voor woningbouw beleggers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "voor woningbouw beleggers"

Transcriptie

1 Prestatie concept bouwkundig onderhoud voor woningbouw beleggers Scriptie E. J. Dijkhuis Post Doctorale Opleiding Vastgoedkunde Begeleider Drs. L.B. Uittenbogaard Hardenberg augustus 2000

2 prestat~e concept bouwkundig onderhoud woningbouwbeleggers In de afsluitende scriptie van de opleiding beleggings- en vastgoedkunde wordt veelal een onderwerp gezocht welke aansluit op de dagelijkse werkzaamheden van de cursist. Vandaar dat in mijn geval gezocht is naar raakvlakken tussen de aannemerij en beleggingen in vastgoed. Naar aanleiding hiervan is gekozen om als onderwerp bouwkundig onderhoud te nemen. Het resultaat omvat een onderzoek naar de haalbaarheid van een nieuw concept op dit gebied. Eberhard Dijkhuis Pagina

3 prestatje concept bouwkundig onderhoud woningbouwbeleggers 2. Inhoudsopgave Voorwoord... i Inhoudsopgave Inleiding... 3 Verkenning... 4 Probleemsignalenng... 4 Probleemstelling... 5 Uitgangspunten en randvoorwaarden... 5 Inventarisatie...m Onderhoud Prestatiebeginsel... 9 Woningbouwbeleggers Analyse concept... l5 Beschrijving concept Wijze van onderzoek Case Varianten Opmerkingen Conclusies Aan bevelingen Samenvatting Bronvermelding Pagina

4 Inleiding Zoals al in het voorwoord aangegeven, wordt in deze scriptie onderzoek verricht naar de haalbaarheid van een nieuw product. De opzet hiervan bestaat uit een viertal onderdelen. Ten eerste wordt in het probleemverkennend hoofdstuk omschreven wat zal worden onderzocht en welke randvoorwaarden hierbij gelden. Het hierop volgende hoofdstuk geeft een beschrijving van diverse aspecten die samenhangen met het onderwerp. Aan de hand van dit hoofdstuk moet duidelijker worden waarover het onderzoek gaat met betrekking tot de huidige situatie, omvang en vergelijkbare concepten in andere branches en dergelijke. De kern van dit rapport wordt beschreven in het zesde hoofdstuk. Het concept wordt uitgewerkt en aan een praktijkvoorbeeld getoetst. Hierbij komt aan de orde hoe deze toetsing plaatsvindt en welke varianten mogelijk zijn. Uiteindelijk zal in dit hoofdstuk worden geanalyseerd of het concept haalbaar is of niet. Het aansluitende hoofdstuk bestaat uit twee onderdelen. Ten eerste worden conclusies samengevat naar aanleiding van de voorgaande hoofdstukken. Ten tweede worden aanbevelingen gedaan met betrekking tot de verdere productontwikkeling van het omschreven concept. Eén en ander wordt afgesloten met een korte samenvatting. Pagina

5 4. Verkenning 4.1. Probleemsignalering De bouw loopt over het algemeen niet voorop als het gaat om innovaties. De aannemerij is vraagvolgend. Als een klant aan een bepaald product behoefie toont, zal hierop worden ingespeeld. Zijn die signalen er niet dan is de bouw terughoudend. Omdat er voldoende bouwproductie is, is het niet nodig om nieuwe producten te ontwikkelen. Echter om de productie te kunnen behouden als de vraag in de toekomst minder wordt, is het verstandig nu met productontwikkeling bezig te zijn. Hoewel niet revolutionair, zijn er op het gebied van bouwkundig onderhoud diverse nieuwe producten te ontwikkelen door het combineren van bestaande concepten. Het 'nieuwe' product wat in deze scriptie aan de orde komt is ook op deze manier ontstaan. In de bouw is in de afgelopen jaren op het gebied van nieuwbouw ervaring opgedaan met een andere vorm van aanbesteden. Hierbij wordt niet gewerkt met een technische omschrijving waarin alle materialen en werkzaamheden staan aangegeven, maar met een prestatie omschrijving. In deze omschrijving wordt alleen aangegeven wat het resultaat moet zijn. Hoe het tot stand komt is hierbij van ondergeschikt belang. Met betrekking tot bouwkundig onderhoud is met een dergelijk concept nog geen ervaring opgedaan. Interessant is uit te zoeken of het mogelijk is het prestatie concept niet alleen bij nieuwbouw toe te passen, maar ook voor bouwkundig onderhoud. Het blijkt dat in de schilder- en installatiebranche dit concept al wel wordt toegepast op dit gebied. Een schilder sluit een contract af waarin wordt vastgelegd dat het schilderwerk gedurende een bepaalde periode aan een vooraf vastgestelde staat van onderhoud blijft voldoen. Het maakt hierbij niet uit hoe (vaak) geschilderd wordt. Bij installatiewerk bijvoorbeeld kan worden aangegeven dat een verwarmingsinstallatie gedurende de contractperiode aan de vooraf vastgestelde ruimtetemperaturen moet blijven voldoen. Ook hierbij maakt het niet uit hoe vaak en op welke manier het onderhoud plaatsvindt. Als een nieuw product wordt onderzocht is het verstandig zich te beperken tot een bepaalde doelgroep. Ervaringen van schilders en installateurs zijn opgedaan in de woningbouw bij woningbouwverenigingen en beleggers. Gedacht is daarom dit onderzoek ook te richten op woningbouw. Bij woningbouwverenigingen is veelal personeel in dienst die bouwkundige klussen en klein onderhoud uitvoeren. Hierdoor kan een scheef beeld ontstaan als bouwkundig onderhoud door aannemers wordt onderzocht. Gekozen wordt dan ook om zich te beperken tot woningbouwbeleggers. Pagina

6 In voorgaande verkenning is omschreven welk product in deze scriptie zal worden onderzocht. Samenvattend kan dit worden verwoord in de volgende probleemstelling: Is het haalbaar voor de aannemerij om bouwkundig onderhoud, welke wordt vastgelegd in een prestatie overeenkomst, aan te bieden aan woningbouwbeleggers Uitgangspunten en randvoorvvaarden De uitgangspunten bij het onderzoek zijn: O Er zal alleen worden gekeken naar contracten voor woningbouwbeleggers O Er wordt geen rekening gehouden met eventuele randvoorwaarden naar aanleiding van de Europese regelgeving e Er zal alleen worden gekeken naar bouwkundig onderhoud O De wijze van financiering door de aannemer voor het aanbieden van een concept met vaste termijnen niet worden onderzocht e Belastingen worden buiten beschouwing gelaten Pagina

7 prestat~e concept bouwkundig onderhoud woningbouwbeleggers SBV 5. Inventarisatie Alvorens het concept te onderzoeken zal een inventarisatie plaatsvinden van de belangrijkste aspecten uit de probleemstelling. Ten eerste zal bouwkundig onderhoud worden onderzocht. Ten tweede zullen prestatieovereenkomsten tegen het licht worden gehouden en als laatste zal de doelgroep worden beschreven Onderhoud Onderhoud is een algemeen begrip welke is te definiëren' als het geheel van technische en organisatorische acties die ertoe dienen een gebouw in een zodanige staat terug te brengen of te behouden, dat het gedurende een bepaalde gebruiksperiode functioneel en technisch kan blijven voldoen aan het programma van eisen dat aan het huidige functionele systeem ten grondslag ligt. Er kan onderscheid worden gemaakt in de volgende hoofdgroepen: e Bouwtechnisch onderhoud 0 Installatietechnisch onderhoud Hygiënisch onderhoud e Cultuurtechnisch onderhoud Deze hoofdgroepen kunnen weer worden opgesplitst. Onder bouwtechnisch onderhoud wordt bijvoorbeeld bouwkundige werkzaamheden maar ook schilderwerk verstaan. Schilderwerk wordt echter meestal afzonderlijk uitbesteed. In dit verband zal verder echter alleen rekening worden gehouden met bouwkundige werkzaam heden. Naast een onderscheid in soorten werkzaamheden kan ook een onderscheid worden gemaakt in moment van uitvoering van bepaalde werkzaamheden. Hierbij worden de volgende keuzen onderscheiden welke vervolgens kort worden toegelicht: Correctief of preventief 0 Niet gepland of gepland e Routine of conditie afhankelijk Correctief of preventief onderhoud Correctief onderhoud vindt plaats als een onderdeel niet meer aan de eisen voldoet. Preventief onderhoud voordat het niet meer voldoet. Deze en de andere verschillen zijn in het schema op de volgende bladzijde weergegeven. ' Stichting Bouwresearch Lange termiin onderhoudscontracten Pagina

8 prestatie concept bouwkund~g onderhoud woningbouwbeleggers - een bepaald moment niet niet meer voldoet De keuze voor correctief of preventief onderhoud is met name op basis van kosten, gebruikersgemak en capaciteit organisatie. De kosten zijn afhankelijk van kosten inspecties aan de ene kant en kosten gevolgschade aan de andere kant. Ook de huuropbrengsten als gevolg van de kwaliteit van het object kunnen hierbij meespelen. Ingeval van maximale huur aan de hand van een puntensysteem heeft het immers geen zin het kwaliteitsniveau van het object te verhogen, terwijl dat in andere gevallen juist interessant kan zijn. Verder moet de organisatie in staat zijn een meerjaren planning te maken. Dit kan uiteraard worden uitbesteed. Niet aepland of aepland onderhoud Bij niet gepland onderhoud wordt niet langer dan hooguit twee jaar vooruit gekeken. Bij gepland onderhoud per definitie drie jaar of langer. i spreiding mogelijk 'i eerder vervangen dan i technisch noodzakelijk i P~<<<<<<<~~m~~~~<~~~<~<%<~<<<+;<~<;<<~<<~%<<<<<<m<<%:~~;~e<~<~~;<:~:<<<#%<~<~~e~<#<<~~<*::~;<H~<e%<<~m~<<%~~~<:<~<~;<<<~<<H<~<%~:~ Pagina

9 De keuze voor het plannen van onderhoud is met name op basis van spreiding van kosten Routine of conditie afhankelijk onderhoud Dit onderscheid lijk in eerste instantie veel op de keuze tussen preventief en correctief onderhoud. Toch is dit niet het geval. Het verschil zit in dit geval in de cyclus die wordt toegepast. Bij routine onderhoud wordt in vast perioden onderhoud uitgevoerd. Bij conditie afhankelijk onderhoud vindt dat plaats afhankelijk van de conditie van het onderdeel. Als bovenstaande varianten worden gecombineerd ontstaat een ovelaicht van alle mogelijke varianten. In he4 schema op de volgende bladzijde wordt dit weergegeven. Pagina

10 5.2. Prestatiebeginsel "De klassieke manier van aanbesteden wordt bij toenemende complexiteit van bouwprojecten steeds meer achterhaald. Als verschillende disciplines worden ingezet leidt dat gauw tot vertragingen en meerwerk. De 'nieuwe' manier van aanbesteden is op basis van een probleem en niet op basis van 'kant en klaar' oplossingen2." Hoewel dit citaat handelt over nieuwbouwprojecten geeft het de kern van deze paragraaf aan. Het verschil tussen een traditionele of een prestatie overeenkomst bestaat uit de keuze tussen de benadering vanuit het probleem of vanuit de oplossing. De definitie van het prestatiebeginsel bestaat uit het werken met functionele kwaliteitscriteria die op objectief meetbare wijze de 'prestaties' van een produd weergeven. Deze prestaties worden onafhankelijk van de samenstelling van een product geformu~eerd.~ Ervaringen met het prestatiebeginsel zijn opgedaan in: e Nieuwbouwprojecten e Installatietechnisch en schilderonderhoud Deze zullen hier afzonderlijk worden behandeld. Vervolgens zullen deze aspecten worden gecombineerd voor bouwkundig onderhoud. * Cobouw Aanbestedingsmethode verhoogt rendement 19 mei SBR prestatiebeginsel en aanbiedingskosten Pagina

11 prestatie concept bouwkund~g onderhoud woningbouwbeleggers SBV Nieuwbouw Naar aanleiding van bouwkundige nieuwbouwprojecten is de afgelopen jaren ervaring opgedaan met het prestatiebeginsel. Aan de hand hiervan zijn de volgende voor- en nadelen op te stellen. garanties afgeven aanbesteden volgens het bij het bouwen betrokken, maken is niet mogelijk i ontstaan, zoals kortere doorlooptijd moeilijk en leidt snel tot conflicten :i : ontwerp, en uitvoering en :S :9 meer vrijheid toe te passen $ bouwmethode g 5 Acquisitiemiddel, omdat er nog weinig Het maken van een aanbieding bij 2 aanbieders zijn die deskundig zijn op dit een prestatie vraag is bedrijf, wat positief is voor de ontwikkeling in de toekomst aardoor een goedkopere aanbieder is steeds meer prestatiegericht toetst niet op hoofdlijnen maar houdt! zich te gedetailleerd bezig met de 1 i uitvoering g ;,;,,~:,;,;,,y,,:.,:;:,;.;.w,:.:. 5.. :.:.+:.:,:~;:,:..:..,. ;......ïi...,>.<......,w,i) ' ",i..<&s*,&&.kr)i. h.,!<,,,<*+.,.y,>k j\:.::*fi:<.k.>::>s:**:.;sr<:,:<<y*:.;x.*,y $3 4 Onderzoek design en build Universiteit van Reading Pagina

12 SBV Onderhoud Het bedrijfschap Schilderwerk heeft op het gebied van onderhoud een prestatiecontract5 Schilderwerk ontwikkelt. Hierin zijn de verschillen tussen een traditioneel en een prestatie contract als volgt kernachtig weergegeven Verder is een uitgewerkt prestatie-aanbieding van een schilder doorgenomen. Hierbij viel het volgende op: 0 De prestaties worden omschreven aan de hand van IS0 normen O De stimulans voor de schilder bestaat uit het zo lang mogelijk uitstellen van het onderhoud waardoor een langere onderhoudscyclus ontstaat. e Opmerking met betrekking tot het contract is deze flexibel te houden in verband met eventueel wijzigende omstandigheden. Onderhoud Om een beeld te geven hoe de contractvorming in het onderhoud tot op dit moment is, is een schema toegevoegd waarin dit is weergegeven. Prestatiecontract Zoals te verwachten, bestaat het percentage waarbij een prestatiecontract wordt toegepast uit met name schilderwerk en cv-contracten. Pagina 11 Standaard Prestatiecontract Schilderwerk Rijswijk september 1997

13 prestatie concept bouwkundig onderhoud won~ngbouwbeleggers Om een beeld te krijgen van de omvang van het bouwkundig onderhoud bij woningbouwbeleggers wordt eerst een overzicht gegeven van de totale woningvoorraad in Nederland. Vervolgens wordt gekeken welk aandeel de beleggers hierin hebben. Aan de hand hiervan kan een schatting worden gemaakt met van de mogelijk omzet met betrekking tot hetondewerp van deze scriptie. Pagina

14 P"' ' ","., "" Sociale verhuurders woningen / P-.,, r r beleggers X wonrnqen P3fli~~li~f~r" 1 verhuurders -- L 4CiS.OOC woningen J Yleine verhuurders 1 1 i woningen 1 I Eigen woningen Pagina

15 Uit voorgaande gegevens blijkt dat de woningvoorraad nog steeds groeiende is. Bijna 50% is eiqen bezit. Dit aandeel groeit langzaam. Eigen woningen worden het beste onderhouien Bij particuliere huurwoningen (waaronder ook woningbouwbeleggers vallen) blijkt veel achterstallig onderhoud aanwezig te zijn. Dit ontstaat door met name de particuliere verhuurders. Beleggers kunnen zich achterstallig onderhoud niet veroorloven en zuilen dan ook gemiddeld veel meer uitgeven dan particuliere verhuurders. Hierdoor ontstaat een scheef beeld. Als ingeschat wordt dat de onderhoudskosten bij beleggers minimaal op het niveau van woningbouwverenigingen liggen, kan berekend worden dat er gesproken kan worden over een omzet op jaarbasis van zo'n 500 miljoen gulden voor woningbouwbeleggers. Uiteraard zit hierin ook schilderwerk en installatiewerk. Uitgaande van zo'n 50% bouwkundige kosten kan worden uitgegaan van 250 miljoen gulden bouwkundige onderhoudskosten bij woningbouwbeleggers. Om te weten wat er speelt bij beleggers met betrekking tot onderhoud. is bij een tweetal beleggers de huidige situatie en de gewenste situatie besproken. Het blijkt dat de manier van onderhoud vooral bepaald wordt door het algemene beleid van de belegger. In het hogere huursegment is kwaliteit belangrijk, in het lagere segment de kosten. Bij de geïnterviewde beleggers bleek dat de voorkeur bestaat werkzaamheden intern uit te (gaan) voeren. Hiermee wordt bedoeld dat onderhoud niet via de beheerder wordt uitgevoerd maar centraal. Er liggen overigens wel verschillende uitgangspunten hieraan ten grondslag. Bij de één wil men meer contact met de huurders om meer kwaliteit te kunnen bieden. Bij de ander gebeurt het met name uit kostenoogpunt. Pagina

16 6.1. Beschrijving concept Door middel van de hiervoor beschreven inventarisatie is een beeld verkregen over de aspecten van onderhoud en het prestatie concept. De daadwerkelijke opstelling van het concept en de toetsing ervan vindt in dit hoofdstuk plaats. Het concept wordt omschreven in de volgende stappen: 1. De belegger stelt een vraagspecificatie op. Dit gebeurt aan de hand van prestatie eisen. 2. De aannemer maakt een opname van het object. Als eerste wordt vastgesteld of het object op dit moment aan de vraagspecificatie voldoet. Bij nieuwbouw zal dat het geval zijn. Bij bestaande objecten zal een aparte opgave moeten worden gemaakt om aan het uitgangspunt te voldoen. 3. Aan de hand van de vraagspecificatie maakt de aannemer een aanbodspecificatie. Hierin wordt aangegeven wat de bandbreedte is waarbinnen de staat van onderhoud zich zal gaan bevinden. Dit zal ondubbelzinnig te controleren moeten zijn. Hierbij dient te worden gedacht aan het gebruik van IS0 normen. 4. Aan de hand van de aanbodspecificatie maakt de aannemer een onderhoudsplanning. In het voorgaande hoofdstuk werd dit gepland preventief conditie afhankelijk onderhoud genoemd. Hieruit volgen de jaarlijkse kosten voor het onderhoud. 5. Aan de hand van de jaarlijkse onderhoudskosten maakt de aannemer een voorstel voor een betalingsregeling. Hierbij kan gedacht worden aan jaarlijks vaste bedragen. 6. De opdrachtgever beoordeelt de aanbodspecificatie en de bijbehorende kosten. 7. Indien het aanbod akkoord is wordt een contract afgesloten voor een relatief lange periode. Te denken valt aan jaar. 8. Als vanwege commerciële eisen bepaalde onderdelen van het object aangepast moeten worden, zal het contract opnieuw moeten worden bekeken. Het contract moet de mogelijkheid bieden hierin flexibel te zijn. In de figuur op de volgende bladzijde wordt één en ander weergegeven. Pagina 15

17 SBV,..., Nul Aanwezig niveciu +- Contractperide -F - Minimaal niveau A aanpassing van huidig niveua naar nul niveau B ruimte tussen minimum niveau en nul niveau c aanpassing aan nieuw (markt) niveau Tijd 6.2. Wijze van onderzoek Om het hiervoor beschreven concept te beoordelen zal de haalbaarheid aan de hand van een case worden onderzocht. Het criterium wat hierbij gehanteerd wordt is de kosten voor de belegger. Reden hiervan is dat het onderzoek zich richt op een productontwikkeling vanuit de aannemerij. Argumenten zoals beleidsaspecten welke bij de beleggers kunnen meespelen zijn hier geen toetsingscriterium omdat de aannemerij hierop geen invloed heeft. Dergelijke keuzen moeten de beleggers zelf maken. De achterliggende gedachte bij dit concept is dat de beleggers een zorg minder hebben op moment dat de aannemer voor het onderhoud verantwoordelijk is. Als vervolgens blijkt dat de kosten hierbij niet hoger zijn dan in de huidige situatie, is het een concurrerend alternatief. Het plan van aanpak is dan ook als volgt: l. Het kiezen van een bestaand object welke vrijwel nieuw is. Problemen in verband met het aanpassen naar een nulniveau komen dan niet aan de orde. 2. Opstellen van een vraagspecificatie zoals een belegger zou maken. 3. Opstellen van een aanbodspecificatie om de bandbreedtes aan te geven. Hierbij zal niet worden gekeken naar bijbehorende normeringen. Dit omdat met name het kostenaspect in dit onderzoek een rol spelen en de risico's bij toetsing hier minder van belang zijn. 4. Het opstellen van een kostenschema welke door de belegger wordt gehanteerd als het project op traditionele wijze wordt onderhouden. Voor afzonderlijke perioden van 10, 15, 20, 25 en 30 jaar worden de kosten contant gemaakt. Deze bedragen dienen als uitgangspunt waaraan het concept zal worden getoetst. 5. Door middel van een variant op bovengenoemde kostenschema zal worden aangegeven hoe een aannemer zal omgaan met dit concept. Voor de genoemde verschillende contractstermijnen zullen de jaarlijkse onderhoudskosten worden vastgesteld. 6. De jaarlijkse onderhoudskosten zullen contant worden gemaakt en worden vergelijken met de contante waarde van de kosten bij een traditioneel contract. Pagina

18 6.3. Case In overleg met de Nederlands grootste woningbouwbelegger Vesteda is een betrekkelijk nieuw object gekozen waarbij op de 'traditionele' manier het onderhoud wordt gedaan. Het object bestaat uit een galerijflat van 44 woningen. Er zijn overdekte parkeerplaatsen aanwezig. Het aantal bouwlagen exclusief parkeerkelder is 4. Het project is eind i 995 opgeleverd. Project: Premier In het kader van dit onderzoek is een 30 jaren planning opgesteld. Uitgangspunt hierbij iss dat de beleggerlbeheerder zelf de onderhoudsplanning maakt en bijstelt en jaarlijks de hierin aangegeven onderdelen uitbesteed. In aansluiting op de werkelijke gang van zaken bij de belegger is bij het opstellen van de onderhoudsplanning onderscheid gemaakt in een aantal onderdelen: generiek- en specifiek bouwkundigonderhoud, schildewerk, installatiewerk en liftonderhoud. Ter informatie wordt in de figuur op de volgende bladzijde aangegeven hoe de verhouding tussen deze onderdelen is. Pagina

19 SBV In het kader van dit onderzoek wordt echter alleen gekeken naar generiek bouwkundig onderhoud. Vraawpecificatie De vraagspecificatie omvat het onderhoud welke de opdrachtgever wil uitbesteden. Het kan een beknopte omschrijving zijn, welke wordt opgesteld aan de hand van de werkzaamheden die op dit moment in de meerjarenplanning staan. In onderstaande tabel is dat voor bovengenoemd project gedaan. De postkasten en het bellentableau moet qoed functioneren Pagina

20 SBV Aanbodspecificatie Aan de hand van de vraagspecificatie zal een aannemer een aanbodspecificatie maken. een betonrot vertonen erontreinigingen bevatte Pagina

21 P- - prestatie concept bouwkundig onderhoud woningbouwbeleggers Onder77oudsplanning ie vo!gende stap In de toetsing van het concept bestaat uit het vergelijken van de onderhoudsplanning van de belegger en de aanbieding van de aannemer. In onderstaande figuur is aangegeven wat de verschillen zijn. De aangegeven cyclus belegger bestaat uit het aantal jaar van de cyclus van het betreffende onderhoud. Als hier l-' is aangegeven wordt het niet toegepast. De cyclus van de aannemer omvat hetzelfde vanuit het oogpunt van de aannemer. Hierbij wordt getracht door regelmatig klein onderhoud het groot onderhoud uit te stellen en calamiteiten te voorkomen. SBV Pagina

22 Kostenve~ueliik Naar aanleiding van bovenstaande specificaties zijn de jaarlijkse kosten opgesteld. In onderstaande grafiek is dit weergegeven. Vergelijk inspanningsbestek en inspanningsbestek E3 prestatiebestek standaard Uit bovenstaande grafiek is op te maken dat bij het prestatiebestek getracht is onderhoud uit te stellen en door meer inspectie en klein onderhoud uit te smeren. Pagina

23 Vervolgens worden de jaarlijkse vaste kosten berekend indien de aannemer een contract afsluit met de belegger. Het resultaat is in onderstaande tabel weergegeven De hierin genoemde bedragen zijn de contante waarden van de onderhoudskosten over de genoemde perioden. beste k bestek 30 jaar fl f ,0% 25 jaar fl fl ,4% 20 jaar fl fl ,7% T 15 jaar fl 501.G47 f ,5%.....,., 10, jaar,,,,,., fl f ,0% g, ~2~,*.>~~**~~q>~~<~*s~~q,y~:~,~~:.y;~.~~*:~:~:<*s:~*~2.:~$~"&~~.*.:*:w$~~~e~<,~*~<~,~~<s;~<~~~~~~~+*;~~~~**:::$*,s Hoewel de aanbodspecificatie is opgezet met hetzelfde inspanningsbestek als uitgangspunt, kan door een ander inzicht een heel ander beeld ontstaan. Duidelijk is dat bij het aanbod getracht zal worden, onderhoud zoveel mogelijk door te schuiven tot na de contractperiode. Bij korte contracten (10-15 jaar) is dat goed mogelijk zonder dat de prestatie vermindert. Bij langere perioden (20-25 jaar) is dat niet meer mogelijk en komt de 10% extra winst en risico die bij de aanbieding is meegenomen tot uiting in de kosten. Deze extra kosten zijn een inschatting van de extra kosten om het risico over te nemen. Met name het vergroten van de onderhoudscycli brengt een groter risico met zich mee. Na 25 jaar zullen er weer verschuivingen ontstaan als het groot onderhoud bij het prestatiebestek net na de contractperiode wordt verschoven. Vanwege het opnemen van een hoger risico percentage bij de onderhoudskosten (door de aannemer) zal een prestatiecontract duurder zijn dan een inspanningscontrad. Er dient echter rekening te worden gehouden met de interne kosten en het risico van de belegger. Bij een prestatiecontract zullen de kosten voor het instandhouden van de onderhoudsplanning en het uitbesteden ervan hoger zijn dan het inspecteren bij het prestatiecontract. De hoogte van deze kosten zal de belegger zelf moeten inschatten. Belangrijk is dat hierbij wordt gerekend met kosten van klachtenafhandeling en andere risico's. Pagina

24 6=4= Varianten Periodieke termiinen In bovenstaande uitwerking is als uitgangspunt genomen dat een vast termijnbedrag wordt vastgesteld voor de gehele contractperiode. Hierin zijn echter diverse varianten mogelijk. In hoofdlijnen kunnen de volgende varianten worden onderscheiden: Gelijke termijnen o Stijgende termijnen e Gelijke termijnen met toeslagen bij groot onderhoud In onderstaande grafiek wordt één en ander inzichtelijk weergegeven. termijnen 1 E3 gelijke termijnen stijgende termijnen O ongelijke termijnen / i d Het effect voor de belegger is in onderstaande tabel te zien. gelijke termijnen fl f stijgende termijnen fl fl Uitgangspunt is dat bij de belegger een rekenrente wordt gehanteerd van 6% en bij de aannemer van 4%. De inflatie is aangehouden op 2,25%. Omdat de belegger zal rekenen met een hogere rente dan de aannemer, ontstaat een voordeel als de aannemer de kosten beter laat corresponderen met de opbrengsten. Dit blijkt onder andere uit bovenstaande contante waarden. Pagina

25 Combinatie Een belangrijk aspect in de onderhoudsplanning van de belegger is het specifiek onderhoud. Dat zijn de verbeteringen ten opzichte van het nulniveau. Dit onderhoud zal op basis van commerciële afwegingen worden vastgesteld. Nadeel van een prestatiecontract is dat het tijdstip van groot onderhoud wordt vastgesteld door de aannemer. Als een keuken nog wel aan de prestatie voldoet, hoeft de aannemer deze op basis van het prestatiebestek niet te vervangen. Commercieel kan het echter interessant zijn de keuken wel te vervangen. Hier ontstaat dus een probleem voor de belegger. Een oplossing hiervoor is om het groot onderhoud van dergelijke onderdelen niet in de prestatie overeenkomst op te nemen maar in een apart contract. Nadeel van deze optie is dat de belegger zich dan toch weer bezig moet houden met onderhoud. De vraag is echter of dat commercieel gezien niet automatisch zal gebeuren. In de inventarisatie van hoofdstuk 5 is al aangegeven dat met name beleggers met woningen in het hogere huursegment naar de commerciële kant van de staat van onderhoud zullen kijken. Terugkomend op de onderdelen die in aanmerking komen om apart in een inspanningsbestek te verwerken kunnen de volgende worden genoemd: e Toiletten vernieuwen e Bad kamers vernieuwen r, Keukens vernieuwen r, Plafond entree vernieuwen In onderstaande grafiek is aangegeven welke consequentie dat heeft voor de bouwkundige onderhoudskosten. Beleggers die met name naar de commerciële kant van het onderhoud kijken zullen moeite hebben met het 'normale' prestatiecontract. Een goede tussenoplossing is dan de hier beschreven variant. In het prestatiecontract staan de buitenschil van het gebouw en klein onderhoud. Groot onderhoud aan binnenafwerkingen wordt door de belegger zelf vastgesteld. Aangezien dat in ons voorbeeld slechts elke 15 jaar aan de orde is zal dit geen grote aanslag op de capaciteit van de belegger tot gevolg hebben. Het ligt voor de hand dit specifiek onderhoud te laten uitvoeren door de aannemer die ook het overige onderhoud onder haar beheer heeft. Is dit het geval dan maakt het omzettechnisch niet uit voor de aanbiedende partij. Pagina

26 6.5. Opmerkingen In aansluiting op bovenstaande analyse zal dit hoofdstuk worden afgesloten met een aantal algemene opmerkingen over het prestatie-onderhoudscontract. Ten eerste dient te worden opgemerkt dat de aanbiedingen op basis van een prestatie beschrijving heel divers kunnen zijn. Een goede beoordeling is dan ook niet eenvoudig. Omdat de vertrouwensrelatie goed moet zijn is het voor de belegger te overwegen dergelijke aanbiedingen door slechts i of enkele aanbieders te laten maken. Zoals met elk contract, zal sok een prestatiecontract zorgvuldig moeten worden opgesteld. Omdat er al diverse voorbeelden beschikbaar zijn van nieuwbouwprestatie contracten, maar ook van bijvoorbeeld schilderwerk en installatiewerk zal hieromtrent dan ook niet veel moeilijkheden te verwachten te zijn. Zeer belangrijk bij de beoordeling van de prestaties is de meetbaarheid. In de hier behandelde case is hieraan geen aandacht besteed. Om discussie te voorkomen is het echter zaak voor elke prestatie eis ondubbelzinnige (algemene) normen te vermelden om dit te meten. De voorkeur gaat hierbij uit naar IS0 normen. Een aantal maal is in dit verslag aangegeven dat een nulmeting belangrijk is in verband met achterstallig onderhoud. Echter ook na de contractstermijn is achterstallig onderhoud een risico (voor de belegger). Als de dakbedekking als voorbeeld zonder enige vorm van onderhoud geen lekkage heeft vertoond bij een langdurig onderhoudscontract, zal er gedurende het contract aan de prestatie eisen zijn voldaan. Na het contract is de kwaliteit echter minder dan als er door middel van een inspanningsbestek te werk is gegaan. Door het koppelen van inspanningsafspraken aan een prestatie contract is het mogelijk dit te voorkomen. Met andere woorden, gesteld kan worden in de vraagspecificatie dat bepaald onderhoud minimaal moet zijn verricht binnen een vast te stellen periode. De vraag is echter of je dan niet beter een inspanningscontract kunt afsluiten. Mijns inziens behoort dit aspect tot het risico van het concept. Pagina

27 Conclusies Als een onderhoudscontract door een aannemer wordt aangeboden aan een belegger op basis van een prestatiecontract, zijn de kosten hiervan nauwelijks hoger dan in de traditionele situatie. Het risico en interne kosten bij de belegger zijn echter lager. Het concept moet dan ook haalbaar kunnen zijn uit kostenoogpunt. Uitgangspunten hierbij zijn de volgende: O De keuze voor het uitbesteden volgens dit concept is met name beleidsmatig. De belegger moet bereid zijn het risico uit te besteden waardoor lagere interne kosten ontstaan. Per saldo ral dan een goedkopere situatie kunnen ontstaan waarbij de belegger 'minder zorgen' heeft. O Er dienen geen verborgen gebreken te zijn in het betreffende object. Met name nieuwe objecten zullen dan ook in aanmerking komen. r De aannemer moet zelf kunnen bepalen wat de onderhoudscyclus is zolang de prestaties nog aan de eisen voldoen. e Specifiek onderhoud dient apart te worden gecontracteerd. Eventueel dient het contract te worden aangepast indien het gevolgen heeft voor het bestaande onderhoud. Pagina

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw

Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw 2/7 Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw Inhoud Algemeen 1 INLEIDING 1.1 Projectomschrijving 1.2 Organisatie 1.3 Scope van het werk 1.4 Randvoorwaarden 1.5 Budget 1.6 Opzet van de Vraagspecificatie

Nadere informatie

INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO)

INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO) INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO) O n d e r h o u d e n d g o e d NVT Onderhoudsgroep BV Hoefsmid 5-7 2631 RH Nootdorp Telefoon (015) 310 83 32 Fax (015) 310 56 23 www.onderhoudendgoed.nl

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad, Vergadering: 30 juni 2009. Agendanummer: 8

Aan de gemeenteraad, Vergadering: 30 juni 2009. Agendanummer: 8 Vergadering: 30 juni 2009 Agendanummer: 8 Status: Bespreekstuk Portefeuillehouder: N.R. Werkman Behandelend ambtenaar J.G. Komduur, 0595-447792 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. H. Komduur) Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Thermische prestatie contracten

Thermische prestatie contracten 10 november 2005 Thermische prestatie contracten Conform ISSO-publicatie 74 Bert Elkhuizen Chrit Cox TNO Bouw en Ondergrond te Delft Contactgegevens: 015 276 33 10 Bert.Elkhuizen@tno.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets

Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets ing. E.H.L. van Wissen Grontmij Nederland B.V. R. Gravesteijn Grontmij Nederland B.V. ir. L. van Hoogevest Grontmij Nederland B.V. Samenvatting

Nadere informatie

Raadsvoorstel Nummer: 245277

Raadsvoorstel Nummer: 245277 Raadsvoorstel Nummer: 245277 Datum: 31 maart 2015 Hoort bij collegeadvies nummer: 246415 Datum raadsvergadering: 21 mei 2015 Portefeuillehouder: A. Dragt Onderwerp Toekomst zwembad Octopus Voorgesteld

Nadere informatie

Bijlage 2 Indicatieve doorlooptijden (open) aanbesteding(svarianten)

Bijlage 2 Indicatieve doorlooptijden (open) aanbesteding(svarianten) Bijlage 2 Indicatieve doorlooptijden (open) aanbesteding(svarianten) Wanneer duidelijkheid burger* Aanbestedings dossier gereed Opties 0 en 1 Optie 2 Optie 3 Optie 4 DT Noord (verlegd en verdiept**) met

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC Inleiding Om een solide financiële basis onder het Multifunctioneel Centrum (hierna: MFC) te realiseren is gezocht naar aanvullende partners. Inmiddels zijn de deelnemende

Nadere informatie

Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel?

Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel? Strategisch samenwerken in het bouwproces stichting bouwresearch Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel? Opdrachtgevers.. en organisatiemodellen Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel?

Nadere informatie

Een zorgeloze overgang van het buitenonderhoud. voor scholen in het Primair Onderwijs

Een zorgeloze overgang van het buitenonderhoud. voor scholen in het Primair Onderwijs Een zorgeloze overgang van het buitenonderhoud voor scholen in het Primair Onderwijs worden de beslissingslijnen korter. Deze situatie kan voordelen opleveren, mits er voldoende strategische onderhoudskennis

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 385 Huisvesting justitiële diensten Nr. 4 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Deerns Kostenmanagement DEERNS BRENGT IDEEËN TOT LEVEN

Deerns Kostenmanagement DEERNS BRENGT IDEEËN TOT LEVEN DEERNS BRENGT IDEEËN TOT LEVEN Kostenbeheer in de installatietechniek: een vak apart Kostenbeheer is binnen de installatietechniek een vak apart. Fluctuerende marktprijzen, nieuwe bouwtrends en veranderende

Nadere informatie

Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé

Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé directeur Bouwbedrijf Ponjé Vestigingsplaats: Handel (gemeente Gemert-Bakel) Opgericht in: 1932 Omzet: 8,5 mln euro Medewerkers: 46 personen Activiteiten:

Nadere informatie

MONUMENTEN. UPDATE Financiële ruimte om uw monument te verbouwen

MONUMENTEN. UPDATE Financiële ruimte om uw monument te verbouwen MONUMENTEN UPDATE Financiële ruimte om uw monument te verbouwen Slim investeren, uw monument in topconditie Monumenten Update: financiële ruimte om uw monument te verbouwen Door onderstaande deelnemende

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

Doelgroepen TREND A variant

Doelgroepen TREND A variant Doelgroepen TREND A variant Kleidum Socrates 2013 Doelgroepen 3 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Doelgroepen en Socrates... 5 1.2 Werkgebieden... 6 2 Doelgroepen en bereikbare voorraad... 7 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren

slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren Voor: Bouwlokalen Het Nieuwe Renoveren 11 oktober 2011 te Doetinchem http://www.slimrenoveren.nl

Nadere informatie

HAALBAARHEIDSONDERZOEK

HAALBAARHEIDSONDERZOEK 193 Hartogstraat 7a Slot vastgoedbeheer Zoetermeer HAALBAARHEIDSONDERZOEK Hartogstraat 7a Plaats 18 Den Haag 8 januari 2009 INLEIDING Op verzoek van Slot vastgoedbeheer heeft ons bureau een onderzoek verricht

Nadere informatie

Contractvorm en Hoeveelheidsbepaling Prestatiegericht Contracteren bij (nat)beheer en onderhoud

Contractvorm en Hoeveelheidsbepaling Prestatiegericht Contracteren bij (nat)beheer en onderhoud Contractvorm en Hoeveelheidsbepaling Prestatiegericht Contracteren bij (nat)beheer en onderhoud Olaf Damen Contractmanager/ Tendermanager ProRail Freelance adviseur Themadag Baggernet 15 januari 2015 Inhoud

Nadere informatie

Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen

Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen Nieuwe invulling opdrachtgeversrol reduceert stichtingskosten en lifecycle costs en leidt tot het verdwijnen van de onrendabele top 1 Traditionele

Nadere informatie

MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: 27 mei 2014 Opdrachtgever: Gemeente Maasdriel Auteur: Wendie Hardeman en Edwin van de Voort

MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: 27 mei 2014 Opdrachtgever: Gemeente Maasdriel Auteur: Wendie Hardeman en Edwin van de Voort MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: Opdrachtgever: Auteur: 27 mei 2014 Gemeente Maasdriel Wendie Hardeman en Edwin van de Voort Inleiding In de periode februari mei 2014 is door en

Nadere informatie

Gemeentelijk Vastgoed Meer inzicht in beheer gemeentelijk vastgoed

Gemeentelijk Vastgoed Meer inzicht in beheer gemeentelijk vastgoed Gemeentelijk Vastgoed Meer inzicht in beheer gemeentelijk vastgoed Professioneel beheer creëert maatschappelijke en financiële meerwaarde 2011 Meer inzicht in beheer gemeentelijk vastgoed Beleid en kenmerken

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Algemene Vergadering van Aandeelhouders Zeeland Seaports

Algemene Vergadering van Aandeelhouders Zeeland Seaports Algemene Vergadering van Aandeelhouders Zeeland Seaports datum vergadering: 19 december 2014 agendapunt: datum stuk: onderwerp: vennootschapslening ZSP aan WarmCO2 Inleiding Begin 2013 was de continuïteit

Nadere informatie

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht Onderzoeksplan Rekenkamer Utrecht 16 februari 2009 1 Inleiding Vanuit de raadsfracties van het CDA en de VVD kwam in 2008 de suggestie aan de Rekenkamer om

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief

Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels. Verslag uitgevoerde activiteiten 2010. Datum 13 december 2010 Status Definitief Bevordering naleving Ventilatie en EPC regels Verslag uitgevoerde activiteiten 2010 Datum 13 december 2010 Status Definitief Colofon Publicatienummer VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Bouwen

Nadere informatie

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed AT OSBORNE www.atosborne.nl Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed 19 september 2012 AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

MONUMENTEN UPDATE. Financiële ruimte om uw monument te verbouwen

MONUMENTEN UPDATE. Financiële ruimte om uw monument te verbouwen MONUMENTEN UPDATE Financiële ruimte om uw monument te verbouwen Slim investeren, uw monument in topconditie Monumenten Update: financiële ruimte om uw monument te verbouwen Door onderstaande deelnemende

Nadere informatie

Kunstgras in de toekomst. Wat staat ons te wachten???

Kunstgras in de toekomst. Wat staat ons te wachten??? Kunstgras in de toekomst Wat staat ons te wachten??? Aantal velden Markt in Nederland 300 250 200 Kunstgras voetbalvelden uitgangspunt NL: 2000 velden Aanleg Renovatie totaal 150 100 50 0 2001 2002 2003

Nadere informatie

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu TECHNISCH BEHEER Zorgeloze kwaliteit TECHNISCH BEHEER Onze samenleving verandert snel. Waar in het verleden volstaan kon worden met een eenvoudig inspanningscontract voldoet dit veelal niet meer aan de

Nadere informatie

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v Aanbesteden voor dummies 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aanbestedingsvormen 3. Contractvormen 4. Zorg voor een goede opdrachtnemer 5. Vraag

Nadere informatie

Notitie. Betreft: Resultaten Aanbestedingsregistratie 2008

Notitie. Betreft: Resultaten Aanbestedingsregistratie 2008 Notitie Betreft: Resultaten Aanbestedingsregistratie 2008 In 2008 zijn ruim 2000 aanbestedingen geregistreerd. De analyse van de resultaten wijst uit dat er geen wezenlijke verschillen zijn in vergelijking

Nadere informatie

ESCo in juridisch perspectief. Michel Chatelin Eversheds

ESCo in juridisch perspectief. Michel Chatelin Eversheds ESCo in juridisch perspectief Michel Chatelin Eversheds Energie-efficiëntie Recente juridische ontwikkelingen Richtlijn 2012/27/EU betreffende energieefficiëntie Implementatiewet Energie-efficiëntie Richtlijn

Nadere informatie

Contractvormen op golfbanen en sportvelden

Contractvormen op golfbanen en sportvelden Contractvormen op golfbanen en sportvelden Bij de landelijke aannemers komen steeds vaker vragen binnen over de toepasbaarheid van verschillende contractvormen voor de realisatie en eventueel onderhoud

Nadere informatie

kan een gebruiker van een dergelijk systeem ook bij stroomuitval zijn dienstverlening voortzetten.

kan een gebruiker van een dergelijk systeem ook bij stroomuitval zijn dienstverlening voortzetten. Ons ACM/DM/2014/206276_OV kenmerk: Zaaknummer: 14.0487.53 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt naar aanleiding van een aanvraag tot een beschikking in de zin van artikel 56, lid 1, van de Mededingingswet.

Nadere informatie

Intake-formulier. EPA/U - Intake formulier Projectnaam Kenmerk: Beleidsuitgangspunten

Intake-formulier. EPA/U - Intake formulier Projectnaam Kenmerk: Beleidsuitgangspunten Invulinstructie: = tekst of werkelijke waarde invullen ja/nee = doorstrepen wat niet van toepassing is 1. Algemeen organisatie: Adres Nummer(s) Postbus Postcode Plaats 1.1. Contactpersonen Opdrachtgever/project

Nadere informatie

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden van Vliet Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten April 2011 7 april 2009 2 April 2011 - Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden 3 April 2011

Nadere informatie

Evaluatie Beleidsuitgangspunten. Openbare Verlichting. Gemeente Geertruidenberg

Evaluatie Beleidsuitgangspunten. Openbare Verlichting. Gemeente Geertruidenberg Evaluatie Beleidsuitgangspunten Openbare Verlichting Gemeente Geertruidenberg Opdrachtgever: Gemeente Geertruidenberg Cluster Beheer en ontwikkeling Openbare Ruimte Nobra Technisch Adviesbureau B.V. Bunderstraat

Nadere informatie

In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd

In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd Een overzicht van de spreiding van huursegmenten per provincie en voor een aantal steden Staf Depla, Lid Tweede Kamer

Nadere informatie

HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp. Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE

HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp. Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE Huisvestingsconsultancy Laride, Hart voor huisvesting Bastion 58

Nadere informatie

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED STARTPAKKET RURAAL ERFGOED CHECKLIST Startpakket Ruraal Erfgoed komt tot stand onder auspiciën van Innovatieplatform Duurzame Meierij met een financiële bijdrage van Belvedere, EU (Leader+) en IDM. Projectontwikkeling:

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

NEN 2767 Goede kapstok en basis voor prestatiecontracten met inzet van automatiseringsconcepten

NEN 2767 Goede kapstok en basis voor prestatiecontracten met inzet van automatiseringsconcepten NEN 2767 Goede kapstok en basis voor prestatiecontracten met inzet van automatiseringsconcepten 17 september 2013 Nationale Conferentie Gebouw Automatisering Bijdrage door: Johan Smit Stakeholdersmodel

Nadere informatie

RAPPORT. Rapport. Inspectierapport NEN2767. Voorbeeld project Dordrecht. Voorbeeld Vastgoed Dordrecht

RAPPORT. Rapport. Inspectierapport NEN2767. Voorbeeld project Dordrecht. Voorbeeld Vastgoed Dordrecht Inspectierapport NEN2767 RAPPORT Voorbeeld project Dordrecht Voorbeeld Vastgoed Dordrecht Rapport Nummer : 20142000 Datum : 23-01-2014 Status : Voorbeeldrapport Colofon Rapport voor Voorbeeld project Archimedesstraat

Nadere informatie

Workshop Innovatie via overheidsopdrachten Hoe vraagspecificatie omschrijven gebruik van normen 22/10/2012. Presentatie Dirk Mons

Workshop Innovatie via overheidsopdrachten Hoe vraagspecificatie omschrijven gebruik van normen 22/10/2012. Presentatie Dirk Mons Workshop Innovatie via overheidsopdrachten Hoe vraagspecificatie omschrijven gebruik van normen 22/10/2012 Presentatie 1) Definitie en doel - Geheel van door de opdrachtgever opgestelde specificaties en

Nadere informatie

Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud

Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud Herma Zijlmans Projectmanager/Leveranciersmanager m.m.v. Wilhelm van Eeken - PM Variabel Onderhoud Erwin Kommeren PM Vast Onderhoud PPO Introductie Herma Zijlmans -

Nadere informatie

Prestatiecontracten, de toekomst? Ap Borsje 06-51398334 Koert Meuldijk 06-51398322 Senior consultants exploitatie

Prestatiecontracten, de toekomst? Ap Borsje 06-51398334 Koert Meuldijk 06-51398322 Senior consultants exploitatie Prestatiecontracten, de toekomst? Ap Borsje 06-51398334 Koert Meuldijk 06-51398322 Senior consultants exploitatie Quadrance Wat is Quadrance en wie zijn wij? Adviesbureau vastgoed exploitatie: 16 medewerkers,

Nadere informatie

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005 Handreiking D&C Contracten 26 September 2005 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat BIBLIOTHEEK RIJKSWATERSTAAT UTRECHT NR Z4Z).5...qo& RWS bibliotheek locatie Utrecht Postbus 20.000 3502

Nadere informatie

Hoofdstructuur fusieorganisatie WML en ISD-ML

Hoofdstructuur fusieorganisatie WML en ISD-ML Hoofdstructuur fusieorganisatie WML en ISD-ML Concept 2 SG 6 februari 2012 1 1. Inleiding De ISD-ML en de WML zijn voornemens om zowel bestuurlijk als organisatorisch te fuseren. Tot dit voornemen hebben

Nadere informatie

Wilt u continu verbeteren én besparen?

Wilt u continu verbeteren én besparen? Wilt u continu verbeteren én besparen? RORE staat voor Return on Real Estate; continu verbeteren en besparen mét uw vastgoedportefeuille. Middels de RORE-raamovereenkomst wordt afgesproken dat wij risicodragend,

Nadere informatie

Onderhoud en vervanging

Onderhoud en vervanging Wet- en regelgeving Onderhoud en vervanging Algemeen Elk gebouw heeft onderhoud nodig, dus ook Scoutinggebouwen. Een goed Scoutinggebouw biedt een veilig en betrouwbaar onderkomen voor de leden en het

Nadere informatie

De belangrijkste resultaten van de enquête over (semi-)publieke opdrachtgevers in Nederland

De belangrijkste resultaten van de enquête over (semi-)publieke opdrachtgevers in Nederland De belangrijkste resultaten van de enquête over (semi-)publieke opdrachtgevers in Nederland Faculteit Bouwkunde, Technische Universiteit Delft Leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap Mede mogelijk gemaakt

Nadere informatie

Zwolle bouwt. Initiatiefvoorstel voor gemeentelijke woningbouw. augustus 2015 Namens de SP-fractie: Brammert Geerling

Zwolle bouwt. Initiatiefvoorstel voor gemeentelijke woningbouw. augustus 2015 Namens de SP-fractie: Brammert Geerling Zwolle bouwt Initiatiefvoorstel voor gemeentelijke woningbouw augustus 2015 Namens de SP-fractie: Brammert Geerling Inleiding Er is een groot tekort aan betaalbare sociale huurwoningen in Zwolle. Woningzoekenden

Nadere informatie

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Beschrijving De vermogensbeheerders van Van Tornhout & Partners bespreken allerlei producten met hun cliënten. Hierna volgen vijf situaties waarin verschillende

Nadere informatie

EIGENWIJZE GEBOUWEXPLOITATIE. Remco van Wingerden // Henk Hartman

EIGENWIJZE GEBOUWEXPLOITATIE. Remco van Wingerden // Henk Hartman EIGENWIJZE GEBOUWEXPLOITATIE Remco van Wingerden // Henk Hartman 29-1-2015 1 Havensteder 29-1-2015 2 Programma Havensteder Inkoop transportinstallaties Visie op samenwerken Vernieuwende samenwerking Havensteder

Nadere informatie

BOUWSTENEN VOOR SOCIAAL TRANSFORMATIE IN (ZORG)VASTGOED. 17 maart 2016

BOUWSTENEN VOOR SOCIAAL TRANSFORMATIE IN (ZORG)VASTGOED. 17 maart 2016 BOUWSTENEN VOOR SOCIAAL TRANSFORMATIE IN (ZORG)VASTGOED 17 maart 2016 INHOUDSOPGAVE 1. Introductie GoedeStede 2. Opgave 3. Acties 4. Zoektocht 5. Voorbeeld school Johan Jongkindstraat 2 en 10 6. Voorbeeld

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen?

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen? DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen? 1 Met de vraag 'Een huis kopen of een huis huren?' kunt u op verschillende momenten in uw leven te maken krijgen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Raadsvoorstel richtinggevende uitspraak initiatiefnemer zwembad april 2015 Bijlage 1: Informatie over de initiatieven

Raadsvoorstel richtinggevende uitspraak initiatiefnemer zwembad april 2015 Bijlage 1: Informatie over de initiatieven Raadsvoorstel richtinggevende uitspraak initiatiefnemer zwembad april 2015 Bijlage 1: Informatie over de initiatieven Zoals bekend zijn er drie initiatiefnemers: ZIB Wijk bij Duurstede, Wijkzwemt en ZwembadInnovatieGroep.

Nadere informatie

Meerjarenonderhoudsplan

Meerjarenonderhoudsplan Meerjarenonderhoudsplan appartementen Dorpsweg 126abc-140abc Rotterdam Algemene Objectgegevens Code Code 20110114 Object Type Adres Postcode Plaats Telefoon appartementen Dorpsweg 126abc-140abc 3083LG

Nadere informatie

Toename bevolking v.a. 2008

Toename bevolking v.a. 2008 Collegevoorstel Inleiding De provincie prognosticeert de ontwikkeling van de woningbouw en bevolking voor elke gemeente. Het is aan elke gemeente om deze prognose om te zetten in een planning en deze te

Nadere informatie

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Vastgesteld en ondertekend in het bestuurlijk overleg d.d. 26 november 2014 1 Jaarlijks terugkerend

Nadere informatie

Introductie in: Resultaatgericht Samenwerken bij Investeren en Onderhouden

Introductie in: Resultaatgericht Samenwerken bij Investeren en Onderhouden Introductie in: Resultaatgericht Samenwerken bij Investeren en Onderhouden November 2013 Hank Herfkens (Havensteder) & Hans van der Krogt (Smits Vastgoedzorg) deelnemers Inkoop - / aanbestedingsvormen

Nadere informatie

I n f o r m a t i e o v e r H u u r, H u u r z e k e r e n H u u r v a s t. Huur, Huurzeker en Huurvast

I n f o r m a t i e o v e r H u u r, H u u r z e k e r e n H u u r v a s t. Huur, Huurzeker en Huurvast I n f o r m a t i e o v e r H u u r, H u u r z e k e r e n H u u r v a s t Huur, Huurzeker en Huurvast Meerkeuzewoning Woningstichting Nijkerk is een vooruitstrevende woningcorporatie die haar klanten

Nadere informatie

Contractering bij infra-projecten

Contractering bij infra-projecten Contractering bij infra-projecten Mooie voornemens en waarom het toch vaak misgaat Industrieel Management & Advies Roadmap Het contracteringsproces Organisatiemodellen/Contractmodellen 3 contractmodellen

Nadere informatie

TRAINING Risk Management

TRAINING Risk Management TRAINING Risk Management www.inputsupport.nl Training & Opleiding, Consultancy, Coaching en Interim Management TRAINING RISK MANAGEMENT In deze ééndaagse groepstraining Risk Management of Risico- management

Nadere informatie

Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw

Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw Prof.dr.ir. Marleen Hermans Leerstoel Publiek opdrachtgeverschap in de bouw, TU Delft Managing Partner, Brink Management & Advies mede mogelijk

Nadere informatie

FAQ Update enquête inventarisatie boekwaarde AWBZ

FAQ Update enquête inventarisatie boekwaarde AWBZ FAQ Update enquête inventarisatie boekwaarde AWBZ Met deze vraag en antwoord geven wij een nadere toelichting op het formulier enquête inventarisatie boekwaarde AWBZ. Dit is een update van de FAQ die 26

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2008-II

Eindexamen m&o vwo 2008-II Opgave 5 Bij deze opgave horen vijf informatiebronnen (de informatiebronnen 4 tot en met 8) en een uitwerkbijlage. In informatiebron 4 staat informatie over de soorten bevrachtingscontracten in de scheepsvaart.

Nadere informatie

'DE ZWAAN' vof. Inhoud. 01 Bouwmanagement. 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw

'DE ZWAAN' vof. Inhoud. 01 Bouwmanagement. 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw 0 T Inhoud 01 ouwmanagement 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw 04 Initiatieffase bij nieuwbouw 05 Schetsfase bij verbouwing of nieuwbouw 06 Voorontwerp

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Commissie Algemene Bestuurszaken en Middelen. Nummer 115 Bestuursdienst Algemene Bestuurszaken en Middelen.

Raadsvoorstel. Commissie Algemene Bestuurszaken en Middelen. Nummer 115 Bestuursdienst Algemene Bestuurszaken en Middelen. Raadsvoorstel Nummer 115 Bestuursdienst Algemene Bestuurszaken en Middelen Datum 26 maart 2002 Betreft Europese aanbesteding gemeentekrant Dienst Commissie Bijlage(n) Samenvatting Voorstel In verband met

Nadere informatie

Nieuwe energieprestatienorm

Nieuwe energieprestatienorm Nieuwe energieprestatienorm >> Als het gaat om energie en klimaat De tools Uw weg vinden in de nieuwe energieprestatienorm, wie helpt u daarbij? Heeft u hem al in huis, de nieuwe energieprestatienorm NEN

Nadere informatie

TU Delft. TU Delft Delft ZELFVERKLARING. Code Verantwoordelijk Marktgedrag ^ ^ ^ ^ ^ Delft University of Technology. Technische Universiteit Delft

TU Delft. TU Delft Delft ZELFVERKLARING. Code Verantwoordelijk Marktgedrag ^ ^ ^ ^ ^ Delft University of Technology. Technische Universiteit Delft TU Delft Delft University of Technology Technische Universiteit Delft ZELFVERKLARING TU Delft Delft University of Technology ^ ^ ^ ^ ^ Code Verantwoordelijk Marktgedrag Pag./van 1/5 De TU Delft verklaart

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2008-II

Eindexamen m&o vwo 2008-II Beoordelingsmodel Opgave 1 1 maximumscore 1 Massacommunicatie, want er wordt niet een geselecteerde doelgroep benaderd. 2 maximumscore 2 voorbeelden van juiste antwoorden: Smit maakt gebruik van de expertise

Nadere informatie

ANDERE TIJDEN VOOR DE ZORG

ANDERE TIJDEN VOOR DE ZORG ANDERE TIJDEN VOOR DE ZORG In de zorg leidt de scheiding van de budgetten voor wonen en zorg tot aanzienlijke verschuivingen. De zorginstellingen moeten zich heroriënteren op hun vastgoedstrategie. Een

Nadere informatie

SYSTEMS ENGINEERING IN DE WONINGBOUW. Een concreet praktijkvoorbeeld. Bijeenkomst: Meet & Greet Georganiseerd vanuit Pioneering

SYSTEMS ENGINEERING IN DE WONINGBOUW. Een concreet praktijkvoorbeeld. Bijeenkomst: Meet & Greet Georganiseerd vanuit Pioneering SYSTEMS ENGINEERING IN DE WONINGBOUW Een concreet praktijkvoorbeeld Bijeenkomst: Meet & Greet Georganiseerd vanuit Pioneering Werkplaats Systems Engineering Datum: 4 maart 2010 Locatie: Drienerburght,

Nadere informatie

Onderwerp Mogelijke aanpassing milieustraat Oirschot

Onderwerp Mogelijke aanpassing milieustraat Oirschot Onderwerp Mogelijke aanpassing milieustraat Oirschot Inleiding/aanleiding De gemeente Oirschot heeft het beheer van de milieustraat en de afvoer cq. verwerking van de grof afvalstromen per 1 januari 2007

Nadere informatie

Van de gemeenten, die ervaring hebben met social return, heeft 70% social return, voornamelijk toegepast bij aanbestedingen van WMO/zorg.

Van de gemeenten, die ervaring hebben met social return, heeft 70% social return, voornamelijk toegepast bij aanbestedingen van WMO/zorg. Achtergrond informatie bij de Social Return Type producten/diensten waarbij social return wordt toegepast Wmo en zorg Groenvoorziening Schoonmaak Bouw Infrastructurele werken en onderhoud Reintegratiediensten

Nadere informatie

Ondernemen in de kenniseconomie

Ondernemen in de kenniseconomie Minirapportage: Waarover en waar vragen jonge bedrijven advies? inlichtingen: drs. A. Bruins datum: 12-12-2003 bestelnr.: M200310 Kennis is in de loop de jaren een sleutelfactor voor economische groei

Nadere informatie

Investeringsvraagstuk 6kV installatie Optimizer+ in de praktijk

Investeringsvraagstuk 6kV installatie Optimizer+ in de praktijk Investeringsvraagstuk 6kV installatie Optimizer+ in de praktijk Optimizer+ is het revolutionaire hulpmiddel voor het opstellen, beheersen en optimaliseren van uw onderhoudsconcept. De softwaretool stelt

Nadere informatie

BVR Groep BV. Me e r j a re n o n d e r h o u d e n - p l a n n i n g

BVR Groep BV. Me e r j a re n o n d e r h o u d e n - p l a n n i n g Me e r j a re n o n d e r h o u d e n - p l a n n i n g Meerjarenonderhoud en -planning 2 Inleiding 3 Deze brochure gaat over meerjarenonderhoud, als ook over de planning en het beheer daarvan. Het belang

Nadere informatie

Resultaat Gericht Vastgoed Onderhoud

Resultaat Gericht Vastgoed Onderhoud Resultaat Gericht Vastgoed Onderhoud Uw doelstellingen bepalen het onderhoud Met uw vastgoedonderhoud hebt u specifieke doelen voor ogen: resultaten in technisch, esthetisch en functioneel opzicht. Resultaatgericht

Nadere informatie

2. Overall scope Bouwkundig Versterken 250 Schadegevallen

2. Overall scope Bouwkundig Versterken 250 Schadegevallen NOTITIE AANPAK BOUWKUNDIG VERSTERKEN URGENTE SCHADEGEVALLEN 1. Inleiding In deze notitie wordt de scope en de aanpak van het bouwkundig versterken van 250 schadegevallen op hoofdlijnen toegelicht. In paragraaf

Nadere informatie

Nieuwsbrief Bouw & Projectontwikkeling

Nieuwsbrief Bouw & Projectontwikkeling Nieuwsbrief Bouw & Projectontwikkeling 10 april 2015 Contractvormen in de bouw Voorafgaand In een tijd waarin de bouwbranche voorzichtige tekenen van herstel vertoont, wil Hekkelman proberen daaraan een

Nadere informatie

Technisch projectmedewerker

Technisch projectmedewerker Technisch projectmedewerker Doel Bijdragen aan de uitvoering van projecten vanuit de eigen discipline, uitgaande van een projectplan en onder verantwoordelijkheid van een Projectmanager/ -leider, zodanig

Nadere informatie

Specialist. in planmatig onderhoud en vastgoedverbetering

Specialist. in planmatig onderhoud en vastgoedverbetering Specialist in planmatig onderhoud en vastgoedverbetering Tijden veranderen De vastgoedmarkt is in de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Waar nieuwbouw steeds verder onder druk komt te staan, groeit

Nadere informatie

Planmatig onderhoud en groot onderhoud

Planmatig onderhoud en groot onderhoud Basiskwaliteit Energiezuinig Duurzaam materiaalgebruik Keuzevrijheid voor de huurder Duidelijk PvE Binnen financiële kaders Goede afspraken met aannemers Communicatiemet bewoners Begroting vs werkelijkheid

Nadere informatie

: Onderhoudskundige Vastgoed. : Blok 1 Kader, Strategie en Proces. Datum : 5 april 2007. : 2 uur (10.00-12.00 uur) Enige belangrijke aandachtspunten:

: Onderhoudskundige Vastgoed. : Blok 1 Kader, Strategie en Proces. Datum : 5 april 2007. : 2 uur (10.00-12.00 uur) Enige belangrijke aandachtspunten: Examen Onderdeel : Onderhoudskundige Vastgoed : Blok 1 Kader, Strategie en Proces Datum : 5 april 2007 Tijdsduur : 2 uur (10.00-12.00 uur) Enige belangrijke aandachtspunten: - Er mag geen lesmateriaal

Nadere informatie

Broersvest 95-A Schiedam

Broersvest 95-A Schiedam Broersvest 95-A Schiedam (verhuurd beleggingsobject) Vraagprijs: 69.500 k.k. MAARTENMakelaardij T 010 818 14 87 E herjan@maartenmakelaardij.nl Burgemeester Hoffmanplein 51 M 06 107 00 365 I www.maartenmakelaardij.nl

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvoorstel advies "Cultuur Eindhoven": de uitwerking van de opdracht uitwerkingsagenda Cultuur Totaal

gemeente Eindhoven Raadsvoorstel advies Cultuur Eindhoven: de uitwerking van de opdracht uitwerkingsagenda Cultuur Totaal gemeente Eindhoven Inboeknummer 14bst00457 Beslisdatum B&W 4 maart 2014 Dossiernummer 14.10.451 Raadsvoorstel advies "Cultuur Eindhoven": de uitwerking van de opdracht uitwerkingsagenda Cultuur Totaal

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

Besparen op maatschappelijk vastgoed

Besparen op maatschappelijk vastgoed Besparen op maatschappelijk vastgoed Het gemeentehuis, de school, de brandweerkazerne, het zwembad, het buurthuis, begraafplaatsen, gemeentewerven, het gemaal en zelfs de kerktoren: het is allemaal eigendom

Nadere informatie

KENNISBANK 2012. VRAAGFORMULERING OF VRAAGSPECIFICATIE Serie over de praktijk van innovatief aanbesteden deel 2 -

KENNISBANK 2012. VRAAGFORMULERING OF VRAAGSPECIFICATIE Serie over de praktijk van innovatief aanbesteden deel 2 - KENNISBANK 2012 VRAAGFORMULERING OF VRAAGSPECIFICATIE Serie over de praktijk van innovatief aanbesteden deel 2 - Yuri van Bergen en Martin Liebregts, 2 juli 2012 De huidige aanpak van rijtjeswoningen Bij

Nadere informatie

Stappenplan Aanbesteding catering

Stappenplan Aanbesteding catering Stappenplan Aanbesteden catering SB 6.6-1 SB 6.6 Stappenplan Aanbesteding catering Inleiding Problemen bij de uitvoering van cateringdienstverlening door een leverancier komen vaak voor, omdat de opdrachtgever

Nadere informatie

Berekeningsmethodiek NHC in de Care

Berekeningsmethodiek NHC in de Care TNO-rapport - TNO-060-UTC-2011-00078 Berekeningsmethodiek NHC in de Care Datum 4 mei 2011 Auteur(s) Norman Egter van Wissekerke Oscar Verhoeff Henk Sijsling Aantal pagina's 8 Opdrachtgever Projectnaam

Nadere informatie