Integratie van productie- en onderhoudsplannen in productiesystemen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Integratie van productie- en onderhoudsplannen in productiesystemen"

Transcriptie

1 Integratie van productie- en onderhoudsplannen in productiesystemen Jasper Deschacht Promotor: prof. Dr. El-Houssaine Aghezzaf Begeleider: Veronique Limère Masterproef ingediend tot het behalen van de academische graad van Master in de ingenieurswetenschappen: bedrijfskundige systeemtechnieken en operationeel onderzoek Vakgroep Technische Bedrijfsvoering Voorzitter: prof. Dr. El-Houssaine Aghezzaf Faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur Academiejaar

2

3 Integratie van productie- en onderhoudsplannen in productiesystemen Jasper Deschacht Promotor: prof. Dr. El-Houssaine Aghezzaf Begeleider: ir. Veronique Limère Masterproef ingediend tot het behalen van de academische graad van Master in de ingenieurswetenschappen: bedrijfskundige systeemtechnieken en operationeel onderzoek Vakgroep Technische Bedrijfsvoering Voorzitter: prof. Dr. El-Houssaine Aghezzaf Faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur Academiejaar

4 Voorwoord Aangezien ik deze masterproef niet op mijn eentje tot stand gebracht heb, zou ik graag een woordje van dank uiten voor de mensen die me hierbij geholpen hebben. Eerst en vooral wil ik mijn promotor professor Aghezzaf bedanken voor de goede begeleiding en gedurende het jaar en de aangename samenwerking. Daarnaast wil ik Veronique Limère bedanken voor de hulp, suggesties en het nalezen van deze scriptie. Ook een dankwoordje voor alle anderen die bereid waren zich door mijn schrijfsel te zwoegen. Graag wil ik ook mijn vriendenkring bedanken om mijn gezaag de laatste maanden en weken te moeten aanhoren. Bovendien zijn de voorbije 2 jaar in de master opleiding, samen met hen, de meest fantastische van mijn leven geweest. Natuurlijk mag hier ook mijn familie en mijn vriendin niet ontbreken. Mijn vriendin, voor alle plezier en amusement dat we de afgelopen 2 jaar hebben beleefd, alsook het geduld dat ze aan de dag moest leggen als mijn kotgenote. Mijn zus, voor de hulp en de vele tips die ze mij gaf. Mijn broer die de nodige entertainment op de juiste momenten verschafte en uiteraard mijn ouders. Ik wil hen niet enkel in de bloemetjes zetten voor de steun tijdens mijn thesis en de voorbije jaren, maar vooral om me altijd bij te staan, in me te geloven en me alle kansen te geven om mezelf te ontplooien. Bedankt! Jasper Deschacht i

5 De auteur en de promotoren geven de toelating deze masterproef voor consultatie beschikbaar te stellen en delen van de masterproef te kopiëren voor persoonlijk gebruik. Elk ander gebruik valt onder de beperkingen van het auteursrecht, in het bijzonder met betrekking tot de verplichting de bron uitdrukkelijk te vermelden bij het aanhalen van resultaten uit deze masterproef. The author and the promoters give the permission make this master dissertation available for consultation and to copy parts of this master dissertation for personal use. In case of any other use, the limitations of the copyright have to be respected, in particular with regard to the obligation to state expressly the source when quoting results from this master dissertation. Gent, juni 2011 De promotoren, De auteur, Prof. dr. E.H. Aghezzaf ir. V. Limère Jasper Deschacht ii

6 Overzicht Integratie van productie- en onderhoudsplannen in productiesystemen Jasper Deschacht Samenvatting: De doelstelling van deze masterproef is het onderzoeken, uitbreiden en evalueren van een huidig bestaand geïntegreerd productie- en onderhoudsplanningsmodel voor een enkele machine. Er wordt gestart met een beknopte literatuurstudie. Hierin wordt aandacht besteed aan onder andere het verband tussen productie en logistiek, het lot-sizing probleem, de storingsfunctie of failure rate en bestaande modellen in de literatuur. Het tweede deel van deze scriptie zal het gebruikte model van Aghezzaf et al (2007) uitgebreid beschrijven en testen. Om hiertoe te komen, wordt dit model geïmplementeerd in het programma AMPL, die gebruikt maakt van een CPLEX solver. Vervolgens wordt het model uitgebreid naar een productiesysteem met meerdere parallelle machines in het derde deel. Het vierde luik beveelt nog enkele aanpassingen aan, die het model nog meer laten overeenstemmen met de realiteit. Tot slot worden de geïntegreerde modellen onderworpen aan een test om na te gaan of ze een meerwaarde hebben in vergelijking met de aparte productiemodellen. Het besluit wijst uit dat de geïntegreerde planningen een duidelijk voordeel hebben ten opzichte van hun aparte tegenhangers. Trefwoorden: Production planning, Preventive maintenance, Multi-machine planning, Integrated planning Promotor: prof. Dr. El-Houssaine Aghezzaf Begeleider: ir. Veronique Limère Masterproef ingediend tot het behalen van de academische graad van Master in de ingenieurswetenschappen: bedrijfskundige systeemtechnieken en operationeel onderzoek Vakgroep Technische Bedrijfsvoering Voorzitter: prof. Dr. El-Houssaine Aghezzaf Faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur Academiejaar iii

7 Extended abstract Integration of production and maintenance planning in production systems Jasper Deschacht Supervisor(s): E.H. Aghezzaf, V. Limère Abstract: We are given a production system with several parallel machines each with limited capacity. A set of products or items must be produced in lots on the machines. The production system is subject to random failures which will require maintenance. These actions will however have an effect on the capacity. The goal this study is to generate an integrated production and maintenance plan that optimizes the total costs for the system. The first step of this thesis is to evaluate the model presented by Aghezzaf et al (2007). This model generates an integrated production and maintenance plan for a single machine. The next step is to extend this model so it can generate an integrated plan for a production system with parallel machines. It will be shown that the integrated models have a great benefit for companies. Keywords: Production planning, Preventive maintenance, Multi-machine planning, Integrated planning I. INTRODUCTION In the past year, there has been much competition between manufacturing companies. To cope with competition from low-wage countries and to insure their market position, Western companies buy highly automated quality machinery. These machines require a lot less operators and produce high quality products, but they are also more expensive. Therefore, a company with such modern machinery has to optimize the utilization of the capacity of their production system in order be profitable (Aghezzaf et al, 2008). The capacity depends on two processes. On one hand there is the production process, and on the other hand there is the maintenance process. The maintenance activities are necessary to cope with probable machine failures and also try to prevent them. In most companies, those two processes are planned independently. The production management will plan the production in order to meet the demand and in such a way that operating costs are minimized. The maintenance management will do the same for their activities. The result is that conflicts will arise between both plans. One moment the production will be on hold due to a failure of equipment, the other moment a maintenance activity will be postponed because the demand has to be met on time. It is obvious that both processes have a big influence on each other. It is therefore useful to research a planning model that integrates both production and maintenance. The remainder of this paper is organized as follows: In section 2, a brief literature study presented. Section 3 introduces an integrated production and maintenance model for a multimachine system. The final section reviews the results and gives a conclusion. II. LITERATURE STUDY The first research in modeling and analyzing production planning assumed ideal situations such as complete machine availability. Maintenance was not included and machine failure wasn t simulated. Throughout the years, a lot of models were developed. Some models are totally new, others are an expansion of older ones. Pinedo (1995) has summarized the most important models in the literature in the book scheduling: Theory, Algorithms, and System. Besides production models, several maintenance models were also developed that analyse, plan and optimize the maintenance activities in a manufacturing company. Cho & Pariar (1991) and Dekker (1996) have published papers that contain the most important literature in that area. As the importance of integrating production and maintenance started growing over the last few years, some studies have tried to study the integrated problem. Ashayeri et al (1996) iv

8 investigated this problem by performing a casestudy in the process industry. He worked out an integrated model for a multi-machine production system. The time horizon consisted of discrete time periods and the production quantities were the basis for the decisions that were made. A large disadvantage was the use of discrete chances to simulate machine failure instead of the normally used failure rate function. Graves & Lee (1999) researched an integrated planning for a single machine. They used the total weighted completion time as a solution criteria. The drawback here is the fact that only one maintenance activity was allowed during the time horizon. Later, Lee & Chen (2000) extended this model for several parallel machines and job shops. At the aggregate planning level, Wienstein & Chung (1999) have proposed a three-part model to evaluate the maintenance policy of a company. III. INTEGRATED MODEL FOR PARALLEL MACHINES The model presented by Aghezzaf et al (2007) can be extended for a parallel multi-machine production system.. Presume that the planning horizon H = Nτ, with N the number of periods and τ the fixed length of a period. The goal of model is to generate a production planning so that each product i P fulfills the demand. Each model has a limited capacity C max that is consumed by the production process, but also by the maintenance activities. Preventive maintenance will consume (= ) units of capacity, while the reactive maintenance will utilize (= ) units and 0 1. In order to simulate machine failure, a failure rate distribution is used. Assume that preventive maintenance will restore the machine to as-good-as-new. Reactive maintenance(rm) will return the machine to an as-good as old status. The preventive maintenance (PM) policy has to be determined by the preventive maintenance cycle =. The model will, besides the production planning, also return the optimal value of k. The model for parallel machines is presented below and is a capacitated lot sizing problem : Objective function: ( + ) + (h ) + + () Constraints: (1) + = ϵ M,, (2), ϵ M,, (3) () ϵ M,,, 0; 0,1 ϵ M,, Parameters H Set of all the periods P Set of all the products Set of all the machines Fixed cost of producing item i in period t on machine m Variable cost of producing item i in period t on machine m h Variable holding cost of item i in period t Process time for each unit i on machine m Maintenance cycle of machine m Costs PM on machine m Costs RM on machine m () Failure rate distribution = ( + () ( 1)τ), if PM is done in period t on machine m = ( + ( 1)τ), for all other periods Variables Quantity of item i produced in period t on machine m Inventory of item i produced in period t on machine m 1 if item i is produced in period t on machine m 0 otherwise III. RESULTS AND CONCLUSION In order to run the model presented above, it has to be rewritten. For that, we refer to the Thesis Integration of production and maintenance planning in a production system (Deschacht, 2011). The problems are solved using AMPL as modeling software. The models were compared to each other and evaluated. A full review of all the tests and their results can be found in the thesis. To conclude, it can be stated that models which integrated production and maintenance have a surplus value for companies. The generated production and maintenance plans will be less expensive and doable. This is not the fact when using basic production planning models that do not take maintenance and the machine failures into account. They will generate a more expensive production plan that can be disrupted by machine failure, because too much is planned compared with the available capacity. v

9 Inhoudsopgave Voorwoord... i Overzicht... iii Extended abstract... iv Lijst van Figuren... ix Lijst van tabellen... x 1 Inleiding Literatuurstudie Verband tussen productie en onderhoud Definitie onderhoud Definitie Types Onderhoud Lot Sizing Problem Storingsfuncties Verband betrouwbaarheid en storingsfunctie Keuze van de kansdichtheidsfunctie voor de storing Bestaande modellen Beknopt overzicht van de literatuur Integrating Maintenance and Production Decisions in a Hierarchical Production Planning Environment (Weinstein and Chung, 1999) Integrating Preventive Maintenance Planning and Production Scheduling for a Single Machine (cassady and Kutanoglu, 2005) Model voor enkele machine (Aghezzaf et al, 2007) Basis CLSP-Model Geïntegreerd model voor enkele machine Implementatie van het model in AMPL Presentatie.mod-file AMPL Presentatie en controle van een testvoorbeeld vi

10 4 Model voor parallelle machines Basis CLSP-model voor parallelle machines Geïntegreerde model voor parallelle machines Implementatie van het parallel model in AMPL Wijzigingen aan het model voor een enkele machine Aanpassing berekening onderhoudskosten Theoretische aanpassing ten gevolge van de onderhoudskosten Vergelijking met het originele model Gebruik van een andere storingsfunctie Weibull distributie als storingsfunctie Resultaten met verschillende storingsfuncties Resultaten en vergelijking van de modellen Vergelijking basis CLSP-model met het geïntegreerde model Test opzet Resultaten en conclusie van de test Vergelijking basismodel voor enkele machine en model voor parallelle machines Beschrijving van de test Oplossen van het voorbeeld met het model voor een enkele machine Vergelijking met oplossing van het model voor parallelle machines Conclusie Bibliografie Bijlagen...I Bijlage 1: AMPL files van het basis CLSP model (No_maintenance)...I.mod-file: basis CLSP model...i.dat-file: basis CLSP-model...II.run-file: basis CLSP-model...II Bijlage 2: AMPL files van het geïntegreerd model voor enkele machine...iii.mod-file: geïntegreerd model voor enkele machine...iii vii

11 .dat-file: geïntegreerd model voor enkele machine... IV.run-file: geïntegreerd model voor enkele machine... V Bijlage 3: AMPL files van het CLSP-model voor parallelle machines... VI.mod-file: CLSP-model voor parallelle machines... VI.dat-file: CLSP-model voor parallelle machines... VII.run-file: CLSP-model voor parallelle machines... VIII Bijlage 4: AMPL files van het geïntegreerd model voor parallelle machines... VIII.mod-file: Geïntegreerd model voor parallelle machines... VIII.dat-file: Geïntegreerd model voor parallelle machines... X.run-file: Geïntegreerd model voor parallelle machines... XII Bijlage 5: AMPL files van het model met de aanpassing van de onderhoudskosten... XIII.mod-file: Aanpassing onderhoudskosten... XIII Bijlage 6: Oplossing voor paragraaf XV viii

12 Lijst van Figuren Figuur 1: SoFu-SoFa...6 Figuur 2: Vormen van de storingsfunctie of failure rate...8 Figuur 3: Normale verdeling PDF...9 Figuur 4: Normalde verdeling CDF...9 Figuur 5: Lognormale verdeling PDF Figuur 6: Lognormale verdeling CDF Figuur 7: Exponentiële verdeling CDF Figuur 8: Exponentiële verdeling PDF Figuur 9: Gamma verdeling PDF Figuur 10: Gamma verdeling CDF Figuur 11: Weibull verdeling CDF Figuur 12: Weibull verdeling PDF Figuur 13: Tijdshorizon Figuur 14: Capaciteitvermindering Figuur 15: Tijdslijn voor uitleg i.v.m. geïntegreerd model enkele machine Figuur 16: Figuur bij berekening kosten Figuur 17: Storingsfunctie integraal Figuur 18: Preventief onderhoud en de storingsfunctie Figuur 19: Schema parallelle machines Figuur 20: Effect Weibull vormparameter Figuur 21: Vergelijking verschillende storingsfunctie (grafiek) ix

13 Lijst van tabellen Tabel 1: Parameters AMPL geïntegreerd model voor enkele machine Tabel 2: Variabelen AMPL geïntegreerd model voor enkele machine Tabel 3: Storingsfunctie testvoorbeeld (Gamma) Tabel 4: Vraag testvoorbeeld Tabel 5: Storingsfunctie testvoorbeeld Tabel 6: Capaciteit en kosten testvoorbeeld Tabel 7: Productieplanning testvoorbeeld Tabel 8: Parameters en variabelen voor de parallelle uitbreiding Tabel 9: AMPL parameters en variabelen aangepast model voor enkele machine Tabel 10: Parameters aangepast model Tabel 11: Vraag aangepast model Tabel 12: Storingsfunctie aangepast model Tabel 13: Gegenereerde planning van het voorbeeld voor het aangepaste model Tabel 14: Weibull-Gamma storingsfunctie Tabel 15: Planning en kosten (Gamma) Tabel 16: Productie en kosten (B = 2; A = 2) Tabel 17: Planning en kosten (B = 2; A =3) Tabel 18: Planning en kosten (B = 1,5; A = 2) Tabel 19: Planning en kosten (B = 1,5; A = 1,5) Tabel 20: Vraag voor test CLSP - Geïntegreerde model Tabel 21: Waarde storingsfunctie voor test CLSP - Geïntegreerde model enkele machine Tabel 22: Resultaat voor test CLSP - Geïntegreerde model enkele machine: CLSP Tabel 23: Aangepaste productieplanning testoplossing CLSP-model Tabel 24:Productieplanning test met geïntegreerd model Tabel 25: Storingsfunctie test model parallelle machines Tabel 26: Vraag test model voor parallelle machines Tabel 27: Capaciteit van de machines voor test model parallelle machines Tabel 28: Verdeling van de vraag voor T = 1τ Tabel 29: Kostentabel voor T = 1τ x

14 Tabel 30: Verdeling van de vraag voor T = 3τ Tabel 31: Kostentabel voor T = 3τ Tabel 32: Kostenmatrix xi

15 1 Inleiding In de productie-industrie is er de afgelopen jaren een hoge concurrentie ontstaan tussen verschillende producenten van bepaalde producten. Om hun marktpositie te garanderen ten aanzien van de lageloonkostlanden, kopen Westerse bedrijven hoogwaardige kwaliteitsmachines die zoveel mogelijk geautomatiseerd zijn. Deze machines vergen minder operatoren en produceren producten met een uitstekende kwaliteit. De machines zijn echter wel duur. Daarom vereist het economisch rendabel houden van een bedrijf met zo n hypermodern machinepark, productieplanningen die de capaciteit van de machines optimaal benutten. De capaciteit van een machine is afhankelijk van twee processen. Enerzijds is er het effectieve productieproces en anderzijds het onderhoudsproces. Machines vereisen immers een strak onderhoudsbeleid om de nodige beschikbaarheid te kunnen garanderen. In de meeste bedrijven worden deze twee processen onafhankelijk van elkaar gepland. Het productieteam zal een planning opstellen om zo optimaal mogelijk te produceren, terwijl het onderhoudsteam hetzelfde zal doen voor hun onderhoudsactiviteiten. Het resultaat is vaak dat de twee planningen niet op elkaar zijn afgestemd en er dus heel wat beschikbaarheid verloren gaat omwille van conflicten tussen de twee planningen. Het ene moment zal de productie moeten worden stopgezet om noodzakelijk onderhoud uit te voeren omwille van een storing. Het andere moment zal een preventieve onderhoudsactiviteit uitgesteld worden om een order op tijd af te krijgen. Aangezien deze twee processen duidelijk een grote invloed op elkaar uitoefenen, is het interessant om onderzoek te voeren naar een integratie van de twee planningen. Deze masterproef zal starten met een beknopt overzicht van de literatuur omtrent productie en onderhoud en de bijhorende planningen. De laatste jaren is er immers heel wat research gedaan naar de aparte, maar recent ook naar de geïntegreerde productie- en onderhoudsplanningen. Vervolgens zal een uitgebreide bespreking en evaluatie volgen van het model uit de paper An integrated production and preventive maintenance planning model (Aghezzaf et al, 2007). Het model uit deze paper is een geïntegreerd productie- en onderhoudsmodel voor een enkele machine en is tevens de basis van deze masterproef. Het derde luik van deze scriptie zal dit model uitbreiden naar een productiesysteem met meerdere parallelle machines. Verder zullen ook enkele aanpassingen uitgevoerd worden om het model nog meer conform te maken met de realiteit. Tot slot zal worden nagegaan of het geïntegreerde model voor de enkele machine en deze voor de parallelle machines een meerwaarde hebben voor een bedrijf. 1

16 2 Literatuurstudie Het integreren van productie- en onderhoudsplannen heeft in de afgelopen jaren meer en meer interesse gewonnen van enerzijds de onderzoekwereld en anderzijds de bedrijfswereld. Er is dan ook al heel wat onderzoek gedaan naar alle aspecten van het plannen van productie en onderhoud. In dit gedeelte wordt een beknopt overzicht gegeven van informatie die in de literatuur terug te vinden is over de onderwerpen van deze scriptie. Er zal gestart worden met de link te leggen tussen productie en onderhoud. Vooral de reden waarom de integratie zo belangrijk is, wordt in het eerste gedeelte besproken. Vervolgens zal wat uitleg gegeven worden over het Lot Sizing Problem. Dit is een bepaald type van problemen, die ook in deze thesis voorkomt. Daarna wordt een heel hoofdstuk gewijd aan de storingsfunctie of failure rate die nodig is om een onderhoudsplanning te kunnen modelleren. De verschillende mogelijke distributies worden allemaal toegelicht. Het laatste onderdeel van deze literatuurstudie handelt over de bestaande modellen in de literatuur. Aangezien er al heel wat onderzoek uitgevoerd is naar het plannen van productie en logistiek, zijn er uiteraard al verschillende modellen ontwikkeld. 2.1 Verband tussen productie en onderhoud De economische evolutie heeft de afgelopen jaren bedrijven ertoe aangezet om een zo optimaal mogelijk productie te verwezenlijken. Het bedrijf moet met andere woorden zo efficiënt mogelijk werken. In een eerste fase had men enkel aandacht voor het productieproces. Er werd een grote nadruk gelegd op het verminderen van de WIP (work-in-progress) en voorraad in het algemeen. Verder lag de nadruk vooral op het verbeteren van de productiviteit en van de kwaliteit in het proces. Dit laatste resulteerde in een grotere aandacht voor de onderhoudsafdeling in bedrijven, aangezien de betrouwbaarheid een zeer belangrijke factor is om de productiviteit en de kwaliteit te verhogen (Gilbert and Finch, 1985). Tot voor kort was er echter geen of slechts een zeer beperkte samenwerking tussen de productieen de onderhoudsmanagers. Men beschouwde ze vaak als 2 verschillende afdelingen in het bedrijf, waarbij onderhoud als noodzakelijk kwaad werd aanzien. Deze visie zorgde voor rivaliteit en spanningen omdat de traditionele productieplanningen dikwijls niet in staat waren om te voldoen aan de vereisten van de onderhoudsafdeling. De capaciteitsvermindering van de machines omwille van onderhoudsactiviteiten was moeilijk te aanvaarden voor de productiemanagers. Deze situatie zorgde ervoor dat er nooit een optimaal planningsbeleid aanwezig was. 2

17 Hoewel de productie- en de onderhoudsactiviteit onafhankelijk werden behandeld, is er wel degelijk correlatie tussen de twee. Enerzijds is het productieproces onderhevig aan storingen door onder andere defecten. Deze storingen zorgen ervoor dat het proces niet maximaal benut wordt. Onderhoud, meer specifiek preventief onderhoud, kan het aantal defecten sterk verminderen en dit heeft een grote invloed op de benutting of capaciteit van een productieproces. Anderzijds heeft de productie ook een invloed op de onderhoudsactiviteiten. Soms zullen deze namelijk moeten worden verplaatst in tijd of zelfs opgeschort worden om de dagelijkse productiecapaciteit op tijd te realiseren. Integratie tussen de twee activiteiten is dan ook noodzakelijk om te komen tot een optimale planning (Wienstein and Chung,1999; Aghezzaf et al, 2007). 2.2 Definitie onderhoud Definitie Als eerste definitie wordt deze van Wienstein (1996) genomen: Onderhoud is gedefinieerd als de activiteiten die als doel hebben het behouden of herstellen van de veiligheid, het rendement, de betrouwbaarheid, de beschikbaarheid van fabriekstructuren, de systemen en de componenten. Zo tracht men superieure prestaties te verzekering van alle machines. Bovenstaande definitie kan verder worden aangevuld met deze van Ettkin & Jahnig (1986): De functie van onderhoud binnen een organisatie is trachten capaciteit vrij te maken voor productie en dit in een betrouwbare en stabiele omgeving om een flexibele klantenservice, een consistente productkwaliteit, een betrouwbare output, een kost efficiënt proces en een hoge benuttingsgraad van de machines te verzekeren Types Onderhoud Er bestaan verschillende soorten onderhoud die het productieproces en de bijhorende planning elk op een verschillende manier beïnvloeden (Wienstein& Chung, 1999). 1. Reactief of storingsonderhoud: dit omvat het herstellen van productiemateriaal wanneer het tekenen van slijtage of storing vertoont ofwel indien er al een storing opgetreden is. Indien men enkel dit type van onderhoud zou toepassen, zal dit een grote daling van de capaciteit, de kwaliteit en het rendement van de toestellen met zich meebrengen. 3

18 2. Preventief (preventive/predictive) onderhoud: dit type van onderhoud bestaat enerzijds uit periodiek onderhoud, waarbij men bepaalde onderhoudstaken uitvoert met een vaste frequentie of na een bepaald aantal draaiuren. Anderzijds voert men ook predictief onderhoud uit, waarbij men eerst een controle doet om na te gaan of onderhoud al dan niet nodig is. 3. Proactief onderhoud: dit is een voortzetting van preventief onderhoud, waarbij men onderzoek doet naar de oorzaken van de slijtage en de storingen. Men tracht via aanpassingen in het ontwerp, via gebruik van andere materialen en via andere wijzigingen het productiemateriaal te verbeteren om zo de hoeveelheid preventief onderhoud te verminderen. Het doel van het onderhoudsmanagement is een planning opstellen die voldoende preventieve onderhoudsactiviteiten bevat, zodat er een evenwicht ontstaat tussen de toegelaten kosten voor onderhoud en het aantal storingen. 2.3 Lot Sizing Problem Wanneer men productieplannen wil modelleren, komt de term lot sizing problems, of in het nederlands seriegrootte problemen, vaak aan bod. Aangezien de Engelse benaming altijd wordt toegepast in de literatuur, zal dit in het verdere verloop van deze scriptie ook gebruikt worden. Lot sizing problemen in de productiewereld zijn problemen waarbij de productie moet bepaald worden gedurende verschillende tijdsperiodes. Dit moet uiteraard op een zo goedkoop mogelijke manier gebeuren. veronderstel dat er vijf gelijke machines zijn in een bepaald productieproces. Er zal een planning moeten gegenereerd worden die zal aangeven op welk ogenblik welk product moet geproduceerd worden en op welke machine dit moet gebeuren. Er zullen wellicht meerdere parameters in rekening worden gebracht, zoals setupkosten en setuptijd, productiekosten, voorraadkosten en nog vele andere. Hieronder volgt een beknopte beschrijving omtrent de verschillende karakteristieken van de lot sizing modellen (Karima B. et al, 2000). 1. Planningshorizon: Dit is een tijdsperiode of tijdsinterval in de toekomst, waarin het productiemanagement het productiewerk zal plannen of met andere woorden een productieschema zal opstellen. Men kan zowel continue of discrete tijdsintervallen gebruiken. Verder spreekt men in het vakgebied van big bucket of small bucket lot sizing 4

19 problemen. Wanneer het tijdsinterval of de tijdsperiode groot genoeg is zodat men meerdere items kan produceren in één interval, dan gebruikt men de term big bucket. Indien slechts één product kan geproduceerd worden per interval, dan is de term small bucket van toepassing. 2. Aantal niveaus (levels): Productiesystemen kunnen single- of multi-level zijn. Single-level productiesystemen hebben een eenvoudig eindproduct dat na het productieproces marktklaar is. Dit kan ofwel een product zijn die geproduceerd wordt uit grondstoffen, ofwel een product dat wordt geassembleerd. Hiertegenover staan Multi-level productiesystemen, waarbij de output van het productieproces de input van een ander proces is. De vraag op één bepaald level met andere woorden afhankelijk van de vraag van de andere levels. 3. Aantal producten: De complexiteit van een planningsmodel is sterk afhankelijk van de hoeveelheid en het aantal verschillende producten. In geval van een single-item productieplanning moet er slechts één enkel product geproduceerd worden. Daartegenover staat de multi-item productieplanning, uiteraard met meerdere verschillende soorten items. De complexiteit van een productiemodel is positief gecorreleerd met het aantal verschillende producten. 4. Capaciteits- of grondstoffenrestricties: De eenvoudige planningsmodellen gaan uit van onbeperkte capaciteit van grondstoffen. Uiteraard is dit een zeer onrealistische situatie die leidt tot onbruikbaarheid van de modellen in levensechte situaties. Het is meer realistisch om in het model capaciteits- en grondstoffenrestricties opleggen. Dit zorgt er echter voor dat het model direct heel wat complexer wordt. In de literatuur spreekt men van een Capacitated Lot Sizing Problem of CLSP indien er restricties aanwezig zijn. Het hoofdstuk 3.1 in verband met het basismodel van deze thesis zal het typische CLSP-model uitgebreid bespreken. 5. De Vraag: De vraag zal logischerwijze de productiehoeveelheid bepalen. De vraag wordt onderverdeeld in verschillende types. Enerzijds is er de statische vraag, waarbij de vraag niet verandert in de tijd. Anderzijds de dynamische vraag, waarbij de vraag per tijdsinterval verschillend is. Verder kan de vraag deterministisch zijn. In dit geval is de vraag gekend op voorhand. Het tegenovergestelde is de probabilistische vraag, waarbij de vraag op 5

20 voorhand ongekend is en dus afhankelijk is van een kansfunctie. De lot sizing problemen, die een dynamisch karakter hebben, zijn veel moeilijker te modelleren. 6. Voorraadtekorten: Wanneer voorraadtekorten toegelaten zijn, dan kan men aan de vraag van de huidige periode voldoen met behulp van de productie van de volgende periode. In de industrie wordt dit backlogging of orderachterstand genoemd. Daarnaast kan het ook zijn dat de vraag zelfs niet compleet wordt geproduceerd en er verloren gegane vraag of lost sales optreden. Dit zal leiden tot de introductie van extra tekortkosten in het model, wat opnieuw een meer complex systeem met zich meebrengt. Voor deze scriptie zal het capacitated lot sizing model van groot belang zijn. De introductie van onderhoudsrestricties betekent weliswaar een extra dimensie die voor een grotere complexiteit zorgt. 2.4 Storingsfuncties In het begin van deze scriptie werd al aangetoond dat er in de bedrijfswereld een stijgend belang is voor het onderhoud en alles daaromtrent. Het doel van onderhoud is het maximaliseren van de beschikbaarheid van de machines. Het bedrijf zal een evenwicht trachten te zoeken tussen die beschikbaarheid en de kosten die nodig zijn om dit te behalen. Om dit te kunnen doen, maakt men gebruik van modellen, aangebracht door operationeel onderzoek. Deze modellen trachten de realiteit zo goed mogelijk na te bootsen. Dit betekent dat ook de storingen, machine failures in het Engels, gesimuleerd moeten worden. Deze paragraaf beschrijft een beknopte studie van de storingsfuncties, gezien het model in deze paper gebruik zal maken van zo n functie Verband betrouwbaarheid en storingsfunctie Een productiesysteem wordt als beschikbaar beschouwd als het in staat is z n taak uit te voeren zoals het bedoeld is. Men spreekt in het vakjargon van SoFu of State of Functioning. Het tegenovergestelde komt voor wanneer het systeem niet functioneert naar behoren. Er is een storing, waardoor het systeem overgaat naar SoFA of State of Failure. Een storing of failure kan gedefinieerd Storing SoFu SoFa Reactief Onderhoud Figuur 1: SoFu-SoFa 6

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Non Diffuse Point Based Global Illumination

Non Diffuse Point Based Global Illumination Non Diffuse Point Based Global Illumination Karsten Daemen Thesis voorgedragen tot het behalen van de graad van Master of Science in de ingenieurswetenschappen: computerwetenschappen Promotor: Prof. dr.

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Analyse 8 december 203, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als jeeen onderdeel

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Wind Werkt...met Weibull

Wind Werkt...met Weibull Wind Werkt Prof.dr. Gerard J.W. van Bussel Leerstoel Windenergie 9 Januari Wind Werkt...met Weibull Prof.dr. Gerard J.W. van Bussel Leerstoel Windenergie 9 Januari Wie weet wat Weibull functies zijn?.

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX Universiteit Gent Faculteit economie en bedrijfskunde Student X Tussentijds Rapport Promotor: prof. dr. M. Vanhoucke Begeleider: Y Academiejaar 20XX-20XX

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Faculteit TEW Masterjaar Academiejaar 2011-2012: Masterproef TEW BK/EB/HI(B)/SEW

Faculteit TEW Masterjaar Academiejaar 2011-2012: Masterproef TEW BK/EB/HI(B)/SEW Faculteit TEW Masterjaar Academiejaar 2011-2012: Masterproef TEW BK/EB/HI(B)/SEW Opleiding:... Departement: MTT Statistisch ontwerp van experimenten in de industrie Prof. Eric Schoen, prof. In industriëel

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Tijdelijk en Toch Bevlogen

Tijdelijk en Toch Bevlogen De Invloed van Taakeisen, Ontplooiingskansen en Intrinsieke Arbeidsoriëntatie op Bevlogenheid van Tijdelijke Werknemers. The Influence of Job Demands, Development Opportunities and Intrinsic Work Orientation

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making 12-11-2013 2 Operatie Tactiek Strategie Integrated decision making Integrated

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management Samenvatting Beginselen van Productie en Logistiek Management Pieter-Jan Smets 5 maart 2015 Inhoudsopgave I Voorraadbeheer 4 1 Inleiding 4 1.1 Globalisering........................................... 4

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen For a presentation in ppt format, Please call +31 6 11356703 or send an e-mail to info@flostock.com Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen Robert Peels Supply Chain Innovations April

Nadere informatie

1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen):

1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen): Uitwerking Huiswerkopgave Inleiding Modelleren Hoofdstuk 3 1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen): tube=[cap:{open,close},hand:{l,r,none}]

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL?

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? TestNet Noord, Heerenveen, 20 november 2012 Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? Eibert Dijkgraaf Intro Wie zit er in een typische beheer omgeving? Wat is kenmerkend voor testen : IN BEHEER? IN ONDERHOUD?

Nadere informatie

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in.

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in. Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in Vlaanderen Mindfulness as an Additional Resource for the JD R Model to Explain

Nadere informatie

Intermax backup exclusion files

Intermax backup exclusion files Intermax backup exclusion files Document type: Referentienummer: Versienummer : Documentatie 1.0 Datum publicatie: Datum laatste wijziging: Auteur: 24-2-2011 24-2-2011 Anton van der Linden Onderwerp: Documentclassificatie:

Nadere informatie

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander 2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander HOI 2.0 introduction Importance HOI currency Future print = HOI 2.0 HOI 2.0 Print: Décomplexation/more simple Digital: New set-up Core values HOI Accountability

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Workflow en screenshots Status4Sure

Workflow en screenshots Status4Sure Workflow en screenshots Status4Sure Inleiding Het Status4Sure systeem is een ICT oplossing waarmee de transportopdrachten papierloos door het gehele proces gaan. De status kan gevolgd worden door de logistieke

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN M A N U A L HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN MANUAL - ACTIVE MOTOR VALVE Model E710877 E710878 E710856 E710972 E710973 www.tasseron.nl Inhoud / Content NEDERLANDS Hoofdstuk Pagina NL 1 ALGEMEEN 2 NL 1.1

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Figuur 1. Schematisch overzicht van de structuur van het twee-stadia recourse model.

Figuur 1. Schematisch overzicht van de structuur van het twee-stadia recourse model. Samenvatting In dit proefschrift worden planningsproblemen op het gebied van routering en roostering bestudeerd met behulp van wiskundige modellen en (numerieke) optimalisatie. Kenmerkend voor de bestudeerde

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler

I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler MATEN & INFORMATIE I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler Deze unieke modulerende zender, als enige ter wereld, verlaagt het energieverbruik aanzienlijk. Het werkt in combinatie met de energy

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

Mentale voorkeur. Facts. onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken. Logisch denken

Mentale voorkeur. Facts. onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken. Logisch denken Whole Brain team Mentale voorkeur Facts onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken Logisch denken Mentale voorkeur Form praktijkvoorbeelden grondige planning samenhangende

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Beschikbaarheid & betrouwbaarheid

Beschikbaarheid & betrouwbaarheid Beschikbaarheid & betrouwbaarheid Praktijkgerichte analyses voor assets en assetsystemen Martine van den Boomen Beschikbaarheid & betrouwbaarheid Praktijkgerichte analyses voor assets en assetsystemen

Nadere informatie

Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing

Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing Even voorstellen Pim Berends, 1963 Business Consultant, ICT Automatisering. > 25 jaar ervaring in de industriële automatisering. MES scans

Nadere informatie

Meer met minder: Hogere beschikbaarheid tegen lagere kosten Geert-Jan van Houtum Hoogleraar Maintenance & Reliability

Meer met minder: Hogere beschikbaarheid tegen lagere kosten Geert-Jan van Houtum Hoogleraar Maintenance & Reliability Lezing ANVR, Utrecht, 8 maart 2012 Meer met minder: Hogere beschikbaarheid tegen lagere kosten Geert-Jan van Houtum Hoogleraar Maintenance & Reliability Technische systemen PAGE 1 Moore s Law PAGE 2 Lange-termijn

Nadere informatie

Kansen & Ontwikkelingen met Lean

Kansen & Ontwikkelingen met Lean NETWERK VOOR EN DOOR DE TECHNOLOGISCHE INDUSTRIE LEAN MANAGEMENT PROGRAMMA Kansen & Ontwikkelingen met Lean BE SMART: SAMEN KANSEN CREËREN MET SMART INDUSTRY 10-12-2015 I 1 AGENDA Kansen & Ontwikkelingen

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam Operations research bij strategische capaciteitsbeslissingen in de zorg Ger Koole 26 mei 2008 Wat is Operations research? operations research (O.R.) is the discipline of applying advanced analytical methods

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie

Uiteraard zouden we ook aangeven dat het copyright op de afbeelding bij u ligt, en dat de afbeelding gebruikt is met uw toestemming.

Uiteraard zouden we ook aangeven dat het copyright op de afbeelding bij u ligt, en dat de afbeelding gebruikt is met uw toestemming. Van: Jo Vermeulen Datum: 5 februari 2014 16:15 Onderwerp: Gebruik afbeelding reclamecampagne 'bushokje met weegschaal' Aan: receptie@nis5.nl Geachte Ik ben Jo Vermeulen, doctoraatsstudent

Nadere informatie

Alle opgaven tellen even zwaar, 10 punten per opgave.

Alle opgaven tellen even zwaar, 10 punten per opgave. WAT IS WISKUNDE (English version on the other side) Maandag 5 november 2012, 13.30 1.30 uur Gebruik voor iedere opgave een apart vel. Schrijf je naam en studentnummer op elk vel. Alle opgaven tellen even

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 1 Plan voor Vandaag Praktische dingen Huiswerk 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen.

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

ONDERHOUDSCONCEPTEN TOOL (IBC)

ONDERHOUDSCONCEPTEN TOOL (IBC) ONDERHOUDSCONCEPTEN TOOL (IBC) Hedendaagse onderhouds- en operationele ploegen moeten tot in detail begrijpen wat er fout zou kunnen gaan, hoe dat kan gebeuren, de waarschijnlijkheid, de operationele en

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446 Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://dare.uva.nl/document/446446 File ID 446446 Filename Titlepage SOURCE (OR PART OF THE FOLLOWING SOURCE):

Nadere informatie

S n = tijdstip van de n-de gebeurtenis, T n = S n S n 1 = tijd tussen n-de en (n 1)-de gebeurtenis.

S n = tijdstip van de n-de gebeurtenis, T n = S n S n 1 = tijd tussen n-de en (n 1)-de gebeurtenis. HET POISSON PROCES In veel praktische toepassingen kan het aaankomstproces van personen, orders,..., gemodelleerd worden door een zogenaamd Poisson proces. Definitie van een Poisson proces: Een Poisson

Nadere informatie

Sleutel tot voorraadverlaging

Sleutel tot voorraadverlaging pag.: 1 van 5 Sleutel tot voorraadverlaging Periodic Order Review Bron: Business Logistics, december 2005 Auteur: B. Desmet Bij de herbevoorrading van een supply chain moeten we een aantal beslissingen

Nadere informatie