klas 1 De werkwijze is als volgt De dyslexieverklaring

DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie Signaleringstoetsen klas 1 De werkwijze is als volgt De dyslexieverklaring DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Dit document is voor leerlingen, ouders, leerkrachten en belanghebbenden in het kader van het dyslexieprotocol op het Comenius College Nieuwerkerk. Het beschrijft

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum

Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum Datum: 26-05-2016 Auteur: Martin Jager Portefeuille: Caroline Herbermann Inleiding Het Beekdal Lyceum zet in op het zo optimaal mogelijk maken van de leeromgeving

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Mollerlyceum. (Laatste bijstelling: 11 december 2014)

Dyslexieprotocol. Mollerlyceum. (Laatste bijstelling: 11 december 2014) ! Dyslexieprotocol Mollerlyceum (Laatste bijstelling: 11 december 2014)! Inleiding Albert Einstein, Leonardo da Vinci, Walt Disney en zo kun je nog wel even doorgaan: de dyslect is in goed gezelschap!

Nadere informatie

Handboek Dyslexie 2015-2016

Handboek Dyslexie 2015-2016 Handboek Dyslexie 2015-2016 INHOUD INHOUD... 2 1. KORTE OMSCHRIJVING EN TOELICHTING... 3 2. BELEID EN WERKWIJZE VESPUCCI COLLEGE... 3 3. FACILITEITEN DYSLECTISCHE LEERLINGEN... 4 4. EINDEXAMEN... 5 BIJLAGE

Nadere informatie

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Inleiding Dit protocol geldt voor het Strabrecht College, met ingang van het schooljaar 2010/2011. Scholen zijn verplicht

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Cals College IJsselstein

Dyslexieprotocol. Cals College IJsselstein Dyslexieprotocol Cals College IJsselstein Juli 2015 Inhoud Dyslexieprotocol Inhoudsopgave 1 1. Inleiding 2 2. Wat is dyslexie? 2 3. Dyslexieverklaring 2 4. Compensatiekaart dyslexiekaart 3 5. Informatie

Nadere informatie

Het dyslexiebeleid van het Wolfert Lyceum is vastgesteld door het MT in overleg met de dyslexiecoach.

Het dyslexiebeleid van het Wolfert Lyceum is vastgesteld door het MT in overleg met de dyslexiecoach. Dyslexiebeleid Inleiding Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en/of schriftbeeldvorming (spellen). Dit betekent

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. OSG Schoonoord. www.osgs.nl info@osgs.nl. Postbus 16 3700 AA Zeist. KvK 30250155. Mei 2012. Dyslexiebeleid

Dyslexiebeleid. OSG Schoonoord. www.osgs.nl info@osgs.nl. Postbus 16 3700 AA Zeist. KvK 30250155. Mei 2012. Dyslexiebeleid Bezoekadres Blikkenburgerlaan 2 3703 CV Zeist Postadres Postbus 16 3700 AA Zeist T 030 698 21 40 F 030 698 21 80 www.osgs.nl info@osgs.nl KvK 30250155 Datum Onderwerp Contactpersoon OSG Schoonoord 2 /

Nadere informatie

Dyslexiebeleid 2014-2015

Dyslexiebeleid 2014-2015 Dyslexiebeleid 2014-2015 Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen. Bonhoeffer College, Enschede

Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen. Bonhoeffer College, Enschede Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen Bonhoeffer College, Enschede 1.Algemene faciliteiten: Alle leerlingen met een officiële dyslexieverklaring hebben recht op de onderstaande faciliteiten.

Nadere informatie

2 Wettelijke kaders m.b.t. het verlenen van ontheffing voor één der twee moderne vreemde talen Frans of Duits in het tweede leerjaar

2 Wettelijke kaders m.b.t. het verlenen van ontheffing voor één der twee moderne vreemde talen Frans of Duits in het tweede leerjaar Protocol vrijstelling van onderwijs Frans of Duits in het tweede leerjaar 1 Inleiding Dit protocol geldt voor de Nijmeegse Scholengemeenschap Groenewoud, met ingang van het schooljaar 2014-2015 en maakt

Nadere informatie

Protocol dyslexie en dyscalculie Christelijke Scholengemeenschap Walcheren per 1 augustus 2012

Protocol dyslexie en dyscalculie Christelijke Scholengemeenschap Walcheren per 1 augustus 2012 Hks12.0214 DyslexieDyscalculieprotocolCSW Protocol dyslexie en dyscalculie Christelijke Scholengemeenschap Walcheren per 1 augustus 2012 1. Definities dyslexie en dyscalculie, doelstelling protocol Centraal

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Scala College AA P N OO T M I S. Dyslexieprotocol MR ingestemd op 9-7-13

Protocol Dyslexie Scala College AA P N OO T M I S. Dyslexieprotocol MR ingestemd op 9-7-13 AA P N OO T M I S Dyslexieprotocol MR ingestemd op 9-7-13 Meldpunt Dyslexie - 1-2013 Inleiding Dit dyslexieprotocol is samengesteld om ouders, leerlingen en docenten te informeren over het dyslexiebeleid

Nadere informatie

Dyslexiebeleid HNL 2012/2013

Dyslexiebeleid HNL 2012/2013 Dyslexiebeleid HNL 2012/2013 Inhoud Doel van deze brochure 3 Wat is dyslexie? 3 Dyslexie en HNL 3 Screening 3 Remedial teaching 4 Compensatie 5 Dispensatie 7 Naast rechten ook plichten 8 Relevante websites

Nadere informatie

Het pedagogische en sociale klimaat van het HML is echter wel gunstig voor leerlingen met een leerstoornis zoals dyslexie. De docenten hebben alle

Het pedagogische en sociale klimaat van het HML is echter wel gunstig voor leerlingen met een leerstoornis zoals dyslexie. De docenten hebben alle dyslexie Intro In deze brochure leest u hoe het HML omgaat met leerlingen die dyslexie hebben of dyscalculie, stoornissen die het leerproces direct beïnvloeden. Informatie over dyscalculie vindt u aan

Nadere informatie

@ DYSLEXIEBELEID KALSBEEK COLLEGE LOCATIE SCHILDERSPARK. Februari 2014

@ DYSLEXIEBELEID KALSBEEK COLLEGE LOCATIE SCHILDERSPARK. Februari 2014 @ DYSLEXIEBELEID KALSBEEK COLLEGE LOCATIE SCHILDERSPARK Februari 2014 INHOUDSOPGAVE INLEIDING 1 1. LEERLINGEN DIE AL OP DE BASISSCHOOL ZIJN GETEST OP DYSLEXIE 2 1.1 Geldige dyslexieverklaring en geldig

Nadere informatie

Kader dyslexie Clusius College

Kader dyslexie Clusius College Kader dyslexie Clusius College Vastgesteld door de Directieraad Datum: 16-06-2014 Inleiding Het Clusius College heeft te maken met een grote groep leerlingen die op het gebied van taal problemen heeft,

Nadere informatie

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen?

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Een veel voorkomende vraag van ouders bij het zoeken naar een geschikte vorm van voortgezet onderwijs, betreft de begeleiding van

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium

Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave... blz 1 2. Voorwoord... blz 2 3. Wat is dyslexie?.... blz 3 4. Dyslexieverklaring..... blz 3 4.1 aanmelden met dyslexieverklaring.. blz

Nadere informatie

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Coevorden, mei 2014 Wat is dyslexie? De definitie voor dyslexie is: "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen of spellen

Nadere informatie

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een handelingsplan op.

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een handelingsplan op. 1. Dyslexie 1.1 Wat is dyslexie? Dyslexie is een leerstoornis waarbij de leerling ernstige en hardnekkige problemen bij het automatiseren van het lezen en / of spelling heeft. Dyslexie kan in meer of mindere

Nadere informatie

Zorg om je toekomst. Wat is. dyslexie?

Zorg om je toekomst. Wat is. dyslexie? Zorg om je toekomst Wat is dyslexie? 2 Inleiding Dyslexie is een complex probleem. Dyslectische leerlingen zijn niet dom of lui, hun falen is geen onwil. Deze leerlingen doen vaak extra hun best, besteden

Nadere informatie

Probleem bij: Komt tot uiting bij: Consequentie: Fonetische uitspraak (= een woord uitspreken zoals het klinkt)

Probleem bij: Komt tot uiting bij: Consequentie: Fonetische uitspraak (= een woord uitspreken zoals het klinkt) DYSLEXIEPROTOCOL Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische)leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op De RSG Tromp Meesters. Dyslexie Het woord

Nadere informatie

ALGEMEEN. Dyslexieprotocol

ALGEMEEN. Dyslexieprotocol ALGEMEEN Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op de Thorbecke Scholengemeenschap,

Nadere informatie

Protocol dyslexie. De Rietlanden

Protocol dyslexie. De Rietlanden Protocol dyslexie De Rietlanden september 2014 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen

Nadere informatie

OSB PROTOCOL DYSLEXIE

OSB PROTOCOL DYSLEXIE OSB PROTOCOL DYSLEXIE Amsterdam, 25 februari 2016 Vastgesteld door de schoolleiding Open Schoolgemeenschap Bijlmer 1 INHOUDSOPGAVE Wat is dyslexie? De OSB & de begeleiding van leerlingen met dyslexie Wederzijdse

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Poort

Dyslexieprotocol Poort Dyslexieprotocol Poort Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave... blz 15 2. Voorwoord... blz 16 3. Wat is dyslexie?.... blz 17 4. Dyslexieverklaring..... blz 17 4.1 aanmelden met dyslexieverklaring.. blz 18 4.2

Nadere informatie

Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013. A. Verhulst Remedial Teacher

Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013. A. Verhulst Remedial Teacher Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013 A. Verhulst Remedial Teacher INHOUDSOPGAVE Wat is dyslexie 3 Begeleiding van leerlingen met dyslexie 3 Faciliteiten voor leerlingen met dyslexie 4 Afspraken

Nadere informatie

PROTOCOL. DYSLEXIE en DYSCALCULIE

PROTOCOL. DYSLEXIE en DYSCALCULIE PROTOCOL DYSLEXIE en DYSCALCULIE Vastgesteld 10 februari 2014 Inleiding In dit protocol zet het Montessori College Eindhoven in grote lijnen uiteen: - hoe leerlingen met leerstoornissen als dyslexie en

Nadere informatie

Dyslexie beleid. versie 2015-2016. Bettina Giovannangelo. Sascha van der Zon

Dyslexie beleid. versie 2015-2016. Bettina Giovannangelo. Sascha van der Zon L Dyslexie beleid Bettina Giovannangelo Sascha van der Zon Inhoud 1.WAT IS DYSLEXIE? ------------------------------------------------------------------------------------------ 2 1.1 Inleiding -----------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

De verschillende routes worden hieronder nader omschreven en in een schema uiteengezet.

De verschillende routes worden hieronder nader omschreven en in een schema uiteengezet. ALGEMEEN Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op de Thorbecke Scholengemeenschap,

Nadere informatie

2012-2013. Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium

2012-2013. Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium 2012-2013 Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium Drs. M. Compagner (teammanager zorg) Drs. D. van der Meijden (orthopedagoog) Trinitas Gymnasium Schooljaar 2012-2013 Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave... blz

Nadere informatie

DYSLEXIEBELEID OP HET ELDE COLLEGE

DYSLEXIEBELEID OP HET ELDE COLLEGE DYSLEXIEBELEID OP HET ELDE COLLEGE Inleiding Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie, (lezen) en/ of schriftbeeldvorming

Nadere informatie

Dyslexie. op het. : Isendoorn College

Dyslexie. op het. : Isendoorn College Dyslexie op het Isendoorn College Naam school Locatie Contactpersonen : Isendoorn College : Warnsveld : Maartje Robers (dyslexiecoördinator) Myrèse Salentijn (zorgcoördinator) September 2015 Inleiding

Nadere informatie

DYSLEXIEBELEID OP BEUKENRODE ONDERWIJS

DYSLEXIEBELEID OP BEUKENRODE ONDERWIJS DYSLEXIEBELEID OP BEUKENRODE ONDERWIJS Inhoudsopgave 1 Visie en doelstelling p. 3 2 Doelgroep p. 4 3 Procedure screening dyslexie p. 4 4 Praktische ondersteuning p. 5 5 Arrangementen p. 7 Bijlage 1: Dyslexiekaart

Nadere informatie

minimaal een half jaar lang een aangepast programma is gevolgd.

minimaal een half jaar lang een aangepast programma is gevolgd. Dyslexie Protocol Montessori College Twente In het dyslexieprotocol wordt een onderscheid gemaakt tussen de verschillende niveaus en onderbouw/bovenbouw. Voor de bovenbouw mavo, havo en VWO verwijzen we

Nadere informatie

Bij een voldoende score op het didactisch onderzoek worden geen verdere stappen genomen. Bij een lage score volgt stap 3.

Bij een voldoende score op het didactisch onderzoek worden geen verdere stappen genomen. Bij een lage score volgt stap 3. Protocol Dyslexie LOKET Zwijndrecht Inleiding Dyslexie is door de overheid erkend als een leerstoornis. Dat betekent dat er voor de leerlingen met dyslexie ondersteuning is en hoort te zijn. In dit protocol

Nadere informatie

Het geldende dyslexiebeleid is aangepast op een aantal gebieden. Tijdens de MR-vergadering wordt een toelichting gegeven op de wijzigingen.

Het geldende dyslexiebeleid is aangepast op een aantal gebieden. Tijdens de MR-vergadering wordt een toelichting gegeven op de wijzigingen. MR van Schoolleiding datum 1 oktober 2013 vergadering 8 oktober 2013 betreft Dyslexiebeleid Het geldende dyslexiebeleid is aangepast op een aantal gebieden. Tijdens de MR-vergadering wordt een toelichting

Nadere informatie

Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten:

Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten: Pakket van maatregelen bij Dyslexie en Dyscalculie Dyslexie Algemeen: Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten: Stimuleren Schriftelijk

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Pallas Athene College

Dyslexieprotocol Pallas Athene College Dyslexieprotocol Pallas Athene College November 2012 1 1. Inleiding Dit dyslexieprotocol is geschreven om aan te geven volgens welke afspraken wij op het Pallas Athene College werken met leerlingen die

Nadere informatie

Dyslexie. op het. : Isendoorn College

Dyslexie. op het. : Isendoorn College Dyslexie op het Isendoorn College Naam school Locatie Contactpersonen : Isendoorn College : Warnsveld : Maartje Robers (dyslexiecoach onderbouw) Elsbeth Doornbos (dyslexiecoach bovenbouw) Myrèse Salentijn

Nadere informatie

Het dyslexiebeleid van de Stichting Markland College

Het dyslexiebeleid van de Stichting Markland College Het dyslexiebeleid van de Stichting Markland College Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Saenstroom opdc

Dyslexieprotocol Saenstroom opdc Dyslexieprotocol Saenstroom opdc Inleiding Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie, (lezen) en/ of schriftbeeldvorming (spellen).

Nadere informatie

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek. 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek. 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek In dit protocol dyslexie schetsen we voor ouders, docenten en leerlingen een duidelijk beeld wat van Groevenbeek verwacht mag worden wanneer een leerling met

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Bert Spitters Masja de Kok januari 2012

Dyslexiebeleid Bert Spitters Masja de Kok januari 2012 Bert Spitters Masja de Kok januari 2012 Inhoud Inleiding... 3 Definitie van dyslexie... 4 Definitie van dyscalculie... 4 Officiële dyslexieverklaring... 4 Signalering... 5 Remedial teacher... 5 Extra faciliteiten...

Nadere informatie

Dyslexiebeleid van het Ludger College

Dyslexiebeleid van het Ludger College Dyslexiebeleid van het Ludger College Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Wat is dyslexie? 1.2 Kenmerken van dyslexie 2 2 De procedure 4 2.1 Ouderavond 2.2 Een vermoeden van dyslexie 2.3 De screening 2.4 De

Nadere informatie

Inleiding. Maart 2010. Carolien van Lierop Frederike Nikkels Brenda Harmsen

Inleiding. Maart 2010. Carolien van Lierop Frederike Nikkels Brenda Harmsen Protocol Dyslexie Inleiding Binnen de school is het beleid rondom dyslexie in opmars. Er komen naast ernstige gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen steeds meer leerlingen op school waarbij er

Nadere informatie

Procedure dyslexie op het Griftland College

Procedure dyslexie op het Griftland College Procedure dyslexie op het Griftland College 2014-2018 Voorwoord Sommige leerlingen hebben al op de basisschool gehoord dat zij last hebben van de leerstoornis dyslexie. Andere leerlingen ontdekken dit

Nadere informatie

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek 1b. Aansluiting bij de basisschool

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek 1b. Aansluiting bij de basisschool Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek In dit protocol dyslexie schetsen we voor ouders, docenten en leerlingen een duidelijk beeld wat van Groevenbeek verwacht mag worden wanneer een leerling met

Nadere informatie

Dyslexie. Dyslexieprotocol Sweelinck College 2015-2016

Dyslexie. Dyslexieprotocol Sweelinck College 2015-2016 Dyslexie Dyslexieprotocol Sweelinck College 2015-2016 Wat is dyslexie? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van

Nadere informatie

Dyslexiebeleid 2013 2014

Dyslexiebeleid 2013 2014 Dyslexiebeleid 2013 2014 Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen

Nadere informatie

Inleiding. Dyslexieprotocol

Inleiding. Dyslexieprotocol Inleiding Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat dyslectische leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op het Technisch College Velsen &

Nadere informatie

Betrokkenen Coördinerende functionaris / budgetverantwoordelijke leerlingbegeleiders

Betrokkenen Coördinerende functionaris / budgetverantwoordelijke leerlingbegeleiders protocol dyslexie 1.1 omschrijving Definitie dyslexie, zoals gehanteerd door de Stichting Dyslexie Nederland. Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering

Nadere informatie

S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O

S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O DYSLEXIEBELEID S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O Inhoud Inhoud Inleiding... 3 Faciliteiten... 4 1.Extra tijd... 4 2. Aangepaste normering spelling bij Nederlands en de Moderne Vreemde talen

Nadere informatie

Veelal wordt vooraf aangegeven wat de maximale puntaftrek is voor spellingfouten bij de niet-talige vakken.

Veelal wordt vooraf aangegeven wat de maximale puntaftrek is voor spellingfouten bij de niet-talige vakken. Extra tijd Leerlingen met deze faciliteit krijgen 20% van de toetstijd extra. Meer en meer wordt een beroep gedaan door de schoolleiding op docenten om standaard een 40 minuten toets te maken zodat er

Nadere informatie

Afspraken t.a.v. leerlingen met dyslexie en dyscalculie binnen de KSE

Afspraken t.a.v. leerlingen met dyslexie en dyscalculie binnen de KSE 01082014 dyslexie/dyscalculie schooljaar 2014-2015 Afspraken t.a.v. leerlingen met dyslexie en dyscalculie binnen de KSE Algemeen: Leerlingen met dyslexie of dyscalculie kunnen recht krijgen op extra faciliteiten

Nadere informatie

... Protocol Dyslexie. Versienummer 2.0 16-10-2014. Vastgesteld door MR. Status document (concept, voorstel, besloten, vastgesteld)

... Protocol Dyslexie. Versienummer 2.0 16-10-2014. Vastgesteld door MR. Status document (concept, voorstel, besloten, vastgesteld) ................................................................. Protocol Dyslexie Naam notitie/procedure/afspraak Protocol Dyslexie Eigenaar/portefeuillehouder Wim Krijbolder Versienummer 2.0 16-10-2014

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE 2.0 KEIZER KAREL COLLEGE

PROTOCOL DYSLEXIE 2.0 KEIZER KAREL COLLEGE PROTOCOL DYSLEXIE 2.0 KEIZER KAREL COLLEGE november 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Signalering 3. Leerlingen getest op de basisschool 4. Lijst dyslectische leerlingen 5. Dyslexiebeleid en richtlijnen

Nadere informatie

Protocol Dyslexie RLS

Protocol Dyslexie RLS Protocol Dyslexie RLS 1 Inhoudsopgave 1. Visie van het Rijnlands Lyceum Sassenheim 2. Begeleiding van dyslectische leerlingen 3. Aangepaste regelingen voor leerlingen met een dyslexieverklaring Bijlage

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL. januari 2015

DYSLEXIEPROTOCOL. januari 2015 DYSLEXIEPROTOCOL 2015 2017 januari 2015 1. Wat is dyslexie? Dyslexie is een complex probleem dat invloed heeft op het gehele functioneren van een leerling. Het komt voor in alle vormen van onderwijs en

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Zernike College

Dyslexieprotocol. Zernike College Dyslexieprotocol Zernike College Dyslexieprotocol Zernike College Deze brochure beschrijft in het kort hoe er binnen het Zernike College wordt omgegaan met leerlingen die dyslexie lijken of blijken te

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard

Dyslexieprotocol. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard Dyslexieprotocol Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard Actief College Koninginneweg 126 3262 JD Oud-Beijerland T: 0186-612130 E: administratie@actiefcollege.nl W: www.actiefcollege.nl

Nadere informatie

Handelingsplan. Dyslexie

Handelingsplan. Dyslexie Handelingsplan Dyslexie Screening op dyslexie: A. - officiële dyslexieverklaring reeds bij aanmelding aanwezig? Afhankelijk van wens ouders wordt de leerling wel/niet begeleid door dhr. Stelwagen. De leerling

Nadere informatie

DYSLEXIEBELEID Antoniuscollege

DYSLEXIEBELEID Antoniuscollege Dyslexiebeleid DYSLEXIEBELEID Antoniuscollege Vooraf Het Antoniuscollege is zich er zeer van bewust dat een handicap als dyslexie sterk doorwerkt in de dagelijkse schoolpraktijk. Het geeft daarom ook graag

Nadere informatie

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt. Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.2014 Inleiding Rekenen moet, ook in het VO, een aparte plek krijgen.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen

Inhoudsopgave. Bijlagen Dyslexieprotocol 1 Inhoudsopgave blz. 1. Inleiding 3. 2. Wat is dyslexie? 4. 2.1 Dyslexieverklaring 4. 2.2 Onderkennende Dyslexieverklaring 4. 3. Procedure 5. 4. Signaleren 5. 4.1 Brugklas 6. 4.2 Hogere

Nadere informatie

Dyslexie protocol Oranje Nassau College (locatie Parkdreef)

Dyslexie protocol Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) Dyslexie protocol Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) We spreken van dyslexie als er sprake is van een ontwikkelingsstoornis als gevolg waarvan bij een kind sprake is van een niet, onvolledig of

Nadere informatie

Protocol dyslexie en dyscalculie

Protocol dyslexie en dyscalculie Protocol dyslexie en dyscalculie A. Dyslexie Het Emmauscollege biedt begeleiding voor de dyslectische leerling, die eventueel aanvullend is op de begeleiding die een externe deskundige op dit gebied levert.

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. De Savornin Lohman

Dyslexiebeleid. De Savornin Lohman Dyslexiebeleid De Savornin Lohman 1. Inleiding 2. Visie en missie 3. Definitie dyslexie 4. Signalering 5. Diagnostiek 6. Begeleiding en ondersteuning 7. Samenwerking met ouders 8. Extra hulp en faciliteiten

Nadere informatie

Een praktische uitwerking van het dyslexie beleid op Stein; voor docenten, leerlingen en ouders. Dyslexie beleid op Stein

Een praktische uitwerking van het dyslexie beleid op Stein; voor docenten, leerlingen en ouders. Dyslexie beleid op Stein Een praktische uitwerking van het dyslexie beleid op Stein; voor docenten, leerlingen en ouders. Dyslexie beleid op Stein Januari 2016 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Wat is dyslexie?... 3 Definitie...

Nadere informatie

Dyslexiebeleid het Bouwens

Dyslexiebeleid het Bouwens Dyslexiebeleid het Bouwens Vastgesteld door: directie Vastgesteld op: 02-04-204 Kenmerk O+B/204/Tg/Wh/00 Inhoudsopgave Procedures en verantwoordelijkheden... 3 2 Uitwerking... 5 3 Contacten met ouders...

Nadere informatie