Docentenhandleiding Blok I3+I4 (H5+H6) Besturen en Regelen met de PC Reinder Jongsma

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Docentenhandleiding Blok I3+I4 (H5+H6) Besturen en Regelen met de PC Reinder Jongsma"

Transcriptie

1 Docentenhandleiding Blok I3+I4 (H5+H6) Besturen en Regelen met de PC Reinder Jongsma 1. Leerdoelen en subdoelen van het blok Leerdoelen Systematisch analyseren van een programma van eisen Doorgronden van de theorie van de lineaire systemen en het onderkennen van de beperkingen van deze theorie voor de regeltechniek Het begrijpen en kunnen oplossen van regeltechnische problemen Inzicht krijgen in verbanden tussen systeemeigenschappen in verschillende domeinen (tijddomein, frequentiedomein, s-domein) Integratie van de regeltechniek in andere disciplines zoals interfacetechniek, computertechniek, programmeren en transductietechniek (sensoren en actuatoren) Inzicht krijgen in verschillende soorten regelaars en de eigenschappen van deze regelaars Het kunnen kiezen van een geschikte regelaar om een proces te regelen Een relatie kunnen leggen tussen procescriteria en de instelparameters van een gekozen regelaar Kunnen toepassen van simulatieprogramma s om een geschikte regelaar te kiezen en deze in te stellen Implementeren van de regelaar in software Subdoelen Conceptueel onderwijs vs. project. De studenten moeten in staat zijn om een koppeling tussen het conceptuele onderwijs en de projectstof aan te kunnen brengen. In het project wordt gebruik gemaakt van de aangeboden theorie uit het conceptueel onderwijs. De theorie van de regeltechniek uit blok I4 is een vervolg op de theorie van blok I3. Globaal is de theorie van de eerste drie weken van blok I3 (het gedrag van lineaire systemen in het tijddomein) nodig voor het project van blok I3. De rest van de theorie van I3 en de theorie van I4 zijn nodig voor het project van blok I4. 2. Hoe willen we die doelen bereiken Algemeen De projectopdracht beschrijft een proces dat moet worden geregeld met behulp van een PC. Hierbij moet de hele interface tussen het proces en de PC worden ontworpen.

2 Er moet een geschikte sensor worden gekozen voor het inlezen van procesgegevens en de PC en een geschikte actuator om het proces aan te sturen. Bovendien moet het regelalgoritme worden geïmplementeerd in een willekeurige programmeertaal. In het eerste deel (I3) moet de interface van de PC naar de actuator worden ontworpen zodat het proces kan worden aangestuurd. Uit de reactie van het proces op deze aansturing kunnen daarna de procesparameters worden bepaald die nodig zijn om in het tweede deel (I4) de regelparameters te kunnen vaststellen. Met behulp van een simulatieprogramma kan het proces met verschillende regelaars worden gesimuleerd en de regelparameters worden gevarieerd om deze zo optimaal mogelijk in te stellen. Daarna kan de regelaar worden geïmplementeerd, waarna kan worden gecontroleerd of de regelaar aan de verwachtingen voldoet en of de criteria worden gehaald. Het totale project (I3+I4) bestaat uit de volgende gegevensstroom waarbij de disciplines die nodig zijns tussen haakjes staat: Meten van procesgegevens (sensortechniek) Inlezen van deze gegevens in de PC (interfacetechniek) Verwerken van deze gegevens (programmeren) Versturen van gegevens naar het proces (interfacetechniek) Aansturing van het proces (actuatortechniek) Systematisch analyseren van een programma van eisen In overleg met de klant moeten de procescriteria worden vastgesteld zoals de settling-time en het doorschot. Doorgronden van de theorie van de lineaire systemen In het conceptueel onderwijs wordt de theorie behandeld van het gedrag van lineaire systemen in het tijddomein en in het frequentiedomein, maar omdat het proces uit het project dat geregeld moet worden niet lineair is zal dit zich niet zo gedragen als een lineaire model van het proces. Het begrijpen en kunnen oplossen van regeltechnische problemen Problemen bij het regelen van een proces zoals: wat is het maximale signaal dat de regelaar kan sturen hoe moet het proces worden beveiligd tegen een verkeerde aansturing vanuit de regelaar hoe kan worden gedetecteerd dat de verbinding tussen proces en regelaar niet goed functioneert wat is een goede verhouding tussen stuursignaal en fysische aansturing van het proces moeten worden opgelost.

3 Inzicht in verbanden tussen verschillende domeinen In het conceptueel onderwijs wordt de theorie betreffende de systeembeschrijving in de verschillende domeinen verduidelijkt met behulp van uitgewerkte voorbeelden en simulatie van responsies in het tijddomein. Integratie van de regeltechniek in andere disciplines Er moet een interface tussen de PC en het proces worden gekozen en /of ontworpen. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van standaard in de PC aanwezige interfaces zoals de parallelle en de seriële interface of er kan worden gekozen voor een specifieke interface op een insteekkaart. Om deze interface te kunnen programmeren moet worden uitgezocht hoe deze interfaces functioneren: Hoe is de interface opgebouwd, hoe moet de interface worden aangestuurd (geprogrammeerd) en met welke signalen wordt gecommuniceerd. Bovendien moet het ontworpen regelalgoritme worden geprogrammeerd in een (hogere) programmeertaal. Inzicht krijgen in verschillende soorten regelaars In blok I6 wordt in het conceptueel onderwijs het effect van verschillende soorten regelaars op een proces uitgelegd met behulp van de theorie van lineaire systemen en met behulp van simulatie verduidelijkt Het kunnen kiezen van een geschikte regelaar In het project van blok I4 moet een geschikte regelaar worden gekozen om het proces te regelen. Een relatie kunnen leggen tussen procescriteria en instelparameters De invloed van instelparameters (zoals de integratietijd _ i en de versterkingsfactor) van de regelaar op het gedrag van het geregelde proces worden uitgebreid behandeld en met behulp van simulatie verduidelijkt. Aan de hand van de vastgestelde procescriteria zoals stabiliteit en doorschot moet de regelaar die in het project is gekozen worden ingesteld. Toepassen van simulatieprogramma s voor het kiezen van een regelaar Door een model van het proces in combinatie met de regelaar te simuleren kan de regelaar zo worden ingesteld dat het gewenste gedrag van het proces wordt verkregen. Implementeren van de regelaar in software In het project moet een regelalgoritme worden ontworpen en worden geprogrammeerd in een te kiezen programmeertaal. 3. Afdekking van de kerncompetenties 4. Welke skills en voorkennis nodig bij studenten en docenten Programmeren. Digitale techniek (DIG1/2). Wiskunde: Laplace, differentiaalvergelijkingen. Basiskennis computerarchitectuur.

4 5. Waarop moet speciaal worden gelet Veiligheid 1 Galvanische scheiding tussen PC en proces. 2 Beveiliging tegen overbelasting en/of oververhitting Simulatie De studenten moeten eerst een model van het proces maken en dit simuleren. Het is aan te bevelen dat dit model eerst wordt gecontroleerd voordat een regelaar wordt ontworpen. Interface Bij het kiezen van een geschikte interface in blok I3 (alleen de sturing van een proces) moet rekening worden gehouden met het feit dat er ook gegevens van het proces moeten worden ingelezen in blok I4. 6. Didactische aspecten Methodiek Het is belangrijk dat via het modelleren en daarna simuleren van het proces en de regelaar inzicht wordt verkregen in het gedrag van het proces en de invloed van regelaars hierop. Hierbij moet heel systematisch te werk worden gegaan waarbij steeds slechts één parameter van de regelaar wordt veranderd waarna het gedrag van het geregelde proces wordt geanalyseerd. Er is geen tijd om in deze twee blokken naast de regeltechniek de modelvorming grondig en systematisch te behandelen. 7. Overwegingen voor toetsing Omdat de theorie bijzonder complex is en het tempo behoorlijk hoog ligt, is het van belang dat de student regelmatig studeert en de stof goed bijhoudt omdat voor het begrijpen van een volgend stuk theorie de voorgaande stof moet worden begrepen. Als een onderdeel niet goed wordt doorgrond haakt hij/zij snel af. Het is daarom van belang dat regelmatig wordt gecontroleerd of de behandelde stof voldoende wordt begrepen door het tussentijds toetsen van de behandelde stof zowel in het belang van de student als van de docent. Hierdoor is het mogelijk vroegtijdig in te grijpen en bij te sturen. 8. Beoordelingscriteria voor de toetsing, en overige projectcriteria 9. Speciale voorzieningen, materialen, e.d. Simulatie: Computers met BORIS (Winfact) en MATLAB.

5 Implementatie: Voor elke projectgroep een stand alone computer en kastje om materiaal te kunnen opbergen. 10. Achtergrondinformatie, literatuur, weblinks

INSTITUUT VOOR DEELTIJD HTO

INSTITUUT VOOR DEELTIJD HTO INSTITUUT VOOR DEELTIJD HTO Hogeschool van Amsterdam BLOKHANDLEIDING I-3/H-5 OPLEIDING ELEKTROTECHNIEK Project: Besturen met de PC Opgesteld door: Reinder Jongsma, Hans Mooij, Barend Bokhorst Datum: augustus

Nadere informatie

Elektronica en Visual Basic

Elektronica en Visual Basic Burkhard Kainka Elektronica en Visual Basic experimenten met de PC Uitgeverij Segment B.V. postbus 75, 6190 AB Beek (L) Inhoud Voorwoord...7 1. Inleiding... 9 2. Hardware en oefenmateriaal.... 11 3. Visual

Nadere informatie

Gevorderde onderwerpen

Gevorderde onderwerpen Hoofdstuk 5 Gevorderde onderwerpen Doelstellingen 1. Weten wat M-cirkels voorstellen en de functie ervan begrijpen 2. Bodediagram van een algemene transfertfunctie kunnen tekenen 3. Begrijpen dat een regelaar

Nadere informatie

Praktische Numerieke Wiskunde

Praktische Numerieke Wiskunde Wiskunde, Utrecht Praktische Numerieke Wiskunde Gerard Sleijpen Paul Zegeling Department of Mathematics http://www.math.uu.nl/people/sleijpen Gerard Sleijpen Kamer 504, WG Tel: 030-2531732 sleijpen@math.uu.nl

Nadere informatie

(Nieuwe) opleiding hbo master. Bas Bauland (HAN Kwaliteitszorg) HAN Kwaliteitszorg, t.a.v. Bas Bauland Postbus EJ Arnhem

(Nieuwe) opleiding hbo master. Bas Bauland (HAN Kwaliteitszorg) HAN Kwaliteitszorg, t.a.v. Bas Bauland Postbus EJ Arnhem Format samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Naam instelling (Nieuwe) opleiding hbo master Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Contactpersoon/ contactpersonen Contactgegevens

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Uitgangspunten, plaats en globale doelstelling van de cursus 5 2 Inhoud van de cursus 5 3 De structuur van het schriftelijk materiaal 6 4 Het bestuderen van de cursus

Nadere informatie

Kennisdossier Regeltechniek

Kennisdossier Regeltechniek Kennisdossier Regeltechniek Paul Stefaan Mooij Ruud Alderden Sander Rijnsaardt Ashwien Chotoe 1 Inleiding Dit kennisdossier is opgebouwd uit oude meet resultaten van proef 6. En met behulp van zowel Matlab

Nadere informatie

MEET- EN REGELTECHNIEK ir. Bart Schotsman

MEET- EN REGELTECHNIEK ir. Bart Schotsman Week 1: Introductie regeltechniek ArcelorMital, walsen van staal https://www.youtube.com/watch?v=xao1zsvo8pc https://www.youtube.com/watch?v=zhi--waaxy0 MEET- EN REGELTECHNIEK ir. Bart Schotsman Week 1:

Nadere informatie

Systeem en Regeltechniek FMT / Mechatronica. Inleidende verkenning Inleiding

Systeem en Regeltechniek FMT / Mechatronica. Inleidende verkenning Inleiding Systeem en Regeltechniek FMT / Mechatronica Deel 1: Blok 1: Inleidende verkenning Inleiding Gert van Schothorst Philips Centre for Technical Training (CTT) Philips Centre for Industrial Technology (CFT)

Nadere informatie

Informatica aan de Universiteit Antwerpen

Informatica aan de Universiteit Antwerpen Informatica aan de Universiteit Antwerpen Academische Bachelor en Master Waarom Informatica? Informatica heeft een enorme impact Informatica is een boeiende wetenschap Brede keuze uit tewerkstellingsmogelijkheden:

Nadere informatie

Departement industriële wetenschappen en technologie

Departement industriële wetenschappen en technologie Departement industriële wetenschappen en technologie Universitaire Campus, gebouw B B-3590 DIEPENBEEK Tel.: 011-23 07 90 Fax: 011-23 07 99 Aansturen en testen van een hybride infrarood beeldopnemer Abstract

Nadere informatie

praktijk theorie vaardigheden kennis mechanica statica dynamica thermodynamica stromingsleer

praktijk theorie vaardigheden kennis mechanica statica dynamica thermodynamica stromingsleer MungosWorks is sinds 28 januari 2004 actief als technisch ontwerpen adviesbureau gericht op automatisering. Wij ontwikkelen innovatieve systemen die bedrijfsprocessen beter, goedkoper, efficiënter en/of

Nadere informatie

Meet- en Regeltechniek

Meet- en Regeltechniek Meet- en Regeltechniek Les 2: De regelkring Prof. dr. ir. Toon van Waterschoot Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen ESAT Departement Elektrotechniek KU Leuven, Belgium Meet- en Regeltechniek:

Nadere informatie

Onderzoekend meten en procesmodellen in Coach 7. Docentendag RU Nijmegen 2016 Sander Habets sander@cma-science.nl. www.cma-science.

Onderzoekend meten en procesmodellen in Coach 7. Docentendag RU Nijmegen 2016 Sander Habets sander@cma-science.nl. www.cma-science. Onderzoekend meten en procesmodellen in Coach 7 Docentendag RU Nijmegen 2016 Sander Habets sander@cma-science.nl Even voorstellen Even voorstellen, inhoud Alle materialen beschikbaar via: https://we.tl/zbewzokhua

Nadere informatie

Onderwijseenheid INLMIC Inleiding microcontrollers

Onderwijseenheid INLMIC Inleiding microcontrollers Studiebelasting: 3 CP Kwartaal: EQ1.1, EQ3D.1 Verantwoordelijke docenten: J.E.J. op den Brouw, B. Kuiper Opbouw onderwijseenheid. OEdeel kwt sbu theo pract proj toetswijze bs INLMIC-co1 1 42 14 Meerkeuze

Nadere informatie

II: De proportionele regelaar

II: De proportionele regelaar II: De proportionele regelaar Theoretische grondslagen. Inleiding Het algemeen schema van een proportionele regelaar die in de rechtstreekse tak staat is: X ( p) E ( p) G ( p) Y ( p ) Figuur II.: Proportionele

Nadere informatie

Nascholing voor leerlingen. Software-ontwikkeling met behulp van Lego Mindstorms

Nascholing voor leerlingen. Software-ontwikkeling met behulp van Lego Mindstorms Nascholing voor leerlingen Software-ontwikkeling met behulp van Lego Mindstorms Lego Mindstorms Hardware - RCX (programmeerbare legosteen) - Sensoren - Motoren Software - Robotics Invention System 2.0

Nadere informatie

Interfacetechnieken Studiehandleiding

Interfacetechnieken Studiehandleiding Interfacetechnieken Groep : ES2, ES3D Peter Bijl 1 September 2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1... Voorkennis... 3 1.2... Doelstellingen... 3 2 Beschrijving en beoordeling... 4 2.1... Hoofdfase voltijd...

Nadere informatie

Certificaat B Duurzaamheid. Techniek en Technologie. NIVEAU: 1 t/m 4

Certificaat B Duurzaamheid. Techniek en Technologie. NIVEAU: 1 t/m 4 PROCEDURE: Certificaat B Duurzaamheid DOMEIN: Techniek en Technologie LEERWEG: BOL en BBL NIVEAU: 1 t/m 4 Versie: 22-01-2013 Voorwoord Bij elke opleiding binnen het domein Techniek en Technologie krijgt

Nadere informatie

Informatica kiezen. Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo

Informatica kiezen. Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo Informatica kiezen Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo Voorlichtingsmateriaal voor leerlingen in havo en vwo Het vak informatica Waarom

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Inleiding 7 2 Voorkennis 7 3 Het cursusmateriaal 7 4 Structuur, symbolen en taalgebruik 8 5 De cursus bestuderen 9 6 Studiebegeleiding 10 7 Huiswerkopgaven 10 8 Het tentamen

Nadere informatie

Praktische. Pijlers (exacte) wetenschap. Programma. Wiskunde, Utrecht Gerard Sleijpen Kamer 504, WG Tel:

Praktische. Pijlers (exacte) wetenschap. Programma. Wiskunde, Utrecht Gerard Sleijpen Kamer 504, WG Tel: Praktische Wiskunde, Utrecht Numerieke Wiskunde Gerard Sleijpen Kamer 504, WG Tel: 030-2531732 sleijpen@math.uu.nl http://www.math.uu.nl/people/sleijpen >Lectures>Numerieke Wiskunde Gerard Sleijpen Paul

Nadere informatie

math inside Model orde reductie

math inside Model orde reductie math inside Model orde reductie Model orde reductie Met het voortschrijden van de rekenkracht van computers en numerieke algoritmen is het mogelijk om steeds complexere problemen op te lossen. Was het

Nadere informatie

Modellering in het onderwijs

Modellering in het onderwijs Modellering in het onderwijs Kees Vuik en Marleen Keijzer InterTU studiedag TU Delft, Delft, Juni 24, 2016 Inhoud: Modelleren bij de TU Delft Observaties MOOC Modelleren Conclusies 4TU.AMI Applied Mathematics

Nadere informatie

Installeren software FDM2000 FDM2000. Anna van Schuurmanstraat TW OSS.

Installeren software FDM2000 FDM2000. Anna van Schuurmanstraat TW OSS. FDM2000 Anna van Schuurmanstraat 412 5344 TW OSS www.hr-electronics.nl Installeren FDM2000 Versie 1.10 Pagina 1 van 5 Document versie: 1.00 Met het programma FDM2000 versie 1.10 is het mogelijk om zelf

Nadere informatie

AP80 Display Controller

AP80 Display Controller Datasheet AP80 AP80 Display Controller Toepasbaar als: Display voor positie en snelheid Nokkencontroller Signaalomvormer Toerentalbewaking Linearisatie functie 72 mm ca. 160 mm 144 mm Voor sensoren met:

Nadere informatie

Opleidingsstatuut. Studiejaar Deel 4 Onderwijsarsenaal

Opleidingsstatuut. Studiejaar Deel 4 Onderwijsarsenaal Opleidingsstatuut Voor de volledig aan het experiment leeruitkomsten deelnemende deeltijdse Associate degree programma Systeemspecialist Automotive van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen: Automotive

Nadere informatie

Installatie-instructies

Installatie-instructies Installatie-instructies Inhoud Software installeren 2 Hoe installeer ik Coach Junior voor het VMBO? Software instellen 4 Wat moet ik instellen zodat de software goed werkt? Hardware aansluiten 6 Mogelijke

Nadere informatie

Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015

Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Microcontroller Uit Wikipedia A microcontroller (sometimes abbreviated µc or uc) is a small computer on a single integrated circuit

Nadere informatie

slides2.pdf 2 nov 2001 1

slides2.pdf 2 nov 2001 1 Opbouw Inleiding Algemeen 2 Wetenschap Informatica Studeren Wetenschap en Techniek Informatica als wetenschap Informatica studie Wetenschappelijke aanpak Organisatie Universiteit Instituut Piet van Oostrum

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 De functie van de cursus 7 2 De inhoud van de cursus 7 2.1 Voorkennis 7 2.2 Leerdoelen van de cursus 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 3 Leermiddelen en wijze van studeren

Nadere informatie

Toetsbekwaamheid SKE november 2016

Toetsbekwaamheid SKE november 2016 Toetsbekwaamheid SKE november 2016 De SeniorKwalificatie Examinering heeft als doel de hbo-toetspraktijk te versterken. De SKE kwalificatie is bij voorkeur een teamgericht proces waarin individuele docenten

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 7 2.1 Tekstboek 7 2.2 Voorkennis 8 2.3 Leerdoelen 8 2.4 Opbouw van de cursus 9 3 Leermiddelen en wijze van studeren

Nadere informatie

THEME Competence Matrix - Mechatronics

THEME Competence Matrix - Mechatronics COMPETENTIEGEGIED COMPETENTIE ONTWIKKELINGSSTAPPEN 1. Onderhouden van systemen en borgen van de betrouwbaarheid Hij/zij kan het elementaire onderhoud van machines en systemen, volgens planning uitvoeren.

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 De functie van de cursus 7 2 De inhoud van de cursus 7 2.1 Voorkennis 7 2.2 Leerdoelen van de cursus 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 3 Leermiddelen en wijze van studeren

Nadere informatie

Beoordeling: Parkinson

Beoordeling: Parkinson Projectgroep 1 Debby Aloserij 500618648 Hogeschool van Amsterdam Leon Borst 500643824 Januari 2014 Hellen Brakkee 500653051 HB- erpleegkunde Carolien Büdgen 500617279 Docent: Josanne Kers Joyce Stuijt

Nadere informatie

Web-deductie voor het onderwijs in formeel denken

Web-deductie voor het onderwijs in formeel denken Voorstel voor SURF innovatieproject onderwijsvernieuwing: Web-deductie voor het onderwijs in formeel denken Penvoerende instelling: Radboud Universiteit Nijmegen Partner instellingen: Vrije Universiteit

Nadere informatie

Modulewijzer InfPbs00DT

Modulewijzer InfPbs00DT Modulewijzer InfPbs00DT W. Oele 0 juli 008 Inhoudsopgave Inleiding 3 Waarom wiskunde? 3. Efficiëntie van computerprogramma s............... 3. 3D-engines en vectoranalyse................... 3.3 Bewijsvoering

Nadere informatie

Polymeren zijn grote moleculen die zijn opgebouwd uit een beperkt aantal soorten bouwblokken waarvan er een groot aantal in een molecuul zijn verwerkt. Meestal bestaat een polymeermolecuul uit een lange

Nadere informatie

BOEKENLIJST VOOR BLOK H-1 (B-5) ELEKTROTECHNIEK.

BOEKENLIJST VOOR BLOK H-1 (B-5) ELEKTROTECHNIEK. BOEKENLIJST VOOR BLOK H-1 (B-5) ELEKTROTECHNIEK. Introduction to Electric Circuits Ja Richard C, Dorf, 0-471-38689-8 John Wiley & Sons 5e druk James A Svoboda Elektrotechnisch Meettechniek Ja Gerver 90

Nadere informatie

Capita selecta thema Software Technologie

Capita selecta thema Software Technologie Capita selecta thema Software Technologie Thema sjabloon Naam Thema Verzorgd door domein Docenten Verklarende feedback Software technologie prof. dr. J.T. Jeuring ir. A. Gerdes Periode 1 september 2008

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1

MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1 MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1 Samensteller(s): Richard van den Ham Datum: 30-08-2012 Versie: 1.0 Module: Databases Identificatie Progresscode: DBS1 Semester: 1 Omvang: 140 SBUs/ 5 ECTS-punten Lestijd:

Nadere informatie

SENSOREN AAN HET WERK IN HET LAB FYSICA

SENSOREN AAN HET WERK IN HET LAB FYSICA Sensoren aan het werk in het lab fysica 1 SENSOREN AAN HET WERK IN HET LAB FYSICA Beschrijving van de workshop Met behulp van TI Calculated Based Ranger (CBR ) en Laboratory 2 (CBL 2 ), sensoren (ook EasyTemp

Nadere informatie

Thier Software Development Onze werkwijze

Thier Software Development Onze werkwijze Thier Software Development TSD is sinds 1995 actief op de markt voor software ontwikkeling. Wij hebben de juiste combinatie van ervaren mensen die hun sporen in het bedrijfsleven hebben verdiend en jonge,

Nadere informatie

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Persoonlijke ontwikkeling Studievaardigheden

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Persoonlijke ontwikkeling Studievaardigheden BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Inleiding en leerdoelen Leren en studeren is een belangrijk onderdeel in je opleiding tot verpleegkundige. Om beter te leren studeren is het belangrijk niet

Nadere informatie

Lesplanformulier. Les wordt gegeven in een open ruimte met ronde tafels en een computergedeelte. Een les duurt 50 minuten

Lesplanformulier. Les wordt gegeven in een open ruimte met ronde tafels en een computergedeelte. Een les duurt 50 minuten Lesplanformulier naam student : Aukelien Stalman opleiding : docent GZW jaar : 3 naam school : Gomarus College Assen coach : klas : 1 datum van de les: mei 2017 Lesonderwerp: Biologie stevigheid en beweging

Nadere informatie

Opgave 1 Opbouwen van een servomotor-systeem

Opgave 1 Opbouwen van een servomotor-systeem Opgave 1 Opbouwen van een servomotor-systeem Leerdoelen Na het voltooien van deze opgave: Ben je bekend met het veilig opbouwen van een servomotor systeem Ben je bekend met de basisprincipes van schema

Nadere informatie

AP22 Analoog Display

AP22 Analoog Display Datasheet AP22 AP22 Analoog Display Toepasbaar als: Display voor positie en snelheid Grenswaardebewaking met hysterese Display voor niet lineaire bewegingen 48 mm ca. 90 mm 96 mm Voor sensoren met analoge

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 Informatica Voortgezet Onderwijs Postbus 38 2410 AA Bodegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl België www.instruct.be instruct@instruct.be Producten

Nadere informatie

DOO? 06/06/2017. Nicole Totté & Tim Boon (DOO) peer leren. leren op de werkplek. in context. flexibel. actief. Onderwijsontwerp

DOO? 06/06/2017. Nicole Totté & Tim Boon (DOO) peer leren. leren op de werkplek. in context. flexibel. actief. Onderwijsontwerp Nicole Totté & Tim Boon (DOO) DOO? Jaarlijks vormingsaanbod Online vormingsmodules en adviesmateriaal Trajecten op maat in faculteiten en opleidingen Individuele ondersteuning en coaching Onderwijsontwerp

Nadere informatie

Citaat: De hoorcolleges waren onbegrijpelijk, dus kwam ik alleen voor het werkcollege. De uitleg bij de colleges waren niet nuttig.

Citaat: De hoorcolleges waren onbegrijpelijk, dus kwam ik alleen voor het werkcollege. De uitleg bij de colleges waren niet nuttig. Evaluatie opleiding Industrieel Ontwerpen Vak Applicatiebouw Vakcode 280111 Verantwoordelijke docent Mw. dr. A.H.M.E. Reinders Aantal studiepunten 2,9 EC Programma B1 Periode 2 e semester 2006-2007 Rapportage

Nadere informatie

Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2

Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2 Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2 W. Oele 17 november 2009 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Studiehouding 3 3 Voorkennis 4 4 Inhoud van deze module 5 5 Leermiddelen 5 6 Theorie en

Nadere informatie

Meet- en Regeltechniek

Meet- en Regeltechniek Meet- en Regeltechniek Les 7: De klassieke regelaars Prof. dr. ir. Toon van Waterschoot Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen ESAT Departement Elektrotechniek KU Leuven, Belgium Meet- en Regeltechniek:

Nadere informatie

Hoorcollege 1 datavisualisatie 21-11-12

Hoorcollege 1 datavisualisatie 21-11-12 Hoorcollege 1 21-11-12 docenten! http://vimeo.com/31244010#at=10 hoorcollege 1 introductie HVA CMD V2 21 november 2012!! justus sturkenboom! j.p.sturkenboom@hva.nl! yuri westplat! y.westplat@hva.nl! vandaag

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus. Introductie 7

Inhoud. Introductie tot de cursus. Introductie 7 Inhoud Introductie tot de cursus Introductie 7 1 Plaats van de cursus Semantic web 7 2 Leerdoelen 7 3 Competenties 8 4 Opbouw van de cursus Semantic web 8 5 Software 8 6 Opdrachten 9 7 Literatuur 9 8 Ander

Nadere informatie

HOGESCHOOL ROTTERDAM MODULEWIJZER RIVBEVP1K7

HOGESCHOOL ROTTERDAM MODULEWIJZER RIVBEVP1K7 HOGESCHOOL ROTTERDAM CMI MODULEWIJZER RIVBEVP1K7 Hoe beveilig ik mijn PC? 2 ECTS Dhr. L. V. de Zeeuw 13 april 2008 A4-Modulebeschrijving Modulecode: Modulenaam: Belasting: Module-eigenaar: Vereiste voorkennis:

Nadere informatie

Examen Regeltechniek Take Home derde examenperiode

Examen Regeltechniek Take Home derde examenperiode Examen Regeltechniek Take Home derde examenperiode Vraag 1 Guust wil een proces regelen dat aangestuurd wordt door een actuator die gevoed wordt met een spanning tussen 0 (=0%) en 10 (=100%) Volt. De procesuitgang

Nadere informatie

Ontwerp een robot die helpt bij rampen

Ontwerp een robot die helpt bij rampen Ontwerp een robot die helpt bij rampen Waar werk je? Je werkt bij de fictieve hulporganisatie "Robots to Rescue" die robots inzet bij rampen. Situatie Na een aardbeving zoals in Haïti in 2010 is het moeilijk

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 MBO Kantoorautomatisering Postbus 38 2410 AA Bodegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl België www.instruct.be instruct@instruct.be Producten en prijzen

Nadere informatie

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding Nieuw in deze versie : Koppeling voor web gebaseerde toepassingen (DrICTVoIPwebClient.exe) (zie hoofdstuk 8) 1. Inleiding Met de DrICTVoIP.DLL maakt u uw software

Nadere informatie

Scratch - Programmeren voor Kids

Scratch - Programmeren voor Kids Scratch - Programmeren voor Kids Scratch is een leuke programmeertaal voor kinderen waar je spellen mee kunt maken maar ook andere dingen. Het is ontwikkeld door het MIT in Amerika en is open- source en

Nadere informatie

Praktijkinstructie Industriële automatisering 4 (ICT09.4/CREBO:53258)

Praktijkinstructie Industriële automatisering 4 (ICT09.4/CREBO:53258) instructie Industriële automatisering 4 (ICT09.4/CREBO:53258) pi.ict09.4.v1 ECABO, 1 april 2002 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of

Nadere informatie

Socio-technisch systemen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1

Socio-technisch systemen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1 Socio-technisch systemen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1 Systeem categoriën Technische op computer gesteunde systemen Systemen die HW en SW bevatten, maar waar

Nadere informatie

Modelspoor en het digitale tijdperk. (Deel IV).

Modelspoor en het digitale tijdperk. (Deel IV). Modelspoor en het digitale tijdperk. (Deel IV). In de vorige delen hebben we kunnen zien hoe een meertreinen besturingssysteem in elkaar steekt en dat er nogal wat verschillen tussen (kunnen) zijn. Ondanks

Nadere informatie

Technisch ontwerp positiebepaling Smart Blocks

Technisch ontwerp positiebepaling Smart Blocks Technisch ontwerp positiebepaling Smart Blocks Inhoudsopgave 1 Inleiding......3 2 Hardware......4 2.1 Blok....4 Contactpunten......4 Voeding......4 Datapinnen......5 2.2 Basisplaat......5 3 Positiebepaling......6

Nadere informatie

4.1 Simulatie in de analysefase

4.1 Simulatie in de analysefase 1 Bijlage 4 Simulatietechnieken Simulatie is een toetstechniek waarmee door middel van het nabootsen van een bepaalde situatie (bijvoorbeeld een herontworpen bedrijfsproces) in een afgeschermde omgeving

Nadere informatie

Datawarehousing BIM. Modulecode: BIMDTB06 Modulehouder: H.D.A. de Wit Publicatiedatum: mei 2014 Studiejaar:2013-2014 Studielast: 2 punten

Datawarehousing BIM. Modulecode: BIMDTB06 Modulehouder: H.D.A. de Wit Publicatiedatum: mei 2014 Studiejaar:2013-2014 Studielast: 2 punten Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch,

Nadere informatie

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter 2 Opdrachtgever : Opdrachtnemers : Ing. P. van den Berg Michel van Reenen Thijs Mommen GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

Nadere informatie

Studiewijzer. Bachelor Informatica. Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1)

Studiewijzer. Bachelor Informatica. Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1) Studiewijzer Bachelor Informatica Vak: Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1) Coördinator: J. Lagerberg Docenten: R. Poss en J. Lagerberg Studielast: 6 EC Studiegidsnummer:

Nadere informatie

Inhoud introductie. Introductie tot de cursus

Inhoud introductie. Introductie tot de cursus Inhoud introductie Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 7 2.1 Voorkennis 7 2.2 Leerdoelen 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 2.4 Leermiddelen 9 3 Aanwijzingen

Nadere informatie

S88XPressNetLI v1.0. Installatie- en gebruikershandleiding en naslagwerk KDesign Electronics, PCB ontwerp door RoSoft

S88XPressNetLI v1.0. Installatie- en gebruikershandleiding en naslagwerk KDesign Electronics, PCB ontwerp door RoSoft S88XPressNetLI v1.0 Installatie- en gebruikershandleiding en naslagwerk. 2008 KDesign Electronics, PCB ontwerp door RoSoft 3.3 De S88XpressNetLI verbinden met de ROCO versterker Aangezien de S88XpressNetLI

Nadere informatie

Studenten: stage en praktijkervaring zijn het meest waardevol in de opleiding, al doende leert men

Studenten: stage en praktijkervaring zijn het meest waardevol in de opleiding, al doende leert men Uitdaging Studenten: stage en praktijkervaring zijn het meest waardevol in de opleiding, al doende leert men docenten: Voordat een student op stage kan vertrekken is er een degelijke basisopleiding nodig.

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij RK basisschool De Fontein. : 's-gravenhage

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij RK basisschool De Fontein. : 's-gravenhage RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij RK basisschool De Fontein Plaats : 's-gravenhage BRIN-nummer : 26AY Onderzoeksnummer : 124872 Datum schoolbezoek : 24 January 2012 Rapport

Nadere informatie

Procescontrole en -sturing van een Waterzuiveringsstation

Procescontrole en -sturing van een Waterzuiveringsstation Procescontrole en -sturing van een Waterzuiveringsstation (met bijzondere aandacht voor respirometrie) Peter A. Vanrolleghem BIOMATH Universiteit Gent Procescontrole en -sturing van een WZI (met bijzondere

Nadere informatie

De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2)

De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2) De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2) E. Gernaat (ISBN 978-90-79302-11-6) 1 Procescomputer 1.1 Microprocessoren algemeen De informatie-verwerking zoals is behandeld, is vrijwel geheel

Nadere informatie

DEMCON Gestructureerde aanpak van mechatronische projecten

DEMCON Gestructureerde aanpak van mechatronische projecten DEMCON Gestructureerde aanpak van mechatronische projecten Ruud Jeurissen Ruud.Jeurissen@demcon.nl 22 september 2011 Inhoud Probleemstelling Oplossing Resultaten 2 Inhoud Uitdaging Aanpak Voorbeeld 3 Inhoud

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

Montagevoorschriften

Montagevoorschriften Montagevoorschriften BCU Mont_BCU1_NL.Doc 1/9 Inhoudsopgave 1. Montage van de onderdelen... 3 2. Aansluitingen van de 8 polige stekker... 3 3. Aansluitingen van de 10 polige stekker... 4 4. Opstarten...

Nadere informatie

Het landschap van methodieken en tools voor blended learning

Het landschap van methodieken en tools voor blended learning Het landschap van methodieken en tools voor blended learning Jos Fransen Lector Teaching, Learning & Technology SURF SIG Blended Learning - 20-09-2017 definities van blended learning blended learning of

Nadere informatie

Copyright Wolters-Noordhoff

Copyright Wolters-Noordhoff Inhoud 1 Wat houdt dit boek in? 2 Voor wie is dit boek bestemd? 3 Welke vooropleiding wordt de student geacht te hebben? 4 Leerdoelen 5 Opbouw van de leerstof 6 Inzet in het onderwijs 6.1 Zelfstudie 6.2

Nadere informatie

schakel TW ELO curriculum master industriële wetenschappen.xls

schakel TW ELO curriculum master industriële wetenschappen.xls schakel TW ELO sem 1 sem 2 Schakel ELO Algemene vakken Fysica (schakelprogramma) 1,5 0,5 0 5 Fysica 1,5 2 2 Fysica oef. 0,5 Wiskunde (schakelprogramma) 1 2 0 6 Wiskunde 1 1 1 Wiskunde oef. 2 2 2 Wiskunde

Nadere informatie

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar Hoofdstuk 6 Digitale systemen Doelstellingen 1. Weten dat digitale systemen andere stabiliteitsvoorwaarden hebben In deze tijd van digitalisatie is het gebruik van computers in regelkringen alom.denk maar

Nadere informatie

Studiewijzer Keuzedeel Verdiepingsoftware (AO)

Studiewijzer Keuzedeel Verdiepingsoftware (AO) Studiewijzer Keuzedeel Verdiepingsoftware (AO) Keuzedeel: Verdieping software AO versie 1.0 Crebo: 25187 Cohort: 2016-2017 Keuzedeelhouder(s): Dhr. J.A. van Helden Datum: 18-1-2017 Keuzedeel: Verdieping

Nadere informatie

Praktijkinstructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270)

Praktijkinstructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270) instructie Industriële automatisering 3 (ICT09.3/CREBO:53270) pi.ict09.3.v1 ECABO, 1 april 2002 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of

Nadere informatie

Simulatietraining: een uitdaging voor geïntegreerd toetsen? Marianne.Vanbellinghen@ehb.be Isabelle.Vandelannoote@ehb.be

Simulatietraining: een uitdaging voor geïntegreerd toetsen? Marianne.Vanbellinghen@ehb.be Isabelle.Vandelannoote@ehb.be : een uitdaging voor geïntegreerd toetsen? Marianne.Vanbellinghen@ehb.be Isabelle.Vandelannoote@ehb.be Inhoud - Omschrijving - Invulling simulatietraining in de opleiding vroedkunde aan de Erasmushogeschool

Nadere informatie

Matrix- en vectorrekening

Matrix- en vectorrekening Hogeschool Rotterdam / CMI Matrix- en vectorrekening (matrices, vergelijkingen, determinanten, vectoren en transformaties) TIRLIN01 Aantal studiepunten: 2 ects Modulebeheerder: P.J. den Brok (tijdelijk)

Nadere informatie

OVERZICHT LEERGANG. De zes standaardmodules vormen het basisprogramma, deze zijn verplicht. De instapmodules en verdiepende modules zijn optioneel.

OVERZICHT LEERGANG. De zes standaardmodules vormen het basisprogramma, deze zijn verplicht. De instapmodules en verdiepende modules zijn optioneel. Leergang Digitale Geletterdheid Product en prijzen 2017 OVERZICHT LEERGANG Onderwijs heeft als doel om jongeren voor te bereiden op de maatschappij waarin ze leven. Digitale geletterdheid is een belangrijke

Nadere informatie

Post Graduate IT Audit opleiding

Post Graduate IT Audit opleiding Post Graduate IT Audit opleiding Longitudinaal Colloquium vrije Universiteit amsterdam Drs Y.W. van Wijk RE RA 14 November 2006 1 Longitudinaal Colloquium Post Graduate IT Audit opleiding Overzicht Colloquium

Nadere informatie

Introductie tot de cursus

Introductie tot de cursus Inhoud introductietalen en ontleders Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 7 2.1 Voorkennis 7 2.2 Leerdoelen 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 3 Leermiddelen en

Nadere informatie

Doel. Context VSNU UFO/INDELINGSINSTRUMENT FUNCTIEFAMILIE ICT FUNCTIONEEL (INFORMATIE) BEHEERDER VERSIE 1 MEI 2012

Doel. Context VSNU UFO/INDELINGSINSTRUMENT FUNCTIEFAMILIE ICT FUNCTIONEEL (INFORMATIE) BEHEERDER VERSIE 1 MEI 2012 Functioneel (informatie) beheerder Doel Zorgdragen voor het inrichten, aanpassen, vernieuwen en onderhouden van de informatievoorziening (processen, procedures en/of systemen), passend binnen het informatiebeleid

Nadere informatie

Introductie. Met Flowcode software ontwikkelt u snel en gemakkelijk de meest complexe elektronische en elektromechanische systemen.

Introductie. Met Flowcode software ontwikkelt u snel en gemakkelijk de meest complexe elektronische en elektromechanische systemen. Introductie Met software ontwikkelt u snel en gemakkelijk de meest complexe elektronische en elektromechanische systemen. is een van 's werelds meest geavanceerde ontwikkelomgevingen voor elektronica en

Nadere informatie

Handleiding Matlab voor W en BMT

Handleiding Matlab voor W en BMT Handleiding Matlab voor W en BMT bij de eerstejaars-training Matlab 2000/2001 Voorwoord Voor u ligt de trainings-handleiding Matlab voor het eerste studiejaar W en BMT. De handleiding bestaat uit vier

Nadere informatie

Regeltechniek. Meten. Uitgave : Jan Heynen PID-regeling 1

Regeltechniek. Meten. Uitgave : Jan Heynen PID-regeling 1 Regeltechniek Meten Regelen Vergelijken Uitgave : Jan Heynen PID-regeling 1 Inleiding Regelingen zijn een bestanddeel van ons leven. Voorbeeld autonome lichaamsregelingen : Hartslag Lichaamstemperatuur

Nadere informatie

AP21 SSI Display. Display voor positie en snelheid Nokkencontroller Signaalomvormer Display voor niet lineaire bewegingen. 96 mm

AP21 SSI Display. Display voor positie en snelheid Nokkencontroller Signaalomvormer Display voor niet lineaire bewegingen. 96 mm Datasheet AP21 AP21 SSI Display Toepasbaar als: Display voor positie en snelheid Nokkencontroller Signaalomvormer Display voor niet lineaire bewegingen 48 mm ca. 90 mm 96 mm Voor sensoren met Synchroon

Nadere informatie

1 Inleiding proportionaal-hydrauliek

1 Inleiding proportionaal-hydrauliek 1 Inleiding proportionaal-hydrauliek 1.1 Wat is proportionaal-hydrauliek? In de proportionaal-hydrauliek worden de hydraulische componenten zoals pompen, stuurschuiven, overdrukkleppen, reduceerkleppen,

Nadere informatie

LEEREENHEID Gebruikersondersteuning2. Dit document bestaat uit twee onderdelen - Onderdeel Leereenheid - Onderdeel Onderwijsproduct

LEEREENHEID Gebruikersondersteuning2. Dit document bestaat uit twee onderdelen - Onderdeel Leereenheid - Onderdeel Onderwijsproduct LEEREENHEID Gebruikersondersteuning2 Dit document bestaat uit twee onderdelen - Onderdeel Leereenheid - Onderdeel Onderwijsproduct 1 Naam leereenheid In deze tabel staat de naam en het type van de leereenheid

Nadere informatie

Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP

Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP Versie 1.0 Wouter van Kuipers 7 7 2008 1 Inhoud 1 Inhoud... 2 2 Inleiding... 2 3 Probleemgebied... 3 3.1 Doelstelling...

Nadere informatie

Docentenhandleiding bij

Docentenhandleiding bij Docentenhandleiding bij Werkblad 4 Veiligheid in en rond de tunnel 1. Praktische uitleg Samenhang Deze docentenhandleiding hoort bij het werkblad veiligheid in en rond de tunnel. Het werkblad veiligheid

Nadere informatie

PrOmotie, Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs

PrOmotie, Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs De leeromgeving biedt het praktijkonderwijs, zijn leerlingen en docenten een volwaardig en betaalbaar

Nadere informatie