Jaarverslag. Stichting Personeelspensioenfonds Cordares. Stichting Personeelspensioenfonds

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag. Stichting Personeelspensioenfonds Cordares. Stichting Personeelspensioenfonds"

Transcriptie

1 S T I C H T I N G P E R S O N E E L S P E N S I O E N F O N D S C O R D A R E S J A A R V E R S L A G S T I C H T I N G P E R S O N E E L S P E N S I O E N F O N D S C O R D A R E S J A A R V E R S L A G Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Jaarverslag 2010 Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Basisweg AP Amsterdam Postbus EE Amsterdam Telefoon Telefax

2 Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Jaarverslag 2010

3

4 Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Jaarverslag 2010

5

6 Inhoudsopgave Jaarverslag Bestuur en organisatie 06 Inleiding 10 Kerncijfers 11 Ontwikkelingen en beleid gedurende het verslagjaar 15 Rapportages van de compliance officer en de visitatiecommissie en het oordeel van het verantwoordingsorgaan 29 Beheersing van de risico s 34 Beleggingsbeleid en -resultaten 41 Financiële positie van het fonds 46 Verkort actuarieel verslag 53 Vooruitblik naar Jaarrekening Balans per 31 december Staat van baten en lasten Kasstroomoverzicht Toelichting algemeen 63 Toelichting op de balans per 31 december Toelichting op de staat van baten en lasten over Beheersing van de risico s 77 Ondertekening van de jaarrekening 81 Overige gegevens 83 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 84 Actuariële verklaring 86 Statutaire bestemming van het saldo van baten en lasten 87 Colofon 88

7 0.1 Bestuur en organisatie Bestuur Het bestuur van Stichting Personeelspensioenfonds Cordares (PPF) bestaat uit acht leden: vier bestuursleden van werkgeverszijde en vier bestuursleden van werknemerszijde. De pensioengerechtigden zijn in het bestuur rechtstreeks vertegenwoordigd door twee speciale zetels aan werknemerszijde. Zij ontvangen voor hun werkzaamheden vacatiegeld. De overige bestuursleden worden niet voor hun werk betaald. De bestuurssamenstelling was ultimo 2010 als volgt: Werkgeversbestuursleden Dr. A.W.I.M. (Adri) van der Wurff, voorzitter Drs. M. (Marco) Brouwer, MPLA Mw. R. (Rita) van Ewijk vacature 1 Werknemersbestuursleden Dr. A.G. (Alwin) Oerlemans, CFA, FRM, fungerend voorzitter J.D. (Jan Dolf) Abraham H. (Harrie) Eerdhuijzen C.P. (Cor) van Zanden Bestuursvergaderingen in 2010 Gedurende het verslagjaar kwam het bestuur zesmaal in een bestuursvergadering bijeen. Daarnaast hield het bestuur een studiedag en kwam het eenmaal bijeen in een gezamenlijke vergadering met het verantwoordingsorgaan. Het bestuur van PPF: v.l.n.r. J.D. Abraham, C.P. van Zanden, A.G. Oerlemans, A.W.I.M. van der Wurff, R. van Ewijk, M. Brouwer en H. Eerdhuijzen. 1. De heer prof. dr. O.C.H.M. Sleijpen trad per 1 december 2010 af als bestuurslid vanwege zijn uitdiensttreding bij APG. Op 16 juni 2011 heeft het bestuur, op voordracht van Cordares Holding NV en na toetsing op basis van een door het bestuur vastgesteld profiel, besloten om mw. drs. K. Bisschop aan te melden bij de toezichthouder als zijn voorgenomen opvolger. Haar benoeming zal onherroepelijk worden nadat de toetsingsprocedure door de toezichthouder is afgerond. 6 j a a r v e r s l a g s t i c h t i n g p e r s o n e e l s p e n s i o e n f o n d s c o r d a r e s

8 0.1 Tijdens de bestuursvergaderingen komen onder meer de volgende onderwerpen regelmatig terug: de prestaties van de vermogensbeheerder en de pensioenadministratie; individuele verzoeken van deelnemers en pensioengerechtigden; de correspondentie met de toezichthouders en andere belanghebbenden. Naast deze reguliere onderwerpen vroegen onder meer de volgende onderwerpen de aandacht van het bestuur in 2010: het risicobeleid en compliance; de verzwaring van de sterftegrondslagen en andere actuariële aangelegenheden; de ALM-studie; de actualisering van de statuten en de reglementen; het premiebeleid; het communicatiebeleid; de gevolgen van de transitie van het vermogensbeheer van Cordares Vermogensbeheer naar APG Investment Services en diverse andere beleggingsaangelegenheden; het deskundigheidsbeleid; het uitbestedingsbeleid; de rapportage van de visitatiecommissie en de adviezen van het verantwoordingsorgaan; individuele gevalszaken waarin besluitvorming door het bestuur noodzakelijk was. 7 Deskundigheid van het bestuur In het verslagjaar hebben de bestuursleden in overeenstemming met hun deskundigheidsplan hun deskundigheid uitgebreid. De bestuursleden hebben actief cursussen, congressen en symposia bijgewoond. Hierdoor hebben zij hun kennis vergroot ten aanzien van onderwerpen als vermogensbeheer, risicobeleid, communicatie en de toekomst van het pensioenstelsel. De bestuursleden rapporteren ieder halfjaar over alle genoten opleidingsactiviteiten. De leden van het bestuur evalueren jaarlijks onderling hun eigen functioneren. Voorts hebben enige bestuursleden in het verslagjaar hun deskundigheid objectief getest aan de hand van de Kennisreflector van Stichting Pensioenopleidingen (SPO). De resultaten hiervan waren bevredigend.

9 0.1 Verantwoordingsorgaan Het verantwoordingsorgaan bestaat uit zes personen die de werkgevers, de werknemers en de pensioengerechtigden vertegenwoordigen. Het verantwoordingsorgaan bestaat uit de volgende leden: Namens werkgevers Drs. Th.J.W.M. Bosman Drs. P.J. Mancham RE RA Namens deelnemers Drs. A. van Nes EMIA RO Ing. J. Tamis Namens pensioengerechtigden A.P.M. van der Eng A.C.Th. Daran Scharten De rapportage van het verantwoordingsorgaan ten aanzien van het verslagjaar en de reactie daarop van het bestuur maken deel uit van dit jaarverslag. PPF heeft geen deelnemersraad. Visitatiecommissie PPF heeft drie externe deskundigen de opdracht gegeven om jaarlijks een visitatie uit te voeren ten aanzien van het functioneren van het bestuur en daarover te rapporteren. Een samenvatting van de rapportage ten aanzien van het verslagjaar en de reactie daarop van het bestuur maken deel uit van dit jaarverslag. De visitatiecommissie bestaat uit de volgende leden: Mw. N. Altenburg Mw. Mr. H. de Lange Drs. F. Verschuren AAG Beleggingsadviescommissie PPF heeft een adviescommissie die het bestuur gevraagd en ongevraagd adviseert over beleggingsaangelegenheden. De samenstelling van de beleggingsadviescommissie was ultimo 2010 als volgt: Prof. Dr. R.G.C. van den Brink Dr. F.J. Ballendux Drs. ir. W. Borgdorff MRE 2 Drs R. Buck 2. De heer Borgdorff is primo 2011 uit de beleggingsadviescommissie. Zijn plaats is ingenomen door de heer drs. L.K. Dijkstra. 8 j a a r v e r s l a g s t i c h t i n g p e r s o n e e l s p e n s i o e n f o n d s c o r d a r e s

10 0.1 Uitbesteding Het bestuur heeft op basis van een uitbestedingsovereenkomst werkzaamheden uitbesteed aan de volgende organisaties: Pensioenadministratie en beleidsadvisering Cordares Pensioenen BV Vermogensbeheer APG Investment Services NV Accountant Ernst & Young Accountants LLP Certificerend actuaris Hewitt Associates BV 9

11 0. 2 Inleiding Stichting Personeelspensioenfonds Cordares (PPF) is het ondernemingspensioenfonds voor Cordares Holding NV en de daaraan gelieerde ondernemingen.* Het bestuur van PPF legt met dit jaarverslag verantwoording af over Reservetekort en herstel In 2009 herstelde PPF van de financiële crisis die in 2008 in alle hevigheid losbarstte. Dat herstel verliep voorspoedig. De dekkingsgraad steeg gedurende 2009 van 104,9 procent naar 112,8 procent. In 2010 liep het herstel echter vertraging op door nieuwe druk op de dekkingsgraad. Ditmaal zorgden een historisch lage rentestand en nieuwe cijfers over de levensverwachting in Nederland voor een flinke toename van de pensioenverplichtingen. Toen de rente op zijn laagst stond, had PPF zelfs even weer een dekkingstekort. Dankzij goede beleggingsresultaten en een gunstige ontwikkeling van de rentestand, sloot PPF het jaar uiteindelijk positief af. De dekkingsgraad bedroeg uiteindelijk 112,3 procent aan het einde van Het fonds had daarmee nog wel een reservetekort, maar bleef nog steeds licht voorlopen op het herstelplan. Toeslagverlening De omstandigheden leidden ertoe dat PPF geen volledige toeslag kon verlenen. In 2010 werd een toeslag van 1,5 procent verleend, terwijl de lonen conform de CAO Cordares met 2 procent stegen. Zodra de financiële middelen het toelaten, zal het fonds proberen deze achterstand in te halen. Beheersing van risico s Het bestuur besteedde in 2010 veel aandacht aan zijn risicobeleid. De risico s die het fonds loopt, komen zo steeds scherper in beeld. Zo liet het bestuur in het najaar van 2010 een ALMstudie uitvoeren. De bevindingen uit de ALM-studie helpen het bestuur bij het maken van de juiste afwegingen voor zijn beleid. Ook bespreekt het bestuur ieder kwartaal een integrale risicorapportage. Beleidsonderwerpen in 2010 De belangrijkste besluiten van het bestuur en de overwegingen die daaraan ten grondslag lagen, worden in dit jaarverslag uiteengezet. Ook worden de voornaamste pensioenontwikkelingen in het verslagjaar toegelicht en wordt de financiële positie van het fonds belicht. * De aan Cordares gelieerde ondernemingen zijn: Stichting Technisch Bureau Bouwnijverheid Bouwinvest Real Estate Investment Management BV Stichting Arbouw Stichting Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) 10 j a a r v e r s l a g s t i c h t i n g p e r s o n e e l s p e n s i o e n f o n d s c o r d a r e s

12 0. 3 Kerncijfers In tabel 1 staan de belangrijkste kerncijfers over het verslagjaar. Tabel 1 Overzicht activiteiten en resultaten van de afgelopen vijf jaar (per ultimo boekjaar, bedragen in miljoenen euro s) Pensioenuitkeringen 17,9 17,1 16,6 16,6 15,8 Premie-inkomsten 12,3 10,0 6,6 6,5 7,3 Premiepercentage 1 22,9 21,2 15,0 14,4 14,4 Technische voorzieningen 2 571,0 511,1 495,5 397,1 410,7 Beleggingsresultaat (in procenten) 3 12,3 16,2./. 18,8 3,4 8,1 Beschikbaar vermogen 641,4 576,8 519,6 609,7 601,8 Dekkingsgraad (in procenten) 4 112,3 112,8 104,9 152,1 146,7 Pensioenuitkeringen De pensioenuitkeringen zijn in het verslagjaar gestegen naar 17,9 miljoen euro. Hiervan had 1,4 miljoen euro betrekking op de prepensioenuitkeringen. Kosten van uitbestede werkzaamheden De kosten van de uitbestede werkzaamheden bedroegen in het verslagjaar in totaal 3,5 miljoen euro (2009: 2,9). 11 Administratiekosten De kosten van de uitbestede werkzaamheden hadden voor een bedrag van 1,1 miljoen euro (2009: 1) betrekking op het administratiekosten. Deze kosten bestaan uit kosten van de pensioenadministratie, communicatie, risicobeheersing, de financiële administratie, juridische en actuariële advisering, bestuurskosten en kosten die in rekening worden gebracht door derden zoals de accountant, de certificerende actuaris en de visitatiecommissie. De administratiekosten van het pensioenbeheer bedroegen per normverzekerde 4 in het verslagjaar 298 euro (2009: 305). 1. Uitgedrukt in een percentage van de pensioengrondslag. 2. De dekkingsgraad en de technische voorzieningen zijn berekend op basis van de rentetermijnstructuur. 3. Het beleggingsresultaat is exclusief het resultaat op derivaten. 4. Dit is het aantal deelnemers (inclusief invalide deelnemers) vermeerderd met 20 procent van het aantal slapers en 120 procent van het aantal pensioengerechtigden. Het aantal normverzekerden bedroeg in het verslagjaar (2009; 3.423).

13 0. 3 Vermogensbeheer De kosten van de uitbestede werkzaamheden hadden voor een bedrag van 2,4 miljoen euro (2009: 1,8) betrekking op het vermogensbeheer. Ten opzichte van het gemiddeld belegd vermogen in 2010 bedroegen de kosten circa 38 basispunten. De kosten van vermogensbeheer bestaan hoofdzakelijk uit beheervergoedingen. De stijging van de kosten is een gevolg van de toegenomen omvang van de totale portefeuille (0,2 miljoen euro) en hogere kosten voor het beheer van alternatieve beleggingen (0,3 miljoen euro) en aandelen opkomende markten (0,1 miljoen euro). Figuur 1 Vergelijking administratiekosten en kosten vermogensbeheer in 2010 en kosten pensioenadministratie kosten vermogensbeheer Aantal en samenstelling verzekerden In tabel 2 wordt een overzicht gegeven van het aantal verzekerden bij het fonds. De verzekerden zijn onderverdeeld in deelnemers, gewezen deelnemers, invalide deelnemers en pensioengerechtigden. Tabel 2 Overzicht aantallen verzekerden Deelnemers Gewezen deelnemers Invalide deelnemers Pensioengerechtigden Totaal De pensioengerechtigden zijn als volgt onderverdeeld: Ouderdomspensioen Nabestaandenpensioen Prepensioen Wezenpensioen j a a r v e r s l a g s t i c h t i n g p e r s o n e e l s p e n s i o e n f o n d s c o r d a r e s

14 0. 3 Vermogen van het fonds Het vermogen dat beschikbaar is ter dekking van de technische voorzieningen, is in het verslagjaar gestegen met 64,6 miljoen euro tot 641,4 miljoen euro. Het beschikbaar vermogen is het totaal aan activa waarop de schulden en de reserve aanvullingsregeling in mindering wordt gebracht. Het totale beleggingsrendement van het fonds kwam in het verslagjaar uit op 12,3 procent, exclusief het resultaat op derivaten. Dekkingsgraad Om tot de dekkingsgraad te komen, wordt het beschikbaar vermogen gedeeld door de technische voorziening. De dekkingsgraad is in 2010 gedaald van 112,8 naar 112,3. De daling van de rente beïnvloedde de dekkingsgraad negatief evenals additionele reserveringen in verband met langleven. Figuur 2 Ontwikkeling van de rentetermijnstructuur rente 4,5% 4,0% 13 3,5% 3,0% 2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0,0% looptijd in jaren Per saldo daalde de dekkingsgraad hierdoor. In augustus 2010 raakte het fonds kortstondig in een situatie van dekkingstekort. Dat wil zeggen dat de dekkingsgraad onder 104,3 procent geraakte. Daarna verbeterde de financiële positie van PPF zich weer. In september 2010 was het dekkingstekort weer opgeheven. Ultimo 2010 bevond het fonds zich nog wel in een situatie van reservetekort (een dekkingsgraad onder 120,8 procent). Het langetermijnherstelplan van PPF blijft daarom onverkort van kracht.

15 0. 3 Toeslagverlening PPF kent een regeling van voorwaardelijke toeslagverlening. Jaarlijks wordt, indien mogelijk, toeslag verleend op basis van de collectieve loonsverhoging zoals die is afgesproken in de CAO Cordares. Het bestuur beslist echter elk jaar of en in hoeverre de pensioenrechten en -aanspraken worden verhoogd. Jaarlijks wordt ten behoeve van toeslagverlening een technische voorziening gevormd van ten hoogste drie procent. Aan het begin van 2010 bedroeg deze voorziening 2,0 procent; aan het eind van het jaar was deze 0,7 procent. Door de situatie van reservetekort kon er geen hogere voorziening worden gevormd. In het verslagjaar is een toeslag verleend van 1,5 procent. De collectieve loonsverhoging conform de CAO Cordares was 1,5 procent per 1 april 2010 en nog eens 0,5 procent per 1 december Gelet op de financiële toestand van PPF achtte het bestuur het niet verantwoord om per 1 december 2010 opnieuw toeslag te verlenen. Hierdoor ontstond een toeslagachterstand van 0,5 procent. Het beleid van het fonds voorziet in inhaaltoeslagverlening waardoor de toeslagachterstand in betere tijden kan worden ingehaald. 14 j a a r v e r s l a g s t i c h t i n g p e r s o n e e l s p e n s i o e n f o n d s c o r d a r e s

16 0. 4 Ontwikkelingen en beleid gedurende het verslagjaar Het jaar 2010 bleek wederom een onrustig jaar voor pensioenen en pensioenfondsen. Ditmaal waren het echter niet de beleggingen die zorgden voor dalende dekkingsgraden. Dat bleken in 2010 vooral de rente en de gestegen levensverwachting te zijn. Beide legden een zware druk op de financiële posities van de Nederlandse pensioenfondsen en wakkerden de discussie over de houdbaarheid en betaalbaarheid van het Nederlandse pensioenstelsel flink aan. Ontwikkeling van de dekkingsgraad in het verslagjaar De dekkingsgraad van PPF was eind ,3 procent. Het fonds begon 2010 met een dekkingsgraad van 112,8 procent. Het verloop van de dekkingsgraad gedurende het jaar werd vooral bepaald door grote schommelingen in de rente. Daarnaast moest het fonds rekening houden met de stijging van de gemiddelde levensverwachting in Nederland. De beleggingsresultaten van PPF waren goed. In 2010 behaalde de beleggingen van het fonds een positief rendement van 12,3 procent (exclusief het resultaat op derivaten). Gevolgen van langer leven De gemiddelde levensverwachting in Nederland neemt toe. Dit is op zich positief. Echter, dit betekent ook dat Nederlanders steeds langer pensioen ontvangen. Pensioenfondsen moeten daarom bij hun reservering voor hun toekomstige pensioenverplichtingen rekening houden met het feit dat zij langer pensioen moeten uitbetalen. PPF hanteert ten aanzien van de gemiddelde levensverwachting in Nederland de prognoses van het Actuarieel Genootschap (AG). De toegenomen levensverwachting had eerder een verhogend effect gehad op de pensioenverplichtingen van PPF ultimo In de laatste helft van het verslagjaar publiceerde het AG zijn Prognosetafel die was geactualiseerd naar de toegenomen levensverwachting. Dit had opnieuw een verzwaring pensioenverplichtingen van PPF tot gevolg. In totaal daalde ten gevolge van de toegenomen levensverwachting de dekkingsgraad van PPF over de jaren 2009 en 2010 met 7,4 procentpunt waardoor het herstel is vertraagd. 15 Schommelingen in de rente De andere ontwikkeling die een grote invloed had op de dekkingsgraad was de rente. De pensioenverplichtingen zijn gewaardeerd op basis van de actuele rente. Hoe lager de rente is, hoe hoger het bedrag is dat PPF nu in kas moet hebben om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. In de zomer van 2010 bereikte de rente historisch lage standen. Dat was onder andere het gevolg van de staatsschuldencrisis die medio 2010 uitbrak in Europa. De economische omstandigheden remden het herstel van het fonds. PPF geraakte zelfs weer even in een dekkingstekort in augustus Het herstelplan bleef in deze periode onverminderd van kracht. Het herstelplan hoefde echter niet aan de situatie te worden aangepast, omdat ook bij de stand in augustus 2010 de dekkingsgraad van het fonds tijdig zou moeten kunnen herstellen. In figuur 3 is de maandelijkse ontwikkeling van de dekkingsgraad in 2010 weergegeven. De grootste schokken zijn het gevolg van de rentestanden en van de verhoging van de pensioenverplichtingen door de gestegen levensverwachting. Aan het eind van het jaar was er nog sprake van een reservetekort. De vereiste dekkingsgraad van PPF is 120,8 procent.

17 0. 4 Figuur 3 Ontwikkeling van de dekkingsgraad in 2010 ten opzichte van beoogde ontwikkeling in herstelplan 120,0% 115,0% 110,0% 105,0% 100,0% 95,0% 90,0% 85,0% jan.10 feb.10 mrt.10 apr.10 mei 10 juni 10 juli 10 aug.10 sep.10 okt.10 nov.10 dec.10 ontwikkeling dekkingsgraad herstelplan kritische herstelplan Basispremie naar kostendekkend niveau Sinds 2009 mag PPF niet langer premiekorting toepassen vanwege zijn tekortsituatie. De toezichthouder van het fonds, De Nederlandsche Bank (DNB), heeft hierbij nog wel toestemming gegeven om in de jaren 2009 tot en met 2013, in afnemende mate, de buffervrijval in mindering te brengen op de kostendekkende premie. Elke keer als pensioen wordt uitbetaald aan een pensioengerechtigde, voldoet PPF aan een nominale verplichting. Op deze verplichting zit een reserve. Dat is het bedrag dat betrekking heeft op dat deel van de dekkingsgraad dat boven 100 procent ligt. Bij de uitbetaling valt die reserve vrij. Dit wordt buffervrijval genoemd. De premie is in de afgelopen jaren telkens toegenomen, mede omdat PPF steeds minder rekening mag houden met de buffervrijval. In 2008 lag de pensioenpremie van 15,0 procent ruim onder het gedempte kostendekkende niveau van (destijds) 26,8 procent. In 2009 is de pensioenpremie verhoogd naar 21,2 procent. Tegelijkertijd is voor 2009 de financiering van de aanvullingsregelingen met een jaar opgeschort. In 2010 is deze financiering hervat en bedroeg de totale premie 22,9 procent. In 2011 is de premie 24,9 procent. De verdeling van de premie in een werkgevers- en een werknemersdeel is afhankelijk van de (cao-)afspraken die worden gemaakt tussen de werkgevers en de werknemers. Inrichting van goed bestuur Het bestuur van PPF heeft in het verslagjaar veel aandacht besteed aan zijn invulling van de principes voor goed pensioenfondsbestuur. Het vertrekpunt voor goed pensioenfondsbestuur is het vaststellen van een missie en het uitwerken van een strategie waarmee het bestuur deze kan bereiken. In de missie formuleert het bestuur zijn doelen. Deze zijn ook vastgelegd in de statuten van het fonds. 16 j a a r v e r s l a g s t i c h t i n g p e r s o n e e l s p e n s i o e n f o n d s c o r d a r e s

18 0. 4 PPF heeft het volgende doel en de volgende grondslagen voor zijn beleid geformuleerd: het fonds heeft als doel (gewezen) deelnemers en hun gezinnen te beschermen tegen geldelijke gevolgen van ouderdom, overlijden en arbeidsongeschiktheid; het fonds probeert dat doel te bereiken door gelden te innen, deze te beleggen en te beheren en bij pensionering geldelijke uitkeringen toe te kennen; het fonds werkt volgens een actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN). De ABTN bevat onder meer een verklaring inzake beleggingsbeginselen en een beschrijving van de sturingsmiddelen. Figuur 4 geeft weer hoe de missie en de strategie van PPF worden geïmplementeerd. Figuur 4 Van missie naar uitvoering MISSIE STRATEGIE BELEID ORGANISATIE & PROCES CONTROL & RAPPORTAGE ASSURANCE 17 In zijn beleid bepaalt het bestuur hoe het zijn strategie implementeert. Hiervoor is een organisatie ingericht en zijn interne processen gedefinieerd. Dat het beleid ook werkelijk wordt uitgevoerd, wordt gemonitord via een controle- en rapportage-infrastructuur. Ook zijn zogeheten checks & balances ingericht die de werking van de controles verifiëren. Deze benadering is algemeen gangbaar bij goed bestuur. Risicobeleid vormt het hart van de beleidsvorming Het bestuur geeft in zijn beleid aan hoe het zijn strategie tot uitvoer brengt. Het risicobeleid vormt de kern van dit beleid. Het financiële beleid en de wijze waarop het bestuur omgaat met de sturingsinstrumenten van het fonds (waaronder het premie- en toeslagbeleid en het beleggingsbeleid) vormen daarvan belangrijke onderdelen. Het beleid is echter breder: in zijn risicobeleid geeft het bestuur aan hoe het in control wil zijn. Dat raakt niet alleen het financieel beleid maar alle aspecten van het fonds. Het bestuur richt zijn organisatie en processen zodanig in dat het zijn doelstellingen kan bereiken. Het beleid is erop gericht om enerzijds weloverwogen risico s te nemen (door, bijvoorbeeld, voor een bepaalde beleggingsallocatie te kiezen) en anderzijds risico s te beheersen die het behalen van de doelstellingen van het fonds bedreigen. Risicobeleid vormt daarmee het hart van de beleidsvoorbereiding. Met het vaststellen van het risicobeleid kan het bestuur enerzijds vaststellen welke risico s aanvaardbaar zijn gegeven de doelstellingen en de populatie van het fonds. Anderzijds kunnen de beheersmaatregelen en -infrastructuur worden bepaald. Hieruit volgen ook duidelijke instructies en afspraken met uitvoeringsbedrijven. De uitvoeringsorganisaties (kunnen) worden ingeschakeld voor de feitelijke uitvoering van de pensioenadministratie, de (pensioen)communicatie en het vermogensbeheer. In figuur 5 is in meer detail aangegeven hoe het bestuur zijn risicobeleid kan vormgeven.

19 0. 4 Figuur 5 Vorming van risicobeleid vaststellen van de risico s, hun kans en gevolg, en van de eigen risicotolerantie 1 bijstellen aan de hand van praktijkervaring 5 2 vaststellen van passende beheersmaatregelen 4 3 monitoren/controleren van de beheersmaatregelen uitvoeren van beheersmaatregelen Op basis van zijn strategie stelt het bestuur conform de aanbevelingen van de commissie Frijns zijn risicobeleid vast. Daarin bepaalt het bestuur welke risico s het wil en kan nemen om zijn doelstellingen te bereiken. Dit is stap 1 in figuur 5. Het is hierbij van belang om de risicotolerantie vast te stellen: hoeveel risico wil en kan het bestuur nemen? Op basis van een gekozen risicoprofiel bepaalt het bestuur zijn risicobudget (bijvoorbeeld in de vorm van acceptabele range van de dekkingsgraad). Het bestuur zal daarbij kansen willen benutten waardoor het fonds zijn (pensioen-) doelstellingen kan halen. Hierbij gaat het om het nemen van risico s die opbrengsten voortbrengen. Daarnaast gaat het om het beheersen van risico s die negatieve invloed hebben op het resultaat. Goed pensioenfondsbestuur vereist aldus het vaststellen en uitvoeren van passende beheersmaatregelen. Dit is weergegeven in stappen 2 en 3 in figuur 5. Door het inrichten van een goede informatievoorziening vindt vervolgens monitoring plaats van de genomen maatregelen. Dit is stap 4 in figuur 5. Daarna kunnen eventuele bijstellingen plaatsvinden op basis van gewijzigde omstandigheden of uitkomsten. Dat is stap 5. Bij uitbesteding van werkzaamheden (zoals de pensioenadministratie of het vermogensbeheer) worden de beheersingsmechanismes binnen de uitvoeringsbedrijven gekoppeld aan de beheersing vanuit PPF zelf: het bestuur van het fonds blijft immers verantwoordelijk. Het risicobeleid biedt aldus het kader waarbinnen het bestuur zijn agenda kan realiseren. Bestuursagenda en implementatie bestuursagenda vormen de basis Het instrumentarium voor goed bestuur volgt primair uit goede bestuursagendering en een goede implementatie van die agenda. Een goede bestuursagenda wordt door het bestuur zelf vastgesteld. Centraal daarin staan het vaststellen van de strategie en het beleid dat daaruit volgt. De kern van het beleid is het risicobeleid. Dat neemt daarom een belangrijke plaats in op de agenda. Dat wordt gevolgd door onderwerpen die samenhangen met het risicobeheer, het pensioenbeheer, het vermogensbeheer, de communicatie en andere bestuurlijke aangelegenheden. Het opstellen van een duidelijke jaarplanning is belangrijk. Dan ligt immers duidelijk vast dat alle relevante onderwerpen in een jaarlijkse cyclus worden besproken. Deze jaarplanning kan ook worden gebruikt in de communicatie naar de diverse stakeholders en laat zien op welke wijze het 18 j a a r v e r s l a g s t i c h t i n g p e r s o n e e l s p e n s i o e n f o n d s c o r d a r e s

20 0. 4 bestuur in control wil zijn. De begroting vormt hierbij een belangrijk sturingsmiddel voor het bestuur. Het beheersen van de kosten van de uitvoering (zowel voor de pensioenadministratie als het vermogensbeheer) en het beschikbaar stellen van voldoende middelen voor ondersteuning en controle vormen een directe verantwoordelijkheid voor het bestuur. De jaarlijkse agendaplanning van het bestuur bevat tevens een uitgebreide zelfevaluatie door het bestuur. Uiteraard kan de bestuursondersteuning van het pensioenuitvoeringsbedrijf ondersteuning bieden bij het opstellen van de agenda, maar het bestuur kan hier vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid niet blind op varen. Ook de implementatie van de bestuursagenda vereist een actieve houding van het bestuur. Voor diverse beleids- en beheersvraagstukken zal het bestuur een commissie uit zijn leden samenstellen, eventueel aangevuld door externe experts. De keuze om externe experts in de commissies te betrekken hangt af van de deskundigheden en competenties in het bestuur zelf, maar ook van de wensen van de stakeholders om additionele checks & balances in te bouwen. Deze commissies hebben als taak de besluitvorming in het bestuur voor te bereiden. Voorbeelden van dergelijke commissies zijn de commissie Risicobeleid en ALM,,de beleggingsadviescommissie, de commissie Communicatie en de commissie Houdbaar Pensioen. Commissies kunnen een permanente of tijdelijk status hebben. Om een goede monitoring van de diverse beheerstaken mogelijk te maken, zijn een goede informatievoorziening en AO/IC van belang. In dit kader is essentieel dat niet alleen de infrastructuur zodanig is ingericht dat alle relevante sturingsinformatie het bestuur bereikt, maar ook dat deze adequaat is beschreven en geborgd. In de afgelopen jaren is de informatie-voorziening sterk verbeterd. Er is betere sturingsinformatie beschikbaar zodat het bestuur zijn risicohouding kan bepalen. Naast versterking van de informatievoorziening is ook van belang dat het bestuur zijn beleid in geval van extreme omstandigheden (escalatiemomenten) nader uitwerkt. 19 Beheersing van risico s op basis van FIRM Het bestuur van PPF vindt een integrale beheersing van de risico s van wezenlijk belang. Het bestuur gebruikt voor de inventarisatie van de relevante risico s de Financiële Instellingen Risicoanalyse Methode (FIRM). Dit is een geïntegreerde methode waarmee financiële instellingen (die onder toezicht staan van De Nederlandsche Bank) hun risico s kunnen analyseren. FIRM biedt daarnaast houvast ten aanzien van mogelijke beheersmaatregelen. De risicoanalysemethode van FIRM is gebaseerd op vier thema s: solvabiliteit; liquiditeit; organisatie en beheersing; integere bedrijfsvoering. Om de risico s in kaart te brengen, gebruikt het fonds verschillende risicocategorieën. In het onderstaande schema is deze verdeling naar categorieën schematisch weergegeven. Financiële risico s Matching-/renterisico Marktrisico Kredietrisico Verzekeringstechnisch risico Niet-financiële risico s Omgevingsrisico Operationeel risico Uitbestedingsrisico IT-risico Integriteitsrisico Juridisch risico

21 0. 4 Begin 2009 heeft het bestuur een integraal risicobeleid vastgesteld. Dat risicobeleid komt tot uiting in de vorm van een set aan beheersmaatregelen voor alle risicocategorieën. Medio 2009 hebben de uitvoerders van het beleid de werking van het beleid en de beheersmaatregelen volledig in kaart gebracht. Dit hebben zij gerapporteerd aan het bestuur. Toen is ook vastgesteld dat bij enkele risicogebieden nog aanvullende beheersmaatregelen vastgesteld dienden te worden. In 2010 is dat vervolgens gebeurd. Het risicobeleid is in 2010 door het bestuur verder aangescherpt door in het beleid de governancestructuur op te nemen. De governance-structuur geeft een overzicht van alle betrokken partijen bij het risicomanagement van het fonds, inclusief de rollen die zij afzonderlijk vervullen. Ook geeft het de risicomanagementcyclus weer. Deze laat het model en de aanpak zien die het fonds hanteert om invulling te geven aan het risicomanagement. Gedurende het verslagjaar behandelde het bestuur de periodieke integrale rapportage over de risico s. Het bestuur is van mening dat de risico s gedurende het verslagjaar voldoende zijn afgedekt. In het hoofdstuk Beheersing van risico s worden de tien risicocategorieën afzonderlijk toegelicht en wordt over de werking van de beheersmaatregelen gerapporteerd. ALM-studie stemt beleggingen en verplichtingen op elkaar af In 2010 liet PPF een ALM-studie uitvoeren. ALM staat voor Asset Liability Management. Op basis van de uitkomsten van de ALM-studie kan het bestuur zijn beleid voor de lange termijn richting geven. In een ALM-studie worden de beleggingen en de pensioenverplichtingen op elkaar afgestemd. Aan de hand daarvan maakt het bestuur keuzes ten aanzien van de beleggingen en stelt het jaarlijks een beleggingsplan op. Dat leidt tot een strategische asset-allocatie. Daarnaast levert de ALM-studie bruikbare inzichten op voor het vaststellen van het premie- en toeslagbeleid en voor het beleid ten aanzien van het afdekken van de renterisico s. De ALM-studie werd voorbereid en begeleid door een bestuurscommissie. Na een offertetraject besloot de commissie de ALM-studie te laten uitvoeren door APG. APG onderscheidde zich door het feit dat zij meerdere varianten kon uitwerken en daarnaast tijdens, en vooral na, het project beter bereikbaar was voor het bestuur ten aanzien van aanvullende vragen en verzoeken. Hiermee won de ALM-studie aan waarde voor het beleid. De ALM-studie toont aan dat bij ongewijzigd beleid de stijgende lijn in de benodigde pensioenpremie zich blijft voortzetten. Het effect van premiestijging voor de dekkingsgraad van het fonds is echter gering. Daardoor wordt de financiële positie van PPF steeds meer afhankelijk van rente- en rendementsontwikkelingen en komt de huidige pensioenregeling van het fonds onder druk te staan. Beleggingen in het verslagjaar Over 2010 behaalde PPF een positief beleggingsresultaat. De gehele beleggingportefeuille realiseerde in 2010 een rendement van 12,3 procent (exclusief het resultaat op derivaten). Het positieve resultaat is voor een groot deel te danken aan de goede prestaties van de beleggingen in aandelen en bedrijfsobligaties. Daarnaast realiseerden ook de beleggingen in vastgoed, hedgefondsen en commodities goede resultaten. 20 j a a r v e r s l a g s t i c h t i n g p e r s o n e e l s p e n s i o e n f o n d s c o r d a r e s

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Pensioenregeling uitgevoerd door BNPF 3. Vergelijking andere pensioenfondsen 4. Herstelplan

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht

Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 10 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics. Verkort Jaarverslag 2009

Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics. Verkort Jaarverslag 2009 Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics Verkort Jaarverslag 2009 Inleiding 2009 is voor de Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics (hierna Pensioenfonds SABIC-IP) weer een bijzonder

Nadere informatie

Verkorte kerngegevens fonds

Verkorte kerngegevens fonds Samenvatting jaarverslag 2010 Deze samenvatting is een ingekorte versie van het Jaar verslag 2010 van Pensioenfonds Horeca & Catering (PH&C). Hierin leest u over de belangrijkste onderwerpen en ontwikkelingen

Nadere informatie

Stichting Personeelspensioenfonds. Jaarverslag

Stichting Personeelspensioenfonds. Jaarverslag Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Jaarverslag 2011 Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Jaarverslag 2011 Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Jaarverslag 2011 Inhoudsopgave 0.0 0.1

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent.

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent. Naam Adres Postcode + woonplaats Land ONDERWERP: SITUATIE PENSIOENFONDS ROCKWOOL EN MOGELIJKE VERLAGING VAN UW PENSIOEN BIJLAGEN: EVALUATIEMOMENTEN IN HERSTELPLAN, ONTWIKKELING DEKKINGSGRAAD, DEKKINGSGRAAD

Nadere informatie

stichting pensioenfonds wonen

stichting pensioenfonds wonen stichting pensioenfonds wonen Verkort Jaarverslag 2007 Kerncijfers Aantallen per 31-12 2007 2006 Werkgevers 4.331 4.161 Deelnemers 33.009 31.705 Gewezen deelnemers 70.948 62.860 Gepensioneerden 8.468 7.735

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Papendorpseweg 100 3528 BJ Utrecht Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 41184467

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014. Stand van zaken SVG. 1 van 20

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014. Stand van zaken SVG. 1 van 20 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014 Stand van zaken SVG 1 van 20 Programma Pensioenfonds SVG Wat speelt er rond de pensioenen? Financiële positie SVG Kortingsmaatregel Vooruitblik 2014-2015

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Het fonds bereidt zich voor op de toekomst

Het fonds bereidt zich voor op de toekomst Verkort Jaarverslag 2015 Het fonds bereidt zich voor op de toekomst Het verslagjaar werd wederom gekenmerkt door verschillende nieuwe wettelijke maatregelen. Hiermee onderscheidt 2015 zich overigens niet

Nadere informatie

Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008

Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008 Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008 blad 1 van 7 Het Metro Pensioenfonds Hieronder eerst een aantal bijzonderheden over het Metro Pensioenfonds. Het Metro Pensioenfonds is opgericht

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota Versie 19 april 2012 Inleiding Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Papendorpseweg 100 3528 BJ Utrecht Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 41184467

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2014. In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen.

Verkort jaarverslag 2014. In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen. Verkort jaarverslag 2014 In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen. U kunt het volledige jaarverslag downloaden op www.bpfmedewerkersnotariaat.nl.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC

Stichting Pensioenfonds SABIC Stichting Pensioenfonds SABIC Presentatie SPF tijdens algemene ledenvergadering VGSE 15 april 2010 Jan van den Berg, voorzitter SPF 1 Programma 1. Algemeen 2. Situatie SPF eind 2008 3. Ontwikkelingen SPF

Nadere informatie

Actuariële en Bedrijfstechnische Nota. Nota, waarin het beleid van het fonds op alle relevante gebieden beschreven wordt.

Actuariële en Bedrijfstechnische Nota. Nota, waarin het beleid van het fonds op alle relevante gebieden beschreven wordt. ABTN A-Factor AFM Afkoop Anw AOW Arbeidsongeschiktheidspensioen Actuariële en Bedrijfstechnische Nota. Nota, waarin het beleid van het fonds op alle relevante gebieden beschreven wordt. Aanduiding voor

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

Extra informatie pensioenverlaging

Extra informatie pensioenverlaging Extra informatie pensioenverlaging Wat is de invloed van de verlaging op mijn netto pensioen? Als u nog niet met pensioen bent, kunnen we u nu niet zeggen hoe uw netto pensioen

Nadere informatie

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Verkort jaarverslag 2009 2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Het jaar 2009 stond in het teken van het treffen van maatregelen om de financiële positie van het fonds weer op het gewenste

Nadere informatie

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012)

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012 (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) 1 1 Inhoud Algemeen 5 De bestuursleden van Pensioenfonds C1000 6 Uw pensioen van Pensioenfonds

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2014

Verkort Jaarverslag 2014 Verkort Jaarverslag 2014 Het bestuur: de pensioenwereld blijft in beweging Ook in 2014 stond de pensioenwereld niet stil. Het bestuur volgde alle actuele politieke en maatschappelijke ontwikkelingen op

Nadere informatie

Verkort jaarverslag SBZ 2011

Verkort jaarverslag SBZ 2011 Verkort jaarverslag SBZ 2011 uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Zorgverzekeraars Verkort jaarverslag SBZ 2011 1 Voorwoord Hoe ging het in 2011 met SBZ? In het complete jaarverslag 2011 gaan

Nadere informatie

Jaarverslag. Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Bitumineuze en Kunststof Dakbedekkingsbedrijven

Jaarverslag. Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Bitumineuze en Kunststof Dakbedekkingsbedrijven Jaarverslag 2010 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Bitumineuze en Kunststof Dakbedekkingsbedrijven S t i c h t i n g B e d r i j f s t a k p e n s i o e n f o n d s v o o r d e B i t u m i n e

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2013

Verkort jaarverslag 2013 Verkort jaarverslag 2013 Wat waren in 2013 de belangrijkste feiten en gebeurtenissen voor GE Pensioen? U leest het in deze verkorte versie van het jaarverslag 2013. Naast deze bondige versie treft u ook

Nadere informatie

Jaarbericht 2014. Financiële positie Pensioenfonds Forbo 3. 2014 in cijfers 5. Wijzigingen in de pensioenregeling 7

Jaarbericht 2014. Financiële positie Pensioenfonds Forbo 3. 2014 in cijfers 5. Wijzigingen in de pensioenregeling 7 Jaarbericht 2014 Financiële positie Pensioenfonds Forbo 3 2014 in cijfers 5 Wijzigingen in de pensioenregeling 7 De organisatie Pensioenfonds Forbo 8 Kerncijfers 11 2014 stond vooral in het teken van gewijzigde

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG. Financiële situatie. Beleggingen. De organisatie. Veranderingen. Communicatie. 2014 in cijfers

POPULAIR JAARVERSLAG. Financiële situatie. Beleggingen. De organisatie. Veranderingen. Communicatie. 2014 in cijfers POPULAIR JAARVERSLAG 2014 Financiële situatie Beleggingen De organisatie Veranderingen Communicatie 2014 in cijfers 2 Pensioenfonds UWV heeft in 2014 veel aandacht besteed aan de toekomst van het pensioenfonds,

Nadere informatie

Pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen

Pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen Pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen KIX code Nieuwsbrief van uw pensioenfonds Zeist, december 2015 1. Financiële positie PNB 2. Uw pensioenpremie in 2016 3.

Nadere informatie

Voor mensen die het naadje van de kous willen weten.

Voor mensen die het naadje van de kous willen weten. Voor iedereen interessant. Voor mensen die het naadje van de kous willen weten. 26 september 2011 Voor iedereen interessant. Voor mensen die het naadje van de kous willen weten. In het jaarverslag legt

Nadere informatie

Wet versterking bestuur pensioenfondsen

Wet versterking bestuur pensioenfondsen Wet versterking bestuur pensioenfondsen Presentatie voor het Platform Deelnemersraden Drs. Harrie J.P. Penders 12 april 2013 Leerdoelen inzicht bieden in het wetsvoorstel (sheet 3 24) inzicht bieden in

Nadere informatie

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 12 november 2013

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 12 november 2013 Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 12 november 2013 Kerkrade, 12 november 2013 Pensioen INVISTA (Nederland) BV Uitvoering door December 2008 in onderdekking. Maart 2009 korte termijnherstelplan

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM Aanpassing pensioenregeling een must Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM 1 Aanpassing pensioenregeling een must Inhoud Marcel Brussee: Achtergrond wijzigingen

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan.

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan. Crisisplan 1. Inleiding Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien

Nadere informatie

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA)

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA) De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief?

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief? Mei 2012 Extra nieuwsbrief Waarom een extra nieuwsbrief? De positie van pensioenfondsen krijgt voortdurend veel aandacht in de media. De berichten over pensioenen zijn vaak complex en de laatste tijd nogal

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM Wormerveer, 12 december 2011 Betreft: Herstelplan Stichting Pensioenfonds De Fracties Geachte heer Keereweer, De dekkingsgraad

Nadere informatie

Herstel beleggingen teniet gedaan, maar Metro pensioenen niet gekort

Herstel beleggingen teniet gedaan, maar Metro pensioenen niet gekort Verkort jaarverslag 2011 Elk jaar publiceert Metro Pensioenfonds een jaarverslag waarin het pensioenfonds verantwoording aflegt over het gevoerde beleid van het afgelopen jaar. Dat moet van de toezichthouder,

Nadere informatie

Het jaarverslag 2014 samengevat

Het jaarverslag 2014 samengevat Het jaarverslag 2014 samengevat Uw pensioenfonds blikt terug én vooruit Deelnemers 1.711 In 2014 verdiende het fonds 55,1 miljoen dankzij beleggen. Dat bedrag staat voor een rendement van 20,1%. Het fonds

Nadere informatie

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 Inhoud Inleiding 3 1. Beschrijving crisissituatie 3 2. Beleidsdekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen

Nadere informatie

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur,

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds Handelsregister

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

stichting jan huysman wz.fonds

stichting jan huysman wz.fonds Koog aan de Zaan, mei 2015 Beste deelnemer van Stichting Jan Huysman Wz. Fonds, In deze brief willen wij uw aandacht voor de volgende drie items: 1 Nieuw mailadres en nieuwe naam voor de uitvoerder van

Nadere informatie

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014. Stichting Pensioenfonds Invista

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014. Stichting Pensioenfonds Invista Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014 Pensioen INVISTA (Nederland) BV Uitvoering door December 2008 in onderdekking. Maart 2009 korte termijnherstelplan ingediend bij en goedgekeurd

Nadere informatie

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 samenvatting van het jaarverslag In het Jaarverslag 2014 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2012. 2012: Voortzetting koers 2011 en op naar herstel. Stichting Pensioenfonds PostNL. Meer weten? www.pensioenpostnl.

Verkort jaarverslag 2012. 2012: Voortzetting koers 2011 en op naar herstel. Stichting Pensioenfonds PostNL. Meer weten? www.pensioenpostnl. Verkort jaarverslag 2012 Stichting Pensioenfonds PostNL 2012: Voortzetting koers 2011 en op naar herstel Pensioenfondsen en pensioenen stonden ook in 2012 weer in het middelpunt van de belangstelling.

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK

Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK Gevolgen voor jouw pensioen bij PPF APG Henk Bruins Actuarieel adviseur PPF APG Informatiebijeenkomsten 28-30 oktober Agenda 1. Witteveen 2: versobering toekomstige pensioenopbouw

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Risico s rond pensioen

Risico s rond pensioen Risico s rond pensioen Uitgave maart 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

Verkort jaarverslag PHI 2010

Verkort jaarverslag PHI 2010 Verkort jaarverslag PHI 2010 uitgave van stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de houtverwerkende industrie Voorwoord 2010 was een roerig jaar. Ook voor Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houtverwerkende

Nadere informatie

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds PROFIELSCHETS NIET UITVOEREND BESTUURDER Stichting Stichting behoort tot de grootste ondernemingspensioenfondsen van Nederland met een belegd vermogen van bijna 18 miljard euro. Het pensioenfonds voert

Nadere informatie

UITVOERINGSREGLEMENT STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VAN DE VOOR HET SCHILDERS-, AFWERKINGS- EN GLASZETBEDRIJF

UITVOERINGSREGLEMENT STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VAN DE VOOR HET SCHILDERS-, AFWERKINGS- EN GLASZETBEDRIJF UITVOERINGSREGLEMENT VAN DE STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET SCHILDERS-, AFWERKINGS- EN GLASZETBEDRIJF 1 juli 2015 INHOUDSOPGAVE Artikel 1 - Definities 3 Artikel 2 - Premiebetaling 3 Artikel

Nadere informatie

stichting Vrijwillig Vervroegd Uittreden voor het Natuursteenbedrijf Jaarverslag 2010

stichting Vrijwillig Vervroegd Uittreden voor het Natuursteenbedrijf Jaarverslag 2010 stichting Vrijwillig Vervroegd Uittreden voor het Natuursteenbedrijf Jaarverslag 2010 ^ \ ' Inhoud.- Jaaiyer& iagl2ö1p f'béstuuii'^;. ^*''j! >i' -li.' 'Adhiihistr^atie.;én vermogensbeheer \ Accountant.,-"-

Nadere informatie

Stichting Personeelspensioenfonds APG. Jaarverslag 2012

Stichting Personeelspensioenfonds APG. Jaarverslag 2012 Stichting Personeelspensioenfonds APG Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Jaarverslag 2012 Pagina Voorwoord en vooruitblik naar 2013 3 Kerngegevens 5 Bestuurlijke organisatie 6 Fondsontwikkelingen in 2012 10

Nadere informatie

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015 Belanghebbendenvergadering 24 september 2015 Agenda 1. Opening 2. Actuele ontwikkelingen Ballast Nedam N.V. 3. Jaarverslag 2014 4. Nieuwe pensioenregelgeving en herstelplan 5. Toekomst pensioenfonds 6.

Nadere informatie

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren:

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren: Vastgesteld door het bestuur op 16 mei 2012 1 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beschrijving crisissituatie... 3 3. Dekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen... 4 4. Maatregelen

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Xerox 1 juli 2015 Artikel 1 ~ Inleiding Het bestuur heeft besloten om een financieel crisisplan op te stellen. Dit is een beschrijving van maatregelen die

Nadere informatie

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 2 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Achtergrond Wet versterking bestuur pensioenfondsen 3. Wet versterking bestuur pensioenfondsen 4. Wijzigingen

Nadere informatie

Transparantiedocument

Transparantiedocument Transparantiedocument Stichting Pensioenfonds Ahold (versie: 28 april 2015) Hoofdstuk 1 - Inleiding 1.1 Voorwoord Stichting Pensioenfonds Ahold is de financiële dienstverlener voor Koninklijke Ahold N.V.

Nadere informatie

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10 Staat/formulier K0 blad 2 Datum in herstel (ddmmjj) 2 2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 0 Onderbouwing gekozen hersteltermijn Er is voor een termijn van 0 jaar gekozen omdat een relatief lange termijn

Nadere informatie

Martin Gast. Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV. Increase Pensioen KnowHow

Martin Gast. Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV. Increase Pensioen KnowHow Martin Gast Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV Even voorstellen Wat is er aan de hand in lijfrenteland? Pensioenactualiteiten Kansen 3e pijler Ik ben Martin Gast Edmond Halley BV Pensioenconsultants

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Bewaar deze startbrief zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn.

Bewaar deze startbrief zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn. Bewaar deze startbrief zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn. Geachte heer/mevrouw.., Van harte welkom bij het Bedrijfspensioenfonds voor de Agrarische

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen.

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Premiebeleid 1. Definities Kostendekkende Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Gedempte Premie gebaseerd op gemiddelde rente curves, waardoor de invloed van

Nadere informatie

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 1 Doel van deze bijeenkomst Toelichting waarom overstap naar nieuwe pensioenuitvoerder Toelichting waarom nieuwe pensioenregeling per 1-1-2015

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009 Pensioenbijeenkomst herstelplan 2009 Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) over herstelplan 2009 juli 2009 Inleiding Waarom 5 pensioenbijeenkomsten? ernstige situatie met grote gevolgen voor

Nadere informatie

HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN

HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN VOORWOORD HERSTELPLAN PGB 2009-2014 Al genomen maatregelen: meer zekerheid in beleggingsbeleid Premieverhoging:

Nadere informatie

Stichting Alcatel Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Stichting Alcatel-Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Vergadering van Deelnemers

Stichting Alcatel Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Stichting Alcatel-Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Vergadering van Deelnemers Stichting Alcatel-Lucent Pensioenfonds (in liquidatie) Deelnemers en Pensioengerechtigden 29 september 2015 Agenda 1. Opening en introductie J. Koenhein 2. Korte toelichting Jaarverslag 2014 en huidige

Nadere informatie

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Deelnemersvergadering Stichting CRH Pensioenfonds 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Agenda 1. Opening 2. Evaluatie herstelplan 31-12-2012 en korting pensioenen 3. Toeslagenbesluit (indexatie) 4. Rondvraag

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie