Dyslexieprotocol. Coornhert Lyceum Haarlem. 14 juni 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dyslexieprotocol. Coornhert Lyceum Haarlem. 14 juni 2012"

Transcriptie

1 Dyslexieprotocol Coornhert Lyceum Haarlem 14 juni 2012 Opgesteld door de taalbeleidcommissie: Simone van den Berg, Emoh Coester, Anne Ferrari, Jetty Grootscholten, Marie-Pauline Rooijers, Piet Spee en Ron Visser.

2 Inhoud Dyslexieprotocol 1 Inleiding... 3 Doel protocol... 4 Wat is dyslexie?... 4 Kenmerken dyslexie (Van der Leij, 2012)... 6 Positieve kenmerken... 9 Wanneer is een leerling officieel dyslectisch?... 9 Dyslexiepas Wettelijke regeling en de algemene regelingen op het Coornhert Lyceum Wat doet de dyslectische leerling? Wat doen de ouders en/of verzorgers? Wat doet de docent? Aangepaste normering voor dyslectici bij spellingtoetsen Afspraken in de klas Wat doet de school? Wat doet de mentor? Wat doet de zorgcoördinator? Wat doet de administratie? Wat doet de afdelingsleider? Dyslexieprotocol juni 2012

3 Inleiding Dit dyslexieprotocol is een onderdeel van het zorgplan van het Coornhert Lyceum en vindt als zodanig zijn plaats in de zorg op onze school. Tevens zal dit dyslexieprotocol een onderdeel vormen van het taalbeleid, naast het screeningprotocol dat de procedure voor de screening op taal beschrijft voor de instromende leerlingen. Er is voor gekozen met dit protocol leerlingen, ouders en personeel te informeren over dyslexie en aan te geven wat de handelwijze moet zijn voor alle betrokkenen bij dyslexie. Het onderliggende streven is de leerlingen met een beperking, in dit geval de leerling met dyslexie, dezelfde kansen te geven binnen het onderwijs zoals dat op deze school gegeven wordt. Met dank aan Prof. A. van der Leij voor zijn bijdrage aan dit protocol vanuit zijn enorme expertise op dit terrein. En met dank aan de leden van de ouderraad Liesbeth de Gouw, Sil van den Bruele, Joop Geurts en Nancy de Bruin voor hun inzet en inbreng. Dyslexieprotocol juni

4 Doel protocol C O O R N H E R T L Y C E U M H A A R L E M Het doel van het dyslexieprotocol is: gelijke kansen te scheppen voor leerlingen met dyslexie in vergelijking met leerlingen zonder dyslexie. informerend te zijn en de beperkingen van de dyslectische leerling te beschrijven. de afspraken met en voor leerlingen, docenten en ouder(s) en/of verzorger(s) vast te leggen en de mogelijkheden voor begeleiding aan te geven. Overal waar hij in de tekst staat vermeld, dient ook zij gelezen te worden. Wat is dyslexie? Dyslexie komt oorspronkelijk uit het Grieks en betekent letterlijk niet goed kunnen lezen. Dyslexie is geen leerprobleem, maar een leerstóórnis. Dyslexie kan wel leerproblemen geven. Dyslexie kan ook sociale problemen geven: de leerling ondervindt vaak spanning en faalangst en kan een lage zelfwaardering hebben. Dyslectici hebben snel last van concentratieproblemen. Dit probleem doet zich vooral voor bij schriftelijke taken. Vooral de combinatie lezen en schrijven is moeilijk. Naast leesproblemen hebben dyslectici vaak spellingproblemen. Het Coornhert Lyceum hanteert de definitie van de Stichting Dyslexie Nederland. Hierover bestaat in wetenschappelijke kring brede overeenstemming. Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en/ of vlot toepassen van het lezen/spellen op woordniveau. Bron: Brochure Diagnose en behandeling van dyslexie van de Stichting Dyslexie Nederland (2008). 4 Dyslexieprotocol juni 2012

5 De leerstoornis dyslexie is een stoornis die optreedt naar aanleiding van problemen in de aanleg of ontwikkeling van de hersenen. Er zijn meerdere theorieën in omloop over de oorzaak van dyslexie. Er zijn twee veel voorkomende theorieën. Een deel van de informatieverwerking in de hersenen verloopt niet snel genoeg. Er is een verlaagde activiteit in de hersengebieden voor woordherkenning en woordanalyse. Dyslexie is in grote mate erfelijk bepaald. Kinderen van ouders met dyslexie hebben een grotere kans om zelf dyslexie te krijgen (bron: De stoornis is voor een klein deel remedieerbaar. Een dyslecticus zal voor het grootste deel met de hulp van deskundigen, zijn docenten en ouders de stoornis moeten compenseren. Verder heeft de school de mogelijkheid om dispensaties af te spreken binnen de wettelijk kaders (Wet VO). Dyslexieprotocol juni

6 Kenmerken dyslexie (Van der Leij, 2012) Problemen bij: Automatiseren van lezen/spellen op woordniveau Toepassen op tekstniveau Is te merken aan of bij: Aanleren en herkennen van geschreven woorden (lezen) Aanleren en produceren van de schrijfwijze van woorden (spellen) Lezen, leren en begrijpen van teksten Gevolgen: Stillezen verloopt traag. Hardop voorlezen gaat hortend en stotend en met veel vergissingen. Doordat technisch lezen zoveel aandacht kost, is er minder aandacht voor betekenis, intonatie en zinsmelodie. Het lezen van ondertitels bij een film geeft problemen omdat de leestijd beperkt is. Veel spelfouten van verschillende aard (fonetische schrijfwijze, regelfouten, woordbeeldfouten (ij/ei; ou/au), bizarre fouten). Grote problemen bij het maken van dictees. Twee dingen tegelijk doen (tekst technisch lezen én begrijpen) is problematisch, omdat het eerste niet goed geautomatiseerd is. Lezen van een tekst gaat vaak woord-voor-woord. Even met het oog terugspringen naar de hoofdgedachte (titel, informatie woorden of zinsdelen) is voor dyslectici veel moeilijker dan voor normale lezers, want niet alleen hun woordbeeld is minder goed, maar daardoor ook hun zinsbeeld en tekstbeeld. Het begrijpen van teksten op zins- en tekstniveau kost dus veel meer tijd en moeite. De kans op foute interpretatie neemt hierdoor toe. 6 Dyslexieprotocol juni 2012

7 Toepassen op tekstniveau (vervolg) Produceren van teksten Luisteren naar teksten en leren van rijtjes en regels Produceren van teksten gaat woord-voor-woord, dat is normaal. Normaal gesproken vindt er echter ook een vloeiend proces plaats van zelf-dicteren op het niveau van zinsdelen en zinnen. Dyslectici hebben niet alleen moeite met het produceren van de schrijfwijze op woordniveau dat kost bij ingewikkelde woorden al meer tijd maar ook op het niveau van zinsdelen en zinnen: ze overzien die eenheden minder goed en ze hebben meer moeite met zinsbouw, vervoegingen en grammatica. Het produceren van een tekst kost dus ook meer tijd en de kans op fouten (niet alleen spel- maar ook grammaticale fouten) is groot. Bij een geautomatiseerde lezer/speller vindt er niet alleen een automatische koppeling plaats van de geschreven naar de verklankte vorm, maar ook in omgekeerde richting: een gehoorde tekst roept de geschreven vorm op. Dit soort interne visualisering helpt bij het luisteren naar lastige Nederlandse teksten en teksten in vreemde talen. Visualisering geldt niet alleen op woordniveau, maar ook op zinsniveau: interpunctie (komma s, punten). Ook bij het aanleren van woordrijtjes, grammaticale regels en andere kenmerken van de structuur van de taal, helpt de koppeling tussen de schrijfwijze en de klankvorm en vice versa. Een dyslecticus maakt dit soort koppelingen niet automatisch, hij kan hiervan dan ook minder gebruik maken: de schrijfwijze geeft minder houvast. Dat impliceert ook dat een andere vorm van twee dingen tegelijk doen (tegelijkertijd luisteren én aantekeningen maken) bemoeilijkt wordt. Dyslexieprotocol juni

8 Taalvaardigheid Aandacht en concentratie Sociaalemotionele problemen Combinatie met andere leer- en gedragsproblemen (comorbiditeit) Mondelinge en schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid Bestuderen van teksten en schriftelijk werk, leren voor proefwerken, toetsen en examens Ondanks grote inspanning matige resultaten Een (klein) deel van de dyslectici heeft ook aandachtsproblemen en/of dyscalculie Normaal gesproken wordt de taalvaardigheid steeds meer bevorderd door de lees- en spelvaardigheid. Dat geldt voor de woordenschat maar ook voor het begrip van grammaticale structuren, vervoegingen en zinsbouw. Vanwege de moeite die lezen en spellen kost, lezen dyslectici minder en doen ze minder ervaring met de taal op. Het gevolg kan het spreken in kortere zinnen zijn, een geringere woordenschat en problemen met de woordvinding. Dat geldt voor alle talen en zeker voor de talen waar zij de minste ervaring mee hebben. Schriftelijk werk kost meer tijd en moeite en dus energie. Verslappen van de aandacht en zich laten afleiden kunnen daar het gevolg van zijn. Ze moeten veel meer tijd aan hun huiswerk besteden en voorbereidingen op proefwerken e.d. langer van te voren plannen. Dat kan hun zelfvertrouwen onder druk zetten en de onzekerheid over schoolwerk en angst om te falen vergroten. Bij voortdurende tegenslag is er een relatief grote kans op demotivatie en frustratie. Korte aandachtsboog in de klas en bij huiswerk. Problemen met rekenuitwerkingen. 8 Dyslexieprotocol juni 2012

9 Positieve kenmerken Dyslexie kent ook positieve kenmerken. Dyslectici hebben vaak goede visuele, visueelanalytische en ruimtelijke vaardigheden. Zij zijn goed in het waarnemen van grote gehelen, maar ook van details die anderen over het hoofd zien. De meeste dyslectici denken op een sterk visuele manier en minder talig. Als een dyslecticus kansen krijgt om zijn sterke punten ten volle te benutten, kan hij veel bereiken in de maatschappij. Er zijn genoeg voorbeelden van beroemde uitvinders, filmmakers, acteurs, ontwerpers, schilders, fotografen, beeldhouwers en zelfs schrijvers met dyslexie, die het ver hebben gebracht, juist door gebruik te maken van deze punten. Voorbeelden: 1. Uitvinders/wetenschappers: Einstein, Edison, Darwin 2. Filmmakers: Walt Disney, Steven Spielberg 3. Acteurs: Whoopi Goldberg, Keanu Reeves, Bill Cosby 4. Ontwerper: Jan des Bouvrie 5. Schilders/beeldhouwers: Matisse, Rodin 6. Schrijvers: Hans Christiaan Andersen, Agatha Christie, Jacques Vriens Ook zijn er veel architecten, computerprogrammeurs, ict-technici, electrotechnici, timmerlieden, cameramensen en mensen in allerlei technische beroepen met dyslexie, zoals Wubbo Ockels (Nederlandse astronaut). Wanneer is een leerling officieel dyslectisch? Leerlingen worden officieel dyslectisch verklaard wanneer dat uit psychodiagnostisch onderzoek is gebleken. Dit onderzoek dient te zijn gedaan door een erkend orthopedagoog/ GZ-psycholoog, gekwalificeerd voor het uitvoeren van psychodiagnostisch onderzoek en met specialistische kennis op het gebied van leerstoornissen. In het verslag van de Dyslexieprotocol juni

10 orthopedagoog/gz-psycholoog hoort ook een advies te staan voor de handelwijze ten aanzien van de betreffende dyslecticus. Een dyslexieverklaring heeft een onbepaalde geldigheidsduur. Wel kunnen er aanpassingen nodig zijn in de handelwijze, indien bepaalde omstandigheden zich wijzigen in de loop van de (school)tijd. De ouders doen een kopie van de verklaring, het rapport en het handelingsadvies aan de school toekomen. Alleen als de school in het bezit is van een door een deskundige ondertekende dyslexieverklaring of een kopie ervan, kan de dyslecticus aanspraak maken op bepaalde compensatie- en/of dispensatieregelingen en kan een gepersonaliseerde dyslexiepas worden aangemaakt. Dyslexiepas Elke leerling krijgt bij aanvang van zijn schoolcarrière op het Coornhert Lyceum een op maat ingevulde dyslexiepas waarop de voor deze leerling van toepassing zijnde dispenserende en compenserende afspraken en de ondersteunende technologie vermeld staan. Leidend hierbij is in eerste instantie het handelingsadvies van de deskundige die de dyslexieverklaring heeft afgegeven, daarnaast geldt het dyslexieprotocol van onze school en het oordeel van de zorgcoördinator. De afspraken die op deze pas zijn vastgelegd laten zien van welke faciliteiten de leerling gebruik mag maken. Deze gepersonaliseerde pas is ondertekend door zowel de zorgcoördinator, als de ouders en de leerling. De kaart is steeds een schooljaar geldig en wordt ieder jaar opnieuw met de betrokkenen doorgenomen en eventueel aangepast. De leerling is verplicht de pas altijd bij zich te hebben en deze op tafel te leggen tijdens toetsen en schoolexamens. De passen zijn voorzien van verschillende codes voor de diverse dispensaties en compensaties. De gegevens van de dyslexiepas zijn opgenomen in Magister, in het dossier van de leerling. Voor alle navolgende afspraken geldt dat de afspraken met de leerling op de dyslexiepas leidend zijn. Niet alle faciliteiten gelden voor alle dyslectici. Wettelijke regeling en de algemene regelingen op het Coornhert Lyceum 10 Dyslexieprotocol juni 2012

11 De dispensatie- en compensatieregeling op het Coornhert Lyceum sluit aan op de regeling zoals deze voor het eindexamen is vastgesteld. In artikel 11d van de Wet op het voortgezet onderwijs zijn de mogelijkheden voor ontheffingen geregeld. Deze worden alleen in zeer bijzondere gevallen toegepast. Door de vergadering van docenten van de leerling kan ontheffing voor een moderne vreemde taal worden geadviseerd aan de zorgcoördinator en de schoolleiding. Deze kunnen dit advies door het college van bestuur laten bekrachtigen. Zie verder de artikelen 26n en 26e voor de ontheffingsregeling zoals beschreven in het inrichtingsbesluit WVO. Alle dyslectici hebben recht op verlenging van de toetstijd met 20%. Voor een proefwerk in de onderbouw van 40 minuten komt dit neer op 8 minuten verlenging. Bij toetsen in de bovenbouw van 100 minuten is dat 20 minuten verlenging. Bij het Centraal eindexamen van 180 minuten is dat echter maximaal 30 minuten (art. 55 van het Eindexamenbesluit). Bij de organisatie van de toetsafname dient met deze verlenging van de toetstijd rekening gehouden te worden. Ook in de onderbouw en buiten de toetsweken heeft de dyslecticus hier recht op, want hij heeft deze extra tijd echt nodig om een zelfde prestatie neer te kunnen zetten als een leerling zonder dyslexie. In een normale lesweek op uren waarna onmiddellijk een volgende les volgt (2e of een 7e uur nog gevolgd door een 8e uur) en ervoor geen pauze is (dubbele bel) is het niet mogelijk een dergelijke toets af te nemen. Omwille van gelijke kansen dient in dit geval het aantal opgaven evenredig te worden aangepast aan de beschikbare tijd. In toetsweken, maar ook in normale lesweken worden twee taaltoetsen (SE s, proefwerken en SO s) op één dag vermeden. Bij het inroosteren dient men hier rekening mee te houden. Indien dit in praktijk niet te realiseren valt, wordt van de docent maatwerk verwacht. Alle dyslectici hebben de mogelijkheid om op een computer, laptop of tablet hun toets te maken met behulp van een spellingcorrector zoals ook bij het Centraal Eindexamen is toegestaan (volgens art. 55 van het Eindexamenbesluit). Ook voor de schoolexamens en de toetsen in de onderbouw is dit toegestaan. Overige toegestane technische hulpmiddelen of compensatieregelingen worden afgesproken met de ouders, de leerling en de zorgcoördinator en op de dyslexiepas vastgelegd. Dyslexieprotocol juni

12 De school verwacht vorderingen op taalgebied van de leerling. Daarvoor is het noodzakelijk dat er niet alleen vanuit school aan het leerproces gewerkt wordt, maar dat ook een grote inzet van de leerling (en zijn ouder(s)/verzorger(s)) verwacht moet worden. Wat doet de dyslectische leerling? Een dyslectische leerling: toont inzet en is gemotiveerd; gaat serieus om met adviezen van docenten; maakt gebruik van de extra tijd die hij krijgt en benut deze zo nodig ten volle; werkt elke dag aan het moderne vreemde talenonderwijs en maakt gebruik van de tot zijn beschikking staande hulpmiddelen; plant huiswerk en toetsen ver van te voren, zodat er meer tijd is om te leren en correctierondes in te bouwen; zorgt dat hij extra overhoord wordt; zorgt dat zijn dyslexiepas tijdens de les of toetsen op tafel ligt; zet zijn code (D-..) op zijn toetsblaadje; zorgt zelf voor een laptop; dient ervoor te zorgen dat indien er een laptop gebruikt wordt, de laptop voldoende opgeladen is; bij gebruik laptop kopieert hij aan het eind van de toets de antwoorden op de door de docent geleverde Coornhert usb-stick; maakt geen misbruik van de door de school geboden faciliteiten. Op het moment dat misbruik geconstateerd wordt, dient de toets overgemaakt te worden zonder hulpmiddelen en worden de faciliteiten voor een schooljaar ingetrokken. Wat doen de ouders en/of verzorgers? Ouders: ondersteunen hun kind bij het schoolwerk; 12 Dyslexieprotocol juni 2012

13 beseffen dat er extra aandacht moet zijn voor de moderne vreemde talen; helpen hun kind bij plannen en overhoren; schakelen zo nodig zelf hulp in buiten de school indien de door de school geboden hulp ontoereikend is; nemen zelf het initiatief om te overleggen met de zorgcoördinator; stellen zo nodig (technische) hulpmiddelen ter beschikking aan het kind zoals een laptop, een daisy-speler, softwareprogramma s zoals Kurzweil of Sprint (Plus) en luisterboeken. Een overzicht van hard- en software is terug te vinden in het Masterplan Dyslexie, en op de websites van en zorgen dat thuis met voorleessoftware wordt gewerkt als dit op school ook gebeurt; nemen een abonnement bij Dedicon en schaffen de schoolboeken digitaal aan, als de leerling baat heeft bij het gebruik van voorleessoftware. Ook deze schoolboeken zijn voor rekening van de school. De voorleessoftware werkt met het PDF-formaat. Wat doet de docent? Elke docent houdt rekening met de taalstoornis van de leerling door positieve verwachtingen te uiten, de inbreng van de leerling te waarderen, duidelijk regels te stellen en met de leerling in gesprek te gaan over zijn werk, zijn beperkingen en vooral ook zijn mogelijkheden. De docent is zich bewust van het feit dat leerlingen met dyslexie snel last lijken te hebben van concentratieproblemen. Deze problemen doen zich vooral voor bij een combinatie van lezen en schrijven (schriftelijke taken). Hierbij kan door overbelasting stress ontstaan met als gevolg concentratieverlies. De docent: gaat in gesprek met de leerling over de juiste ondersteuning en reflecteert: wat ging goed, wat kan beter; ondersteunt de leerling zo nodig bij planning van toetsen en huiswerk; houdt zich aan de op de dyslexiepas vermelde afspraken; zorgt voor overhoringen, toetsen, aantekeningen met een duidelijke opmaak en Dyslexieprotocol juni

14 gebruikt lettertype Arial, korpsgrootte 12, regelafstand 1½; maakt gebruik van witregels tussen de toetsopgaven; laat de leerling met een laptop met spellingscontrole werken; stimuleert het samenwerken met een dyslexiemaatje om aantekeningen van over te nemen en gemaakte opdrachten mee te bespreken. Dit maatje kan ondersteunen bij het op de juiste manier inschrijven van huiswerk en toetsen in de agenda; laat bij meer keuze-toetsen met keuzes uit A, B, C, D antwoorden, deze letters altijd als hoofdletter opschrijven, om vergissing tussen b en d te voorkomen; geeft dyslectische leerlingen als eerste hun toetsopgaven; biedt leerlingen die op een laptop werken de mogelijkheid toetsen digitaal te maken; levert een pdf-exemplaar op een usb-stick aan, wanneer een dyslecticus gebruik mag maken van luistersoftware. De school stelt Coornhert-usb-sticks beschikbaar aan de docent (bruikleen). Dit geldt alleen voor de dyslectici die daarvoor in aanmerking komen. Dit is op de dyslexiepas vastgelegd; laat de dyslecticus met luisterboeken werken in combinatie met les- of leesboeken; streept geen spelfouten aan in een toets waarin spelling niet getoetst wordt (geldt voor alle vakken, behalve voor Engels, Duits en Frans); rekent geen spelfouten wanneer de spelling niet getoetst wordt (geldt voor alle vakken); stelt de zorgcoördinator op de hoogte wanneer hij eventuele taalproblemen bij leerlingen constateert. Aangepaste normering voor dyslectici bij spellingtoetsen Dit geldt alleen voor dyslectici die op hun dyslexiepas gecompenseerd worden voor spellingproblematiek. De dyslecticus dient zich te houden aan de afspraken die met hem gemaakt zijn over inzet en voorbereiding. Dan zijn de volgende afspraken van toepassing: het minimum cijfer voor dyslectici bij spellingtoetsen is een 3; alle spelfouten worden voor de helft gerekend; 14 Dyslexieprotocol juni 2012

15 de docent biedt de leerling bij uitzondering de kans op een mondelinge overhoring indien een leerling geen gebruik kan maken van auditieve ondersteuning. Bij andere toetsen geldt (bij bijvoorbeeld een tekstverklaring of toetsen bij Aardrijkskunde of Geschiedenis), dat spellingfouten niet worden meegerekend, tenzij door spelfouten de betekenis van het betreffende woord veranderd is. Afspraken in de klas Dyslectische leerlingen worden, indien mogelijk vooraan in de klas geplaatst. Dyslectische leerlingen krijgen geen onverwachte voorleesbeurten. Langere leesteksten worden vooraf opgegeven zodat de leerling deze thuis kan voorbereiden. Wat doet de school? (zie verder voor de algemene regeling bladzijde 10 en volgende) 20% extra toetstijd toekennen. In ieder lokaal hangt een klok, zodat de leerling zelf de tijd bij kan houden tijdens toetsen. Dit is minder stressverhogend dan tegen het eind van een toets steeds de resterende tijd noemen. De school staat toe dat de dyslectische leerlingen in de werkboeken schrijven. De onderstaande afspraken gelden voor die leerlingen die daarvoor in aanmerking komen. Een en ander is vastgelegd op de dyslexiepas. Het gebruik van het softwareprogramma Sprint of Kurzweil is toegestaan tijdens de les en tijdens toetsen en schoolexamens (de gebruikte koptelefoon dient een gesloten type te zijn). Tijdens de schoolexamendagen en tijdens de centrale examens zorgt de school voor zogenaamde examenaccounts waardoor het gebruik van internet niet mogelijk is Dyslexieprotocol juni

16 voor die dyslectici die van een computer gebruik mogen maken. Bij de overige (reguliere) toetsafnames waarbij de dyslecticus gebruik maakt van een computer of laptop, houdt de docent/surveillant toezicht. De leerling maakt dan geen gebruik van het internet. Bij reguliere toetsafnames zit de leerling met zijn laptop omgedraaid voor in de klas, zodanig dat enkel de docent zicht heeft op het scherm van de laptop. De school heeft een beperkt aantal computers (stations) beschikbaar die uitgerust zijn met het programma Sprint (luistersoftware). De school stelt voldoende Coornhert-usb-sticks beschikbaar aan de docent (bruikleen). De school verleent in bijzondere gevallen vrijstelling voor een moderne vreemde taal (zie wettelijke regeling, bladzijde 10 en volgende). De school organiseert (indien gewenst) voor de ouders op school een cursus over het begeleiden van hun kind bij de talen. Ouders dragen bij in de kosten. Wat doet de mentor? De mentor: stelt zich op de hoogte van de mentorleerlingen met dyslexie; maakt een notitie in het logboek van Magister van de dyslexie en neemt kennis van de afspraken op de dyslexiepas; gaat vooral het planningsgedrag van de mentorleerling met dyslexie na; informeert regelmatig bij docenten en de zorgcoördinator naar de vordering op dit gebied. Indien de leerling te weinig inzet vertoont of prestaties ver beneden niveau blijven, worden de ouders hiervan op de hoogte gebracht en informeert de mentor bij de zorgcoördinator naar de hulp die door ouders wordt/kan worden geboden, bijvoorbeeld in de vorm van extra steunlessen. Indien hiervoor gebruik gemaakt wordt van een externe remedial teacher, dan zijn de kosten van deze lessen voor rekening van de ouder(s)/verzorger(s); doet geen uitspraken over of beloftes aan de ouders over faciliteiten bij indicaties die op dyslexie duiden, maar verwijst bij hardnekkige taalproblemen door naar de zorgcoördinator; verzorgt de overdracht aan het einde van het schooljaar voor de nieuwe mentor. 16 Dyslexieprotocol juni 2012

17 Wat doet de zorgcoördinator? De zorgcoördinator: is het algemene aanspreekpunt voor leerlingen, ouders en docenten; bespreekt, zo nodig meerdere malen per jaar, de vorderingen met de dyslectische leerling; coördineert de taalonderzoeken (screening) bij de leerlingen in de onderbouw aan het begin en aan het eind van het schooljaar; maakt een analyse van de problemen en doet verdiepend onderzoek waar nodig; bespreekt met de ouders welke leerlingen in aanmerking zouden moeten komen voor een dyslexieonderzoek bij een erkende en gespecialiseerde orthopedagoog of GZ-psycholoog na verdiepend onderzoek (DST). De kosten van een eventueel dyslexieonderzoek zijn voor rekening van de ouder(s)/verzorger(s); coördineert steunlessen dyslexie, begrijpend lezen, spelling en Engels, aan een geselecteerde groep leerlingen na overleg met leerlingen en ouders; geeft de steunuren dyslexie voor brugklasleerlingen. Hierbij komt onder meer planning aan de orde. Ook een ouderejaars dyslecticus kan hierbij een rol spelen; noteert de vorderingen per leerling in Magister en past zo nodig de dyslexiepas aan; geeft tussentijds advies aan de betreffende docenten; geeft advies aan leerling en ouders na een periode, waarin een dyslecticus (externe) RT heeft gehad; informeert bij de mentor over de vorderingen; inventariseert de dyslectische leerlingen die vrijstelling hebben gekregen voor het vak Frans of Duits (VMBO-TL na tweede jaar, havo/vwo in de bovenbouw) en adviseert een passend programma, dat deze leerlingen in de vrijkomende uren moeten volgen; schrijft jaarlijks in overleg met de schoolleiding de dyslexiepassen uit voor leerlingen die een officiële dyslexieverklaring hebben (alleen na ontvangst van de verklaring en het rapport en persoonlijk contact met leerling); kan externe hulp adviseren. Dyslexieprotocol juni

18 Wat doet de administratie? De administratie: bewaart een kopie van het dyslexieonderzoek en de verklaring in het dossier; stelt de zorgcoördinator hiervan op de hoogte. Wat doet de afdelingsleider? De afdelingsleider informeert bij aanname van nieuwe leerlingen altijd of er sprake is van dyslexie en de leerling inmiddels in het bezit is van een dyslexieverklaring. De afdelingsleider geeft de namen van deze leerlingen door aan de zorgcoördinator. Er worden alleen faciliteiten verleend door de zorgcoördinator wanneer de school in het bezit is van een kopie van het onderzoek, het handelingsadvies en de dyslexieverklaring. 18 Dyslexieprotocol juni 2012

OSB PROTOCOL DYSLEXIE

OSB PROTOCOL DYSLEXIE OSB PROTOCOL DYSLEXIE Amsterdam, 25 februari 2016 Vastgesteld door de schoolleiding Open Schoolgemeenschap Bijlmer 1 INHOUDSOPGAVE Wat is dyslexie? De OSB & de begeleiding van leerlingen met dyslexie Wederzijdse

Nadere informatie

Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie.

Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie. 1. Inleiding Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie. De volgende punten komen aan de orde: Wat is dyslexie? Signaleringsprocedure dyslexie

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg

Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg Dyslexie is een leerstoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Beekdal Lyceum 2012-2013

Dyslexieprotocol. Beekdal Lyceum 2012-2013 Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum 2012-2013 versie november 2012 Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum 2012-2013 Het Beekdal Lyceum zet in op het zo optimaal mogelijk maken van de leeromgeving leerlingen. Vandaar

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Michaël college

Dyslexieprotocol Michaël college Dyslexieprotocol Michaël college 2016-2017 Doelstelling Doel van dit protocol is de leerlingen, ouders en docenten te informeren over de vastgelegde procedures en afspraken met betrekking tot dyslexie

Nadere informatie

Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum

Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum Inleiding Volgens de meest gangbare definitie is dyslexie een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen)

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Pallas Athene College

Dyslexieprotocol Pallas Athene College Dyslexieprotocol Pallas Athene College 1. Inleiding Doel en uitgangspunten Het Pallas Athene College wil alle leerlingen met dyslexie die ondersteuning en begeleiding bieden die zij nodig hebben om de

Nadere informatie

3. Gevolgen van dyslexie Veel voorkomende belemmeringen die als gevolg van dyslexie kunnen voorkomen zijn:

3. Gevolgen van dyslexie Veel voorkomende belemmeringen die als gevolg van dyslexie kunnen voorkomen zijn: Dyslexiebeleid Berlage Lyceum 1. Inleiding Het Berlage Lyceum is een school waar volop kansen worden geboden. Wij streven ernaar het maximale uit de leerlingen te halen zodat zij hun talenten ten volle

Nadere informatie

1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003:

1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003: Dyslexiebeleid op de SSGN (versie januari 2015) 1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003: "Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een

Nadere informatie

PROTOCOL. DYSLEXIE en DYSCALCULIE

PROTOCOL. DYSLEXIE en DYSCALCULIE PROTOCOL DYSLEXIE en DYSCALCULIE Vastgesteld 10 februari 2014 Inleiding In dit protocol zet het Montessori College Eindhoven in grote lijnen uiteen: - hoe leerlingen met leerstoornissen als dyslexie en

Nadere informatie

Zorgbeleid RML 2014 1

Zorgbeleid RML 2014 1 Dyslexie Voor dyslectische leerlingen worden de uitgangspunten uit het Protocol Dyslexie Voortgezet Onderwijs (KPC groep 2013) zoveel mogelijk nagestreefd. De reguliere exameneisen op het gebied van spelling,

Nadere informatie

Dyslexie op het Augustinianum

Dyslexie op het Augustinianum Dyslexie op het Augustinianum Wat is dyslexie? Dyslexie is een complex probleem op neurologische basis met als gevolg specifieke taalverwerkingsproblemen die zich vooral uiten in problemen met lezen en/of

Nadere informatie

Inleiding. Dyslexieprotocol

Inleiding. Dyslexieprotocol Inleiding Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat dyslectische leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op het Technisch College Velsen &

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum

Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum Dyslexieprotocol 2015-2016 Beekdal Lyceum Datum: augustus 2015 Auteur: Martin Jager Portefeuille: Caroline Herbermann Inleiding Het Beekdal Lyceum zet in op het zo optimaal mogelijk maken van de leeromgeving

Nadere informatie

Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE IJsselcollege, locatie Alkenlaan

Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE IJsselcollege, locatie Alkenlaan Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE In dit overzicht staat informatie over twee veelvoorkomende leerproblemen: dyslexie en dyscalculie. Daarbij gaan we in op de volgende vragen. 1. Wat is het? 2. Hoe

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014

Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014 Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014 1. Inleiding De meest geaccepteerde definitie van dyslexie is: Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!)

DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!) DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!) Dyslexie wordt gedefinieerd als "een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en/of vlot toepassen van het lezen en/of

Nadere informatie

Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs?

Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs? Augustus 2014 Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren van het accuraat

Nadere informatie

Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten:

Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten: Pakket van maatregelen bij Dyslexie en Dyscalculie Dyslexie Algemeen: Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten: Stimuleren Schriftelijk

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Veurs Lyceum

Dyslexieprotocol Veurs Lyceum Dyslexieprotocol Veurs Lyceum Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat aanleren en/of het vlot toepassen (automatiseren) van het lezen

Nadere informatie

Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013. A. Verhulst Remedial Teacher

Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013. A. Verhulst Remedial Teacher Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013 A. Verhulst Remedial Teacher INHOUDSOPGAVE Wat is dyslexie 3 Begeleiding van leerlingen met dyslexie 3 Faciliteiten voor leerlingen met dyslexie 4 Afspraken

Nadere informatie

Het dyslexiebeleid van het Wolfert Lyceum is vastgesteld door het MT in overleg met de dyslexiecoach.

Het dyslexiebeleid van het Wolfert Lyceum is vastgesteld door het MT in overleg met de dyslexiecoach. Dyslexiebeleid Inleiding Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en/of schriftbeeldvorming (spellen). Dit betekent

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum

Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum Datum: 26-05-2016 Auteur: Martin Jager Portefeuille: Caroline Herbermann Inleiding Het Beekdal Lyceum zet in op het zo optimaal mogelijk maken van de leeromgeving

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. 1 Wie in het BIG-register staat ingeschreven, valt onder het in de wet BIG geregelde tuchtrecht. De Wet op de

Dyslexieprotocol. 1 Wie in het BIG-register staat ingeschreven, valt onder het in de wet BIG geregelde tuchtrecht. De Wet op de Dyslexieprotocol Een dyslectische leerling is een leerling bij wie officieel dyslexie is vastgesteld. Er is voor hem/haar een rapport gemaakt waarin door een erkend deskundige (een psycholoog of orthopedagoog

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. Scholengemeenschap Sint Ursula. Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen. Schooljaar 2015-2016

Dyslexiebeleid. Scholengemeenschap Sint Ursula. Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen. Schooljaar 2015-2016 Dyslexiebeleid Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen Schooljaar 2015-2016 In het kader van passend onderwijs streeft Scholengemeenschap Sint Ursula voor elke

Nadere informatie

Zorg om je toekomst. Wat is. dyslexie?

Zorg om je toekomst. Wat is. dyslexie? Zorg om je toekomst Wat is dyslexie? 2 Inleiding Dyslexie is een complex probleem. Dyslectische leerlingen zijn niet dom of lui, hun falen is geen onwil. Deze leerlingen doen vaak extra hun best, besteden

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College. oktober 2012

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College. oktober 2012 Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College oktober 2012 1 Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Inleiding Sinds een aantal jaren voert het Gerrit Rietveld College een beleid op het gebied van dyslexie.

Nadere informatie

Protocol dyslexie. De Rietlanden

Protocol dyslexie. De Rietlanden Protocol dyslexie De Rietlanden september 2014 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen

Nadere informatie

Protocol voor de vaststelling en begeleiding van leerlingen met dyslexie

Protocol voor de vaststelling en begeleiding van leerlingen met dyslexie Protocol voor de vaststelling en begeleiding van leerlingen met dyslexie Voorwoord Dit protocol biedt richtlijnen voor de ondersteuning van leerlingen met dyslexie. Wij bieden een specifiek zorgbeleid

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Mollerlyceum. (Laatste bijstelling: 11 december 2014)

Dyslexieprotocol. Mollerlyceum. (Laatste bijstelling: 11 december 2014) ! Dyslexieprotocol Mollerlyceum (Laatste bijstelling: 11 december 2014)! Inleiding Albert Einstein, Leonardo da Vinci, Walt Disney en zo kun je nog wel even doorgaan: de dyslect is in goed gezelschap!

Nadere informatie

Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen. Bonhoeffer College, Enschede

Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen. Bonhoeffer College, Enschede Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen Bonhoeffer College, Enschede 1.Algemene faciliteiten: Alle leerlingen met een officiële dyslexieverklaring hebben recht op de onderstaande faciliteiten.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Poort

Dyslexieprotocol Poort Dyslexieprotocol Poort Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave... blz 15 2. Voorwoord... blz 16 3. Wat is dyslexie?.... blz 17 4. Dyslexieverklaring..... blz 17 4.1 aanmelden met dyslexieverklaring.. blz 18 4.2

Nadere informatie

Probleem bij: Komt tot uiting bij: Consequentie: Fonetische uitspraak (= een woord uitspreken zoals het klinkt)

Probleem bij: Komt tot uiting bij: Consequentie: Fonetische uitspraak (= een woord uitspreken zoals het klinkt) DYSLEXIEPROTOCOL Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische)leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op De RSG Tromp Meesters. Dyslexie Het woord

Nadere informatie

2012-2013. Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium

2012-2013. Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium 2012-2013 Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium Drs. M. Compagner (teammanager zorg) Drs. D. van der Meijden (orthopedagoog) Trinitas Gymnasium Schooljaar 2012-2013 Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave... blz

Nadere informatie

Dyslexie boekje. W. de Vries Robbéweg 27 4206 AK Gorinchem 0183-622728. 1. Dyslexie

Dyslexie boekje. W. de Vries Robbéweg 27 4206 AK Gorinchem 0183-622728. 1. Dyslexie Dyslexie boekje W. de Vries Robbéweg 27 4206 AK Gorinchem 0183-622728 1. Dyslexie Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en accuraat en/of vlot toepassen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium

Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium Dyslexieprotocol Trinitas Gymnasium Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave... blz 1 2. Voorwoord... blz 2 3. Wat is dyslexie?.... blz 3 4. Dyslexieverklaring..... blz 3 4.1 aanmelden met dyslexieverklaring.. blz

Nadere informatie

Handboek Dyslexie 2015-2016

Handboek Dyslexie 2015-2016 Handboek Dyslexie 2015-2016 INHOUD INHOUD... 2 1. KORTE OMSCHRIJVING EN TOELICHTING... 3 2. BELEID EN WERKWIJZE VESPUCCI COLLEGE... 3 3. FACILITEITEN DYSLECTISCHE LEERLINGEN... 4 4. EINDEXAMEN... 5 BIJLAGE

Nadere informatie

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Coevorden, mei 2014 Wat is dyslexie? De definitie voor dyslexie is: "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen of spellen

Nadere informatie

Dyslexiebeleid van het Ludger College

Dyslexiebeleid van het Ludger College Dyslexiebeleid van het Ludger College Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Wat is dyslexie? 1.2 Kenmerken van dyslexie 2 2 De procedure 4 2.1 Ouderavond 2.2 Een vermoeden van dyslexie 2.3 De screening 2.4 De

Nadere informatie

toelichting voor leerlingen en ouders / verzorgers dyslexie dyscalculie andere beperkingen

toelichting voor leerlingen en ouders / verzorgers dyslexie dyscalculie andere beperkingen toelichting voor leerlingen en ouders / verzorgers dyslexie dyscalculie andere beperkingen September 2012 Inleiding In deze toelichting, die wordt uitgereikt tegelijk met de groene kaart, wordt uitgelegd

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Rijnlands Lyceum Sassenheim. 1. Visie 2. Signalering 3. Begeleiding 4. Organisatie 5. Evaluatie 6. Sterkte-Zwakte analyse 7.

Dyslexiebeleid Rijnlands Lyceum Sassenheim. 1. Visie 2. Signalering 3. Begeleiding 4. Organisatie 5. Evaluatie 6. Sterkte-Zwakte analyse 7. Dyslexiebeleid Rijnlands Lyceum Sassenheim 1. Visie 2. Signalering 3. Begeleiding 4. Organisatie 5. Evaluatie 6. Sterkte-Zwakte analyse 7. Doelen 1. Visie op begeleiding van leerlingen met dyslexie Het

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Cambium College

Dyslexieprotocol Cambium College Dyslexieprotocol Cambium College Inhoud: Wat is dyslexie? Diagnosetraject op het Cambium. De dyslexieverklaring. Overzicht dispenserende en compenserende maatregelen: o Dispenserende maatregelen. (Vrijstellingen)

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Zernike College

Dyslexieprotocol. Zernike College Dyslexieprotocol Zernike College Dyslexieprotocol Zernike College Deze brochure beschrijft in het kort hoe er binnen het Zernike College wordt omgegaan met leerlingen die dyslexie lijken of blijken te

Nadere informatie

Bijlage 1 - Gebruik van regelkaarten in klas 1, 2 en 3

Bijlage 1 - Gebruik van regelkaarten in klas 1, 2 en 3 Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op De Capellenborg. De locatie Capellenborg

Nadere informatie

1. Wat is dyslexie? Hoe wordt dyslexie vastgesteld? Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling Wat kan de school doen?

1. Wat is dyslexie? Hoe wordt dyslexie vastgesteld? Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling Wat kan de school doen? Inhoud 1. Wat is dyslexie? 2 2. Hoe wordt dyslexie vastgesteld? 3 3. Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling 3 4. Wat kan de school doen? 4 5. Wat doen de docenten? 5 6. Wat doet de leerling? 6

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Inhoudsopgave 1.1 Uitgangspunten pag. 2 2.1 Definitie dyslexie pag. 3 2.2 Kenmerken van dyslexie pag. 3 2.2.1 Problemen bij lezen pag. 3 2.2.2 Problemen bij spellen pag.

Nadere informatie

ALGEMEEN. Dyslexieprotocol

ALGEMEEN. Dyslexieprotocol ALGEMEEN Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op de Thorbecke Scholengemeenschap,

Nadere informatie

Beleidsnotitie Dyslexie. Driestar College

Beleidsnotitie Dyslexie. Driestar College Beleidsnotitie Dyslexie Driestar College Gouda, oktober 2014 Inhoudsopgave 1 Visie... 3 2 Algemene afspraken... 5 3 Nederlands... 6 4 Engels... 6 5 Frans... 7 6 Duits... 7 7 Slot... Fout! Bladwijzer niet

Nadere informatie

De verschillende routes worden hieronder nader omschreven en in een schema uiteengezet.

De verschillende routes worden hieronder nader omschreven en in een schema uiteengezet. ALGEMEEN Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op de Thorbecke Scholengemeenschap,

Nadere informatie

Begeleiding van dyslexie

Begeleiding van dyslexie Begeleiding van dyslexie Inhoud Wat is dyslexie?... 3 Wat biedt het HVC?... 4 Onderzoek naar dyslexie in de brugklas... 4 Dyslexiepas... 4 De dyslexiecoach... 5 Dyslexie ondersteuningssoftware... 5 Meer

Nadere informatie

Begeleidingswijzer Dyslexie

Begeleidingswijzer Dyslexie Begeleidingswijzer Dyslexie Dyslexie Ongeveer 5% van de studenten in het mbo heeft dyslexie. Dit is één op de twintig studenten. Iedereen die bij Rijn IJssel werkt, kan dus te maken krijgen met studenten

Nadere informatie

Handboek DYSLEXIE

Handboek DYSLEXIE Handboek DYSLEXIE 2016-2017 Handboek Leerlingbegeleiding onderdeel Dyslexie 2016-2017 LC INHOUD INHOUD... 2 1. KORTE OMSCHRIJVING EN TOELICHTING... 3 2. BELEID EN WERKWIJZE VESPUCCI COLLEGE... 4 3. FACILITEITEN

Nadere informatie

Definitie van dyslexie. Bron: Stichting Dyslexie Nederland, Diagnose van Dyslexie, 2004

Definitie van dyslexie. Bron: Stichting Dyslexie Nederland, Diagnose van Dyslexie, 2004 DYSLEXIEPROTOCOL Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op De Capellenborg. De locatie Capellenborg

Nadere informatie

Ouders van brugklasleerlingen met dyslexie worden in het begin van het schooljaar uitgenodigd voor een informatieavond Dyslexie op het UC H/V.

Ouders van brugklasleerlingen met dyslexie worden in het begin van het schooljaar uitgenodigd voor een informatieavond Dyslexie op het UC H/V. 1. Dyslexie 1.1 Wat is dyslexie? Dyslexie is een leerstoornis waarbij de leerling ernstige en hardnekkige problemen bij het automatiseren van het lezen en / of spelling heeft. Dyslexie kan in meer of mindere

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL Bonaventuracollege Mariënpoelstraat

DYSLEXIEPROTOCOL Bonaventuracollege Mariënpoelstraat DYSLEXIEPROTOCOL Bonaventuracollege Mariënpoelstraat Onderstaande afspraken zijn van toepassing gedurende de onderbouwperiode, de leerjaren 1, 2 en 3 van havo en vwo. Leerlingen die een officiële dyslexieverklaring

Nadere informatie

Protocol voor de vaststelling en begeleiding van leerlingen met dyslexie

Protocol voor de vaststelling en begeleiding van leerlingen met dyslexie Protocol voor de vaststelling en begeleiding van leerlingen met dyslexie Voorwoord Dyslexie is door de overheid erkend als leerstoornis. In dit protocol beschrijven we hoe we op het VHBO omgaan met leerlingen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Montessori Vaklyceum Groningen

Dyslexieprotocol. Montessori Vaklyceum Groningen Dyslexieprotocol Montessori Vaklyceum Groningen Dyslexieprotocol Deze brochure beschrijft in het kort hoe er binnen het Montessori Vaklyceum Groningen (MVLG) wordt omgegaan met leerlingen die dyslexie

Nadere informatie

Het pedagogische en sociale klimaat van het HML is echter wel gunstig voor leerlingen met een leerstoornis zoals dyslexie. De docenten hebben alle

Het pedagogische en sociale klimaat van het HML is echter wel gunstig voor leerlingen met een leerstoornis zoals dyslexie. De docenten hebben alle dyslexie Intro In deze brochure leest u hoe het HML omgaat met leerlingen die dyslexie hebben of dyscalculie, stoornissen die het leerproces direct beïnvloeden. Informatie over dyscalculie vindt u aan

Nadere informatie

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Coevorden, mei 2014 Wat is dyslexie? De Nederlands definitie voor dyslexie is: "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen

Nadere informatie

Dyslexiebeleid 2014-2015

Dyslexiebeleid 2014-2015 Dyslexiebeleid 2014-2015 Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie Signaleringstoetsen klas 1 De werkwijze is als volgt De dyslexieverklaring

DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie Signaleringstoetsen klas 1 De werkwijze is als volgt De dyslexieverklaring DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Dit document is voor leerlingen, ouders, leerkrachten en belanghebbenden in het kader van het dyslexieprotocol op het Comenius College Nieuwerkerk. Het beschrijft

Nadere informatie

samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop

samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop DYSLEXIEBELEID op het STRABRECHT COLLEGE samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop 2012 De visie van het Strabrecht College Goede dyslexiebegeleiding is vooral een attitudekwestie Het Strabrecht

Nadere informatie

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek. 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek. 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek In dit protocol dyslexie schetsen we voor ouders, docenten en leerlingen een duidelijk beeld wat van Groevenbeek verwacht mag worden wanneer een leerling met

Nadere informatie

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen?

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Een veel voorkomende vraag van ouders bij het zoeken naar een geschikte vorm van voortgezet onderwijs, betreft de begeleiding van

Nadere informatie

Dyslexie BELEID EN AANPAK

Dyslexie BELEID EN AANPAK Dyslexie BELEID EN AANPAK Versie voor leerlingen ZUIDER EMMAKADE 43 2012 KN HAARLEM Juli 2014 (laatste aanpassing december 2016) 1 Inhoud Inleiding en aanleiding... 1 1 Wat en hoe?... 2 1.1 Leerlingen

Nadere informatie

INFOR. Dyslexieprotocol INFORMATIE OVER ONS DYSLEXIEBELEID VOOR DOCENTEN, OUDERS EN LEERLINGEN

INFOR. Dyslexieprotocol INFORMATIE OVER ONS DYSLEXIEBELEID VOOR DOCENTEN, OUDERS EN LEERLINGEN INFOR Dyslexieprotocol INFORMATIE OVER ONS DYSLEXIEBELEID VOOR DOCENTEN, OUDERS EN LEERLINGEN 1 Inhoudsopgave Inleiding.. 2 Uitgangspunten.....3 Compenserende en dispenserende maatregelen 4 Dyslexiepas

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. De Savornin Lohman

Dyslexiebeleid. De Savornin Lohman Dyslexiebeleid De Savornin Lohman 1. Inleiding 2. Visie en missie 3. Definitie dyslexie 4. Signalering 5. Diagnostiek 6. Begeleiding en ondersteuning 7. Samenwerking met ouders 8. Extra hulp en faciliteiten

Nadere informatie

DYSLEXIE Deels vernieuwde aanpak

DYSLEXIE Deels vernieuwde aanpak DYSLEXIE 2015-2016 Deels vernieuwde aanpak 1 OUDERAVOND DYSLEXIE OP HET SONDERVICK COLLEGE Dyslexie: even ter verduidelijking Voorafgaand van het schooljaar Tijdens het schooljaar Didactische ondersteuning

Nadere informatie

2 Wettelijke kaders m.b.t. het verlenen van ontheffing voor één der twee moderne vreemde talen Frans of Duits in het tweede leerjaar

2 Wettelijke kaders m.b.t. het verlenen van ontheffing voor één der twee moderne vreemde talen Frans of Duits in het tweede leerjaar Protocol vrijstelling van onderwijs Frans of Duits in het tweede leerjaar 1 Inleiding Dit protocol geldt voor de Nijmeegse Scholengemeenschap Groenewoud, met ingang van het schooljaar 2014-2015 en maakt

Nadere informatie

UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT.

UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT. UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT. Het protocol bevat afspraken m.b.t. leerlingen met dyslexie en is onderdeel van het zorgplan. Doelgroep Dispenserende en compenserende maatregelen

Nadere informatie

Kader dyslexie Clusius College

Kader dyslexie Clusius College Kader dyslexie Clusius College Vastgesteld door de Directieraad Datum: 16-06-2014 Inleiding Het Clusius College heeft te maken met een grote groep leerlingen die op het gebied van taal problemen heeft,

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Cals College IJsselstein

Dyslexieprotocol. Cals College IJsselstein Dyslexieprotocol Cals College IJsselstein Juli 2015 Inhoud Dyslexieprotocol Inhoudsopgave 1 1. Inleiding 2 2. Wat is dyslexie? 2 3. Dyslexieverklaring 2 4. Compensatiekaart dyslexiekaart 3 5. Informatie

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016

Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016 Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016 Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en

Nadere informatie

Dyslexieprotocol

Dyslexieprotocol Dyslexieprotocol 2013-2014 INHOUDSOPGAVE Bladzijde Inleiding / protocol dyslexie in schema 1 Dyslexie, wat is dat? 2 Dyslexie & het 3 Van signalering tot diagnose 5 Hulp bij dyslexie 7 Dyslexiepas 10 Dispensatie

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard

Dyslexieprotocol. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard Dyslexieprotocol Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard Actief College Koninginneweg 126 3262 JD Oud-Beijerland T: 0186-612130 E: administratie@actiefcollege.nl W: www.actiefcollege.nl

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Saenstroom opdc

Dyslexieprotocol Saenstroom opdc Dyslexieprotocol Saenstroom opdc Inleiding Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie, (lezen) en/ of schriftbeeldvorming (spellen).

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL. januari 2015

DYSLEXIEPROTOCOL. januari 2015 DYSLEXIEPROTOCOL 2015 2017 januari 2015 1. Wat is dyslexie? Dyslexie is een complex probleem dat invloed heeft op het gehele functioneren van een leerling. Het komt voor in alle vormen van onderwijs en

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar 2015-2016 Inleiding Het Gerrit Rietveld College voert beleid op het gebied van dyslexie. Dit houdt in dat er naar gestreefd wordt om dyslexie zo vroeg

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012 Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012 Afspraken en aanbevelingen ten behoeve van dyslectische leerlingen Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. Greijdanus Enschede

Dyslexiebeleid. Greijdanus Enschede Dyslexiebeleid Greijdanus Enschede 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding dyslexie Pag. 3 1.1. Wat is dyslexie? 1.2. Hoe uit dyslexie zich? 2. Dyslexiescreening en onderzoek Pag. 5 2.1. Screening in klas 1 2.2.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol

Dyslexieprotocol Dyslexieprotocol 2016-2107 1 Inhoudsopgave blz. 1. Inleiding 3. 2. Wat is dyslexie? 4. 2.1 Verklarende dyslexieverklaring 4. 2.2 Onderkennende dyslexieverklaring 4. 3. Procedure 5. 4. Signaleren 5. 4.1

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Roelof van Echten College m/h/v

Dyslexiebeleid Roelof van Echten College m/h/v Inhoudsopgave Inleiding 1. Dyslexie 1.1 Definitie 1.2 Kenmerken dyslectische leerlingen 2. Dyslexiebeleid 2.1 Signalering en begeleiding 2.2 Faciliteiten 2.3 Ontheffing tweede moderne vreemde taal atheneum

Nadere informatie

HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM

HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM FEBRUARI 2013 [1] INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding...... pag. 2 2. Algemeen...... pag. 2 2.1 Definitie van dyslexie.... pag. 2 2.2 Definitie van dyscalculie.... pag.

Nadere informatie

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een individueel handelingsplan op.

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een individueel handelingsplan op. Dyslexie-protocol Udens College sector havo/vwo 1.1 Wat is dyslexie? Dyslexie is een leerstoornis waarbij de leerling ernstige en hardnekkige problemen bij het automatiseren van het lezen en / of spelling

Nadere informatie

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een handelingsplan op.

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een handelingsplan op. 1. Dyslexie 1.1 Wat is dyslexie? Dyslexie is een leerstoornis waarbij de leerling ernstige en hardnekkige problemen bij het automatiseren van het lezen en / of spelling heeft. Dyslexie kan in meer of mindere

Nadere informatie

Definitie van dyslexie. Bron: Stichting Dyslexie Nederland, Diagnose van Dyslexie, 2004

Definitie van dyslexie. Bron: Stichting Dyslexie Nederland, Diagnose van Dyslexie, 2004 DYSLEXIEPROTOCOL Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op De Capellenborg. De locatie Capellenborg

Nadere informatie

S L O E T S W E G H M H E N G E L O

S L O E T S W E G H M H E N G E L O DYSLEXIEBELEID S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O Inhoud INLEIDING... 3 FACILITEITEN... 4 1.Extra tijd... 4 2. Aangepaste normering spelling bij Nederlands en de Moderne Vreemde talen 4

Nadere informatie

Kader dyslexie Clusius College vmbo en mbo

Kader dyslexie Clusius College vmbo en mbo Kader dyslexie Clusius College vmbo en mbo Vastgesteld door de Directieraad Datum: 16 januari 2017 Inleiding In dit kader dyslexie is beschreven op basis van welke uitgangspunten er binnen het Clusius

Nadere informatie

Dyslexie. Dyslexieprotocol Sweelinck College 2015-2016

Dyslexie. Dyslexieprotocol Sweelinck College 2015-2016 Dyslexie Dyslexieprotocol Sweelinck College 2015-2016 Wat is dyslexie? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen

Inhoudsopgave. Bijlagen Dyslexieprotocol 1 Inhoudsopgave blz. 1. Inleiding 3. 2. Wat is dyslexie? 4. 2.1 Dyslexieverklaring 4. 2.2 Onderkennende Dyslexieverklaring 4. 3. Procedure 5. 4. Signaleren 5. 4.1 Brugklas 6. 4.2 Hogere

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar 2016-2017 Inleiding Het Gerrit Rietveld College voert beleid op het gebied van dyslexie. Dit houdt in dat er naar gestreefd wordt om dyslexie zo vroeg

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE OP HET KAJ MUNK COLLEGE. Wat is dyslexie?

PROTOCOL DYSLEXIE OP HET KAJ MUNK COLLEGE. Wat is dyslexie? PROTOCOL DYSLEXIE OP HET KAJ MUNK COLLEGE Wat is dyslexie? Een definitie: Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Missie Doelgroep Leerlingen met een dyslexieverklaring Signalering Het wonderlijke weer. : Hoe gevaarlijk is een tekenbeet?

Dyslexieprotocol Missie Doelgroep Leerlingen met een dyslexieverklaring Signalering Het wonderlijke weer. : Hoe gevaarlijk is een tekenbeet? Dyslexieprotocol Missie Het streven om elke leerling in staat te stellen een bij hem passende opleiding te volgen Het leveren van maatwerk d.m.v. goede communicatie tussen ouders, leerling en dyslexiecoach,

Nadere informatie

DYSLEXIEBELEID OP BEUKENRODE ONDERWIJS

DYSLEXIEBELEID OP BEUKENRODE ONDERWIJS DYSLEXIEBELEID OP BEUKENRODE ONDERWIJS Inhoudsopgave 1 Visie en doelstelling p. 3 2 Doelgroep p. 4 3 Procedure screening dyslexie p. 4 4 Praktische ondersteuning p. 5 5 Arrangementen p. 7 Bijlage 1: Dyslexiekaart

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef)

Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) We spreken van dyslexie als er sprake is van een ontwikkelingsstoornis als gevolg waarvan bij een kind sprake is van een niet, onvolledig of zeer

Nadere informatie

Dyslexieprotocol JenaXL

Dyslexieprotocol JenaXL 1. Dyslexie 1.1 Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en / of vlot toepassen van het lezen en / of spellen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Cambium College

Dyslexieprotocol Cambium College Dyslexieprotocol Cambium College Inhoud: 1. Wat is dyslexie? 2. Diagnosetraject op het Cambium. 3. De dyslexieverklaring. 4. Overzicht dispenserende en compenserende maatregelen: Dispenserende maatregelen.

Nadere informatie

Figuur 1: definitie van dyslexie. Bron: Stichting Dyslexie Nederland, Diagnose van Dyslexie, 2004

Figuur 1: definitie van dyslexie. Bron: Stichting Dyslexie Nederland, Diagnose van Dyslexie, 2004 1. Inleiding Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat dyslectische leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op het Vellesancollege. Er wordt ingegaan op: De

Nadere informatie

DYSLEXIE IS DAT NIET ZOIETS ALS GEEN LETTERS IN JE SOEP LUSTEN

DYSLEXIE IS DAT NIET ZOIETS ALS GEEN LETTERS IN JE SOEP LUSTEN Informatieboekje dyslexie DYSLEXIE IS DAT NIET ZOIETS ALS GEEN LETTERS IN JE SOEP LUSTEN Schooljaar 2016-2017 Inhoudsopgave Voorwoord 2 Wat is dyslexie? 3 Definitie 3 De oorzaak van dyslexie 3 Kern van

Nadere informatie

1. Wat is dyslexie? 2. 2. Hoe kun je dyslexie vaststellen? 3. 3. Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling 4. 4. Wat doet de school?

1. Wat is dyslexie? 2. 2. Hoe kun je dyslexie vaststellen? 3. 3. Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling 4. 4. Wat doet de school? Inhoud 1. Wat is dyslexie? 2 2. Hoe kun je dyslexie vaststellen? 3 3. Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling 4 4. Wat doet de school? 4 5. Wat doen de docenten? 6 6. Wat doet de leerling? 8 7.

Nadere informatie