Professionaliseren en versterken praktijknetwerken VM2

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Professionaliseren en versterken praktijknetwerken VM2"

Transcriptie

1 Professionaliseren en versterken praktijknetwerken VM2 Eindverslag Miriam Goes Reggie Berkers Joitske Hulsebosch Marc Coenders

2 Deze publicatie is mede mogelijk gemaakt door de financiële ondersteuning van het ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan het Ruud de Moor Centrum van de Open Universiteit. Ruud de Moor Centrum - Open Universiteit, 2011 Tenzij anders aangegeven mag het materiaal uit deze uitgave zonder voorafgaande toestemming openbaar gemaakt en verveelvoudigd worden door instellingen die gefinancierd worden uit publieke middelen, scholen, opleidingsinstituten en non-profitorganisaties ten behoeve van onderwijs- en onderzoeksdoeleinden, mits de naam van de auteursrechthebbende daarbij wordt vermeld: Ruud de Moor Centrum - Open Universiteit. Bij gebruik door andere instellingen / bedrijven of bij gebruik voor andere doeleinden dient eerst toestemming te worden gevraagd aan het Ruud de Moor Centrum van de Open Universiteit. Printed in The Netherlands. 2

3 Inhoudsopgave Woord vooraf 4 Samenvatting 5 1 Aanleiding 6 2 Betrokken partijen 7 3 Verwachtingen en doelen 8 4 Procesverloop 9 5 Opbrengsten van producten en kennisontwikkeling 12 6 Slaag- en faalfactoren, knelpunten & oplossingen 15 7 Wensen en toekomstverwachtingen 16 8 Conclusies 17 Literatuurlijst 18 Over de auteurs 19 Colofon 20 Eerder verschenen RdMC-rapporten 21 3

4 Woord vooraf De Open Universiteit ontwikkelt en verzorgt open hoger afstandsonderwijs en is tevens een partner voor lerarenopleidingen en scholen voor de professionalisering van leraren. Binnen de Open Universiteit is de expertise met betrekking tot deze professionalisering samengebracht in het Ruud de Moor Centrum (RdMC). Dit centrum vervult taken in het kader van ontwikkeling, vernieuwing en verspreiding van digitale professionaliseringsinstrumenten. Daarnaast wordt praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek verricht en vindt evaluatie van de professionaliseringsactiviteiten ten behoeve van leraren plaats. Deze taken worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met scholen voor primair en voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs, lerarenopleidingen, sectororganisaties, en andere afdelingen en organisatieonderdelen van de Open Universiteit. De werkzaamheden van het RdMC leiden tot kennis, producten en diensten, die ondersteunend zijn voor bijvoorbeeld flexibilisering of leren op de werkplek. Naast bijdragen op het internet bestaan belangrijke producten uit publicaties en kennisdeling in de vorm van RdMC-rapporten. In deze reeks van rapporten worden bijvoorbeeld resultaten - met een geformaliseerd of afgerond karakter - van professionalisering op de werkplek schriftelijk vastgelegd. Het kan daarbij gaan om dissertaties, oraties, achtergrondinformatie of tussenrapportages maar ook om praktisch gerichte publicaties voor het gehele onderwijs. De inhoud van de rapporten heeft betrekking op een breed scala van onderwerpen of activiteiten. Gedacht kan worden aan: onderzoeksplannen en eerste ontwerpen van onderzoeksopzetten, eerste ervaringen in pilots, interessante best practices, beschrijvingen van innovaties, ontwerpen en schetsen van implementaties, kwantitatieve en kwalitatieve gegevens over evaluaties en implementaties, bruikbare praktische instrumenten, exploitatiebevindingen, weergaven van discussies en overwegingen, voorlopige stellingnames, rapportages van voorstudies, prototypen en voorlopige ontwerpen, haalbaarheidsstudies, analyses en praktische documenten. De RdMC-rapporten kunnen bruikbaar zijn voor (beginnende) leraren, opleiders en begeleiders in lerarenopleidingen en in scholen maar ook voor beleidsmakers, media en alle anderen die op basis van belangstelling en/of professionele activiteiten betrokken zijn bij de innovatie van trajecten die bijdragen aan de professionalisering van leraren. De voorliggende publicatie behandelt de eindrapportage van het vraagsturingsproject Professionaliseren/versterken praktijknetwerken VM2. J.J.M. (Jos) Kusters Msm Directeur Ruud de Moor Centrum Open Universiteit 4

5 Samenvatting VM2 is een experiment van OCW en LNV (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) in het kader van de leergang vmbo-mbo. In VM2 wordt de bovenbouw van de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo samengevoegd met een opleiding mbo-niveau 2.Het VM2-traject beoogt samenwerkende vmbo- en mbo-instellingen binnen VM2 te ondersteunen bij de vormgeving van een doorlopende leerweg naar mbo niveau-2. De doorlopende leerlijn moet de hoge uitval in het mbo terugdringen. Om kennisuitwisseling tussen de verschillende VM2 experimenten op gang te brengen zijn zogenaamde praktijknetwerken ingericht. Praktijknetwerken staan of vallen met de bereidheid van deelnemers om daaraan duurzaam bijdragen te leveren. Die bereidheid is mede afhankelijk van motivatie, overtuiging van nut en noodzaak van het praktijknetwerk, belang van de inhouden van de uitwisseling en de vaardigheid om in een netwerk te opereren. Het is wenselijk daartoe een (theoretisch) model te formuleren dan wel aan te sluiten bij een bekend model uit de (wetenschappelijke) literatuur. Het Ruud de Moor Centrum is benaderd om in het kader van een vraagsturingsproject samen met de projectorganisatie van VM2 een digitale marktplaats op te zetten en onderzoek te doen naar het netwerkleren van de leraren binnen de praktijknetwerken. De gegevens uit dit onderzoekstraject zijn de bron om te bepalen in hoeverre het netwerk aan zijn doelstellingen heeft beantwoord en wat de succes- en faalfactoren zijn. De gegevens zijn verzameld via feitelijk gebruik van de digitale omgeving, door het afnemen van vragenlijsten en door verdiepende interviews met de stakeholders. Een belangrijke conclusie is: er zijn heel korte lijnen tussen de projectorganisatie en de praktijknetwerken, veel formele en informele contacten, bij vragen schroomt niemand om te mailen of te bellen. Er is veelvuldig contact over van alles en nog wat. Echter, het gebruik van de marktplaats blijft achter bij de verwachting. De voortgang van het project en het gebruik van de marktplaats stagneert soms doordat het project VM2 op een autonome manier verder gaat zonder naar aspecten als marktplaats of projectgeheel te kijken. Een herinnering of een bijeenkomst geeft dan weer een impuls om door te gaan. 5

6 1 Aanleiding Veel leerlingen uit het vmbo en met name de leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg hebben moeite met de overstap naar het mbo. Een deel schrijft zich zelfs niet in voor het mbo en stroomt na het vmbo uit naar laaggeschoold werk of werkloosheid. Van de leerlingen die wel overstappen, vallen er in de eerste paar maanden van hun opleiding aan het mbo veel uit. De omschakeling naar een hogere opleiding blijkt een groot probleem. Doel van het VM2-experiment is dat meer leerlingen hun startkwalificatie halen op mbo-niveau 2. Hiermee worden voor deze leerlingen de kansen op een goede loopbaan vergroot. Het VM2-traject beoogt samenwerkende vmbo- en mbo-instellingen, binnen VM2, te ondersteunen bij de vormgeving van een doorlopende leerweg naar mbo niveau-2. Hiervoor is door OCW subsidie toegekend van 2009 tot en met In augustus 2008 is een aantal experimenten van start gegaan (Staatssecretaris OCW, 2008). Per 1 augustus 2009 startte een tweede cohort. Het doel is te komen tot één leergang, onder één dak en met één onderwijsconcept. Essentieel in het traject is kennisuitwisseling tussen de instellingen. Daarvoor zijn zogenaamde praktijknetwerken ingericht. Er zijn dertien netwerken, georganiseerd per sector, waarvan twee themanetwerken (economie en zorg). De netwerkdeelnemers zijn geselecteerd op basis van de inschatting van de innovatiekracht van de ingediende projectplannen. De functie van de praktijknetwerken is om gezamenlijke inzichten te verkrijgen, ervaringen uit te wisselen en onderliggende thema s te doordenken als competenties, loopbaanoriëntatie, studieduur, examen en afsluiting met als doel kennis te ontwikkelen en bouwstenen voor de doorlopende leerlijnen te expliciteren. De praktijknetwerken komen drie tot vier keer per jaar een dag bij elkaar. Eén of meerdere scholen bereiden een actuele kwestie voor en brengen die in. Om die kennisuitwisseling en de gezamenlijke kennisontwikkeling tussen de netwerken ook tussen de bijeenkomsten door op gang te houden en te verbeteren, wilden de scholen binnen het VM2-traject graag online met elkaar in verbinding staan.. Hiervoor heeft men ondersteuning bij het RdMC gezocht. Het onderzoeksprogramma van het RdMC is gericht op de mogelijkheden die netwerkleren biedt aan leraren om zich te professionaliseren en de mate waarin dit leidt tot verbeteringen in de dagelijkse praktijk. Er is echter nog weinig bekend over de manier waarop leraren participeren in leernetwerken, over de competenties die voor het netwerkleren zijn vereist en over aspiraties om een netwerk voort te zetten. Enkele belangrijke recente onderzoeken op dit terrein zijn die van De Laat (2006), Hanraets, Potters & Jansen (2006) en Katz & Earl (2007). Ook is er al onderzoek gedaan naar de faal- en succesfactoren van netwerkleren bij een voorloper van VM2, het consortium VMBO-MBO Stimuleringsinitiatief (Goes, Delea & De Laat, 2010). Deze onderzoeken laten zien dat deelname aan netwerken een positieve bijdrage levert aan de professionele ontwikkeling van de leraar. Een hecht leernetwerk kan worden gezien als een community of practice (Bood & Coenders, 2004). Wenger (1998, 2000) maakt aannemelijk hoe dit concept een nuttig perspectief biedt op het weten en het leren. Een groeiend aantal leraren concentreren zich op netwerkleren als middel om hun prestaties te verbeteren. 6

7 2 Betrokken partijen Het VM2-traject bestaat uit in totaal 130 projecten met 93 scholen op 111 locaties. Vanuit het VM2- traject is een projectleider aangesteld waarmee het RdMC productief heeft samengewerkt.. De projectbijdrage van het RdMC heeft bestaan uit het ontwikkelen van een VM2-marktplaats door middel van een website gemaakt in sharepoint (dit is een platform van Microsoft dat dient als een raamwerk voor het opzetten van een website voor informatie-uitwisseling en online samenwerking binnen een groep of organisatie). Daarnaast wordt een kerngroep van VM2-facilitatoren geformeerd. Deze kerngroep is d.m.v. workshops en online activiteiten ondersteund om netwerkleren in te voeren én vorm te geven in hun eigen praktijknetwerken. De kerngroep fungeert zelf ook als een netwerk. 7

8 3 Verwachtingen en doelen In het projectplan is als doelstelling geformuleerd een versterking van de praktijknetwerken VM2 tot stand te brengen. Deze doelstelling valt in twee delen uiteen: 1. beschrijving van de uitwisseling en ontwikkeling van kennis over gebruik van de online omgeving, de Marktplaats VM2 2. de bijdrage aan de totstandbrenging van een duurzaam netwerk na afloop van de projectduur Als middel om na te gaan of deze doelstellingen worden bereikt, wordt gekeken hoe een effectief digitaal platform of digitale marktplaats functioneert als centrale online plek voor de netwerken. In het projectplan zijn vier onderzoeksvragen geformuleerd: Leidt het gebruik van een online platform tot de vorming van (leer)netwerken? Ontstaan door het gebruik van dit online platform bovenregionale leernetwerken? Draagt deelname aan bovenregionale netwerken bij aan de professionalisering van deelnemende docenten? Wat zijn de factoren die de vorming van deze bovenregionale leernetwerken beïnvloeden? Gedurende de looptijd van het project is gebleken dat de eerste en de vierde onderzoeksvraag leidend zijn. De twee andere vragen bleken in zo n kort tijdsbestek niet te beantwoorden. 8

9 4 Procesverloop Voorafgaand aan het project heeft een zogenaamd vraagverhelderingsgesprek plaatsgevonden tussen de medewerkers van het RdMC die bij dit project betrokken waren en de projectleider VM2. Het doel van dit gesprek was om de doelen en benodigde resultaten helder te formuleren. De afspraken uit dit gesprek zijn vastgelegd in een plan van aanpak. Hierna is een projectplan geschreven dat in een samenwerkingscontract is bekrachtigd. In januari 2010 is meteen gestart met het ontwikkelen van de digitale marktplaats, omdat dit het meest urgent was. Hiervoor is over en weer veel contact geweest. Het projectteam VM2 heeft een plan van eisen opgesteld. De marktplaats is opgezet in de vorm van marktkramen per VM2-praktijknetwerk (zie figuur 1). Ieder praktijknetwerk beschikt over een eigen bibliotheekfunctie en een forum om online te discussiëren. Op de beginpagina is plaats voor algemene berichten en de laatste nieuwtjes die praktijknetwerkoverstijgend zijn. Op de pagina s van de praktijknetwerken kan men het nieuws, dat specifiek voor dat praktijknetwerk is, kwijt. FIGUUR 1 Indeling van de online marktplaats ( Een van de medewerkers van VM2 is diverse malen bij het RdMC op bezoek geweest om zaken aan te leren en om vragen te stellen. Hij kreeg de rol van Technology Steward (TS). De kernactiviteit van deze TS is het verzorgen van de gewenste (online) communicatie binnen een leernetwerk (zie Een medewerker van RdMC kreeg eveneens de rol van Technology Steward toebedeelt, deze fungeerde als vraagbaak voor de desbetreffende VM2 medewerker. In dezelfde tijd is de haalbaarheidsscan netwerkleren afgenomen om te peilen in hoeverre de deelnemende docenten van VM2 al participeren in netwerken en openstaan voor netwerkleren. Rapportage daarvan heeft in april 2010 plaatsgevonden (Goes-Daniëls & Berkers, 2010).(zie ook 9

10 paragraaf 4). Helaas is deze scan maar door 92 personen volledig ingevuld; de conclusies moeten dus met voorbehoud gelezen worden. Na afronding van de ontwikkeling van de marktplaats is er een bijeenkomst geweest met het projectteam VM2-RdMC over de ins en outs van deze marktplaats, voor wie en hoe wordt de website opengezet? Wanneer wordt de website gelanceerd enzovoort. Afgesproken werd dat de website zou worden aangeboden op de landelijke VM2 dag op 3 juni in het Goffertstadion in Nijmegen. Afgesproken werd dat beide Technology Stewards (VM2 en RdMC) zouden bekijken wat er nog moest gebeuren voor die tijd. Op 3 juni heeft de projectleider van RdMC de website officieel aan de projectleider VM2 aangeboden. De medewerkers van het RDMC hebben verder de website aan de deelnemers gepresenteerd en uitgelegd hoe alles werkt, hoe de accounts aan te vragen zijn en hoe men gebruik van deze website kan maken. Na de lancering werd tot 1 augustus bekeken wat er zoal gebeurde op de website door middel van het bijhouden van allerlei loggegevens. Het bleek dat op dat moment de website niet veelvuldig bekeken werd. De veronderstelling was dat dit voornamelijk te wijten is aan het feit dat er nog maar weinig inhoud te vinden was. Na de zomervakantie is een groep van negen enthousiaste leraren als facilitatoren rondom de technology steward van het VM2 traject geformeerd, dit is de kerngroep VM2. Bij deze kerngroep zijn twee ervaren netwerkleeradviseurs betrokken die de betreffende groep hebben ondersteund in het faciliteren van de netwerken zowel online als face-to-face. Hierbij is door een van de projectmedewerkers van RdMC het concept netwerkleren geïntroduceerd. Netwerkleren kan worden omschreven als het participeren in of creëren van relaties tussen participanten al dan niet gebruikmakend van aanvullende informatiebronnen. Deze netwerken kunnen ad hoc ontstaan rond een urgent probleem of intrigerende vraag van een individuele leraar of min of meer formeel in het leven zijn geroepen (zoals de VM2-netwerken) en kunnen uitgroeien tot min of meer stabiele collectieven. Bij netwerkleren is het belangrijk dat er een gezamenlijke praktijk is, anders vinden mensen elkaar niet. (Coenders & De Laat, 2010). Volgens deze auteurs kan een netwerk een bepaalde oriëntatie hebben. Bijvoorbeeld van binnenuit of van buitenaf en formeel of spontaan. En binnen een netwerk kunnen diverse activiteiten plaatsvinden (zie figuur 2). 10

11 FIGUUR 2 Oriëntaties en activiteiten in een leernetwerk (Coenders & De Laat, 2010) Tussen november en januari zijn de kernteamleden aan de slag gegaan met de marktplaats. Documenten zijn geplaatst en tijdens de online activiteiten hebben diverse kernteamleden discussies gestart en gevoerd op het forum van de marktplaats. Tijdens de praktijknetwerken is de werking van de marktplaats uitgelegd aan de overige deelnemers van de VM2-praktijknetwerken. Het aantal reacties en het aantal bezoekers valt tegen. Aan het einde van het project is er nog een evaluatiebijeenkomst geweest waarbij de mogelijkheden van de digitale marktplaats en netwerkleren werden geëvalueerd. Na deze evaluatiebijeenkomst kregen de kernteamleden nog een workshop waarin hen de mogelijkheid geboden werd kennis te maken en te oefenen met verschillende vormen van sociale media. In deze workshop leerden ze een wiki te vullen en zelf een blog te maken. Uit de evaluatie van de marktplaats door de kernteamleden bleek dat er reorganisatie van de marktplaats nodig was. Zo zijn de ruimtes ingericht per sector en niet meer per praktijknetwerk zoals in het oorspronkelijk ontwerp (zie figuur 1). Een sector (bijvoorbeeld economie) kan uit meerdere praktijknetwerken bestaan maar de onderwerpen en problemen zijn overkoepelend. Als afsluiting van het project is er nog een evaluatie-interview gehouden met de projectleider VM2, de beide netwerkleren ondersteuners, de Technology Steward VM2 en de projectleider RdMC. 11

12 5 Opbrengsten van producten en kennisontwikkeling Conclusies uit de haalbaarheidsscan netwerkleren: In het algemeen kan op basis van de scan geconcludeerd worden dat er binnen de scholen, die deelnemen aan het project VM2 een vruchtbare voedingsbodem is voor leernetwerken. In de rapportage van de haalbaarheidsscan worden vijf dimensies van netwerkleren benoemd (Goes- Daniëls & Berkers, 2010): Leren in je netwerk Collegialiteit Ruimte vanuit de organisatie personeelsbeleid Professionaliseringsbeleid Op alle vijf dimensies wordt een bovengemiddelde score behaald. Er is een collegiale sfeer en de organisatie biedt ruimte om te werken aan de eigen professionele ontwikkeling. Verder wordt er door leerkrachten en directeuren geleerd en gedeeld in netwerken. Men ziet er de toegevoegde waarde van. Er wordt door meer dan de helft (55%) van de medewerkers in netwerken geparticipeerd. De meeste respondenten participeren in een VM2 gerelateerd netwerk, maar er wordt ook gebruik gemaakt van schoolspecifieke netwerken. De hoofdbijdrage van het RdMC vormde de beschrijving van het uitwisselen en ontwikkelen van kennis over het gebruik van de online omgeving, de marktplaats van VM2 en als tweede een bijdrage leveren aan de totstandbrenging van een duurzaam netwerk na afloop van de projectduur Onderzoeksvragen: 1. Leidt het gebruik van een online platform tot de vorming van (leer)netwerken? 2. Wat zijn de factoren die de vorming van deze bovenregionale leernetwerken beïnvloeden? Om deze vragen te beantwoorden is een digitale marktplaats ingericht, er is een kerngroep gevormd en zijn er workshops en online activiteiten aangeboden om netwerkleren te bevorderen. Een aantal belangrijke opmerkingen na de eerste workshop die betrekking hebben op onderzoeksvraag 1 Uit de gesprekken blijkt dat deze onderzoeksvraag anders geformuleerd zou moet worden. De onderzoeksvraag wordt dan: 1. Hoe ondersteunt een online platform een bestaand leernetwerk? Opmerkingen van deelnemers aan de workshop (kerngroepleden): Mensen wachten tot de volgende bijeenkomst, online maakt het mogelijk tussendoor ook uit te wisselen. We zien zelf wel de waarde van online uitwisselen, maar hoe gaan we de grotere groep meekrijgen? Hoe gaan ze de meerwaarde inzien? 12

13 Nieuws heeft al een waarde, door Nieuws zijn we op de hoogte van de politieke ontwikkelingen rondom VM2. We kunnen zelf ook een makelaarsrol spelen, informatie verzamelen uit andere sectoren en dit delen binnen de praktijknetwerkdagen. We kunnen zelf een vraagbaak zijn voor mensen die starten met VM2 projecten. Iemand heeft een vraag, we kunnen onze expertise delen. Op school ben ik een vraagbaak over VM2-zaken. Daarom is een online vraagbaak heel nuttig voor mijzelf. De crux van online kennisdelen is de inhoud. Hoe zorgen we voor aantrekkelijke inhoud? Uit de loggegevens die tussen augustus 2010 en december 2010 zijn bijgehouden bleek dat de website gemiddeld door 20 personen werd bezocht. Het maximaal aantal bezoekers in een week was 44 en het minimaal aantal bezoekers in een week was 1 (dit was de kerstweek). Het aantal bezoekers liep op rondom de praktijknetwerkdagen en na de workshops. Conclusie: de kerngroepleden willen wel een makelaarsrol vervullen en vinden de online marktplaats wel nuttig voor zichzelf. Maar de grote groep heeft de marktplaats nog niet gevonden en moet de meerwaarde hiervan nog inzien. Dit kan door een aantrekkelijke inhoud te bieden. Onderzoeksvraag 2: Wat zijn de factoren die de vorming van deze bovenregionale leernetwerken beïnvloeden? Samen met de netwerkondersteuners zijn door middel van interviews met kerngroepleden en VM2- projecleider en medewerkers de volgende lessen over de periode november- januari genoteerd. Deze noties hebben betrekking op de factoren die de vorming van netwerken beïnvloeden. 1. Gebruikersvriendelijkheid. De online middelen moeten gebruikersvriendelijk zijn, anders haken docenten af. Er moet minimaal de mogelijkheid zijn een eigen wachtwoord te kunnen kiezen. 2. Facilitatie/moderatie. Het kost veel tijd om nieuws actueel te houden; ook forumdiscussies initiëren en faciliteren kost veel tijd met deze groep. Er moet hierin flink geïnvesteerd worden anders lukt het niet. 3. Delen gezamenlijke lesmodules. De marktplaats van VM2 moet zich niet gaan richten op lesmateriaal in het algemeen, daar zijn al andere plekken voor zoals digischool. Wel is het afstemmen van materiaal op de twee niveaus (vmbo en mbo) een specifieke VM2 vraag die interessant is. Er gaan ook gezamenlijk lesmodules ontwikkeld worden, deze zijn ook goed om online te delen. 4. Thematisch forum i.p.v. per sector. Het Forum kan beter thematisch georganiseerd zijn en zich richten op de hele VM2 community (>700 mensen). Dit maakt het Forum aantrekkelijker voor gebruikers. Voorbeelden van thema's zijn zomerlek, examens, aansluiting, trajectplanner. 5. Expertise zichtbaar maken. Door een projectmedewerker werd aangegeven dat mensen wel aan het zwemmen zijn, vooral medewerkers van scholen van Cohort 2. Ze stellen liever een vraag aan iemand met expertise die ze al kennen dan de vraag zomaar op een forum te zetten. Dit kan op verschillende manieren ondervangen worden. Namelijk door het kernteam duidelijker te profileren. Dus op de website ieder kernlid een profiel met foto en expertise laten invullen. 13

14 Daarnaast kan men interviews met de kerngroepleden houden waarbij ervaringen kort worden aangestipt en deze op de website publiceren. Of door dynamische uitwisselingen (zoals blogs) waar de expertises uit naar voren komen. 14

15 6 Slaag- en faalfactoren, knelpunten & oplossingen Obstakels of faalfactoren die door de leden van het kernteam zijn genoemd : - Het herhaaldelijk moeten inloggen en de moeilijke inlogcodes van de marktplaats. - Mensen zijn meer gericht op halen dan brengen. - Ze zijn onzeker over hun eigen materiaal. - Samenwerken is nog een vrij recente ontwikkeling in het onderwijs. - Te veel veranderingen achter elkaar maken mensen passief. - Door bezuinigingen zit iedereen overvol met werk en is er geen tijd om de marktplaats te bezoeken. Een oplossing is bijvoorbeeld tijd toebedelen om iets te maken, zoals een boek. Weten dat er iets gedeeld gaat worden helpt om over deze obstakels heen te stappen. Slaagfactoren: - Enthousiasme en inzet van de docenten in de kerngroep. - Geïnspireerdheid en optimisme bij de leden van de kerngroep die als drijvende krachten binnen hun praktijknetwerken fungeren. - Aansluiten bij concrete thema s die daadwerkelijk spelen bij de leraren en deze als thema s op de marktplaats zetten. - Initiatief voor leernetwerken van onderop, bij leraren zelf, niet van bovenaf opgelegd of zelfs verplicht. - Laagdrempelige startbijeenkomst (workshop), zowel qua locatie als qua inhoudelijke aanpak (uitleg netwerkleren, veel oefenmogelijkheden, online activiteiten etc.). 15

16 7 Wensen en toekomstverwachtingen Ondanks het feit dat de leraren uit de praktijknetwerken zelf gevraagd hebben om een online marktplaats in te richten is er vrij weinig gebruik gemaakt van de mogelijkheden die deze biedt. De oorzaak ligt waarschijnlijk in technische en sociale factoren. Op technisch vlak vond men de online omgeving niet gebruikersvriendelijk en waarschijnlijk is dit een van de oorzaken van het geringe bezoek. Op sociaal gebied is men niet gewend om anderen om hulp te vragen, maar gaat liever zelf problemen oplossen of vraagt mensen binnen het eigen team om advies. Ook is het zo dat Cohort 2 van VM2 pas in het tweede jaar van het traject zit en men nog niet zoveel behoefte heeft aan kennisdeling. De vraagstukken zijn nog redelijk bekend. Misschien is de behoefte er niet en vindt men zijn informatie ook makkelijk op andere plaatsen. Wat Cohort 1 betreft, beginnen de problemen nijpender te worden; de projectleider van VM2 verwacht dat men hier meer en meer op zoek zal gaan naar kennisuitwisseling en daar kan de marktplaats een hulpmiddel blijken te zijn. De technology steward van VM2 gaat onderzoeken of de marktplaats in een andere elektronische leeromgeving gezet kan worden op een gebruikersvriendelijkere manier en aansluitend op de wijze waarop de leraren nu werken. Het voornemen is om tijd te nemen op de praktijkdagen voor de mogelijkheden van de marktplaats. Het kernteam heeft afgesproken om regelmatig even te kijken of een RSS-feed in te stellen. Een zogenaamde RSS feed is een link naar (nieuwe) informatie op de website, zodat er elke keer als er iets verandert of als iemand iets post een waarschuwing gegeven wordt. Verder is het belangrijk dat het kernteam zelf heel handig wordt met de marktplaats en dus goed blijft oefenen met alle mogelijkheden die de online omgeving biedt. De plek van het kernteam op de marktplaats is hier goed voor. Op het forum worden ervaringen uitgewisseld en kunnen technische vragen gesteld worden. 16

17 8 Conclusies Het oorspronkelijke doel van de marktplaats van halen en brengen van materiaal was waarschijnlijk niet het juiste doel. Het kernteam heeft geconcludeerd dat het veel meer een forumfunctie moet vervullen waarbij discussies over diverse VM2-brede onderwerpen van belang zijn. Op onderzoeksvraag 1, hoe een online platform een bestaand leernetwerk het beste kan ondersteunen, is geen eenduidig antwoord te geven. De kerngroep heeft hier wel diverse suggesties voor gegeven: de kerngroep moet als makelaar fungeren, de website moet zeer gebruikersvriendelijk zijn, de inhoud moet aantrekkelijk aangeboden worden, er moet een meerwaarde zijn voor de deelnemers om de website te gebruiken naast de bijeenkomsten van de praktijknetwerken. Voor de beantwoording van onderzoeksvraag 2 over de faal- en succesfactoren die de vorming van bovenregionale leernetwerken beïnvloeden hebben de projectleden diverse factoren geformuleerd: 1. Gebruikersvriendelijkheid van de marktplaats. 2. Facilitatie/moderatie door een Technology Steward. 3. Door het delen van gezamenlijke lesmodules wordt er meerwaarde gecreëerd. 4. Er moet een thematisch forum zijn in plaats van een forum per sector. 5. Expertise van kerngroepleden en op termijn van andere leden zichtbaar maken. Uit het evaluatie-interview bleek dat de projectleider VM2 tevreden was met de opbrengsten van het project. De opdracht om een VM2-marktplaats in te richten en te onderzoeken of dit zou bijdragen aan de vorming van een leernetwerk(je) was volgens hem voldoende uitgevoerd. Hij gaf wel aan dat de looptijd van het project te kort was om harde conclusies te trekken en om netwerkleren goed van de grond te krijgen. Verder onderzoek moet uitwijzen of een digitale leeromgeving een bijdrage kan bieden aan de vorming of de verbreding van netwerken. In zo n onderzoek kan dan meer dan mogelijk was in dit project, ook aandacht worden besteed aan de opzet van het onderzoek met bijvoorbeeld voor- en nametingen en een heldere beschrijving van interventies. Zo n opzet zou het ook mogelijk maken op een directe wijze effecten te meten zodat deze niet alleen via het peilen van meningen van betrokkenen behoeven te worden bepaald. 17

18 Literatuurlijst Coenders, M., & Laat, M.F. de. (2010). Netwerkleren in het onderwijs: professionalisering in de praktijk Mesofocus (Vol. 78). Alphen aan den Rijn: Kluwer. Goes,M., Delea, P., & Laat, M.F. de. (2010). Onderzoek naar de succes- en faalfactoren bij het leernetwerk Consortium VMBO-MBO. Rapport 1. Ruud de Moorcentrum: februari 2010) Goes-Daniëls, M., & Berkers, R. (2010). Rapport Onderzoek haalbaarheid netwerkleren VM2. Ruud de Moor Centrum: april 2010 Hanraets, I., Potters, H. en Jansen, D. (2006, februari). Communities in het Onderwijs: Adviezen en tips, een handreiking voor moderatoren. Working Paper, Open Universiteit, Nederland. Hooijer, J., & Laat, M. de. (2010). Haalbaarheidscan netwerkleren. EAPRIL conference 2010, November, Lisbon, Portugal. Katz, S., & Earl, L. (2006). Creating New Knowledge: Evaluating Networked Learning Communities Education Canada, vol. 47, issue 1 (01 12). Laat, M.F. de.(2006). Networked learning. Universiteit Utrecht, Utrecht, The Netherlands Laat, M.F. de. (2008). Netwerkleren: een haalbaarheidsstudie naar de kansen voor netwerkleren als vorm van professionalisering voor leraren. Bouwstenen voor het onderzoeksprogramma. Open Universiteit. 19 februari 2008 Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2008). Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van houdende voorschriften inzake de subsidiëring van experimenten in het kader van de leergang vmbo-mbo2 (Tijdelijke regeling subsidiëring experimenten leergang vmbo-mbo ) Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge: Cambridge University Press. Wenger, E., McDermott, R., & Snyder, W. M. (2002). Cultivating communities of practice: a guide to managing knowledge. Boston, MA: Harvard Business School Press. 18

19 Over de auteur(s) Drs. Miriam Goes-Daniëls is onderwijskundige en sinds 2004 verbonden aan het Ruud de Moor Centrum. Zij is verantwoordelijk voor meerdere projecten op het gebied van netwerkleren binnen de vraagsturings- en basisdeelprojecten van het RdMC. Vanaf 2004 tot 2008 was zij betrokken bij diverse projecten binnen de themalijn Assessment waaronder de ontwikkeling van de competentiematrix. Sinds 2006 doet zij promotieonderzoek naar de ontwikkeling en het gebruik van een instrument om de mate van invoering van competentiegericht onderwijs binnen ROC s te meten. Drs. Reggie Berkers is psycholoog en Master of Education en sinds 2009 werkzaam bij het Ruud de Moor Centrum. Vanwege haar ervaring als docent op een ROC is zij bij het RdMC betrokken bij vraagsturingsprojecten op verschillende ROC s in Nederland. Daarnaast is zij vanuit het RdMC werkzaam als redacteur mbo bij het online platform Ir. Joitske Hulsebosch is afgestudeerd in Tropische Cultuurtechniek. Sinds 2007 is zij zelfstandig adviseur op het gebied van online leren en leren in netwerken. Zij is betrokken geweest bij het Landelijk Netwerk Facilitatoren van mensen binnen het onderwijs die in de praktijk bezig waren met het faciliteren van online leren door docenten. (zie ) Dr. Marc Coenders is zelfstandig leerarchitect en faciliteert leernetwerken en communities in uiteenlopende sectoren. Daarbij is hij sterk gericht op het bereiken van inhoudelijke resultaten en vernieuwingen die deelnemers voor ogen hebben. Vraagarticulatie en collectieve betekenisgeving staan daarbij voorop. Eerder begeleidde hij het team Netwerkleren binnen het RdMC. 19

20 Colofon Uitgave Open Universiteit Ruud de Moor Centrum april 2011 Bezoekadres Valkenburgerweg AT Heerlen telefoon Postadres Postbus DL Heerlen Tekst Drs. M.L.H.A. Goes-Daniëls Drs. R. Berkers Ir. J. Hulsebosch Dr. M. Coenders Bureauredactie Drs. J.L.C. Arkenbout De rapporten staan onder redactie van prof. dr. R. Martens en prof. dr. P. Stijnen Meer informatie over de Open Universiteit vindt u op U kunt deze publicatie downloaden via Dat geldt ook voor eerder verschenen RdMCpublicaties. Een overzicht daarvan vindt u achterin deze publicatie. 20

21 Eerder verschenen RdMC-rapporten: Stijnen, P., & Martens, R. (2011). Jaarverslag onderzoek. RdMC Rapport 17. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Janssen, S., Jansen, F., Schaepkens, H., & Groot, M. de. (2011). Van teamontwikkeling naar persoonlijke ontwikkeling en omgekeerd. Evaluatie van een aanpak voor teamontwikkeling bij het ROC Koning Willem I College. Rapport 16. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Goes-Daniëls, M., & Vermeulen, M. (2011). Teamontwikkeling in de Dutch Health Tec Academy. Het gebruik van datafeedback bij het handelen van leraren in de CGO. Rapport 15. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Goes-Daniëls, M., & Vermeulen, M. (2011). Teamontwikkeling in de Opleiding Facilitaire Dienstverlening. Het gebruik van datafeedback bij het handelen van leraren in de CGO. Rapport 14. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Vermeulen, M., Klaeijsen, A., & Martens, R. (red). (2011). De lerende leraar. Docentprofessionalisering in de praktijk. Bundel met deelrapporten Ruimte voor professionalisering, Professionalisering in het buitenland en Professionalisering in het primair onderwijs. Rapport 13. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Martens, R., & Stijnen, P. (2010). Jaarverslag onderzoek 2009 Ruud de Moor Centrum. Rapport 12. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Van Kessel, N., Rens, C. van, & Vrieze, G. (2010). Ruimte voor professionalisering. Formele regelingen voor professionalisering van leraren en het gebruik ervan. Rapport 11. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Goes-Daniëls, M., Vermeulen, M., Jansen, D. (2010), Competentiegericht Opleiden in de Uiterlijke Verzorging. Onderzoek naar het handelen van leraren in CGO bij ROC Eindhoven. Rapport 10. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Brand-Gruwel, S., Walhout, J. (2010), Informatievaardigheden voor leraren. Rapport 9. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Hovius, M., Kessel, N. van (2010), Professionalisering van leraren in het buitenland. Een inventarisatie van de stand van zaken in twaalf Europese landen. Rapport 8. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Kuijk, J. van, Gennip, H. van, Wester, M., Smit, F., Claassen, A. (2010), Samen professionaliseren, samen uitvoeren. Evaluatie vraaggestuurde projecten 2009 Ruud de Moor Centrum. Rapport 7. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Frietman, J., Kennis, R., Hövels, B. (2010), Managen van informeel leren: hoe ver kun je gaan? Een verkennende studie naar kwaliteitsmanagement van het informeel leren van leraren. Rapport 6. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Dungen, M. van den, Smit, W. (2010), Meerdere wegen naar professionalisering. Rapport 5. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. 21

22 Zwaneveld, B., Rigter, H. (2010), Over drempels naar meer ict-gebruik in het voortgezet onderwijs. Rapport 4. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Someren, K. van, Doornebos-Klarenbeek, D., Walhout, J. (2010), Een pakkend begin! Vakdidactiek en economie. Ruim 30 concrete voorbeelden voor het economieonderwijs om goed van start te gaan. Rapport 3. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Goes, M., Beeksma, M., Delea, P., Hooijer, J. (2010), Verbreding en verdieping competentiegericht opleiden van docenten binnen de NHLHogeschool Leeuwarden. Eindverslag van de samenwerking tussen de NHLHogeschool Leeuwarden en het Ruud de Moor Centrum, de activiteiten en de resultaten in de periode Rapport 2. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Goes, M., Delea, P., Laat, M. de (2010), Onderzoek naar de succes- en faalfactoren bij het leernetwerk Consortium VMBO-MBO. Rapport 1. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Eerder verschenen RdMC-publicaties: Stevens, L.M. (2010), Zin in onderwijs, inaugurale rede. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Martens, R.L. (2010), Zin in onderzoek. Docentprofessionalisering, inaugurale rede. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Martens, R.L. (2009), RdMC onderzoeksprogramma , Succesvol leven lang leren op de werkplek: onderzoek naar de praktijk van docentprofessionalisering. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Dekeyser, H.M., Nielissen, G., Kallenberg, A., & van der Veen, D.J. (2009), Kennis van kennisbanken, Maatwerk in de professionalisering van beginnende leraren. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Evers, A., Reynders, L., & Janssen, S. (2008), Het karakter en de ambities van de Academische School Limburg. Professionaliseren van binnenuit. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Potters, H., & Poelmans, P. (2008), Virtuele Communities of Practice in het Onderwijs. Bevindingen van 7 pilots. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Bastiaens, Th.J. (2007), Onderwijskundige innovatie: Down to earth, inaugurele rede. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Gerrichhauzen, J.T.G. (2007), De lerende en onderzoekende docent, inaugurele rede. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Brouwer, N. (2007), Verbeelden van onderwijsbekwaamheid. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Schulte, F. (2007), E-coaching van docenten-in-opleiding in de opleidings- en schoolpraktijk. Bevindingen uit de E-coaching pilots van het project E-didactiek van het Ruud de Moor 22

23 Centrum van de Open Universiteit Nederland. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Kallenberg, A.J. (2007), Opleiden van leraren bij institutionele samenwerking: Een vierluik. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Van Ingen, S., Joosten-ten Brinke, D., Schildwacht, R., & Knarren, J. (2007), Formatieve Assessments voor Docenten. Een evaluatierapport. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Evers, A., Vermeulen, M., & Klink, M. van der. (2007), The need to invest in teachers and teacher education. How to manage costs and achieve quality in teacher education? Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Klink, M. van der, Evers, A., & Walhout, J. (2006), De kwaliteit van EVC in de lerarenopleidingen. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Luchtman, L. (red.) (2006), E-coachen voor lerarenopleiders. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Klink, M. van der, & Schlusmans, K. (red.) (2006), EVC voor Velen. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Hanraets, I., Potters, H., & Jansen, D. (2006), Communities in het Onderwijs. Adviezen en tips, een handreiking voor moderatoren. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Staal, H. (2006), De Kennisbank Wiskunde en competentiegericht opleiden van leraren. Verslag van een samenwerking tussen de Educatieve Hogeschool van Amsterdam en het Ruud de Moor Centrum. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Firssova, O., Jeninga, J., Lockhorst, D., & Stalmeier, M. (2006), Begeleiden van zij-instromers met een digitaal portfolio. Verslag van een pilot. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Xu, W. (2005), Preliminary requirements of social navigation in a virtual community of practice. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Veen, M.J.P. van (red.). (2005), Door de bomen het bos: Informatievaardigheden in het onderwijs. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Zwaneveld, G. (2005), Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie, inaugurele rede. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Coonen, H.W.A.M. (2005), De leraar in de kennissamenleving, inaugurele rede. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Kolos-Mazuryk, L. (2005), META: Enhancing Presence by means of the social affordances. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Kluijtmans, F., Becker, B., Crijns, M., & Sewandono, I. (2005), Anders leren, anders organiseren!? Eindrapport van het project Leraar anders: herontwerp van schoolorganisaties. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Goes, M., Dresen, M., & Klink, M. van der.(2005), Zonder leraren geen meesterlijke ontwikkeling. Het uitwerken van kenmerkende beroepssituaties. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. 23

24 Jansen, D., Schuwer, R., & Dekeyser, H.M. (2005), RdMC-applicatieprofie. Een poldermodel voor omgaan met metadata. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Dekeyser, H.M., & Schuwer, R. (2005), Ontwikkelen van kennisbanken en digitale leermaterialen. Enkele Handreikingen. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Poelmans, P. (2005), Community of practice Nieuwe leraren, Evaluatie pilot met VO docenten. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Klap-van Strien, E. (2005), Recente trends in opleiden en leren in arbeidsorganisaties met aandacht voor zingeving en bezieling. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Broeksma, H.C.E. (2004), E-nabling E-learning, onderzoeksrapport. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Vermeulen, M. (2003), Een meer dan toevallige casus, inaugurele rede. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. Stijnen, P.J.J. (2003), Leraar worden: under construction?, inaugurele rede. Heerlen: Open Universiteit, Ruud de Moor Centrum. 24

Over drempels naar meer ict-gebruik in het voortgezet onderwijs

Over drempels naar meer ict-gebruik in het voortgezet onderwijs Rapport 4 Over drempels naar meer ict-gebruik in het voortgezet onderwijs Rapport naar aanleiding van het project DigilessenVO in 2009 Bert Zwaneveld Herman Rigter Ruud de Moor Centrum Ruud de Moor Centrum

Nadere informatie

Inventarisatie misconcepten economische vakken

Inventarisatie misconcepten economische vakken 17 Inventarisatie misconcepten economische vakken Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: Vecon Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit Open Universiteit Open Universiteit

Nadere informatie

Allochtoon talent in uitvoering

Allochtoon talent in uitvoering 7 Allochtoon talent in uitvoering Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: ROC Midden-Nederland Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit Open Universiteit Open Universiteit

Nadere informatie

Onderzoek naar de succes- en faalfactoren bij het leernetwerk Consortium VMBO-MBO

Onderzoek naar de succes- en faalfactoren bij het leernetwerk Consortium VMBO-MBO Rapport 1 Onderzoek naar de succes- en faalfactoren bij het leernetwerk Consortium VMBO-MBO Miriam Goes Peter Delea Maarten de Laat Ruud de Moor Centrum Ruud de Moor Centrum Open Universiteit Open Universiteit

Nadere informatie

Feedbackscan VO. Evaluatie vraaggestuurd project Aanvrager: AOb, LAKS, SBL, VO-raad. Ruud de Moor Centrum. Open Universiteit rdmc.ou.

Feedbackscan VO. Evaluatie vraaggestuurd project Aanvrager: AOb, LAKS, SBL, VO-raad. Ruud de Moor Centrum. Open Universiteit rdmc.ou. 2 Feedbackscan VO Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: AOb, LAKS, SBL, VO-raad Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit Open Universiteit rdmc.ou.nl 2 Feedbackscan

Nadere informatie

Ondersteuningsomgeving integratie leerlingen met het syndroom van Down in het regulier onderwijs

Ondersteuningsomgeving integratie leerlingen met het syndroom van Down in het regulier onderwijs 12 Ondersteuningsomgeving integratie leerlingen met het syndroom van Down in het regulier onderwijs Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: INNOVO, Prooses en Hogeschool Utrecht Seminarium voor

Nadere informatie

Voltooien Kennisbank Rekenen en implementatie op pabo s en in basisscholen

Voltooien Kennisbank Rekenen en implementatie op pabo s en in basisscholen 14 Voltooien Kennisbank Rekenen en implementatie op pabo s en in basisscholen Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: NVORWO Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit

Nadere informatie

Naar andere didactische werkvormen

Naar andere didactische werkvormen 23 Naar andere didactische werkvormen Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: Dominicus College Nijmegen Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit Open Universiteit

Nadere informatie

Professionalisering van leraren in het ontwikkelen en gebruiken van digitale leermiddelen

Professionalisering van leraren in het ontwikkelen en gebruiken van digitale leermiddelen 13 Professionalisering van leraren in het ontwikkelen en gebruiken van digitale leermiddelen Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: S tichting DigilessenVO.nl samen met Stichting De Digitale School

Nadere informatie

Doorontwikkeling en implementatie Kennisbank natuurkunde

Doorontwikkeling en implementatie Kennisbank natuurkunde 22 Doorontwikkeling en implementatie Kennisbank natuurkunde Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: Fontys Lerarenopleiding Tilburg Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik

Nadere informatie

E-coaching / Blended coaching

E-coaching / Blended coaching 9 E-coaching / Blended coaching Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit Open

Nadere informatie

Minor doorlopende rekenlijnen po-vo

Minor doorlopende rekenlijnen po-vo 18 Minor doorlopende rekenlijnen po-vo Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: Freudenthal Instituut Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit Open Universiteit rdmc.ou.nl

Nadere informatie

Verbreding en verdieping competentiegericht opleiden van docenten binnen de NHL Hogeschool Leeuwarden

Verbreding en verdieping competentiegericht opleiden van docenten binnen de NHL Hogeschool Leeuwarden Rapport Verbreding en verdieping competentiegericht opleiden van docenten binnen de NHL Hogeschool Leeuwarden Miriam Goes Marion Beeksma Peter Delea Janneke Hooijer Ruud de Moor Centrum Ruud de Moor Centrum

Nadere informatie

Doorontwikkeling en opschaling van prestatieregister.nl

Doorontwikkeling en opschaling van prestatieregister.nl 26 Doorontwikkeling en opschaling van prestatieregister.nl Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: Lerarenopleiding Hogeschool Rotterdam Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

Onderwijsteams: spil in de lerende organisatie

Onderwijsteams: spil in de lerende organisatie 5 Onderwijsteams: spil in de lerende organisatie Evaluatie vraaggestuurd project 2009 Aanvrager: Leeuwenborgh Opleidingen Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit Open Universiteit

Nadere informatie

Geaccepteerd voorstel Onderwijs Research Dagen 28, 29 en 30 juni 2017 te Antwerpen

Geaccepteerd voorstel Onderwijs Research Dagen 28, 29 en 30 juni 2017 te Antwerpen Geaccepteerd voorstel Onderwijs Research Dagen 8, 9 en 0 juni 017 te Antwerpen Melline Huiskamp (Iselinge Hogeschool), Emmy Vrieling (Open Universiteit) en Iwan Wopereis (Open Universiteit) Titel: Waardevol

Nadere informatie

Een vliegende start voor netwerkleren

Een vliegende start voor netwerkleren CASUS Kenniscafé schept vertrouwensband Een vliegende start voor netwerkleren Uitwisseling van kennis en ervaring tussen collega s in een leernetwerk is een aantrekkelijke vorm van professionalisering.

Nadere informatie

Informatie Innovatietraject Voortgezet Leren Serie 1

Informatie Innovatietraject Voortgezet Leren Serie 1 Informatie Innovatietraject Voortgezet Leren Serie 1 1 Inhoudsopgave Over het programma Voortgezet Leren... 3 Aanleiding... 4 Bouwstenen van het innovatietraject... 5 Bouwstenen op de school: wat vraagt

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

LEREN IN EEN COMMUNITY OF PRACTICE

LEREN IN EEN COMMUNITY OF PRACTICE LEREN IN EEN COMMUNITY OF PRACTICE Annemarie Waal & Greet Gevers Hogeschool van Amsterdam, Opleiding tot Oefentherapeut m.h.gevers@hva.nl a.p.waal@hva.nl Uitnodiging tot het kiezen van een plaatje Als

Nadere informatie

Netwerken voor leraren klassieke talen

Netwerken voor leraren klassieke talen Netwerken voor leraren klassieke talen - Wat is netwerkleren? - Beginnen met een leernetwerk - Succesvol werken in een netwerk - De ontwikkeling van een leernetwerk - Taken en rollen - Aansluiten bij een

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstel voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres: info@mboonderzoeksdag.nl

Nadere informatie

Samen professionaliseren, samen uitvoeren

Samen professionaliseren, samen uitvoeren Rapport 7 Samen professionaliseren, samen uitvoeren Evaluatie vraaggestuurde projecten 2009 Ruud de Moor Centrum Jos van Kuijk Menno Wester Hans van Gennip Adrie Claassen Frederik Smit Ruud de Moor Centrum

Nadere informatie

Professionalisering van de werkplekbegeleider

Professionalisering van de werkplekbegeleider Professionalisering van de werkplekbegeleider Kwaliteitsreeks opleidingsscholen Praktijk in zicht STEUNPUNT OPLEIDINGSSCHOLEN PO-R A AD VO-R A AD Inhoudsopgave Inleiding 5 1. Waarom professionalisering

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

In het Pi7 consortium werken Pedologische scholen en instituten samen aan onderzoek binnen het domein gedrag.

In het Pi7 consortium werken Pedologische scholen en instituten samen aan onderzoek binnen het domein gedrag. In het Pi consortium werken Pedologische scholen en instituten samen aan onderzoek binnen het domein gedrag. Waar Instituut Scholen Amsterdam De instituten: Amsterdam: Rotterdam: Groningen: De Bascule

Nadere informatie

Communities; een manier om nieuwe kennis in de praktijk te gebruiken? Luciënne Heerkens, Mariska Eijsberg, Hanneke Kooiman

Communities; een manier om nieuwe kennis in de praktijk te gebruiken? Luciënne Heerkens, Mariska Eijsberg, Hanneke Kooiman Communities; een manier om nieuwe kennis in de praktijk te gebruiken? Luciënne Heerkens, Mariska Eijsberg, Hanneke Kooiman Communities; een manier om nieuwe kennis in de praktijk te gebruiken? L. Heerkens,

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Nieuwe serie Workshops! met het Co-Creatie-Wiel. Succesvol innoveren. Drie workshops Najaar 2018

Nieuwe serie Workshops! met het Co-Creatie-Wiel. Succesvol innoveren. Drie workshops Najaar 2018 Nieuwe serie Workshops! Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel Drie workshops Najaar 2018 Met de ontwerper van het Co-Creatie-Wiel dr. Corry Ehlen 2 Succesvol innoveren! Een hele uitdaging! In de

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Beginmeting 2014 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, september

Nadere informatie

Gezamenlijke uitgangspunten. Leernetwerken Startende Leerkrachten

Gezamenlijke uitgangspunten. Leernetwerken Startende Leerkrachten Gezamenlijke uitgangspunten Leernetwerken Startende Leerkrachten Inleiding De algemene doelstelling van het partnerschap Opleiden in de School is het versterken van de startende leerkracht door nauw aan

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 0 03 7 93 Werken in het onderwijs Nr. 44 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan!

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Het vmbo van de toekomst Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Voorstellen Mirjam Bosch, plv. directeur CSV Veenendaal Dennis Heijnens, adviseur bij Actis Advies Programma deelsessie

Nadere informatie

CONVENANT ASSOCIATE DEGREE

CONVENANT ASSOCIATE DEGREE CONVENANT ASSOCIATE DEGREE 3 juli 2018 Partijen: 1. de vereniging MBO Raad, statutair gevestigd en kantoorhoudend te (3447 GM) Woerden aan het adres Houttuinlaan 6, rechtsgeldig vertegenwoordigd door de

Nadere informatie

Al lid van een kennisgemeenschap?

Al lid van een kennisgemeenschap? Professionaliseer jezelf en verbeter het onderwijs van onderop Al lid van een kennisgemeenschap? Kennisgemeenschappen zijn in opmars. Binnen schoolbesturen richten deze gemeenschappen zich op de professionalisering

Nadere informatie

Professionaliseren in Netwerken. Maarten de Laat

Professionaliseren in Netwerken. Maarten de Laat Professionaliseren in Netwerken Maarten de Laat maarten.delaat@ou.nl Het Nieuwe Leren Het Nieuwe Leren Het Nieuwe Leren Nadruk o.a. op Leren Leren Leren omgaan met verandering en onzekerheid There are

Nadere informatie

leergang leren en veranderen met nieuwe media

leergang leren en veranderen met nieuwe media leergang leren en veranderen met nieuwe media Online of blended training ontwikkelen Visie op nieuwe vormen van leren in je organisatie Begeleiden van (online) communities Digitale didactiek in je lessenreeks

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

Vier in balans-monitor 2017: de hoofdlijn. 28 juni 2017

Vier in balans-monitor 2017: de hoofdlijn. 28 juni 2017 Vier in balans-monitor 2017: de hoofdlijn 28 juni 2017 Inleiding Vier in balans-monitor 2017 Hoe is het gesteld met de inzet van ict in het onderwijs? Kennisnet vraagt scholen hiernaar en bundelt de resultaten

Nadere informatie

1. De opbrengsten van de aanbevelingen van de commissie Bruijn

1. De opbrengsten van de aanbevelingen van de commissie Bruijn Bestuurlijke afspraken tussen de HBO-raad en de Minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, naar aanleiding van het advies Vreemde ogen dwingen van de Commissie externe validering examenkwaliteit hoger

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 TAAL EN REKENEN VAN BELANG toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 INHOUD Inleiding... 5 Hoofdstuk 1 Resultaten VMBO in de regio Den Haag... 7 1.1 Totaal overzicht van de afgenomen

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen AFSTANDSLEREN EN ICT GECOMBINEERD ONDERWIJS 4 1 Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen Steven De Pauw Coördinator Toll-net Steven Verjans Universitair docent Open Universiteit

Nadere informatie

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven.

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Colofon Het project Nu voor later is een gezamenlijk project van schoolbesturen

Nadere informatie

Samenvatting projectplan Versterking bevolkingszorg

Samenvatting projectplan Versterking bevolkingszorg Aanleiding en projectdoelstellingen Aanleiding In 2011 werd door de (toenmalige) portefeuillehouder Bevolkingszorg in het DB Veiligheidsberaad geconstateerd dat de nog te vrijblijvend door de gemeenten

Nadere informatie

Cultuursurvey. Betrouwbaarheidsonderzoek voor Stichting LeerKRACHT. Maaike Ketelaars Ton Klein

Cultuursurvey. Betrouwbaarheidsonderzoek voor Stichting LeerKRACHT. Maaike Ketelaars Ton Klein Cultuursurvey Betrouwbaarheidsonderzoek voor Stichting LeerKRACHT Maaike Ketelaars Ton Klein Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 2 Eerste voorstel voor de aanpassing van de vragenlijst... 7 2.1 Oorspronkelijke

Nadere informatie

Voor Arbeid en Kansen (VAK) Plan van aanpak bij een gemeente. Het succes van samenwerking

Voor Arbeid en Kansen (VAK) Plan van aanpak bij een gemeente. Het succes van samenwerking Voor Arbeid en Kansen (VAK) Plan van aanpak bij een gemeente Het succes van samenwerking Het project VAKwerk Doel van het project: het optimaliseren van kansen op werk door te investeren in de kansen door

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 28 000 VIII Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor

Nadere informatie

Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning

Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning Evaluatierapport Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning Bevindingen van leraren en leerlingen Drs. Gerard Baars Inleiding In de tweede helft van 2008 is op zes basisscholen in Rotterdam

Nadere informatie

Toekom(st)room LOB Een stroompunt loopbaangericht onderwijs

Toekom(st)room LOB Een stroompunt loopbaangericht onderwijs SAMENVATTING Toekom(st)room LOB Een stroompunt loopbaangericht onderwijs Advies over hoe LOB na 5 jaar Stimulering LOB verder moet. Utrecht, 1 december 2014 ACHTERGROND Van studie kiezen naar loopbaan

Nadere informatie

Hogeschool Utrecht Lectoraat Crossmediale communicatie in het @reintjanrenes

Hogeschool Utrecht Lectoraat Crossmediale communicatie in het  @reintjanrenes www.publab.hu.nl Hogeschool Utrecht Lectoraat Crossmediale communicatie in het publieke domein drs. Danielle van Wallinga drs. Karen Bosch dr. Reint Jan Renes danielle.vanwallinga@hu.nl karen.bosch@hu.nl

Nadere informatie

TeleTrainer: training in de e van het leren

TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer voor elke docent die betrokken is bij ICT in het onderwijs geschikt voor beginner, gevorderde en specialist geschikt voor verschillende rollen rondom

Nadere informatie

Methodiek Junior Praktijk Opleider

Methodiek Junior Praktijk Opleider Methodiek Junior Praktijk Opleider ONDERZOEK TEN BEHOEVE VAN HET VERSTERKEN VAN DE DOELMATIGHEID Maaike van Rooijen Suzan de Winter-Koçak Eva Klooster Harrie Jonkman Methodiek Junior Praktijk Opleider

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

Datum 1 april 2019 Betreft Kamervragen over kindermishandeling (ingezonden 5 februari 2019)

Datum 1 april 2019 Betreft Kamervragen over kindermishandeling (ingezonden 5 februari 2019) >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 20018 2500 EA DEN HAAG Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

8TING & LABORIJN IN DE SW LABORIJN APP BIEDT GROTE KANSEN IN VERBETEREN INFORMATIEVOORZIENING

8TING & LABORIJN IN DE SW LABORIJN APP BIEDT GROTE KANSEN IN VERBETEREN INFORMATIEVOORZIENING 8TING & LABORIJN IN DE SW LABORIJN APP BIEDT GROTE KANSEN IN VERBETEREN INFORMATIEVOORZIENING INHOUDSOPGAVE 1.0 Digitaal kan bijdragen aan structuur, efficientie en gelijkheid... 3 2.0 Resultaten uit 3

Nadere informatie

Werkexploratie en Ouderbetrokkenheid. Overzicht van het project werkexploratie

Werkexploratie en Ouderbetrokkenheid. Overzicht van het project werkexploratie Werkexploratie en Ouderbetrokkenheid Overzicht van het project werkexploratie Van december 2015 tot - september 2017 vindt een project werkexploratie plaats. Dit vindt plaats in het kader van de kabinetsbrede

Nadere informatie

Inleiding. Projectonderwijs.slo.nl 1/5

Inleiding. Projectonderwijs.slo.nl 1/5 Inleiding Deze handleiding informeert lerarenopleiders en onderwijsondersteuners over de cursus waarmee zij docenten kunnen professionaliseren in het ontwikkelen van projectonderwijs. Na een korte verantwoording

Nadere informatie

Leergang mbo Programma

Leergang mbo Programma Leergang mbo 2017 Programma Dinsdag 28 maart 2017, 10.00-19.30 uur Beroepsonderwijs en educatie: bestel en beleid anno 2017 10.00 10.15 uur Ontvangst en koffie/thee 10.15 11.45 uur Opening, kennismaking

Nadere informatie

Door invloed te hebben op de onderwijskwaliteit, leer ik beter, aldus een student uit Noorwegen

Door invloed te hebben op de onderwijskwaliteit, leer ik beter, aldus een student uit Noorwegen Studentbetrokkenheid bij onderwijskwaliteit, een mes dat aan twee kanten snijdt December 2017 Auteur: Marloes van Bussel (NCP EQAVET) Door betrokken te zijn bij onderwijskwaliteit behalen studenten betere

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Samenwerken aan LOB Jongeren beter toerusten voor het maken van passende keuzes in de eigen loopbaan door bewust

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

PRACTITIONER RESEARCH ALS PROFESSIONALISERINGSINSTRUMENT

PRACTITIONER RESEARCH ALS PROFESSIONALISERINGSINSTRUMENT PRACTITIONER RESEARCH ALS PROFESSIONALISERINGSINSTRUMENT Een actie-onderzoek met HRM ers bij de Nationale Politie Luca Lopes de Leao Laguna l.lopes@hva.nl HRM lectorencongres 9 november, 2018 PRACTITIONER

Nadere informatie

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet september 2012 Tussenrapportage Programma School aan Zet september 2012 Inleiding Elk schoolteam staat voor de uitdaging om het onderwijs

Nadere informatie

Ondernemend werken in welzijnsorganisaties

Ondernemend werken in welzijnsorganisaties Training & Advies Ondernemend werken in welzijnsorganisaties Betere resultaten met nieuwe competenties Ondernemend werken in welzijnsorganisaties De welzijnssector is sterk in beweging, dat weet u als

Nadere informatie

Bijlage persbericht Simulatieprogramma s RdMC voor 1-zorgroute

Bijlage persbericht Simulatieprogramma s RdMC voor 1-zorgroute Bijlage persbericht Simulatieprogramma s RdMC voor 1-zorgroute Het Ruud de Moor Centrum (RdMC) van de Open Universiteit, heeft in een samenwerkingsverband een tweede simulatieprogramma ontwikkeld voor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 31 007 Parlementair onderzoek Onderwijsvernieuwingen Nr. 2 BRIEF VAN DE COMMISSIE PARLEMENTAIR ONDERZOEK ONDERWIJSVERNIEUWINGEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Bibliotheek en mbo werken samen aan digitale geletterdheid. Van visie naar praktijk

Bibliotheek en mbo werken samen aan digitale geletterdheid. Van visie naar praktijk Bibliotheek en mbo werken samen aan digitale geletterdheid Van visie naar praktijk Van visie naar praktijk Bibliotheek en mbo werken samen aan digitale geletterdheid De Koninklijke Bibliotheek en Cubiss

Nadere informatie

Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden

Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden Kaders voor een digitale leer- en oefenomgeving Onderzoekssamenvatting Drs. Maurice de Greef Onderzoeker, Adviseur en Trainer Artéduc

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Samenvatting Hoofdstuk 1

Samenvatting Hoofdstuk 1 Samenvatting Dit proefschrift onderzocht manieren om community ontwikkeling in opleidingsscholen te stimuleren. De vier studies leverden inzichten op in de manier waarop docentenin-opleiding (dio s) samenwerken

Nadere informatie

Onderzoeken Werkplekleren

Onderzoeken Werkplekleren Onderzoeken Werkplekleren Leeromgeving Sapfabriek Competenties en professionaliseringsbehoeften Opzet presentatie Verbinding tussen de onderzoeken Aanleiding voor de onderzoeken Onderzoek Sapfabriek Respondenten

Nadere informatie

Deze brochure is een uitgave van het Programmabureau Onderwijs Bewijs in samenwerking met het Ministerie van OCW.

Deze brochure is een uitgave van het Programmabureau Onderwijs Bewijs in samenwerking met het Ministerie van OCW. Deze brochure is een uitgave van het Programmabureau Onderwijs Bewijs in samenwerking met het Ministerie van OCW. Programmabureau Onderwijs Bewijs Agentschap NL Postbus 93144 2509 AC Den Haag onderwijsbewijs@agentschapnl.nl

Nadere informatie

DEELNEMEN AAN HET ACTIEF NETWERK Nationaal Platform Duurzame Inzetbaarheid - IN ZORG

DEELNEMEN AAN HET ACTIEF NETWERK Nationaal Platform Duurzame Inzetbaarheid - IN ZORG DEELNEMEN AAN HET ACTIEF NETWERK Nationaal Platform Duurzame Inzetbaarheid - IN ZORG Samen met collega- zorgorganisaties aan de slag met duurzame inzetbaarheid! Aanleiding voor een ACTIEF Netwerk De gezondheidszorg

Nadere informatie

1. Arbeidsmarktvraagstukken 2. Professionele werkomgeving 3. Kenniscentrum

1. Arbeidsmarktvraagstukken 2. Professionele werkomgeving 3. Kenniscentrum De kracht van het primair onderwijs Activiteiten Arbeidsmarktplatform 2017 Waarvoor kunt u in 2017 bij het Arbeidsmarkplatform PO terecht? Welke thema s staan dit jaar centraal? Hieronder staan de thema

Nadere informatie

Voorwoord. Nienke Meijer College van Bestuur Fontys Hogescholen

Voorwoord. Nienke Meijer College van Bestuur Fontys Hogescholen 3 Voorwoord Goed onderwijs is een belangrijke voorwaarde voor jonge mensen om uiteindelijk een betekenisvolle en passende plek in de maatschappij te krijgen. Voor studenten met een autismespectrumstoornis

Nadere informatie

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Weblogs 1 Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Iwan Wopereis Open Universiteit Nederland Peter Sloep

Nadere informatie

De begeleidings- en beoordelingstrajecten zijn schriftelijk vastgelegd en te raadplegen door anderen. ILS en Radboud Docenten Academie.

De begeleidings- en beoordelingstrajecten zijn schriftelijk vastgelegd en te raadplegen door anderen. ILS en Radboud Docenten Academie. Rapportageformat Instrument Keurmerk HAN ILS en samenwerkingsscholen Versie VO, oktober 2014 Standaard 1. De samenwerkingsschool in relatie tot de kwaliteit van de leerwerkomgeving van de lerende Deze

Nadere informatie

Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan?

Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan? Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan? Dr. Arnoud Evers Overzicht presentatie Wetenschap en praktijk

Nadere informatie

Onderstaand treft u de resultaten aan van de vragenlijst over ondernemend onderwijs.

Onderstaand treft u de resultaten aan van de vragenlijst over ondernemend onderwijs. De behoefte aan het delen van kennis en ervaring is groot! Samenwerking door kennis te delen en ervaringen uit te wisselen is essentieel om de verdere implementatie van ondernemend onderwijs efficiënt

Nadere informatie

HOGESCHOOL WINDESHEIM

HOGESCHOOL WINDESHEIM HOGESCHOOL WINDESHEIM Beschrijving leertraject Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid (BDB), inclusief de Basis Kwalificatie Examinering (BKE) Klik op een van onderstaande linken om direct naar het

Nadere informatie

Toptechniek in Bedrijf Programmalijn 1

Toptechniek in Bedrijf Programmalijn 1 Toptechniek in Bedrijf Programmalijn 1 Samenwerking van vijf Gelderse ROC s Organisatiestructuur Overlegstructuur Prestatie indicatoren 1 oktober 2012 Organisatiestructuur RxH Functie: Stuurgroep/klankbord

Nadere informatie

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS

FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS FLEXIBILISERING VAN CENTRALE TOETSEN EN EXAMENS VISIE VAN HET COLLEGE VOOR TOETSEN EN EXAMENS pagina 2 van 8 Aanleiding en historisch perspectief De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

Informatiegids Leercentrum Nijmegen

Informatiegids Leercentrum Nijmegen Informatiegids Leercentrum Nijmegen Inhoud Voorwoord Gegevens Leercentrum Nijmegen Missie Visie en doelen Personeel Publiciteit Het programma Contact met scholen Selectie van leerlingen Internetprotocol

Nadere informatie

Plan van Aanpak. <naam school> en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016

Plan van Aanpak. <naam school> en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 Plan van Aanpak en samen op weg Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 De Expeditie Er gaan 85 docenten samen op pad. Doel: De docenten en leerlingen ervaren dat de inzet van ICT een meerwaarde

Nadere informatie

Professionalisering door. Bruggen Bouwen

Professionalisering door. Bruggen Bouwen Professionalisering door Bruggen Bouwen Wij presenteren: innoveren onderwijs persoonlijk talent leven lang ontwikkelen Najaar 2018: meerdere nieuwe meerjarenagenda s Strategische agenda digitalisering

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

Handleiding Aanvraag bijdrage Leergemeenschap

Handleiding Aanvraag bijdrage Leergemeenschap Handleiding Aanvraag bijdrage Leergemeenschap 1 Inhoud 1. Leergemeenschappen 2. Aanvraagprocedure 2.1 Wie kan aanvragen 2.2 Wat kan worden aangevraagd 2.3 Hoe kan worden aangevraagd 2.4 Criteria aanvraag

Nadere informatie

PRO-U SAMEN PROFESSIONALISEREN INFORMATIEBIJEENKOMST 7 MEI 2019, UNIVERSITEIT TWENTE

PRO-U SAMEN PROFESSIONALISEREN INFORMATIEBIJEENKOMST 7 MEI 2019, UNIVERSITEIT TWENTE PRO-U SAMEN PROFESSIONALISEREN INFORMATIEBIJEENKOMST 7 MEI 2019, UNIVERSITEIT TWENTE WELKOM! WAT GAAN WE VANMIDDAG DOEN? Programma: 15:30-15:50: Presentatie: terugblik afgelopen jaar en plannen 2019-2020

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Vragenlijst Printversie Verantwoording 2017 Vernieuwenderwijs, Utrecht Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder voorafgaande

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

Sociaal leren in een leernetwerk. Een doorkijkje Schrijven Kun je Leren

Sociaal leren in een leernetwerk. Een doorkijkje Schrijven Kun je Leren Sociaal leren in een leernetwerk Een doorkijkje Schrijven Kun je Leren Aanleiding: de sores van een hogeschool Gebruik maken van de innovatieve ontwikkelingen binnen de opleidingsscholen Werken aan een

Nadere informatie