Waterverontreiniging in de VS

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Waterverontreiniging in de VS"

Transcriptie

1 IA Washington Karin Louzada, meer informatie: of netwerk Waterverontreiniging in de VS De recente verontreiniging van een rivier (en het omliggende woongebied van mensen) in West Virginia door chemicaliën die gebruikt worden in de steenkoolwinning zet de groeiende problematiek van waterverontreiniging in de VS in de schijnwerpers. Niet alleen industriële lozingen, ook agrarische afvloei en de toename van farmaceutische middelen (medicijnen en cosmetica) in het afvalwater zorgen voor gezondheidsrisico s. In veel landen waaronder Nederland is dit een probleem. Conventionele waterzuiveringsmethoden kunnen bijvoorbeeld farmaceutische middelen niet verwijderen. Er is zelfs (nog) geen regelgeving die het monitoren van verontreinigingen en de verwijdering ervan verplicht stelt. Veelbelovende oplossingen voor het probleem staan nog aan het begin van de testfase, maar er wordt aan gewerkt. Introductie De lozing van 4 methyl cyclohexaan methanol (MCHM, dat gebruikt wordt in de kolenindustrie) in de Elk River, West Virginia, in januari 2014 onderstreept het gevaar van waterverontreiniging in de Verenigde Staten. De chemicaliën kwamen terecht in het grondwater, bron voor de watervoorziening van honderdduizenden inwoners in de omliggende gemeenschappen van het rurale gebied. De Elk River na de lozing in januari [Bron: intakes stay open] Veel van de steenkool in West Virginia wordt met de zogenaamde mountaintop removal mining methode gewonnen. Het mijnbouwbedrijf blaast de top van de berg op om de steenkool te bereiken. Het overgebleven materiaal wordt in een nabijgelegen vallei gedumpt. In gebieden waar deze mijnbouw veel plaatsvindt wordt al jaren een toename van gezondheidsproblemen waargenomen. Die groei wordt toegeschreven aan deze praktijken. 1

2 Dergelijke chemische verontreiningen zijn vaker voorgekomen in de VS. Tot voor kort injecteerden mijnbouwbedrijven hun chemisch afval direct in de grond of in verlaten mijnen, waar het makkelijk het grondwater kon bereiken. West Virginia is na Mississippi de staat met het laagste inkomen per capita in de VS en is afhankelijk van de steenkool en chemische industrie. De oorzaak en verantwoordelijkheid van de recente lozing wordt nog onderzocht maar de vervuiling zet een groeiend probleem in de schijnwerpers. Bewoners in deze rurale gebieden beklagen zich al jaren over de kwaliteit van hun beekjes en het kraanwater (kleur, geur en smaak). Velen hebben hun lokale grondwaterbronnen moeten verruilen voor een aansluiting op het stedelijke watersysteem. Dit systeem is tijdens deze laatste verontreiniging ook zodanig vervuild geraakt dat mensen gezegd is dat ze enkele weken lang geen kraanwater mochten gebruiken voor wassen, koken of drinken. Een groeiend probleem Het drinkwater in de VS is mogelijk verontreinigd met een grote reeks van pharmaceutical and personal care products (of PPCP s), door de overheid gedefinieerd als alle producten gebruikt door individuen voor de persoonlijke gezondheid of om cosmetische redenen, of gebruikt door landbouwbedrijven voor het vergroten van de groei of gezondheid van het vee en pluimvee. Veelvoorkomende voorbeelden zijn: residuën van anitconceptiemiddelen en andere hormonen, antidepressiva, pijnstillers, antibiotica voor mensen, vee en pluimvee, bloeddrukmedicijnen, hartmedicijnen, shampoos, et cetera. Een onderzoek van het U.S. Geological Survey vond in 1999 en 2000 significante hoeveelheden van één of meerdere medicijnen in 80 procent van de watermonsters uit 139 beken in 30 staten. Farmaceutische middelen komen in het water terecht via urine of omdat ze opzettelijk door het toilet worden gespoeld. [Bron: Wikipedia] Daarnaast onderzochten wetenschappers aan Oregon State University, de University of Washington en McGill University in lokale waterbronnen naar bewijs van illegaal drugsgebruik. Op 4 maart 2008 verzamelden zij watermonsters in 96 stedelijke gebieden (die samen 65% van de bevolking van Oregon bevatten) om te testen op de aanwezigheid van methamphetamine, cocaïne en ecstasy. Verbazingwekkend werd in elke stad methamphetamine gevonden. Momenteel wordt dergelijk 2

3 onderzoek niet voor anticriminele doeleinden gebruikt, maar de onderzoekers gaven aan dat dergelijke metingen ook gebruikt kunnen worden om drugsgebruik in indivuele huizen op te sporen. Ander verbindingen die in het water kunnen worden aangetroffen zijn cafeïne, anti epilepsie medicijnen, cholesterolverlagers, en geurstoffen. Wanneer deze (genees)middelen worden uitgeplast door mensen en dieren (of met opzet worden geloosd of door het toilet gespoeld, bijvoorbeeld omdat ze over datum zijn) komen ze in het afvalwater en de riolering terecht, waarna ze niet meer worden verwijderd. Er zijn momenteel geen federale of lokale standaarden of monitoringseisen voor PPCP s in het water. Er is vooralsnog onvoldoende onderzoek gedaan naar de levensduur van deze geneesmiddelen in het water of hun effecten over langere perioden op mensen, dieren en het ecosystem. Er zijn echter wel aanwijzingen dat er gevolgen zijn in dieren zoals het aannemen van vrouwelijke kenmerken door mannelijke vissen vanwege anticonceptiva in het water, gedragsveranderingen bij vissen en voortplantingsproblemen bij vissen en mosselen vanwege antidepressiva. Op mensen zouden er gevolgen kunnen zijn voor de voorplanting, hormoon ontregelingen, antibiotica resistentie en onvoorziene synergistische effecten. Anticonceptiva. [Bron: Wikipedia] Het gebruik van medicijnen neemt toe door de toename van het aantal nieuwe medicijnen en doordat steeds meer mensen de beschikking krijgen over geneesmiddelen. Conventionele afvalwaterbehandeling verwijdert gelukkig wel enkele medicijnresten, zoals ibuprofen en naproxen (beide pijnstillers), maar doet dat niet voor andere zoals carbamazepine (een anti epilepticum) en diclofenac (een pijnstiller). Echter, wanneer deze middelen toevallig wel worden verwijderd en in de overgebleven slurrie terechtkomen, kunnen ze uiteindelijk via kunstmest weer in het ecosysteem vrijkomen. Wanneer bleekmiddel wordt gebruikt om bacteriën en andere pathogenen te verwijderen, wat in de VS het geval is, worden acetaminophen (paracetamol), codeïne (in hoestdrank) en sulfathiazole (een antibioticum) afgebroken of verwijderd. De Amerikaanse Environmental Protection Agency heeft tien farmaceutische middelen (één antibioticum en negen hormonen) aan de lijst van potentiële schadelijke stoffen toegevoegd, waar meer onderzoek naar moet worden gedaan. Het Europese parlement heeft twaalf nieuwe middelen aan haar lijst toegevoegd, waaronder twee hormonen (17 alpha ethinylestradiol (EE2) and 17 betaestradiol (E2), synthetische oestrogeen in anticonceptiva) en de diclofenac. 3

4 Endocriene ontregelaars Onderzoekers van Carnegie Mellon University hebben een set van moleculen ontwikkeld die endocriene ontregelaars kunnen afbreken. Voorbeelden van endocriene ontregelaars zijn synthetische en natuurlijke hormonen zoals ethinylestradiol in anticonceptiepillen. Nieuw onderzoek bewijst dat deze stoffen gemakkelijk afgebroken kunnen worden. De actieve stoffen zelf hebben niet dezelfde schadelijke werking op vissen. Dit is bewezen op zebravis embryo s in ontwikkeling. De moleculen worden TAML activators genoemd en zijn ontwikkeld door Dr. Terry Collins. Een zebravisje embryo is doorzichtig. [Bron: zebrafish 17] Dierproeven met endocriene ontregelaars tonen aan dat deze stoffen betrokken kunnen zijn bij een aantal moderne (gezondheids)problematiek epidemiën zoals enkele vormen van kanker, leerproblemen, obesitas en immuniteits en voortplantingsproblemen. Het onderzoek toont aan dat de TAML s, in combinatie met waterstofperoxide, gemakkelijk en effectief steroïde hormonen, waaronder ethinylestradiol, uit water in één behandeling kunnen verwijderen. De onderzoekers stelden de zebravisembryo s bloot aan zeven verschillende TAML activators. Het buitenste membraan van de visjes, de chorion, was verwijderd om hun gevoeligheid voor chemicaliën te vergroten. De resultaten waren positief: bij de streefdoses was er schade tijdens de ontwikkeling van de embryo s. Bij verhoogde doses en bij enkele structuren van de TAML activators was dat echter wel het geval. De onderzoekers hebben uiteindelijk enkele kandidaatmoleculen overgehouden voor verdere studie en ontwikkeling. De testen met de zebravisjes vormen het vierde onderdeel van een (Five ) Tiered Protocol for Endocrine Disruption (TiPED) systeem dat door 24 onderzoekers, waaronder Collins, is ontwikkeld om te bepalen of een chemische stof endocriene ontregelingsactiviteit vertoont. Alle onderzoeken tonen aan dat de TAML moleculen nog steeds goede potentiële kandidaten zijn voor waterbehandeling. Conlusies Verontreiniging door PPCP s in het water is een steeds groter wordend probleem. Er is nog geen wetgeving in de VS (of Europa) voor het standaard monitoren van het voorkomen van de langetermijneffecten van deze stoffen op mensen en het ecosysteem. Er is meer onderzoek nodig. Wel zijn al enkele stoffen, waaronder endocriene ontregelaars, op de Watch Lists van de VS en de 4

5 EU gezet. Deze stoffen zouden verantwoordelijk zijn voor het vrouwelijk worden van mannelijke vissen in stromen en rivieren en voor voortplantingsproblemen. Ook andere medicaties en cosmetische stoffen kunnen voor grote gezondheidsproblemen zorgen. Onderzoek aan de Carnegie Mellon University geeft hoop dat er in de toekomst mogelijkheden zijn om deze stoffen onschadelijk te maken, maar er is nog een lange weg te gaan. [streamer] Onderzoekers van Carnegie Mellon University hebben een set van moleculen ontwikkeld die endocriene ontregelaars kunnen afbreken Bronnen: West Virginia Chemical Spill Exposes a New Risk to Water From Coal, Wunderground.com, januari 2014: virginia chemical spill exposesnew risk water coal Coal mining s long legacy of water pollution in West Virginia, Aljazeera America, januari 2014: pollutionminingwestvirginiamassey.html The true costs of mining coal in West Virginia keep rising, MSNBS, februari 2014: harris perry/true costs west virginia coal keep rising Drugs in the water, Harvard health Letter, juni 2011: inthe water New chemicals, drugs added to EU water pollution watch list, EurActiv.com, juli 2013: chemicals pharmaceuticals ad news Fighting Drugs In Drinking Water, Clean Water Action, 2008: drugs drinking water External Medicine: Discarded Drugs May Contaminate 40 Million Americans' Drinking Water, Scientific American, september 2011: in the water/ Mapping Drug Use by Testing Sewer Water, Schneier on Security, juli 2009: https://www.schneier.com/blog/archives/2009/07/mapping_drug_us.html Environmental Protection Agency, PPCP: Drugs Are in the Water. Does It Matter?, NY Times, april 2007: Tiered Protocol for Endocrine Disruption: TAML Activators: Dr. Terry Collins, Carnegie Mellon University: 5

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen De laatste jaren worden in toenemende mate geneesmiddelen voor mens en dier a aangetroffen in het milieu. Van enkele van die middelen is bekend dat ze bij vissen,

Nadere informatie

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Conferentie Luchtkwaliteit Brussel, 5 december 2014 Dr Hans Bruyninckx Executive Director European Environment Agency EEA rapporten 2014 Luchtverontreiniging een

Nadere informatie

Hoe groen zijn uw evenementen?

Hoe groen zijn uw evenementen? Even voorstellen... GMB introduceert SaNiPhos : Europa s eerste urineverwerkingsfabriek voor het verwerken en winnen van nuttige meststoffen uit urine. Terugwinning van fosfaat en stikstof uit urine levert

Nadere informatie

Nieuwe verontreinigingen, nieuwe oplossingen. Gebruik de kracht van natuurlijke processen

Nieuwe verontreinigingen, nieuwe oplossingen. Gebruik de kracht van natuurlijke processen Nieuwe verontreinigingen, nieuwe oplossingen Gebruik de kracht van natuurlijke processen Creating with the power of nature Opgericht in 1988 35 medewerkers, multidisciplinair team Internationaal kennis

Nadere informatie

VEILIG DRINKWATER, OVERAL IN DE WERELD! Ideaal voor op reis, outdoor, sport, vrije tijd en alledaags leven 99.9% VAN BACTERIEN, VIRUSSEN EN MEER*...

VEILIG DRINKWATER, OVERAL IN DE WERELD! Ideaal voor op reis, outdoor, sport, vrije tijd en alledaags leven 99.9% VAN BACTERIEN, VIRUSSEN EN MEER*... VEILIG DRINKWATER, OVERAL IN DE WERELD! Ideaal voor op reis, outdoor, sport, vrije tijd en alledaags leven 99.9% VAN BACTERIEN, VIRUSSEN EN MEER*... GEMAKKELIJK TOEGANG TOT WATER Beekjes, sloten, rivieren

Nadere informatie

Belang van goed water

Belang van goed water Belang van goed water Dr Guillaume Counotte Wat is goed water? Smakelijk Beschikbaar Niet schadelijk voor dieren Niet schadelijk voor producten (ei, vlees) 1 Waterbehoefte Normale omstandigheden: 1,6-2

Nadere informatie

Hoe doen ze dat: een medicijn maken?

Hoe doen ze dat: een medicijn maken? Hoe doen ze dat: een medicijn maken? Je neemt vast wel eens iets tegen de hoofdpijn of koorts. En vaak waarschijnlijk zonder er bij na te denken. Maar wist je dat het wel twaalf jaar duurt voordat een

Nadere informatie

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING INLEIDING Landustrie Sneek BV bezit een ruime hoeveelheid kennis en ervaring in het transporteren en behandelen van riool-

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

4.4 Opdracht: de boer

4.4 Opdracht: de boer 4.4 Opdracht: de boer Deze opdracht is verdeeld in vier delen. Namelijk de volgende: opdracht 1: milieubelasting opdracht 2: de appel opdracht 3: ziektes bij de appel opdracht 4: Beleid, boeren, bedrijven

Nadere informatie

SPREKER DR. HENK DUYVERMAN, DIRECTEUR CUADRILLA

SPREKER DR. HENK DUYVERMAN, DIRECTEUR CUADRILLA SPREKER DR. HENK DUYVERMAN, DIRECTEUR CUADRILLA PROFIEL CUADRILLA Belangen in Engeland, Nederland en Polen Specialist in boren naar schaliegas 200 jaar ervaring State of the art apparatuur Start met boren

Nadere informatie

Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld. Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014

Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld. Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014 Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014 Inhoudsopgave Intro aardappelen, groente en fruit verwerkende industrie

Nadere informatie

Kinderen en vergiftiging

Kinderen en vergiftiging Kinderen en vergiftiging Elk jaar bezoeken duizenden kinderen tot twaalf jaar de huisarts of de afdeling Spoedeisende Hulp van het ziekenhuis wegens een (mogelijke) vergiftiging. Ongeveer 2.300 kinderen

Nadere informatie

GEEN Geen waterzuivering zonder geld. - 's-gravenhage : Ministerie van verkeer en Waterstaat ; Unie van waterschappen, p.

GEEN Geen waterzuivering zonder geld. - 's-gravenhage : Ministerie van verkeer en Waterstaat ; Unie van waterschappen, p. 4* Z 6 - c 87 GEEN Geen waterzuivering zonder geld. - 's-gravenhage : Ministerie van verkeer en Waterstaat ; Unie van waterschappen, 1973. - 5 p. ; 30 cm Informatie inzake de financiering der waterzuivering.

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. B. Canton (PvdD) (d.d. 14 augustus 2017) Nummer Onderwerp Drinkwaterkwaliteit Zuid-Holland

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. B. Canton (PvdD) (d.d. 14 augustus 2017) Nummer Onderwerp Drinkwaterkwaliteit Zuid-Holland van Gedeputeerde Staten op vragen van B. Canton (PvdD) (d.d. 14 augustus 2017) Nummer 3319 Onderwerp Drinkwaterkwaliteit Zuid-Holland Aan de leden van Provinciale Staten Toelichting vragensteller In 2016

Nadere informatie

Antibiotica resistentie en ons water

Antibiotica resistentie en ons water en ons water Sanne van den Hengel 4 december 204 combining scientific excellence with commercial relevance Tot 65% van de bacteriën in Nederlandse rivieren zijn multiresistent. en ons water en ons water

Nadere informatie

Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden.

Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden. Waterzuivering regio Solepura, Sri Lanka Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden. In mei 2012 ging Father Ajith Rohan

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 2 december 2014 (OR. en) BEGELEIDENDE NOTA de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal

Raad van de Europese Unie Brussel, 2 december 2014 (OR. en) BEGELEIDENDE NOTA de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal Raad van de Europese Unie Brussel, 2 december 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0340 (NLE) 16240/14 CORDROGUE 94 BEGELEIDENDE NOTA van: aan: Nr. Comdoc.: Betreft: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie

Vertaling van Expecting a baby

Vertaling van Expecting a baby Vertaling van Expecting a baby Verwacht u een baby? CHEMIE EN ZWANGERSCHAP ADVIES OVER CHEMIE EN ZWANGERSCHAP Alles om ons heen bevat chemicaliën. Ze helpen ons elke dag, in bijvoorbeeld de cosmetica die

Nadere informatie

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater - Rode vlak is Brussel uitvergroten heel wat water in Brussel, zie blauwe lijntjes. - Is er een waterloop in de buurt van je school? Waar ligt je school

Nadere informatie

Geneesmiddelen en waterkwaliteit. Caroline Moermond Els Smit Robin van Leerdam Monique van der Aa Mark Montforts

Geneesmiddelen en waterkwaliteit. Caroline Moermond Els Smit Robin van Leerdam Monique van der Aa Mark Montforts Geneesmiddelen en waterkwaliteit Caroline Moermond Els Smit Robin van Leerdam Monique van der Aa Mark Montforts Geneesmiddelen zijn waardevol voor de volksgezondheid maar de resten van geneesmiddelen kunnen

Nadere informatie

De overeenkomsten tussen de ziekte van Parkinson en de ziekte van Huntington

De overeenkomsten tussen de ziekte van Parkinson en de ziekte van Huntington Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Succesvolle gentherapiestudie bij de ziekte van Parkinson geeft

Nadere informatie

Medicijnresten in drinkwater Voorkomen is beter dan genezen. Gezonde Lunch, 7 april 2014 Martien den Blanken, directeur PWN

Medicijnresten in drinkwater Voorkomen is beter dan genezen. Gezonde Lunch, 7 april 2014 Martien den Blanken, directeur PWN Medicijnresten in drinkwater Voorkomen is beter dan genezen Gezonde Lunch, 7 april 2014 Martien den Blanken, directeur PWN Drinkwaterland In Nederland 10 drinkwaterbedrijven Sinds 1950 sterke concentratie

Nadere informatie

Water is onmisbaar! actieve mkb/kmo s. Dankzij EU-beleid meer banen en groei in de watersector. JOUW MENING TELT EN JOUW ACTIES OOK

Water is onmisbaar! actieve mkb/kmo s. Dankzij EU-beleid meer banen en groei in de watersector. JOUW MENING TELT EN JOUW ACTIES OOK Dankzij EU-beleid meer banen en groei in de watersector. 9 000 actieve mkb/kmo s bijna 500 000 banen JOUW MENING TELT Met het waterbeleid en de maatregelen van de EU krijgt iedereen inspraak door middel

Nadere informatie

INZAMELING MEDICIJNAFVAL

INZAMELING MEDICIJNAFVAL KNMP ONDERZOEK INZAMELING MEDICIJNAFVAL 2017 KONINKLIJKE NEDERLANDSE MAATSCHAPPIJ TER BEVORDERING DER PHARMACIE KNMP ONDERZOEK IN EEN KWART VAN DE GEMEENTEN BETAALT APOTHEEK NOG STEEDS VOOR MEDICIJNAFVAL

Nadere informatie

Lespakket Water. Instructieblad groep 5-8. Inhoud pakket: Lessuggesties: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8

Lespakket Water. Instructieblad groep 5-8. Inhoud pakket: Lessuggesties: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8 Lespakket Water Instructieblad groep 5-8 Inhoud pakket: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8 Materialen van het pakket: * 2 plastic potten * 1 potje melk * 1 potje met thee * 1 potje met broodkorstjes/

Nadere informatie

POMS-site Ter Apel Beoordeling Gezondheidsrisico. Eindrapport

POMS-site Ter Apel Beoordeling Gezondheidsrisico. Eindrapport POMS-site Ter Apel Beoordeling Gezondheidsrisico Eindrapport Juni 2016 1 POMS-site Ter Apel Beoordeling Gezondheidsrisico Eindrapport Juni 2016 Auteurs: M. Eggens F. Greven F. Duijm 2 Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Impact van rwzi s op geneesmiddelconcentra5es in kwetsbaar oppervlaktewater

Impact van rwzi s op geneesmiddelconcentra5es in kwetsbaar oppervlaktewater Impact van rwzi s op geneesmiddelconcentra5es in kwetsbaar oppervlaktewater Lieke Coppens (KWR; Copernicus Ins4tuut Universiteit Utrecht), Jos van Gils (Deltares), Thomas ter Laak (KWR; Wageningen Universiteit),

Nadere informatie

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Inhoudsopgave 1. Doelstelling 2. Onderzoeksverantwoording 3. Samenvatting 4. Resultaten 5. Bijlagen (open antwoorden,

Nadere informatie

Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden

Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden Inhoud 1. Aanleiding 2. Risicoschatting 3. Resultaten 4. Conclusie Gezondheidsrisico 5. Aanbevelingen PFOA emissies Dordrecht 5 april 2016 1. Aanleiding voor

Nadere informatie

Milieuvriendelijke en efficiënte desinfectie zonder chemicaliën en toxische additieven enkel elektriciteit, zout en water?

Milieuvriendelijke en efficiënte desinfectie zonder chemicaliën en toxische additieven enkel elektriciteit, zout en water? Milieuvriendelijke en efficiënte desinfectie zonder chemicaliën en toxische additieven enkel elektriciteit, zout en water? Dankzij een uiterst efficiënte en stabiele diaphragma electrolyse produceert ANOLYTECH

Nadere informatie

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context As % of total European pharmaceutical industry De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context Terwijl België slechts 2,6 % vertegenwoordigt van het Europees BBP, heeft de farmaceutische

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud Inhoud Voorwoord 5 1 Handel in duurzame producten 11 1.1 Duurzame of traditionele productie? 11 1.2 Logo s en keurmerken 13 1.3 Kosten van duurzame teelt 18 1.4 Relatie prijs - kwaliteit - afzet 19 1.5

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG. Datum 25 juni 2013 Betreft Geneesmiddelen in drinkwater en milieu

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG. Datum 25 juni 2013 Betreft Geneesmiddelen in drinkwater en milieu > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE RAADSVRAGEN 2017, NUMMER 19

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE RAADSVRAGEN 2017, NUMMER 19 BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE RAADSVRAGEN 2017, NUMMER 19 Datum 10 maart 2017 Van College B&W Behandeld door N.J. Toussaint Doorkiesnummer 030-28 62882 E-mailadres n.toussaint@utrecht.nl Kenmerk 4284940/20170307

Nadere informatie

Directe acties: do s and don t s

Directe acties: do s and don t s Procedure voor het veilig opruimen van gebroken spaarlampen of fluorescentielampen Directe acties: do s and don t s Zorg er voor dat er niet door het gebroken materiaal wordt gelopen, hiermee voorkomt

Nadere informatie

Stoffen en normen in waterbeleid: de meest gebruikte termen uitgelegd.

Stoffen en normen in waterbeleid: de meest gebruikte termen uitgelegd. Stoffen en normen in waterbeleid: de meest gebruikte termen uitgelegd. Waarom staan stoffen op verschillende stoffenlijsten? Het Nederlandse waterbeleid heeft als doel: een ecologisch gezond oppervlaktewater

Nadere informatie

De regelgeving van de Europese Unie rond Milieu. Hoofdstuk 3. De regelgeving van de Europese Unie rond Milieu

De regelgeving van de Europese Unie rond Milieu. Hoofdstuk 3. De regelgeving van de Europese Unie rond Milieu Hoofdstuk 3 De regelgeving van de Europese Unie rond Milieu In Europa is een aanzienlijk deel van de totale vervuiling afkomstig van industriële productieprocessen Om de bijdrage van de Europese industrie

Nadere informatie

Vlugschrift. Geen dierproeven voor cosmetica. Animal Rights International

Vlugschrift. Geen dierproeven voor cosmetica. Animal Rights International Vlugschrift Nederland koploper in lang proces naar proefdiervrije producten Geen dierproeven voor cosmetica d In ons land geldt sinds 1997 een verbod op het gebruik van proefdieren bij het testen van (ingrediënten

Nadere informatie

Leidraad voor type II variaties met herziening van de rubrieken 4.6, 5.3 en 6.6 van de SKP

Leidraad voor type II variaties met herziening van de rubrieken 4.6, 5.3 en 6.6 van de SKP Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten Leidraad voor type II variaties met herziening van de rubrieken 4.6, 5.3 en 6.6 van de SKP Inleiding Gezien de vaak terugkerende opmerkingen

Nadere informatie

Medium stekelige wat? Hoe maak je nieuwe neuronen?

Medium stekelige wat? Hoe maak je nieuwe neuronen? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Huidcellen veranderen in hersencellen: doorbraak in het onderzoek

Nadere informatie

Geneesmiddelen in de afvalwaterketen

Geneesmiddelen in de afvalwaterketen Geneesmiddelen in de afvalwaterketen Barry Pieters Grontmij B.V., Team Ecologie, Amsterdam Barry.Pieters@grontmij.nl 1 Geneesmiddelen in milieu: veel aandacht 2 Geneesmiddelen in Nederland Grote diversiteit:

Nadere informatie

Nederlandse cannabisbeleid

Nederlandse cannabisbeleid Improving Mental Health by Sharing Knowledge Het Nederlandse cannabisbeleid & de volksgezondheid: oorsprong en ontwikkeling Margriet van Laar Hoofd programma Drug Monitoring CIROC Seminar Woensdag 7 maart,

Nadere informatie

Elsinga / BTU technologie en ARN-project

Elsinga / BTU technologie en ARN-project Elsinga / BTU technologie en ARN-project 2000-2007 Knowaste Nederland 2003-heden Orgaworld vergisten & composteren met gft 2014 Start Elsinga-BTU techniek en ARN-project 1. Waarom 2. Elsinga / BTU sluit

Nadere informatie

Trombocytenaggregatie onderzoek

Trombocytenaggregatie onderzoek Trombocytenaggregatie onderzoek Een trombocytenaggregatie-onderzoek is een bloedonderzoek naar de werking van trombocyten ofwel bloedplaatjes. Het betreft een specialistisch onderzoek naar de werking van

Nadere informatie

Samenwerking voor een betere waterkwaliteit

Samenwerking voor een betere waterkwaliteit Dossier Medicijnresten uit water Ontwikkeling Toelating Fabrikage Distributie/ Opslag Voorschrijven Afleveren Gebruik Afval Zuivering Riool Zuivering Drinkwater wijze van toediening, dosering Overstort

Nadere informatie

Brug tussen chemische en biologische beoordeling waterkwaliteit

Brug tussen chemische en biologische beoordeling waterkwaliteit Brug tussen chemische en biologische beoordeling waterkwaliteit Bioassays meten de risico s van stoffen voor het ecosysteem in oppervlaktewater 1 Brug tussen chemische en biologische beoordeling waterkwaliteit

Nadere informatie

Samenvatting pilotstudie China: onderzoek naar naleving chemische regelgeving

Samenvatting pilotstudie China: onderzoek naar naleving chemische regelgeving Samenvatting pilotstudie China: onderzoek naar naleving chemische regelgeving Samenvatting Ten aanzien van het beheer van chemische stoffen heeft Primark een strikt beleid dat volledig voldoet aan, en

Nadere informatie

Milieuvervuiling. Planet

Milieuvervuiling. Planet Milieuvervuiling Planet 44 45 Milieuvervuiling Milieuvervuiling is al decennialang een Europees thema. Het is ook een thema waarop winst is geboekt; mede dankzij Europese regelgeving is de vervuiling aanzienlijk

Nadere informatie

Vervolg aantekeningen H1 Nat. Hulpbronnen. Omgaan met Natuurlijke Hulpbronnen Hoofdstuk 1.1 Aardrijkskunde CA-3

Vervolg aantekeningen H1 Nat. Hulpbronnen. Omgaan met Natuurlijke Hulpbronnen Hoofdstuk 1.1 Aardrijkskunde CA-3 Vervolg aantekeningen H1 Nat. Hulpbronnen Water kent geen grenzen. Het stroomt van land naar land. Het teveel aan water moet ergens naartoe. Het zoekt een weg naar zee. Zee is het laagste punt in een landschap.

Nadere informatie

Vraag 1 Bent u bekend met het artikel Hoe DuPont met teflon een ongekende milieuramp veroorzaakte. Ook in Nederland? 1?

Vraag 1 Bent u bekend met het artikel Hoe DuPont met teflon een ongekende milieuramp veroorzaakte. Ook in Nederland? 1? > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen?

Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen? Heeft behandeling van ankyloserende spondylitis met medicatie enig nadelig effect op de nakomelingen? Zoals in de inleiding reeds aangehaald, gaan anti-reumatische medicijnen nog steeds gepaard met een

Nadere informatie

Thomas ter Laak, Stefan Kools, Julian Starink , Amersfoort. Quickscan. Diergeneesmiddelen in de. waterketen

Thomas ter Laak, Stefan Kools, Julian Starink , Amersfoort. Quickscan. Diergeneesmiddelen in de. waterketen Thomas ter Laak, Stefan Kools, Julian Starink 6-4-2017, Amersfoort 1 Quickscan Diergeneesmiddelen in de waterketen Bridging science to practice 2 Diergeneesmiddelengebruik Veestapel: 4.000.000 koeien 12.000.000

Nadere informatie

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden Afvalwater als grondstof? Energie winnen uit afvalwater Om energie uit afvalwater te winnen wordt het water van het toilet, eventueel gemengd met groente en fruitafval, vergist. Daarvoor worden een vacuümsysteem,

Nadere informatie

Samenvatting pilotstudie China: Nader onderzoek naar naleving van regelgeving inzake chemische stoffen (september 2015)

Samenvatting pilotstudie China: Nader onderzoek naar naleving van regelgeving inzake chemische stoffen (september 2015) Samenvatting pilotstudie China: Nader onderzoek naar naleving van regelgeving inzake chemische stoffen (september 2015) Samenvatting Ten aanzien van het beheer van chemische stoffen heeft Primark een strikt

Nadere informatie

Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling

Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling Prof. Dr. Benoit Nemery KU Leuven Prof. Dr. Christophe Stove UGent Acrylonitril: chemische eigenschappen

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie VOORLOPIGE VERSIE 2003/0119(COD) 21 oktober 2003 ONTWERPADVIES van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek

Nadere informatie

Trends in nieuwe drugs. Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS

Trends in nieuwe drugs. Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS Trends in nieuwe drugs Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS BEGRIPPENKADER DESIGNER DRUGS volledig synthetisch precursoren (chemische grondstoffen) ontworpen = de

Nadere informatie

Geneesmiddelen uit afvalwater halen: is het praktisch haalbaar?

Geneesmiddelen uit afvalwater halen: is het praktisch haalbaar? Geneesmiddelen uit afvalwater halen: is het praktisch haalbaar? Roberta Hofman-Caris, Wolter Siegers (KWR Watercycle Research Institute), Kevin van de Merlen (AWWS), Ad de Man (WBL) Geneesmiddelen die

Nadere informatie

Wageningen University & Research. Wageningen, 5 November 2016 Prof. dr Arthur Mol, Rector Magnificus

Wageningen University & Research. Wageningen, 5 November 2016 Prof. dr Arthur Mol, Rector Magnificus Wageningen University & Research Wageningen, 5 November 2016 Prof. dr Arthur Mol, Rector Magnificus 2016 Het begon in 1918 Wageningen University & Research Wageningen University Medewerkers: 2,600 studenten:>

Nadere informatie

Identificatie van de stof of het preparaat Productbenaming : DAMPENING SYSTEM CLEANER Gebruik van de chemische stof/preparaat. : Rubberdoekwasmiddel

Identificatie van de stof of het preparaat Productbenaming : DAMPENING SYSTEM CLEANER Gebruik van de chemische stof/preparaat. : Rubberdoekwasmiddel 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Identificatie van de stof of het preparaat Productbenaming : Gebruik van de chemische stof/preparaat : Rubberdoekwasmiddel

Nadere informatie

Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging

Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging Hieronder staan veel gestelde vragen en antwoorden over bodemverontreiniging en spoedlocaties. Het gaat om algemene vragen en vragen over de specifieke Rotterdamse

Nadere informatie

Milieuzorg voor contractors. Cédric Janssens Milieucoördinator GTO EMEA CVA Gent

Milieuzorg voor contractors. Cédric Janssens Milieucoördinator GTO EMEA CVA Gent Milieuzorg voor contractors Cédric Janssens Milieucoördinator GTO EMEA CVA Gent Onze grootste uitdaging Werken aan een duurzame toekomst Wij zijn mede de oorzaak van het milieuprobleem maar wij werken

Nadere informatie

Waarom biomarkers nodig zijn

Waarom biomarkers nodig zijn Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Nieuwe studie toont aan dat voorgestelde ziekte van Huntington 'biomarker'

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

VOORSTEL. Documentnummer Programma Waterketen Projectnummer. Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 Onderwerp Beleidskader nieuwe stoffen

VOORSTEL. Documentnummer Programma Waterketen Projectnummer. Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 Onderwerp Beleidskader nieuwe stoffen Aan algemeen bestuur 18 februari 2015 VOORSTEL Datum 6 januari 2015 Portefeuillehouder B.J. van Vreeswijk Documentnummer 661410 Programma Waterketen Projectnummer Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 1. Voorstel

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 26 956 Beleidsnota Rampenbestrijding Nr. 197 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Normale manier van luchtzuivering Gewone methode

Normale manier van luchtzuivering Gewone methode Normale manier van luchtzuivering Gewone methode De lucht wordt door het filter gezogen en gezuiverd. De nieuwe manier van luchtzuivering Nieuwe plasmacluster methode Onschuldige positieve waterstof en

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Horizontale Groep drugs Ontwerp-conclusies van de Raad over

Nadere informatie

Gezondheidsenquête, België Medische consumptie. Wetenschap ten dienste van Volksgezondheid, Voedselveiligheid en Leefmilieu.

Gezondheidsenquête, België Medische consumptie. Wetenschap ten dienste van Volksgezondheid, Voedselveiligheid en Leefmilieu. Medische consumptie Wetenschap ten dienste van Volksgezondheid, Voedselveiligheid en Leefmilieu. . Inhoudstafel Inhoudstafel... 79 Bestudeerde indicatoren... 81 1. Contacten met zorgverstrekkers... 81

Nadere informatie

China, globalisering en milieuproblematiek. Lessen 21ste eeuw 23 maart, 2009

China, globalisering en milieuproblematiek. Lessen 21ste eeuw 23 maart, 2009 China, globalisering en milieuproblematiek Lessen 21ste eeuw 23 maart, 2009 Economisch Socio-cultureel Politiek Milieu Globalisering Globaal milieubeleid in een notendop Sinds 1972 op internationale agenda

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Antwoord van burgemeester en wethouders

gemeente Eindhoven Antwoord van burgemeester en wethouders gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01517 Beslisdatum B&W 28 augustus 2012 Dossiernummer 12.35.103 2.1.1 Raadsvragenvan het raadslid dhr. P. Leenders (CDA) inzake cocaïnegebruik in Eindhoven De CDA-fractie

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

Titel. Tekst. Orange Nano Guardon SelfClean Hygiene

Titel. Tekst. Orange Nano Guardon SelfClean Hygiene Titel Tekst Orange Nano Guardon SelfClean Hygiene Voorwerpen zijn vaak een besmettingsbron van ziekmakers Mensen komen continu in contact met bacteriën, virussen en schimmels. Besmettelijke ziekten worden

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Schoon water Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte in leerdagboek

Nadere informatie

Mitochondriën en oxidatieve stress

Mitochondriën en oxidatieve stress Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Ons richten op oxidatieve stress bij de ziekte van Huntington Celschade

Nadere informatie

Omlijning Verdovende Middelen analyse en interpretatie Versie 1.0 (April 2011)

Omlijning Verdovende Middelen analyse en interpretatie Versie 1.0 (April 2011) Omlijning Verdovende Middelen analyse en interpretatie 005.1 Versie 1.0 (April 2011) Omlijning Verdovende Middelen analyse en interpretatie Introductie Het Besluit register deskundige in strafzaken heeft

Nadere informatie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Symposium ter gelegenheid afscheid Ad van Dooren Zelfredzaamheid van patiënten bij gebruik van veilige medicatie. Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Rudolf van Olden, arts Medisch Directeur

Nadere informatie

1-STEP filter rwzi Horstermeer

1-STEP filter rwzi Horstermeer 1-STEP filter rwzi Horstermeer Eén jaar ervaring Manon Bechger Waternet 21 November 2013 Openingssymposium 1-STEP Een nieuwe generatie effluent Inhoud Aanleiding bouw 1-STEP op Horstermeer Wat is 1-STEP?

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Ent, Wietske van der Title: In vivo modelling of Ewing sarcoma in zebrafish Issue

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Producenten van voorwerpen Als u explosieve stoffen of mengsels in voorwerpen verwerkt, moet u deze indelen, etiketteren en verpakken volgens de voorschriften

Nadere informatie

mooi natuurlijk Het gaat niet alleen om wat u inneemt, maar ook om wat u op uw lichaam doet.

mooi natuurlijk Het gaat niet alleen om wat u inneemt, maar ook om wat u op uw lichaam doet. mooi natuurlijk Het gaat niet alleen om wat u inneemt, maar ook om wat u op uw lichaam doet. Reviive is een lijn van verzorgingsprodukten die meer doen dan uw huid reinigen op een natuurlijke manier ze

Nadere informatie

SOMS MOET JE OM VOORUIT TE GAAN EVEN TERUG IN DE TIJD

SOMS MOET JE OM VOORUIT TE GAAN EVEN TERUG IN DE TIJD SOMS MOET JE OM VOORUIT TE GAAN EVEN TERUG IN DE TIJD CITY M AIR PURIFIER VAN CAMFIL Camfil Clean Air Solutions 1 FEITEN: MET ONZE LUCHTREINIGERS GAAT U DUIZENDEN JAREN TERUG IN DE TIJD. In enkele uren

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie verzoekschriften MEDEDELING AAN DE LEDEN

EUROPEES PARLEMENT. Commissie verzoekschriften MEDEDELING AAN DE LEDEN EUROPEES PARLEMENT 2004 Commissie verzoekschriften 2009 12.2.2008 MEDEDELING AAN DE LEDEN Betreft: Verzoekschrift 191/2006, ingediend door Margot en Manfred Zippel (Duitse nationaliteit), over de vermeende

Nadere informatie

De shopper's guide to Bestrijdingsmiddel

De shopper's guide to Bestrijdingsmiddel De shopper's guide to Bestrijdingsmiddel Wat is het verschil? Uit een studie van het Milieu-werkgroep EWG een simulatie van duizenden consumenten eten van hoge en lage pesticideninzet diëten blijkt dat

Nadere informatie

Economische effecten van overstromingen van de Maas

Economische effecten van overstromingen van de Maas Economische effecten van overstromingen van de Maas Vanessa E. Daniel, Raymond J.G.M. Florax and Piet Rietveld Economische waardering van omgevingskwaliteit RSA Najaarsmiddag 2008 26 November 13.30-18.00

Nadere informatie

procesboek m i c r o b i a l e n e r g y

procesboek m i c r o b i a l e n e r g y procesboek m i c r o b i a l e n e r g y procesboek m i c r o b i a l e n e r g y René de Landmeter & Ermi van Oers Dit project is uitgevoerd tijdens de minor Sustainability, aan de Willem de Kooning Academie

Nadere informatie

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst)

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst) L 125/10 VERORDENINGEN VERORDENING (EU) 2015/786 VAN DE COMMISSIE van 19 mei 2015 tot vaststelling van criteria voor de aanvaardbaarheid van zuiveringsprocedés die worden toegepast op producten die bedoeld

Nadere informatie

Bio NL. Een unieke collectie plantenstoffen: de brug tussen telers en nieuwe markten. Leon A. Mur Managing director

Bio NL. Een unieke collectie plantenstoffen: de brug tussen telers en nieuwe markten. Leon A. Mur Managing director Bio NL Een unieke collectie plantenstoffen: de brug tussen telers en nieuwe markten. Leon A. Mur Managing director Doelstelling Kenniscentrum Een doorbraak creëren voor de toepassing van plantenstoffen

Nadere informatie

Hormoon onderzoek Voorbeeld verslag hormoonanalyse

Hormoon onderzoek Voorbeeld verslag hormoonanalyse Hormoon onderzoek Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1. Welke hormonen zijn getest?...3 2. Cortisol...4 2.1. Wat is cortisol?...4 2.2. Oorzaken...4 2.3 Symptomen...4 2.4 Uitslag Cortisol...5 3. Testosteron...6

Nadere informatie

Ons milieu, een kostbaar goed

Ons milieu, een kostbaar goed 1 Ons milieu, een kostbaar goed Datum Blz. 1. Inleiding 4 2. Soorten vervuiling 5 2.1. Luchtverontreiniging 5 2.2. Bodemvervuiling 6 2.3. Lichtvervuiling 7 2.4. Geluidsoverlast 7 2.5. Watervervuiling 8

Nadere informatie

Een slibstort is geen bos! Prof. Dirk Avonts, Universiteit Gent. Hof ter Schelde. 3 april 2014

Een slibstort is geen bos! Prof. Dirk Avonts, Universiteit Gent. Hof ter Schelde. 3 april 2014 Een slibstort is geen bos! Prof. Dirk Avonts, Universiteit Gent. Hof ter Schelde. 3 april 2014 Scheldeslijk is rijk aan... Zware metalen. Cadmium, Zink, Kwik, Arsenicum. PCB s en dioxine-achtige stoffen.

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad

Veiligheidsinformatieblad Pagina 1 van 5 RUBRIEK 1: Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie Afkorting: Elektrolyt CDM 1.2. Relevant geïdentificeerd gebruik van de stof

Nadere informatie

Water in W de horeca 1

Water in W de horeca 1 Water in de horeca 1 Waarom is water een hot item Water is de basis van alle leven. Water is een oplosser en een transporteur. De mens bestaat voor 70% uit water. Vlees bestaat voor 78% uit water. Groenten

Nadere informatie

Landelijke dag Burkina Faso Platform 2010 Workshop Water

Landelijke dag Burkina Faso Platform 2010 Workshop Water Landelijke dag Burkina Faso Platform 2010 Workshop Water 6 november 2010 Sander de Haas Piet Keijzer Introductie Sander de Haas, (geo)hydroloog werkzaam bij PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland. Mede-oprichter

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad

Veiligheidsinformatieblad Pagina 1 van 5 RUBRIEK 1: Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie Andere handelsnaam 1001389; 791437; 506253; 150536 1.2. Relevant geïdentificeerd

Nadere informatie

GEZONDHEID EN NIEUWE SANITATIE

GEZONDHEID EN NIEUWE SANITATIE GEZONDHEID EN NIEUWE SANITATIE Gezondheid meenemen in ontwerp en plannen Imke Leenen WAAROM AANDACHT HIERVOOR? Maatschappij is in beweging: Recreatie dichtbij/ water terug in de stad veranderend klimaat

Nadere informatie

Legionellabestrijding in koeltorens Marktonderzoek naar chemicaliënvrije desinfectie Pieter Mensink Projectleider/adviseur bij DWA Eigenaar InstAct installatiemanagement Inhoud Chemicaliënvrij? Legionellabeheer,

Nadere informatie

Euralcodes van het verwerkingsproces van luierafval middels een thermische drukhydrolyse installatie

Euralcodes van het verwerkingsproces van luierafval middels een thermische drukhydrolyse installatie Griffioenlaan 2 3526 LA UTRECHT Postbus 2232 3500 GE UTRECHT T 088 7971111 www.rijkswaterstaat.nl Contactpersoon Bas van Huet Adviseur Euralcodes van het verwerkingsproces van luierafval middels een thermische

Nadere informatie