6 KWALITEITSZORG 6.12 Voedselveiligheid tijdens het externe logistieke proces.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "6 KWALITEITSZORG 6.12 Voedselveiligheid tijdens het externe logistieke proces."

Transcriptie

1 6 KWALITEITSZORG 6.12 Voedselveiligheid tijdens het externe logistieke proces. Auteurs: Helmie Keijsers & Désirée den Elzen Improving Quality bv Ochten Herziening april 2012 H.T. Oldenhave Improving Quality bv HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 1 van 26

2 Inhoudsopgave 2 1. Inleiding 3 2. Wettelijk kader & klanteisen Algemeen Verordening (EG) 852/ Algemeen Artikel 4 Algemene en specifieke hygiënevoorschriften Artikel 5 Risicoanalyse en kritische beheerspunten Artikel 6 Officiële controles, registratie en erkenning General Food Law / Verordening (EG) 178/2002: artikel 18 traceerbaarheid Warenwetregeling diepgevroren levensmiddelen Klanteisen (via logistieke standaarden) 8 3. Hygiëne tijdens externe logistiek (transport en/of opslag) Algemeen: hygiënisch werken als basisvoorwaarde voor HACCP Onderhoud Reinigen en desinfecteren Beheersing van ongedierte Persoonlijke hygiëne Afval, retouren en emballage Beheersing voedselveiligheid tijdens het externe logistieke proces Temperatuurbeheersing bij geconditioneerd transport Algemeen Monitoring temperatuur Monitoring / controle luchttemperatuur door aflezen thermometer Monitoring / controle inwendige temperatuur product Temperatuurbeheersing bij geconditioneerde opslag Lekkage koelmedium koel- en/of vriesunits Vervoer en/of opslag samen met chemische middelen Vervoer en/of opslag samen met andere producten Verificatie en validatie van het systeem Uitbesteden van externe logistiek / distributie Wie is verantwoordelijk? Eisen stellen aan externe logistiek dienstverlener Literatuurlijst Bijlage 1: De ATP-voorschriften 20 Bijlage 2: Eisen die BRC Food en IFS Food stellen aan transport 23 Bijlage 3: Voorbeeld van eigen transport- en opslagvoorwaarden 26 HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 2 van 26

3 1. Inleiding De kranten staan vol van voedselveiligheid en consumenten gaan er vanuit dat hun eten veilig is. Producenten van voedingsmiddelen worden geconfronteerd met wettelijke eisen die elkaar in een snel tempo opvolgen. Vanuit de afnemerskant worden allerlei eisen gesteld aan producenten, zoals HACCP-, BRC-, IFS of ISO22000 / FSSC22000-certificaten om de voedselveiligheid te borgen. Ook in het logistiek proces van vleesgrondstoffen en vleeswaren is voedselveiligheid een belangrijk onderwerp. In de praktijk dreigt de aandacht voor voedselveiligheid in deze fase vaak tussen wal en schip te vallen. Dit komt door de vraag waar precies de (proces-)verantwoordelijkheid voor voedselveiligheid ophoudt voor de producent en overgaat naar de volgende schakel / de afnemer. Bij het uitbesteden van distributie (transport en/of opslag) neemt deze onduidelijkheid alleen maar verder toe. Het is daarom voor elk bedrijf van belang goed te weten waar de procesverantwoordelijkheid begint en eindigt, zodat alle schakels in de keten afgedekt zijn. Hygiënecode transport, opslag en distributie Niet alleen voor producenten van voedingsmiddelen is HACCP een wettelijke verplichting; dit geldt ook voor bedrijven die actief zijn in transport, opslag en/of distributie van levensmiddelen. Via HACCP dient de voedselveiligheid van voedingsmiddelen geborgd te worden tijdens het logistieke proces. Een onderneming in de logistieke sector kan hiervoor een eigen HACCP-systeem opzetten of een hygiënecode volgen. Specifiek voor de logistieke sector kennen we in Nederland de hygiënecode Code voor hygiënisch werken bij transport, opslag en distributie van levensmiddelen. Deze code is ontwikkeld door de brancheorganisaties in het wegtransport zoals EVO en TLN. Het externe logistieke proces: voedselveiligheid en kwaliteit tijdens transport en/of opslag In dit hoofdstuk wordt het externe logistieke proces behandeld vanuit de perspectieven voedselveiligheid en kwaliteit tijdens distributie (zijnde combinatie van transport en opslag). Hierbij wordt gekeken naar: Transport van grondstoffen (zoals al dan niet verpakte technische delen) Transport en/of opslag van verpakte eindproducten. Qua eindproducten wordt onderscheid gemaakt tussen ongeconditioneerde en geconditioneerde eindproducten: - onder de ongeconditioneerde eindproducten vallen alle vleeswaren in een gesloten handels- of consumentenverpakking en / of die dusdanig geconserveerd zijn dat ze bij kamertemperatuur houdbaar zijn. Denk hierbij aan producten zoals gefermenteerde worsten en ingeblikte vleeswaren; - bij geconditioneerde eindproducten gaat het om producten in een gesloten handels- of consumentenverpakking, die niet houdbaar zijn bij kamertemperatuur. Een gesloten koel- of vriesketen is van belang om de voedselveiligheid van deze producten te borgen. Denk hierbij aan producten als vacuümverpakte gekookte hammen of verpakte voorgesneden vleeswaren. Cross-docking. Hieronder verstaan we het volgende: een producent maakt een zending voor een afnemer gereed en bij de logistiek dienstverlener wordt deze samen met andere, voor die klant gereed gemaakte partijen, overgezet voor transport naar de afnemer. Hierbij gelden dezelfde eisen als tijdens opslag van verpakte eindproducten. In dit hoofdstuk wordt niet gesproken over de ontvangst, ingangscontrole of opslag van grondstoffen. Dit behoort tot de interne logistiek van een bedrijf en is bedrijfsspecifiek. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 3 van 26

4 Opbouw hoofdstuk 6.12 In paragraaf 2 wordt het wettelijke kader beschreven. De wettelijke eisen die gelden tijdens transport en te maken hebben met hygiëne, traceerbaarheid en voedselveiligheid. In de paragrafen 3 en 4 zal specifiek voor transport en/of opslag een vertaalslag worden gemaakt van deze wettelijke eisen. Hygiëne is een basisvoorwaarde voor HACCP, ook tijdens transport en/of opslag. Paragraaf 3 gaat over de wijze waarop de wettelijke eisen ten aanzien van hygiëne ingevuld kunnen worden tijdens transport en/of opslag. Paragraaf 4 gaat over voedselveiligheid en dus over de beheersing van risico s tijdens transport en/of opslag. Dit hoofdstuk wordt afgesloten met paragraaf 5 over het uitbesteden van externe logistiek / distributie. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 4 van 26

5 2. Wettelijk kader & klanteisen 2.1 Algemeen Levensmiddelenbedrijven hebben te maken met Europese levensmiddelenwetgeving en het Nederlandse Warenwetbesluit Hygiëne van Levensmiddelen. De relevante Europese wetgeving is de General Food Law / Verordening (EG) nr. 178 / 2002 met hieraan gekoppeld het pakket van de Europese hygiëneverordeningen. Alle bedrijven moeten voldoen aan de Europese Verordening (EG) nr. 852/2004 inzake Levensmiddelenhygiëne (verder de Verordening 852/2004). Specifiek voor het transport van producten van dierlijke oorsprong staan in de Europese Verordening (EG) nr. 853/2004 een aantal specifieke eisen over de borging van temperaturen tijdens transport. De ondernemer zal via een risicoanalyse moeten bepalen of temperatuur een CCP is. In het Nederlandse Warenwetbesluit Hygiëne van levensmiddelen wordt verwezen naar Verordening 852/2004, hierin worden dezelfde eisen gesteld. Daarom wordt in deze paragraaf alleen de Verordening 852/2004 behandeld. In deze paragraaf worden eerst de artikelen van Verordening 852/2004 besproken die betrekking hebben op het externe logistieke proces. Daarna volgt de eis van traceerbaarheid zoals deze vermeld staat in artikel 18 van de General Food Law, welke ook relevant is voor transport en opslag. Qua wetgeving wordt deze paragraaf afgesloten met de Warenwetregeling diepgevroren levensmiddelen. Daarnaast stellen klanten echter ook eisen aan transport en/of opslag. Dit kan via de eis naar bepaalde certificaten of via bijvoorbeeld specifieke transport- en opslagvoorwaarden. 2.2 Verordening (EG) 852/ Algemeen Verordening (EG) 852/2004 stelt eisen aan de exploitanten van levensmiddelenbedrijven en is van toepassing op alle stadia van productie, verwerking en distributie van levensmiddelen. Ook transport-, opslag- en distributiebedrijven van levensmiddelen vallen wettelijk onder de definitie van exploitanten van levensmiddelenbedrijven en dienen dus te voldoen aan bovenstaande wettelijke eisen. De volgende artikelen uit Verordening (EG) 852/2004 zijn relevant voor transport: Artikel 4 Algemene en specifieke hygiënevoorschriften; Artikel 5 Artikel Risicoanalyse en kritische beheerspunten; Artikel 6 Officiële controles, registratie en erkenning Artikel 4 Algemene en specifieke hygiënevoorschriften Artikel 4 lid 2 van Verordening (EG) 852/2004 verwijst naar bijlage II van deze Verordening. Hierin staan algemene hygiënevoorschriften voor alle exploitanten van levensmiddelbedrijven. De op transport en opslag van toepassing zijnde hoofdstukken uit deze bijlage zijn: I Algemene eisen voor bedrijfsruimten voor levensmiddelen IV Vervoer VI Levensmiddelenafval VIII Persoonlijke hygiëne IX Bepalingen van toepassing op levensmiddelen XII Opleiding De exacte tekst de hierboven benoemde hoofdstukken uit bijlage II van Verordening (EG) 852/2004 zijn terug te vinden op: HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 5 van 26

6 Hieronder volgt een globale samenvatting van de betreffende hoofdstukken. Voor de invulling van deze eisen in praktijk, zie de volgende paragrafen. Hoofdstuk I Algemene eisen voor bedrijfsruimten voor levensmiddelen Aan gebouwen, bedrijfsruimten, voertuigen en bijbehorende hulpmiddelen worden bepaalde eisen gesteld qua bouw, inrichting en ontwerp. Bij het bouwen van een nieuw magazijn en/of de aanschaf van nieuwe voertuigen met bijbehorende hulpmiddelen, dient de externe distributteur deze eisen mee te nemen om een hygiënische werkwijze bevorderen. Denk hierbij dus aan gladde wanden, plafonds en vloeren, schoonmaakgoten, ronde hoeken, aflopende vloeren, enz. Tevens moeten gebouwen, bedrijfsruimten, voertuigen en bijbehorende hulpmiddelen: 1. Onderhouden zijn om het risico op besmetting te voorkomen 2. Gemakkelijk schoon te maken zijn. Hoofdstuk IV Vervoer In dit hoofdstuk worden eisen gesteld aan voertuigen en recipiënten. Deze eisen hebben te maken met: schoonmaak en onderhoud aan voertuigen; het vervoer van verschillende levensmiddelen (na elkaar of gelijktijdig) de inzet van voertuigen om een bepaalde, vereiste kerntemperatuur van levensmiddelen te kunnen behouden en bewaken. Hoofdstuk VI Levensmiddelenafval Aan de opslag en afvoer van levensmiddelenafval worden specifieke eisen gesteld. In dit hoofdstuk wordt een indeling gemaakt in levensmiddelenafval, niet-eetbare bijproducten en andere afvallen. Een producent van vleeswaren bepaalt zelf welke afwijkende producten onder welke categorie vallen. Op de niet-eetbare bijproducten is ook de Verordening 1069/2009/EG van toepassing. Deze Verordening gaat over dierlijke bijproducten die niet voor menselijke consumptie geschikt zijn; deze bijproducten worden verdeeld in 3 categorieën en moeten ook als zodanig worden afgevoerd door erkende bedrijven. Naast levensmiddelenafval, is er bij extern transport ook een grote stroom retouren en emballage. Een bedrijf dient zoveel mogelijk de risico's te beperken die verbonden zijn aan het samen transporteren van geconditioneerde of ongeconditioneerde eindproducten met retouren en emballage; zie hiervoor paragraaf 3.6 over Afval retouren en emballage. VIII Persoonlijke hygiëne Iedereen die werkzaam is in een ruimte waar producten worden gehanteerd, dient een zeer goede persoonlijke hygiëne in acht te nemen en dient passende, schone en, voor zover dat nodig is, beschermende kleding te dragen. Onder een ruimte verstaat men magazijnen en koelcellen, maar ook de laadruimte van een levensmiddelentransport en dus is hoofdstuk VIII ook van belang voor chauffeurs. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 6 van 26

7 Bepaalde ziektes, infecties en aandoeningen zijn via voedsel overdraagbaar, zoals huidinfecties, huidaandoeningen of diarree. Medewerkers die een dergelijke ziekte, infectie of de symptomen hebben, dienen dit direct te melden aan hun werkgever; indien er kans is op directe of indirecte verontreiniging, mag deze medewerker geen levensmiddelen hanteren of, in welke hoedanigheid ook, ruimten betreden waar levensmiddelen worden gehanteerd. Hoofdstuk IX Bepalingen van toepassing op levensmiddelen De in dit artikel opgenomen eisen zijn van toepassing op alle stadia van de productie, verwerking en distributie van levensmiddelen. In dit artikel worden echter specifieke punten genoemd ten aanzien van beheersing van de koelketen. Verordening (EG) 853/2005 stelt dat de koelketen tijdens het transport en opslag gesloten moet blijven en hierbij gelden specifieke temperatuureisen voor bepaalde producten: Ten hoogste 4 C voor pluimveevlees Ten hoogste 3 C voor slachtafval (inclusief organen en bloed) Ten hoogste 7 C voor vlees en vleesproducten Ten hoogste 2 C voor gehakt vlees Ten hoogste 4 C voor vleesbereidingen Ten hoogste 2 C voor separatorvlees Ten hoogste -18 C diepgevroren separatorvlees, gehakt vlees en vleesbereidingen. De Verordening 852/2004 zelf, stelt in artikel 4 lid 3 stelt ook eisen ten aanzien van temperatuurbeheersing voor levensmiddelen en het handhaven van het koelcircuit. Dit is verder uitgewerkt in paragraaf 4.1 Voor het internationale vervoer van diepgevroren, bevroren en niet-bevroren levensmiddelen gelden aanvullend de ATP-voorschriften. ATP is een overeenkomst (Accord) inzake het internationaal vervoer (Transport) van aan bederf (Périssable) onderhevige levensmiddelen en het gebruik van speciale vervoermiddelen bij dit vervoer. Zie bijlage 1 voor de specifieke temperaturen die het ATP stelt. Voor meer informatie over ATP, zie website: Hoofdstuk XII Opleiding Medewerkers die met levensmiddelen omgaan, worden al naar gelang hun beroepsactiviteit, opgeleid en/of gevormd op het gebied van de hygiëne. Degene die binnen het transportbedrijf verantwoordelijk is voor het onderhoud van de HACCPprocedures / het HACCP-systeem, dient de nodige opleiding inzake de beginselen van HACCP te hebben gehad Artikel 5 Risicoanalyse en kritische beheerspunten Artikel 5 eist dat exploitanten van levensmiddelenbedrijven procedures hebben die gebaseerd zijn op de HACCP-beginselen. Deze eis geldt ook voor distributiebedrijven (transport en/of opslag) van levensmiddelen. Dit kan gerealiseerd worden door: een van de goedgekeurde gidsen voor goede praktijk (hygiënecode) te volgen; zelf een voedselveiligheidssysteem op te stellen op basis van de HACCP-beginselen. Een dergelijk voedselveiligheidssysteem moet minimaal voldoen aan de wet, maar een distributiebedrijf kan ook kiezen voor het behalen van een certificaat. De meest voorkomende certificaten voor distributiebedrijven zijn: HACCP, BRC Global Standard for Storage and Distribution, IFS Logistic of ISO22000 (zie ook paragraaf 5). HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 7 van 26

8 2.2.4 Artikel 6 Officiële controles, registratie en erkenning In artikel 6 van Verordening 852/2004 is opgenomen dat ook distributiebedrijven (transport en/of opslag) moeten samenwerken met de bevoegde autoriteiten en zich moeten laten registreren. 2.3 General Food Law / Verordening (EG) 178/2002: artikel 18 traceerbaarheid Artikel 18 van de General Food Law stelt eisen aan de exploitanten van levensmiddelen rondom traceerbaarheid. Onder exploitanten van levensmiddelen bedrijven vallen alle stadia van de productie, verwerking en distributie van levensmiddelen. Via artikel 18 wordt een exploitant van levensmiddelen (en dus ook een ingehuurde logistiek dienstverlener) verplicht om: Na te kunnen gaan wie aan hen producten heeft geleverd en aan wie zij producten hebben geleverd (dus voorwaartse en terugwaartse tracering); Te beschikken over systemen en procedures waarmee deze informatie op verzoek aan de bevoegde autoriteit kan worden verstrekt. Tracking en tracing kan geregeld worden via handmatige registraties, maar dit is erg bewerkelijk. In het huidige digitale tijdperk wordt tracking & tracing vaak geregeld via geautomatiseerde informatiesystemen. Er zijn diverse informatiesystemen beschikbaar, zoals SAP, CSB, JDE, etc. In dit hoofdstuk worden geen informatiesystemen beschreven; leveranciers van dergelijke systemen kunnen hier meer details over geven. Het systeem of de procedure traceerbaarheid moet minimaal 1 x per jaar getest worden. Indien opslag en/of transport is uitbesteed, is het de vleeswarenproducent aan te raden om ook de logistieke dienstverlener bij een traceerbaarheidstest te betrekken. 2.4 Warenwetregeling Diepgevroren levensmiddelen De Warenwet heeft een apart hoofdstuk gewijd aan diepgevroren levensmiddelen, namelijk de Warenwetregeling diepgevroren levensmiddelen. De General Food Law heeft de diepgevroren levensmiddelen niet als speciale groep opgenomen. In de Warenwetregeling diepgevroren levensmiddelen is wel de Europese richtlijn opgenomen inzake temperatuurcontrole in vervoersmiddelen en opslagruimten van voor menselijke voeding bestemde diepvriesproducten. Het op distributie (transport en/of opslag) van toepassing zijnde artikel uit de Warenwetregeling diepgevroren levensmiddelen is artikel 4: voor diepgevroren levensmiddelen geldt een temperatuureis van ten hoogste -18 C; in afwijking hierop mag temperatuur van diepgevroren levensmiddelen tijdens het vervoer gedurende korte tijd ten hoogste -15 C bedragen. 2.5 Klanteisen (via logistieke standaarden) Retailorganisaties hebben inmiddels het belang van deze schakel in de keten eveneens onderkend. Zij proberen de voedselveiligheid transparant te houden via specifieke, op de logistieke sector afgestemde standaarden en normen. In juni 2006 is de eerste versie van de Duits / Franse IFS Logistic Standard verschenen (www.food-care.info). Logistieke bedrijven kunnen op basis van de IFS Logistic een systeem voor de voedselveiligheid opzetten en dit vervolgens laten certificeren. De Britse retailers hebben korte tijd later een logistieke BRC-standaard uitgebracht, namelijk de BRC Global Standard for Storage and Distribution. Inmiddels is er van beide standaarden een tweede, herziene versie verschenen. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 8 van 26

9 3. Hygiëne tijdens externe logistiek (transport en/of opslag) 3.1 Algemeen: hygiënisch werken als basisvoorwaarde voor HACCP Zoals in alle fases van de voedselketen, is ook bij het externe logistiek proces (een combinatie van transport en/of opslag) van voedingsmiddelen hygiëne een basisvoorwaarde voor HACCP. De basisvoorwaarden rondom hygiëne dienen een goede invulling te geven aan de staat van magazijnen, koel- en vriescellen, voertuigen, persoonlijke hygiëne en algemene hygiëne, orde en netheid. Als deze onderwerpen niet voldoende ingevuld zijn, is het onmogelijk de voedselveiligheid te borgen. De wettelijke eisen uit paragraaf 2 zijn voor extern transport en/of externe opslag zijn vergelijkbaar met de eisen voor een productieomgeving. In de paragrafen 3 en 4 zal specifiek voor distributie (transport en/of opslag) een vertaalslag worden gemaakt van deze wettelijke eisen. Paragraaf 3 is opgedeeld in diverse hygiëne gerelateerde onderwerpen: onderhoud van magazijnen, koelcellen, vriescellen en vervoermiddel, schoonmaken, ongediertebestrijding en regels voor persoonlijke hygiëne. 3.2 Onderhoud De magazijnen, koel- en vriescellen, vervoermiddelen, bijbehorende apparatuur en uitrustingen moeten in goede staat zijn en blijven. Beschadigingen moeten zo snel mogelijk (vakkundig) gerepareerd worden. Tevens dient er (preventief) onderhoud uitgevoerd te worden om storingen aan kritische apparatuur of uitrustingen te voorkomen. Daarom moet er een onderhoudsplan zijn waarin alle apparatuur is opgenomen die kritisch is voor de voedselveiligheid. Bij transport en/of opslag van vleeswaren dient specifiek aandacht te zijn voor (preventief) onderhoud van koel- en vriescellen, transportmiddelen en de koel- en vriesunits. Smeren wordt ook gezien als een vorm van preventief onderhoud en indien lekkage van smeerolie of vet kan leiden tot besmetting van de grondstoffen of vleeswaren, dienen food grade smeermiddelen gebruikt te worden. Het onderhoudsplan kan een papieren versie zijn, maar ook digitaal (er is speciale software voor de TD, bijv. TD Office of Access TD). Zie figuur 1 voor een voorbeeld van een deel van een dergelijk onderhoudsplan. De logistieke dienstverlener zorgt dat de veiligheid en wettelijkheid van de grondstoffen en eindproducten niet in gevaar worden gebracht tijdens reparatie of onderhoud aan gebouwen, koel- en vriescellen en/of voertuigen. Probeer het uitvoeren van technische werkzaamheden niet te combineren met werkzaamheden tijdens opslag en vervoer. Is dat onmogelijk, zorg dan dat grondstoffen en eindproducten afgeschermd worden van de plek waar de technische werkzaamheden plaatsvinden (bijvoorbeeld via schermen of afdekken grondstoffen en producten met zeil / folie) en inspecteer de goederen na de werkzaamheden op eventuele onvolkomenheden. Onderhoudspunt Uit te voeren actie Wie Frequentie Pompwagen Smeren met smeermiddel xxx Medewerker expeditie 1 x per maand Koelcel Inspectie werking koelunit Extern 1 x per jaar Figuur 1: Voorbeeld van onderhoudsplan HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 9 van 26

10 3.3 Reinigen en desinfecteren Een schone en opgeruimde werkomgeving vermindert het risico van besmettingen van de grondstoffen en eindproducten. Dit geldt ook tijdens opslag en transport. Zeker in het geval van onverpakte grondstoffen is reiniging en desinfectie extra belangrijk. Maar ook de verpakking van verpakte producten kan vervuild raken en dit kan uiteindelijk ook leiden tot klachten van afnemers en/of consumenten. Tevens mag emballage en fust geen aanleiding geven tot productbesmetting in een later stadium. Het schoonmaken dient planmatig aangepakt te worden en daarom moet een schoonmaakschema aanwezig zijn, zie figuur 2. Elke dag / na gebruik Punt Methode Middel Gereedschap Wie Vloer ongeconditioneerde Vegen - Bezem, stoffer Chauffeur vrachtwagen en blik Vloer magazijn Vegen - Bezem, stoffer en blik Chauffeur 1 x per week Punt Methode Middel Gereedschap Wie Ruimte buiten onder dock shelter Schoonspuiten - Hoge druk spuit Medewerker A / afdeling B 1 x per kwartaal Punt Methode Middel Gereedschap Wie Pompwagen Reinigen, verven, etc. divers Leverancier Figuur 2: voorbeeld van schoonmaakplan (gedeelte over van wekelijkse en jaarlijkse schoonmaak) In het schoonmaakplan moeten alle relevante onderdelen van magazijnen, koel- en vriescellen en vervoermiddelen worden opgenomen. Een bedrijf bepaalt zelf de frequentie van schoonmaken, de methode, het gebruikte materiaal / gereedschap, etc. Daar waar oppervlakken, apparatuur of uitrusting in direct contact kan komen met onverpakte grondstoffen, moet na reiniging ook gedesinfecteerd worden. Hierbij is het belangrijk dat er reinigings- en/of desinfectiemiddelen gebruiken worden die zijn toegestaan voor gebruik in de voedingsmiddelenindustrie; specificaties en veiligheidsbladen van deze middelen moeten aanwezig zijn 3.4 Beheersing van ongedierte Een distributeur moet maatregelen nemen om het binnendringen van ongedierte in magazijnen, koel- en vriescellen te voorkomen en/of te bestrijden. Als eerste is het belangrijk om te voorkomen dat ongedierte binnen kan komen door bijvoorbeeld ramen en deuren te sluiten en horren te plaatsen voor open ramen. Mocht ongedierte toch binnen weten te dringen, dan behoren alle medewerkers te weten bij wie ze ongedierte of sporen van ongedierte moeten melden (dus meldpunt ongedierte). HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 10 van 26

11 Ongediertebestrijding: Mag een distributiebedrijf zelf doen, maar dan wel onder bepaalde voorwaarden. Een van die voorwaarden is de aanwezigheid van een medewerker die specifiek is opgeleid om ongediertebestrijding uit te voeren. Dit is logisch, want bij het werken met chemische / toxische bestrijdingsmiddelen is het belangrijk dat de bestrijder weet wat hij wel en niet moet doen. Dit zowel voor de voedselveiligheid van de levensmiddelen die in het bedrijf aanwezig zijn, maar ook voor de eigen persoonlijke veiligheid. Wat andere voorwaarden gaan over de aanwezigheid van specificaties (van de detectie- en bestrijdingsmiddelen die worden gebruikt) en registraties van uitgevoerde inspecties en eventuele genomen acties. Wordt meestal uitbesteed aan een hierin gespecialiseerd bedrijf. Een dergelijk bedrijf houdt dan een logboek bij met rapportages over inspecties die zijn uitgevoerd en de activiteiten die genomen zijn n.a.v. de inspecties. In vervoermiddelen worden over het algemeen geen lokdozen geplaatst. Daarmee wordt het belang van weren van ongedierte in vervoermiddelen dus extra belangrijk. Dit kan o.a. op de volgende manieren: Voorkomen dat vervoermiddelen langere tijd geparkeerd worden in de buurt van dichte struiken of begroeiing: dit zijn schuilplaatsen voor ongedierte; Zorgen dat de vervoermiddelen in goede staat zijn en er nergens beschadigingen, naden of kieren zijn waardoor ongedierte in het vervoermiddel kan komen; Zorgen dat de deuren / flappen van transportmiddelen dicht / gesloten zijn; Geen afval in het vervoermiddel achterlaten, dit trekt ongedierte aan; Geen rondslingerend afval, fust en emballage op het buitenterrein, dit trekt ongedierte aan. Voor het laden van grondstoffen of eindproducten moet de laadruimte gecontroleerd worden op de aanwezigheid van ongedierte of sporen van ongedierte. Ook controle van pallets en fusten op aanwezigheid van muizen, spinnen, of andere insecten. 3.5 Persoonlijke hygiëne Tijdens transport zijn de grondstoffen, zoals technische delen, over het algemeen verpakt (bijv. in kratten met kratzakken) en de eindproducten zijn allemaal verpakt. Uitzondering hierop is het hangend vervoer van technische delen. De risico s van besmetting zijn daarmee tijdens distributie (transport en/of opslag) veel kleiner dan tijdens de productieprocessen. Toch is de persoonlijke hygiëne ook in de logistieke fase van belang. Vooral om besmetting van verpakkingen en daarmee ook indirect van grondstoffen of eindproducten te voorkomen. Maar ook om een positief bewustzijn te ontwikkelen en te houden; er wordt immers gewerkt met voedingsmiddelen. Er dienen heldere schriftelijke afspraken te zijn met betrekking tot persoonlijke hygiëne, waarbij aandacht is besteed aan de volgende onderwerpen: Bedrijfskleding Haarverzorging / hoofddeksels Handen en nagels Sieraden Aftershave en/of eau de toilette Wonden Melden van besmettelijke ziektes die via voeding overdraagbaar zijn Roken, eten en drinken HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 11 van 26

12 Hoe streng en uitgebreid deze regels voor persoonlijke hygiëne zijn, hangt sterk af van de gevoeligheid van het type product waarmee het bedrijf te maken heeft. Bij het vervoeren van onverpakte technische delen zullen de regels strenger zijn dan bij het vervoeren van verpakte eindproducten. De (externe) chauffeurs dienen ook op de hoogte te zijn van de bij de afnemer geldende hygiëneregels. Bij aflevering wordt geëist dat de chauffeurs zich houden aan deze regels. 3.6 Afval, retouren en emballage Naast levensmiddelenafval, is er bij transport ook een grote stroom retouren en emballage. Een bedrijf dient zoveel mogelijk de risico's te beperken die verbonden zijn aan het samen transporteren van grondstoffen / eindproducten met retouren en emballage. Aandachtspunten bij vervoer (on)geconditioneerde producten samen met retouren & emballage: Retouren en emballage alleen meenemen als deze onbeschadigd en schoon zijn. Indien chauffeur toch vieze of beschadigde retouren en emballage mee moet nemen, dient de chauffeur passende maatregelen te nemen (zoals in apart compartiment plaatsen of zover mogelijk scheiden van overige goederen en afdekken); Bij het samenladen van retouren en emballage met gekoelde, bevroren of diepgevroren producten stijgt de luchttemperatuur in het vervoermiddel en daardoor kan uiteindelijk ook de inwendige temperatuur van het product stijgen. Exacte stijging van luchttemperatuur hangt af van de hoeveelheid geconditioneerde producten en de hoeveelheid retouren en emballage. Bij grote hoeveelheden retouren en emballage kan de luchttemperatuur in het vervoermiddel snel stijgen en daarmee kan inwendige temperatuur van het product boven norm komen die wettelijk of in ATP is vastgelegd. Bij voorkeur retouren en emballage in een ander compartiment plaatsen of slechts een beperkte hoeveelheid retouren en emballage meenemen. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 12 van 26

13 4. Beheersing voedselveiligheid tijdens het externe logistiek proces 4.1 Temperatuurbeheersing bij geconditioneerd transport Algemeen De inwendige temperatuur van de grondstoffen en/of eindproducten moet altijd voldoen aan de wettelijke eisen, zie paragraaf voor de wettelijke normen. Bij afwijkende temperatuur kunnen pathogene of toxinevormende micro-organismen groeien en leiden tot voedselbederf of voedselvergiftiging en kwalitatieve afwijkingen geven. Het borgen van de koel- of vriesketen is daarom van wezenlijk belang. Vervoermiddelen (bakwagens, opleggers, etc.) waarmee grensoverschrijdend vervoer wordt verricht van geconditioneerde goederen, moeten aan de eisen voldoen zoals vastgelegd in het ATP. Het betreft hier vooral eisen rondom isolatiewaarde van laadruimtes. Een vervoermiddel dient gekeurd te worden door een hiertoe bevoegde instantie en krijgt na goedkeuring een ATP-certificaat. Op de website vindt u informatie over keuringsinstanties (onder het kopje competent authorities and test stations ). Bij geconditioneerd transport van grondstoffen of eindproducten is een aantal punten van belang: Zorg dat de goederen de verdamper niet blokkeren; Zorg dat de luchtcirculatie niet geblokkeerd wordt (let bij het laden van in folie verpakte pallets bijvoorbeeld op dat de lucht ongehinderd onder de pallets door kan stromen). Overweeg het aspect van voorkoelen van de laadruimtes van het vervoermiddel voor het laden. Dit hangt af van het type vrachtwagen, het type koelunit, het type laaddock, de beladingsgraad, de beoogde lading en de buitentemperatuur Monitoring temperatuur Bij geconditioneerd transport van vleeswaren moet de temperatuur worden beheerst en dus is monitoring / controleren en registreren vereist. De door het bedrijf uitgevoerde risico evaluatie geeft aan of temperatuur een algemene beheersmaatregel of een CCP is. Indien een vervoermiddel met meerdere compartimenten wordt gebruikt (ook al staan beide compartimenten op dezelfde temperatuur ingesteld), geldt dat beide compartimenten gecontroleerd moeten worden op temperatuur. Dit geldt voor alle hier beneden opgenoemde mogelijkheden. Het monitoren / controleren van de luchttemperatuur en daarmee de inwendige temperatuur van grondstoffen en/of eindproducten bij transport kan op meerdere manieren, te weten: 1. Monitoring / controle luchttemperatuur door aflezen (logger-)thermometer (zie ) 2. Monitoring / controle inwendige temperatuur product (zie ) Monitoring / controle luchttemperatuur via aflezen thermometer Op het vervoermiddel zit een thermometer die aangeeft wat de luchttemperatuur in de laadruimte is. De luchttemperatuur geeft een indicatie van de temperatuur van de grondstoffen en/of het eindproduct. Na transport (en dus bij ontvangst) van de grondstoffen of eindproducten zal de ontvangende partij / afnemer ook de luchttemperatuur aflezen of de inwendige temperatuur van het product meten. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 13 van 26

14 Beheerspunt Temperatuur grondstoffen en/of eindproducten handhaven Temperatuur koelketen handhaven Beheersmaatregelen Koel- of vriesunit vervoermiddel instellen op de juiste temperatuur Onderhoud koelof vriesunit van vervoermiddel Monitoring / controle Norm Meting Frequentie Functie Registratie Zie Bij aanvang van de rit en elke keer bij het laden en/of lossen Chauffeur Vrachtbrief, rittenstaat of speciaal ontwikkeld formulier (datum, tijd, gemeten temperatuur) Corrigerende actie bij overschrijding norm Actie Functie Registratie Bij afwijkende luchttemperatuur, inwendige temperatuur van producten meten: * Bij afwijkende inwendige temperatuur product, in overleg met medewerker xx beslissen wat te doen met betreffende partij * Rapporteren aan producent * Registreren welke beslissing is genomen over partij (goed- of Chauffeur Chauffeur Chauffeur Vrachtbrief, rittenstaat of speciaal hiervoor ontwikkeld formulier (datum, tijd, gemeten afgekeurd) en wat er met afgekeurde partij is gebeurd Medewerker xx temperatuur) Figuur 3: Een voorbeeld van monitoring / controle luchttemperatuur via aflezen thermometer Monitoring / controle inwendige temperatuur product De inwendige temperatuur van de grondstof en/of het eindproduct kan ook handmatig gemeten worden. Hierbij moet goed duidelijk zijn op welke plek, op welke wijze en met welke thermometer de medewerkers de kerntemperatuur precies meten. Inwendige meting waardoor de verpakking van het product beschadigd, mag alleen uitgevoerd worden met toestemming of in opdracht van de opdrachtgever. ATP geeft hier ook informatie over, zie website: Beheerspunt Inwendige temperatuur grondstoffen en/of eindproducten tijdens opslag en transport Aflezen Luchttemperatuur op thermometer van het vervoermiddel Beheersmaatregelen Koel- of vriesunit vervoermiddel instellen op de juiste temperatuur Onderhoud koel- of vriesunit van vervoermiddel Monitoring / controle Norm Meting Frequentie Functie Registratie Zie Met gekalibreerde thermometer inwendige temperatuur meten van grondstof / eindproduct in vervoermiddel Transport: Bij aanvang van de rit en elke keer bij het laden en/of lossen Chauffeur Vrachtbrief, rittenstaat of speciaal hiervoor ontwikkeld formulier (datum, tijd, gemeten temperatuur) Corrigerende actie bij overschrijding norm Actie Functie Registratie Chauffeur * Bij afwijkende inwendige temperatuur product, in overleg met medewerker xx beslissen wat te doen met betreffende partij * Rapporteren aan producent * Registreren welke beslissing is genomen over partij (goedof afgekeurd) en wat er met afgekeurde partij is gebeurd Chauffeur Medewerker xx Vrachtbrief, rittenstaat of speciaal hiervoor ontwikkeld formulier (datum, tijd, gemeten temperatuur) Figuur 4: Voorbeeld van monitoring bij handmatig meten van producttemperatuur met thermometer HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 14 van 26

15 4.2 Temperatuurbeheersing bij geconditioneerde opslag Op een koel- of vriescel zit een thermometer die aangeeft wat de luchttemperatuur is in de koel- of vriescel. De luchttemperatuur geeft een indicatie van de temperatuur van de grondstoffen en/of het eindproduct. Deze luchttemperatuur kan gecontroleerd worden door de luchttemperatuur af te lezen op de thermometer of middels een alarmsysteem. Beheerspunt Temperatuur grondstoffen en/of eindproducten handhaven Temperatuur koelketen handhaven Beheersmaatregelen Koel- of vriesunit koel- of vriescel instellen op de juiste temperatuur Onderhoud koelof vriesunit van koel- of vriescel Monitoring / controle Norm Meting Frequentie Functie Registratie Zie Elke dag Aflezen luchttemperatuur koelen vriescel Of: 2. Alarm op koel- en/of vriescel Medewerker magazijn Op formulier Controle en registratie temperatuur koel- of vriescel Of: Uitdraai alarmsysteem dat gekoppeld zit aan logger / voeler Corrigerende actie bij overschrijding norm Actie Functie Registratie Medewerker magazijn Bij afwijkende luchttemperatuur, inwendige temperatuur van producten meten: * Bij afwijkende inwendige temperatuur product, in overleg met medewerker xx beslissen wat te doen met betreffende partij * Rapporteren aan producent * Registreren welke beslissing is genomen over partij (goed- of afgekeurd) en wat er met afgekeurde partij is gebeurd * Werking koel- of vriesunit of werking alarm controleren en indien nodig, repareren Op Formulier Controle en registratie temperatuur koelcel Of: Uitdraai alarmsysteem dat gekoppeld zit aan logger / voeler Figuur 5: Een voorbeeld van monitoring / controle luchttemperatuur via aflezen thermometer of alarm 4.3 Lekkage van koelmedium uit koel- of vriesunits In de koelunits van de koelcel, vriescel of vrachtwagen wordt vaak een zeer giftig, chemisch middel als koelmedium / koelmiddel gebruikt. Bij lekkage kan dit koelmedium / koelmiddel de grondstoffen of eindproducten besmetten, bekendheid met giftigheid van het koelmiddel wordt aanbevolen. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 15 van 26

16 Beheerspun t Koelunit van vervoermiddel Beheersmaatregelen Koelvloeistof niveau opnemen om te beoordelen of er lekkage is. Onderhoud koelunit van vervoermiddel Monitoring / controle Norm Meting Frequentie Functie Registratie Geen Visueel en Bij aanvang Chauffeur Vrachtbrief, lekkage te ruiken van de rit en rittenstaat of zien of te elke keer bij speciaal ruiken het laden en/of hiervoor lossen ontwikkeld formulier (datum, tijd, resultaat) Corrigerende actie Actie Functie Registratie * Bij lekkage koelmedium, in overleg met medewerker xx beslissen wat te doen met betreffende partij * Producent op de hoogte brengen * Registreren welke beslissing is genomen over partij (goedof afgekeurd) en wat er met afkeurde partij is gebeurd Chauffeur Medewerker xx Vrachtbrief, rittenstaat of speciaal hiervoor ontwikkeld formulier (datum, tijd, resultaat) Figuur 6: Voorbeeld van monitoring van koelunits in vervoermiddel 4.4 Vervoer en/of opslag samen met chemische middelen Indien grondstoffen of eindproducten samen met chemische middelen (zoals reinigingsmiddelen, smeermiddelen of gevaarlijke stoffen uit het ADR, zie 3 e alinea in deze paragraaf) worden vervoerd of opgeslagen, kan een chemisch risico ontstaan; bij een beschadigde of lekke verpakking kan het chemisch middel ook de grondstof of het eindproduct besmetten. Er mag geen risico ontstaan voor voedingsmiddelen. Chemische middelen waarop ADR van toepassing is, behandelen volgens ADR. ADR is de afkorting van de Franse naam van het Europese verdrag voor internationaal vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg: Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route. De Europese Unie heeft via Richtlijn 94/55/EG van 21 november 1994 het ADR in de Europese Unie ingevoerd. In Nederland is het ADR een bijlage van het VLG (reglement betreffende vervoer over land van gevaarlijke stoffen). Gevaarlijke stoffen en voorwerpen die gevaarlijke stoffen bevatten, zijn ondergebracht in 9 gevarenklassen, waarvan sommigen weer verder onderverdeeld zijn. Voor meer informatie rondom ADR, kunt u terecht bij EVO (www.evo.nl), of TLN (www.tln.nl). 4.5 Vervoer en/of opslag samen met andere producten Het samen vervoeren van grondstoffen en/of eindproducten met andere producten kan leiden tot verschillende soorten risico s, te weten: Microbiologische besmetting: Het gezamenlijk vervoeren en/of opslaan van grondstoffen en eindproducten met andere producten levert alleen een microbiologisch gevaar op als er direct contact mogelijk is met open product. Meestal zijn de grondstoffen en eindproducten zodanig verpakt dat er geen kruisbesmetting mogelijk is. Een aandachtspunt hierbij zijn de verpakte eindproducten als snijworst en salami. Deze worden weliswaar als verpakt beschouwd, maar kunnen wel een kruisbesmetting veroorzaken met eventueel onverpakte (hangende) grondstoffen. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 16 van 26

17 Fysische besmetting: Gezamenlijk vervoeren en/of opslaan van grondstoffen en eindproducten met producten die verpakt zijn in een breekbare verpakking. Bij beschadiging of breuk kunnen scherven of glassplinters tussen de verpakkingen van de grondstoffen en/of eindproducten terecht komen. In het ergste geval kunnen scherven of glassplinters door de verpakking dringen en in de grondstof / het eindproduct komen. Geuroverdracht Bij het samen vervoeren en/of opslaan van grondstoffen en/of eindproducten met andere, sterk geurende producten (zoals uien of vis) kan geuroverdracht ontstaan. Die geuroverdracht is niet meteen een risico voor de voedselveiligheid, maar wel een kwaliteitsaspect. Bovendien komt een sterk ruikende vrachtwagen niet hygiënisch over bij afnemers. 4.5 Verificatie en validatie van het systeem. Voor verificatie en validatie wordt verwezen naar het hoofdstuk HACCP. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 17 van 26

18 5. Uitbesteden van externe logistiek / distributie 5.1 Wie is verantwoordelijk? Indien transport en opslag in eigen beheer worden gedaan, gelden de wettelijke eisen zoals omschreven in paragraaf 2 en de beheersing van de risico s zoals omschreven in paragraaf 3. Aanvullend kunnen vanuit de afnemerskant nog specifieke eisen worden gesteld aan opslag of transport: in bijv. de Engelse BRC Global Standard Food en in de Duits / Franse International Featured Standard Food (IFS Food) staan paragrafen met specifieke eisen voor vervoer, zie bijlage 2. Indien logistiek / distributie is uitbesteed (geheel of deels middels combinatie van transport en/of opslag) zal de leverancier van deze dienst hieraan moeten voldoen. Ondanks het uitbesteden van dit proces, blijft de producent van de vleeswaren aansprakelijk. Hieronder worden 4 mogelijkheden beschreven: 1. Grondstoffen worden franco geleverd door de leverancier: De grondstoffen worden door de leverancier, of in opdracht van de leverancier, vervoerd naar de producent van vleeswaren en daar afgeleverd. In dit geval is de leverancier van de grondstoffen verantwoordelijk voor het vervoer van de grondstoffen van zijn fabriek naar de producent van de vleeswaren, ook als hij dit vervoer heeft uitbesteed aan een externe transporteur. 2. Grondstoffen worden af fabriek geleverd door de leverancier: De grondstoffen worden door de vleeswarenproducent, of in diens opdracht, opgehaald bij de leverancier en vervoerd naar de producent. In dit geval is de vleeswarenproducent verantwoordelijk voor het vervoer van de grondstoffen van de fabriek van de leverancier naar zijn eigen productielocatie, ook als hij dit vervoer heeft uitbesteed aan een externe transporteur. 3. Eindproducten / vleeswaren worden franco geleverd door de vleeswarenproducent: De eindproducten worden door de vleeswarenproducent, of in diens opdracht, vervoerd naar de afnemer al dan niet met tussentijdse opslag. In dit geval is de vleeswarenproducent verantwoordelijk voor het vervoer (en de eventuele opslag) van de eindproducten / vleeswaren van zijn fabriek naar de afnemer, ook als hij dit vervoer heeft uitbesteed aan een externe distributeur. 4. Eindproducten / vleeswaren af fabriek geleverd door de vleeswarenproducent: De eindproducten worden door de afnemer, of in opdracht van de afnemer, opgehaald bij de fabriek van de vleeswarenproducent en vervoerd naar de afnemer al dan niet met tussentijdse opslag. In dit geval is de afnemer verantwoordelijk voor dit vervoer (en de eventuele opslag), ook als hij dit vervoer heeft uitbesteed aan een externe distributeur. Samengevat: In de hierboven geschetste situaties 2 en 3 is de vleeswarenproducent dus verantwoordelijk voor het vervoer al dan niet in combinatie met eventuele opslag, ook als dit wordt uitbesteed aan een externe distributeur. De externe distributeur zal dan moeten voldoen aan de wettelijke regels zoals omschreven in paragraaf 2 en de voedselveiligheid kunnen borgen tijdens transport en/of opslag zoals omschreven in paragraaf Eisen stellen aan externe distributeur Om geen discussie te krijgen over de eisen die gelden tijdens transport en/of opslag, is het verstandig dat de vleeswarenproducent deze eisen (schriftelijk) neerlegt bij de externe partij aan wie distributie wordt uitbesteed. Dit kan op meerdere manieren: 1. Een certificaat inzake voedselveiligheid eisen; 2. Eisen dat gewerkt wordt volgens de Nederlandse hygiënecode; 3. Werken met eigen transport- en opslagvoorwaarden. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 18 van 26

19 1. Een certificaat eisen De vleeswarenproducent kan een certificaat eisen van de externe partij die transport van grondstoffen en/of eindproducten uitvoert. Er zijn diverse relevante certificaten die de producent kan eisen, te weten: HACCP-certificaat ; IFS Logistics ; BRC Global StandardStorage and Distribution; ISO (dit is een ISO-norm voor voedselveiligheid); Een certificaat op basis van de hygiënecode voor transport, opslag en distributie (zie eveneens punt 2). Met een dergelijk certificaat kan de logistieke partij aantonen dat zij een kwaliteitssysteem hebben om de voedselveiligheid van levensmiddelen te borgen tijdens opslag, transport en/of distributie. 2. Eisen dat gewerkt wordt volgens de Nederlandse hygiënecode De brancheorganisaties voor het wegtransport, zoals EVO en TLN, hebben gezamenlijk een hygiënecode ontwikkeld: Code voor hygiënisch werken bij transport, opslag en distributie van levensmiddelen. De vleeswarenproducent kan eisen dat de logistieke organisatie werkt volgens deze hygiënecode. Periodieke verificatie is aan te bevelen om na te gaan of de logistieke organisatie inderdaad (nog steeds) werkt volgens deze hygiënecode. Nota bene: Het is ook mogelijk gecertificeerd te worden tegen deze hygiënecode voor transport, opslag en distributie. Dit certificaat kan dus ook gevraagd worden aan een logistieke partij. Een hygiënecodecertificaat is internationaal echter niet erg bekend en zal daarom minder vaak voorkomen dan de overige certificaten zoals vernoemd onder Werken met eigen transportvoorwaarden Een vleeswarenproducent kan ook zelf voorwaarden opstellen voor transport en/of opslag: hierin staan dan alle eisen vermeld die de vleeswarenproduct stelt aan externe logistiek. In bijlage 3 is een voorbeeld opgenomen van eigen voorwaarden voor transport en opslag. De transport- en opslagvoorwaarden dienen geaccordeerd en getekend te worden door de externe partij. Periodieke verificatie is aan te bevelen. 6. Literatuurlijst 1. Mr. J.M. Francken en mr. B.J. Beer, Teksten Warenwet, Editie 2010, Den Haag: SDU Uitgevers Marleen van den Ekart en Wim Mariman, De Europese hygiëneverordeningen, Den Haag: Sdu Uitgevers Heereluurt Heeres, Productaansprakelijkheid voor levensmiddelen, Editie 2011, Den Haag: SDU Uitgevers, W.G.P. Keijsers en H.T. Oldenhave, Code voor hygiënisch werken tijdens transport, opslag en distributie van levensmiddelen, concept versie 4, EVO en TLN, British Retail Consortium, BRC Global Standard Food, version 6, London: TSO, juli International Featured Standards Food (IFS), versie 6, januari International Featured Standards Logistic, versie 2, februari British Retail Consortium, BRC Global Standard Storage and Distribution versie 2, maart 2011 Opmerking eindredactie: literatuurvermeldingen in tekst nummeren, overzichten toevoegen van in hoofdstuk genoemde wetgeving en hyperlinks. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 19 van 26

20 Bijlage 1: De A.T.P.-voorschriften afkomstig uit hygiënecode transport De onderstaande tekst is gebaseerd op de tekst uit de versie van het ATP van januari Voor de recente status, zie website: A.T.P. is een overeenkomst (Accord) inzake het internationaal vervoer (Transport) van aan bederf (Périssable) onderhevige levensmiddelen en het gebruik van speciale vervoermiddelen bij dit vervoer. De A.T.P-voorschriften zijn van toepassing op diepgevroren, bevroren en niet-bevroren levensmiddelen. Diepgevroren of bevroren levensmiddelen: * IJs - 20 C * Bevroren of diepgevroren vis, visproducten, weekdieren, schelpdieren - 18 C * Alle andere diepgevroren levensmiddelen - 18 C * Alle bevroren levensmiddelen (m.u.v. boter) - 12 C * Boter - 10 C * Diepgevroren of bevroren boter en geconcentreerde vruchtensappen die bedoeld zijn om meteen verwerkt te worden bij aankomst op hun bestemming: bij deze levensmiddelen is het toegestaan dat zij tijdens transport geleidelijk oplopen in temperatuur, mits ze bij aankomst een temperatuur hebben die niet hoger is vereist door de verlader en gespecificeerd in het transport contract / vervoersovereenkomst. De temperatuur mag niet hoger zijn dan de maximale temperatuur van diezelfde levensmiddelen indien ze gekoeld zijn volgens annex 3. Het transportdocument moet de volgende informatie geven: naam van het levensmiddelen en of het diepgevroren, bevroren of bestemd voor onmiddellijke verdere verwerking. Het transport moet uitgevoerd worden met ATP goedgekeurd materieel. Tijdens laden, vervoer of lossen mag de temperatuur op geen enkel punt in de lading hoger zijn dan de temperatuur die voor elk levensmiddel is aangegeven. Bij technische complicaties, mag een stijging in de temperatuur niet meer dan 3 C bedragen. Niet-bevroren levensmiddelen: * Rode slachtafvallen + 3 C 1 * Wild + 4 C * Boter + 6 C * Melk (vers of gepasteuriseerd) in tanks voor onmiddellijke consumptie + 4 C 1 * Fabrieksmelk + 6 C 1 * Melkproducten (yoghurt, kefirs, room en verse kaas) + 4 C 1 / 4 * Vis, weekdieren en schelpdieren Altijd ingepakt in smeltend ijs 2 * Vleeswaren + 6 C 3 * Vlees (met uitzondering van rode slachtafvallen) + 7 C * Gevogelte en konijn + 4 C * Gekoeld gehakt vlees + 2 ºC ( 1 ) Als regel mag de duur van het vervoer de 48 uur niet overschrijden. ( 2 ) Andere dan gerookte, gezouten, gedroogde of levende vis, de levende weekdieren en de levende schaaldieren. ( 3 ) Uitgezonderd producten die zijn verduurzaamd door middel van zouten, roken, drogen of sterilisatie. ( 4 ) Verse kaas betekent een niet-gerijpte (niet volwassen) kaas die kort na productie klaar is voor consumptie en een beperkte houdbaarheid heeft. HB612.Voedselveiligheid Extern Logistiek Proces Pagina 20 van 26

Handboek Voedselveiligheid. Vereniging van Nederlandse Voedselbanken. Bijlage B KOELKETEN BEWAKING

Handboek Voedselveiligheid. Vereniging van Nederlandse Voedselbanken. Bijlage B KOELKETEN BEWAKING Handboek Voedselveiligheid Vereniging van Nederlandse Voedselbanken Bijlage B KOELKETEN BEWAKING Juni 2014 Versie 1 Voor voedselveiligheid is de borging van de koelketen een belangrijk onderwerp. De temperatuur

Nadere informatie

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten.

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Nadere uitwerking van de Hygiënecode Transport Opslag en Distributie en de Hygiënecode Diervoedersector Wegtransport

Nadere informatie

Sectorgids voor wegtransport en opslag in de voedselketen

Sectorgids voor wegtransport en opslag in de voedselketen Sectorgids voor wegtransport en opslag in de voedselketen De Sectorgids voor wegtransport en opslag in de voedselketen is een practische handleiding met vele voorbeelden en HACCP-plannen voor de bedrijven

Nadere informatie

1. Belang Hygiënecode

1. Belang Hygiënecode 1. Belang Hygiënecode 1. Waarom wordt er in de slagerij met een Hygiënecode gewerkt? Om op een structurele manier hygiënisch en veilig met voedsel te werken. Om mensen te leren om gezonder en gevarieerder

Nadere informatie

Toetsmatrijs Geconditioneerd Vervoer, Productkennis en voedselveiligheid

Toetsmatrijs Geconditioneerd Vervoer, Productkennis en voedselveiligheid Opgesteld door: CCV Categoriecode: KPV Toetsvorm: Schriftelijk Totaal aantal vragen: 45 Dekkingsgraad toetstermen: 75% Cesuur: 80% ijzonderheden: Voor het vakdiploma chauffeur geconditioneerd vervoer moet

Nadere informatie

Inhoud. Cahier Voedselveiligheid. 1 Wetgevend kader 6. 2 Voedselveiligheid en voedselbesmetting 9

Inhoud. Cahier Voedselveiligheid. 1 Wetgevend kader 6. 2 Voedselveiligheid en voedselbesmetting 9 Inhoud Cahier Voedselveiligheid Inleiding 5 1 Wetgevend kader 6 2 Voedselveiligheid en voedselbesmetting 9 3 Aandachtspunten voor de keukens en omliggende lokalen 12 4 Algemene en persoonlijke hygiëne-eisen

Nadere informatie

TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2)

TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2) TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2) 1 juli 2008 1 Toepassing in uw onderneming HTP Advies B.V. Begeleiding bij o.a. ISO (9001, 22000), GMP +, HACCP (www.htp-advies.nl) Praktijkervaring

Nadere informatie

Total Food Care Trainingen 2013-2014 Cursus Hygiëne en voedselveiligheid (non food industrie - verpakkingen levensmiddelen)

Total Food Care Trainingen 2013-2014 Cursus Hygiëne en voedselveiligheid (non food industrie - verpakkingen levensmiddelen) 1 Ir. M.A.N. van der Veen Food Quality Plus Statenhof 19 4463 TV Goes 0113 563917 informatie@fqp.nl http://www.haccppagina.nl http://www.fqp.nl november 2013, Copyright Food Quality Plus Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Voedselveiligheid. voor dummies. Dirk Lemaître Nutritionist KHLeuven

Voedselveiligheid. voor dummies. Dirk Lemaître Nutritionist KHLeuven Voedselveiligheid voor dummies Dirk Lemaître Nutritionist KHLeuven Toelating, registratie, erkenning, vergunning afgeleverd door FAVV (KB 16 JANUARI 2006) Toelating Bedoeld voor bakker, beenhouwer, restaurant,

Nadere informatie

1 e. n '- '- Snel en zeker vervoer. VDH Koeriers. Specialiteiten. Onze geschiedenis

1 e. n '- '- Snel en zeker vervoer. VDH Koeriers. Specialiteiten. Onze geschiedenis Specialiteiten VDH Koeriers Snel en zeker vervoer Soms is morgen niet snel genoeg, simpelweg omdat uw zending er voor een bepaalde tijd moet zijn. Geen probleem. VDH Koeriers bewrgt uw internationale e:xpre557.ending

Nadere informatie

General Food Law. T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU. d.d. 25 en 27 januari 2005. Anneke van de Kamp

General Food Law. T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU. d.d. 25 en 27 januari 2005. Anneke van de Kamp General Food Law T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU d.d. 25 en 27 januari 2005 Anneke van de Kamp Afdelingshoofd Voedsel en Voeding Hoofdproductschap Akkerbouw Inhoud Wat

Nadere informatie

Gearchiveerd op 02/01/2014

Gearchiveerd op 02/01/2014 Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :...... DIS 2470 Detailhandel (met verwerking) : Infrastructuur, inrichting en hygiëne [2470]

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid 2

Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid 2 pagina 1 van 5 10--014 Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid Versie 4., per 1-10-09 samengevoegd met Hygiëne en voedselveiligheid 1, vervallen per 1-01-011 Deelbranche(s) Tankstation Algemene

Nadere informatie

Voedselveiligheid in de kantine

Voedselveiligheid in de kantine Voedselveiligheid in de kantine HACCP en voedselveiligheid in de kantine Een gezond kantine is ook: een kantine waar voedselveiligheid belangrijk is. Dit betekent met name dat je regels opvolgt voor hygiënisch

Nadere informatie

DIS 2251 Horeca ambulant: Infrastructuur, uitrusting en hygiëne [2251] v4

DIS 2251 Horeca ambulant: Infrastructuur, uitrusting en hygiëne [2251] v4 Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :...... DIS 2251 Horeca ambulant: Infrastructuur, uitrusting en hygiëne [2251] v4 C : conform

Nadere informatie

KWALITEITSZORG JAVA +

KWALITEITSZORG JAVA + Pag: 1/7 Beste klant, Als distributeur wil JAVA niet alleen een doorgeefluik zijn tussen producent en grootkeuken, maar ook een kwaliteitsfilter, die alert controleert bij de receptie van goederen, het

Nadere informatie

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten Contact info@vwa.nl 65 Titel Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten Inleiding Volgens de Algemene Levensmiddelenverordening

Nadere informatie

De opslag van goederen. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Bewaren van voedsel. Wat komt er kijken bij de opslag van goederen?

De opslag van goederen. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Bewaren van voedsel. Wat komt er kijken bij de opslag van goederen? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over de opslag van producten die horecabedrijven in voorraad hebben. We vertellen waar je op moet letten bij de levering van producten en hoe je ze opslaat. Wat

Nadere informatie

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013 1 TOELICHTING HANDELSNORMEN VOOR EIEREN VERZAMELAARS Inhoud 1 Algemeen 2 Vergunning / registratie 3 Ontvangst, transportverpakking, begeleidend document eieren 4 Intraverkeer van eieren 5 Merken van de

Nadere informatie

Leveranciersvragenlijst

Leveranciersvragenlijst Pagina : 1 van 5 Ten behoeve van ons Kwaliteit Management Systeem (HACCP), en de borging van de voedselveiligheid binnen ons bedrijf, verzoeken wij u onderstaande vragenlijst zo volledig mogelijk in te

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen PB 07 FAQ (G-019) REV 3 2009-1/9 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAQ - Gids voor het ontwikkelen van autocontrolesystemen bij de productie van voedingsmiddelen in de sectoren:

Nadere informatie

Europese Unie, 2010 Overneming met bronvermelding toegestaan

Europese Unie, 2010 Overneming met bronvermelding toegestaan Europese Commissie WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE inzake de uitleg van een aantal bepalingen over flexibiliteit in het hygiënepakket Veelgestelde vragen Richtsnoeren voor exploitanten van

Nadere informatie

Deel 6. Persoonlijke hygiëne

Deel 6. Persoonlijke hygiëne Goedgekeurd door: Pagina 1 van 8 Deel 6 Persoonlijke hygiëne Goedgekeurd door: Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave deel 6 Persoonlijke hygiëne Pagina 1. DEFINITIE... 3 2. DOEL... 3 3. RICHTLIJNEN... 3 3.1 Algemeen...

Nadere informatie

HACCP Controle Checklist Horeca

HACCP Controle Checklist Horeca HACCP, een risico-inventarisatie voor voedingsmiddelen. Alle onder-nemingen die eet- en drinkwaren bereiden, verwerken, behandelen of vervoeren, moeten veilig met voedsel omgaan. Wettelijke voor-schriften

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief met betrekking tot erkenning-/registratievoorwaarden van opslagbedrijven van dierlijke bijproducten en afgeleide producten die niet

Nadere informatie

Casussen Harmonisatiedagen auditoren HACCP.

Casussen Harmonisatiedagen auditoren HACCP. RI = Risico-inventarisatie tkk = tekortkoming BVP = basisvoorwaardenprogramma CI = certificerende instantie - Norm. Dit is het nummer van de norm. 2009 Een kruidenmengerij heeft het risico metaaldeeltjes

Nadere informatie

Infoblad dierlijke bijproducten in de eiersector

Infoblad dierlijke bijproducten in de eiersector Infoblad dierlijke bijproducten in de eiersector Wettelijk kader Verordening (EG) nr. 1069/2009, tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke

Nadere informatie

A. Productie van separatorvlees/grondstoffen voor separatorvlees.

A. Productie van separatorvlees/grondstoffen voor separatorvlees. Infoblad 86 Separatorvlees Van: NVWA Datum: 25 februari 2015 Doel infoblad Voor de productie en etikettering van separatorvlees bestaat er Europese wetgeving. In de praktijk is er nog sprake van een aantal

Nadere informatie

N O T I T I E V O E D S E L V E I L I G H E I D/H A C C P

N O T I T I E V O E D S E L V E I L I G H E I D/H A C C P N O T I T I E V O E D S E L V E I L I G H E I D/H A C C P Lichtenvoorde, juni 2015 W. Warmerdam, sectormanager Wlz 1 Status Beleidsnotitie Auteur(s) Voedselveiligheid/Haccp W. Warmerdam, sectormanager

Nadere informatie

Het is belangrijk om een goede categorie indeling te gaan volgen:

Het is belangrijk om een goede categorie indeling te gaan volgen: Bijlage F: Portioneren van producten Het uitgangspunt voor een voedselbank moet zijn dat het veruit de voorkeur verdient met de leverancier af te spreken dat de producten geleverd worden in portiegroottes

Nadere informatie

2.7 Eisen aan de bedrijfsomgeving (IFS5 ; 4.6) 2.9 Beheersing van vreemde materialen (IFS5 ; 4.9) 2.11 Ontvangst van goederen en opslag (IFS5 ; 4.

2.7 Eisen aan de bedrijfsomgeving (IFS5 ; 4.6) 2.9 Beheersing van vreemde materialen (IFS5 ; 4.9) 2.11 Ontvangst van goederen en opslag (IFS5 ; 4. Belangrijkste wijzigingen IFS Versie 5 tov versie 4 IFS Versie 5 03/01/2008 1/9 1. Algemene wijzigingen 1.1 Auditfrequentie 1.2 Audit scope 1.3 Niveau van de vereisten 1.4 KO 2. Belangrijkste wijzigingen

Nadere informatie

Hygiëne en productcontaminatie - risicobeoordeling Bedrijfsgegevens Naam bedrijf: Naam zaakvoerder:

Hygiëne en productcontaminatie - risicobeoordeling Bedrijfsgegevens Naam bedrijf: Naam zaakvoerder: Hygiëne en productcontaminatie - risicobeoordeling Bedrijfsgegevens Naam bedrijf: Naam zaakvoerder: CP: AF 3.2.1, FV 4.1.1, 5.1.1 & 5.5.1 Datum: De risicobeoordeling betreft de primaire productie van plantaardige

Nadere informatie

Risicoanalyse Voedselveiligheid Bedrijfsprocessen

Risicoanalyse Voedselveiligheid Bedrijfsprocessen Risicoanalyse Voedselveiligheid Bedrijfsprocessen behorend bij richtlijnen: AF 3.2.1 / FV 4.1.1 / FV 5.1.1 GlobalG.A.P. V4.0 Doel van dit formulier is aantoonbaar maken dat u uw bedrijf onderzocht heeft

Nadere informatie

DIS 2289 Detailhandel ambulant in brood en patisserie: Infrastructuur, inrichting en hygiëne [2289] v7

DIS 2289 Detailhandel ambulant in brood en patisserie: Infrastructuur, inrichting en hygiëne [2289] v7 Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :...... DIS 2289 Detailhandel ambulant in brood en patisserie: Infrastructuur, inrichting en

Nadere informatie

Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren

Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren Productschap Diervoeder Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren Productschap Diervoeder (Den Haag, Nederland) februari 2004 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen PB 07 FAQ (G-019) REV 2 2009-1/10 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAQ - Gids voor het ontwikkelen van autocontrolesystemen bij de productie van voedingsmiddelen in de sectoren:

Nadere informatie

Year standard Case nr Statement CONSENSUS Standard sufficient? 2013 5.4 - Analysefrequentie gehakt vlees

Year standard Case nr Statement CONSENSUS Standard sufficient? 2013 5.4 - Analysefrequentie gehakt vlees RI = Risk identification / NC = non compliance / PRP = pre- requisite program / CB = certifying body / Standard = audit clause. Case nr Statement CONSENSUS Standard 2013 5.4 - Analysefrequentie gehakt

Nadere informatie

DIS 2251 Horeca ambulant: Infrastructuur, inrichting en hygiëne [2251] v7

DIS 2251 Horeca ambulant: Infrastructuur, inrichting en hygiëne [2251] v7 Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :...... DIS 2251 Horeca ambulant: Infrastructuur, inrichting en hygiëne [2251] v7 C : conform

Nadere informatie

Algemene voorwaarden en tarieven 2013 A2B 4U Koeriers V.O.F.

Algemene voorwaarden en tarieven 2013 A2B 4U Koeriers V.O.F. Algemene voorwaarden en tarieven 2013 A2B 4U Koeriers V.O.F. Algemene voorwaarden en tarieven 2013 A2B 4U Koeriers V.O.F. Opdrachten (algemeen) Vrachtbrieven: Voor iedere opdracht binnen Nederland wordt

Nadere informatie

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid nr Tekst 0 Home Thielen Consult is de partner voor bedrijven en organisaties in de voedselketen. Samen met onze klanten bouwen wij aan veilig en eerlijk voedsel. We begeleiden onze klanten en organiseren

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 16.3.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 225/2012 VAN DE COMMISSIE van 15 maart 2012 tot wijziging van bijlage II bij Verordening

Nadere informatie

Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie. Datum februari 2014

Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie. Datum februari 2014 Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie Datum februari 2014 Documentatiecontrole FCM in levensmiddelenindustrie januari 2014 Colofon Projectnaam Projectnummer Versienummer Documentatiecontrole

Nadere informatie

FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN

FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN 22 MAART 2013. - Ministerieel besluit betreffende de van de toepassingsmodaliteiten van de en de traceerbaarheid

Nadere informatie

VISSERIJVAARTUIGEN. Plaatscode: PL61 Activiteitencode: AC57 Productcode: PR132. 1. INFRASTRUCTUURVOORWAARDEN: verordening (EG) nr. 853/2004.

VISSERIJVAARTUIGEN. Plaatscode: PL61 Activiteitencode: AC57 Productcode: PR132. 1. INFRASTRUCTUURVOORWAARDEN: verordening (EG) nr. 853/2004. VISSERIJVAARTUIGEN. Bijlage III.3.1. bij het koninklijk besluit van 16 januari 2006 tot vaststelling van de nadere regels van de erkenningen, toelatingen en voorafgaande registraties afgeleverd door het

Nadere informatie

November 2013. Infoblad dierlijke bijproducten in de zuivelsector. Wettelijk kader

November 2013. Infoblad dierlijke bijproducten in de zuivelsector. Wettelijk kader Infoblad dierlijke bijproducten in de zuivelsector Wettelijk kader Verordening (EG) nr. 1069/2009, tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke

Nadere informatie

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011 1. Auditplan 1) Doelstelling: Onderzoek: Beoordeling en verificatie van de prestatiebestendigheid van de producten zoals de fabrikant deze in zijn Declaration of Performance heeft omschreven door middel

Nadere informatie

Deel 6. Persoonlijke hygiëne

Deel 6. Persoonlijke hygiëne Goedgekeurd door: Pagina 1 van 8 Deel 6 Persoonlijke hygiëne Goedgekeurd door: Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave deel 6 Persoonlijke hygiëne Pagina 1 DEFINITIE... 3 2 DOEL... 3 3 RICHTLIJNEN... 3 3.1 Algemeen...

Nadere informatie

DIS 2432: Drankgelegenheid (geregistreerd): Infrastructuur, inrichting en hygiëne [2432] v3

DIS 2432: Drankgelegenheid (geregistreerd): Infrastructuur, inrichting en hygiëne [2432] v3 Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :...... DIS 242: Drankgelegenheid (geregistreerd): Infrastructuur, inrichting en hygiëne [242]

Nadere informatie

HACCP-stappenplan. Aan de slag met HACCP 24-09-08. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Govert Schouten.

HACCP-stappenplan. Aan de slag met HACCP 24-09-08. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Govert Schouten. HACCP-stappenplan Aan de slag met HACCP Govert Schouten Schouten Advies B.V. Giessen www.schoutenadvies.nl Stap 1 HACCP-team en validatie-team samenstellen Stap 2 Beschrijven van producten Stap 3 Bedoeld

Nadere informatie

Gearchiveerd op 02/01/2012

Gearchiveerd op 02/01/2012 Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator : Adres :... N uniek......... DIS 222 Vleeswinkel ambulant: Infrastructuur, inrichting en hygiëne [222] v C : conform

Nadere informatie

Factsheet HACCP. 1) Ongediertebestrijding

Factsheet HACCP. 1) Ongediertebestrijding Factsheet HACCP Werken met HACCP HACCP is een preventief systeem om voedselveiligheid te waarborgen. Het systeem is gebaseerd op 7 stappen: 1. Bepaal alle mogelijke gevaren van de processen die binnen

Nadere informatie

Vrijmarkten, braderieën en andere evenementen

Vrijmarkten, braderieën en andere evenementen Vrijmarkten, braderieën en andere evenementen informatieblad 75 / 19 april 2012 Dit infoblad is bedoeld voor deelnemers aan (vrij)markten, braderieën en andere evenementen. Algemeen Aan het produceren,

Nadere informatie

Onze vloot. 311 Trekkende eenheden. 325 Getrokken eenheden

Onze vloot. 311 Trekkende eenheden. 325 Getrokken eenheden Onze vloot 311 Trekkende eenheden 325 Getrokken eenheden Post-Kogeko Standplaatsen Maasdijk Eindhoven - Acht Ridderkerk Roelofarendsveen Zoetermeer Maasvlakte (ETT) Pijnacker (AH) Schiedam (Deli XL) Rotterdam

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid 1

Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid 1 BKSmobiel Hygiëne en voedselveiligheid http://opleiders.bksmobiel.nl/smartsite.shtml?ch=hos&id=604 pagina van 5 0--04 Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid Versie 4., per -0-09 Samengevoegd

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen. Huidige regelgeving

Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen. Huidige regelgeving ygienic esign Norm Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen Huidige regelgeving! Vooral globale invulling Veel eigen interpretaties Veel onbekendheid Praktische invulling Onvoldoende match normen

Nadere informatie

Algemene Informatie M-Controle Frequentie Reduced Checks (ALIM06) 29 December 2015 Versie: 1.1.1

Algemene Informatie M-Controle Frequentie Reduced Checks (ALIM06) 29 December 2015 Versie: 1.1.1 1. DOEL Deze instructie schrijft voor met welke frequentie de NVWA de materiële controle moet uitvoeren van partijen met oorsprong en herkomst een derde land, die worden aangeboden bij een Nederlandse

Nadere informatie

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen Contact info@vwa.nl 64 Titel Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen Inleiding Volgens Verordening (EG) 852/2004 zijn levensmiddelenbedrijven

Nadere informatie

Mobiliteitsservice. Gratis SEAT-pechhulp 0800-0242500

Mobiliteitsservice. Gratis SEAT-pechhulp 0800-0242500 Mobiliteitsservice Gratis SEAT-pechhulp SEAT SERVICE 0800-0242500 SEAT houdt je mobiel Bij een nieuwe SEAT krijg je gratis Mobiliteitsservice. Die helpt je bij pech snel weer op weg, 24 uur per dag en

Nadere informatie

code versie 03 ingangsdatum 01-10-2014 pag. 1 van 10

code versie 03 ingangsdatum 01-10-2014 pag. 1 van 10 code versie 03 ingangsdatum 01-10-2014 pag. 1 van 10 versie datum toelichting 0.1 04-02-2014 Nieuw document 0.2 15-08-2014 Gewijzigde wetgeving 1152/2009 en 91/2013 worden vervangen door de 884/2014 en

Nadere informatie

1 Infrastructuurvoorwaarden 2 1.1 Verordening (EG) nr. 852/2004 2

1 Infrastructuurvoorwaarden 2 1.1 Verordening (EG) nr. 852/2004 2 DETAILHANDEL IN LEVENSMIDDELEN 1 Infrastructuurvoorwaarden 2 1.1 Verordening (EG) nr. 852/2004 2 1.1.1 Algemene eisen voor bedrijfsruimten voor levensmiddelen (andere dan vermeld in punt 1.1.2) 2 1.1.2

Nadere informatie

WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID

WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID KBBL Kenniscentrum organiseert: WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID Open inschrijvingen, voorjaar 2007 Workshop Levensmiddelen Etikettering & Allergenen Leergang voor alle levensmiddelen bedrijven

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

-Word ik op de hoogte gehouden van de voortgang van mijn bestelling?

-Word ik op de hoogte gehouden van de voortgang van mijn bestelling? Klantenservice Productinformatie: Welke producten gebruikt Picture On The Wall. Bestellen: Veel gestelde vragen. Hoe doe ik een besteling. Bestellen en retourneren: Veel gestelde vragen. Verzendkosten.

Nadere informatie

Intitulé : MINISTERIËLE REGELING van 23 november 2004 ter uitvoering van artikel 12, tweede lid, van de Slacht- en keuringsverordening

Intitulé : MINISTERIËLE REGELING van 23 november 2004 ter uitvoering van artikel 12, tweede lid, van de Slacht- en keuringsverordening Intitulé : MINISTERIËLE REGELING van 23 november 2004 ter uitvoering van artikel 12, tweede lid, van de Slacht- en keuringsverordening (AB 1996 no. GT 4) Citeertitel: Regeling eisen slagerijen Vindplaats

Nadere informatie

Directoraat-generaal infrastructuur en logistiek Directoraat C - Middelen L - 2929 LUXEMBURG AFDELING CONTRACTEN EN AANBESTEDINGEN LUXEMBURG

Directoraat-generaal infrastructuur en logistiek Directoraat C - Middelen L - 2929 LUXEMBURG AFDELING CONTRACTEN EN AANBESTEDINGEN LUXEMBURG Directoraat-generaal infrastructuur en logistiek Directoraat C - Middelen L - 2929 LUXEMBURG AFDELING CONTRACTEN EN AANBESTEDINGEN LUXEMBURG AANBESTEDING Nr. INLO.AO-2013-019-LUX-UTB-02 DIENSTVERLENING

Nadere informatie

Werkboekje. Brood op de plank 2 e Klassen 2012. Dit boekje is van..klas.

Werkboekje. Brood op de plank 2 e Klassen 2012. Dit boekje is van..klas. Werkboekje Brood op de plank 2 e Klassen 2012 Dit boekje is van..klas. WERKEN IN DE BINDELMEERCATERING INLEIDING De komende week zullen jullie gaan werken in de keuken van het Bindelmeer College. Jullie

Nadere informatie

Deel 10. Inkoop en ontvangst grondstoffen

Deel 10. Inkoop en ontvangst grondstoffen Goedgekeurd door: Pagina 1 van 6 Deel 10 Inkoop en ontvangst grondstoffen Goedgekeurd door: Pagina 2 van 6 Inhoudsopgave deel 10 Inkoop en ontvangst grondstoffen Pagina 1. DEFINITIE... 3 2. DOEL... 3 3.

Nadere informatie

Inhoudsopgave I. BASISREGELS. A. Substantiële regels

Inhoudsopgave I. BASISREGELS. A. Substantiële regels Inhoudsopgave I. BASISREGELS A. Substantiële regels Verord. (EG) nr. 178/2002 E.P. en de Raad 28 JANUARI 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving,

Nadere informatie

Deel 3. Persoonlijke hygiëne

Deel 3. Persoonlijke hygiëne Goedgekeurd door: PVE Pagina 1 van 7 Deel 3 Persoonlijke hygiëne Goedgekeurd door: PVE Pagina 2 van 7 Inhoudsopgave deel 3 Persoonlijke hygiëne Pagina 1. DEFINITIE... 3 2. DOEL... 3 3. RICHTLIJNEN... 3

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Lieve Busschots Directeur Communicatie FAVV 23/11/2013 1 VEILIG VOEDSEL UW ZORG ONZE

Nadere informatie

LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers

LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers [1] VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers INLEIDING In de praktijklessen van VAP leer je dat het erg belangrijk is om hygiënisch te werken. HACCP is een voedselveiligheidssysteem

Nadere informatie

NOVI Product Recall Cost Estimator

NOVI Product Recall Cost Estimator Welkom bij de NOVI Product Recall Cost Estimator. Deze procedure duurt ongeveer 30 minuten. Hou de volgende informatie bij de hand om u te helpen bij het volgen van de procedure: Jaaromzet van de productielocatie.

Nadere informatie

Toelatingsvoorwaarden voor slachten door de producent op de plaats van productie van pluimvee en lagomorfen

Toelatingsvoorwaarden voor slachten door de producent op de plaats van productie van pluimvee en lagomorfen Toelatingsvoorwaarden voor slachten door de producent op de plaats van productie van pluimvee en lagomorfen Bijlage III, 2.5 bij het koninklijk besluit van 16.01.06 tot vaststelling van de modaliteiten

Nadere informatie

DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE RODE UIEN (2012-1)

DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE RODE UIEN (2012-1) DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE RODE UIEN (2012-1) Aanlevering van biologische producten Om te voldoen aan de richtlijnen van de Nederlandse biologische certificeringsinstantie Skal, dienen de

Nadere informatie

Erkenningsvoorwaarden voor slachten door de producent op de plaats van productie van pluimvee en lagomorfen.

Erkenningsvoorwaarden voor slachten door de producent op de plaats van productie van pluimvee en lagomorfen. Erkenningsvoorwaarden voor slachten door de producent op de plaats van productie van pluimvee en lagomorfen. Bijlage II.1.1.3. bij het koninklijk besluit van 16.01.06 tot vaststelling van de modaliteiten

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE VAN DE AUTOCONTROLEGIDS VAN CHOPRABISCO/FENACO

INHOUDSOPGAVE VAN DE AUTOCONTROLEGIDS VAN CHOPRABISCO/FENACO INHOUDSOPGAVE VAN DE AUTOCONTROLEGIDS VAN CHOPRABISCO/FENACO DEEL 1 : INLEIDING...8 1.1 DOELSTELLING... 8 1.2 INITIATIEF EN REPRESENTATIVITEIT... 8 1.2.1 Representativiteit voor de vervaardiging van beschuiten

Nadere informatie

33Hygiënecodes in instellingen

33Hygiënecodes in instellingen DC 33Hygiënecodes in instellingen 1 Inleiding Als je niet hygiënisch met voedsel omgaat, kunnen jij en anderen daar ziek van worden. Daarom is elke organisatie en elke werknemer verplicht hygiënisch te

Nadere informatie

Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd. Hoofdkantoor. Certificatie Schema

Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd. Hoofdkantoor. Certificatie Schema Celsiusstraat 42 6711 HA Ede Nederland Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd Hoofdkantoor Vinçotte ISACert Nederland Obrechtsestraat 28E 8031 AZ Zwolle Nederland Locatie Certificatie

Nadere informatie

DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE GELE UIEN (2012-1)

DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE GELE UIEN (2012-1) SPECIFICATIE BIOLOGISCHE GELE UIEN (2012-1) Aanlevering van biologische producten Om te voldoen aan de richtlijnen van de Nederlandse biologische certificeringsinstantie Skal, dienen de volgende punten

Nadere informatie

Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen BEDERF JE KAMP NIET! Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen BEDERF JE KAMP NIET! HONGER... HONGER... Een vaak gehoord woord wanneer

Nadere informatie

TARIEVEN MERKRECHT per 1 januari 2010 conform bijgaande voorwaarden merkenrecht

TARIEVEN MERKRECHT per 1 januari 2010 conform bijgaande voorwaarden merkenrecht TARIEVEN MERKRECHT per 1 januari 2010 conform bijgaande voorwaarden merkenrecht TARIEVEN MERKREGISTRATIE BENELUX (België, Nederland, Luxemburg) Kosten BBIE* Depot individueel merk (incl. vooronderzoek

Nadere informatie

Europese octrooiaanvragen

Europese octrooiaanvragen Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67 99 patent@vereenigde.com trademark@vereenigde.com legal@vereenigde.com

Nadere informatie

(G.I.4.2.) Zijn de taken / verantwoordelijkheden / bevoegdheden vastgelegd? KB 14-11-2003, art. 3, 1 VO 852/2004, art. 3

(G.I.4.2.) Zijn de taken / verantwoordelijkheden / bevoegdheden vastgelegd? KB 14-11-2003, art. 3, 1 VO 852/2004, art. 3 Documentatie Implementatie Besluit Na corr. Actie Volgnummer PB 03 - CL 16 - REV 2-2008 - 1/8 SPECIFIEKE CHECKLIST VOOR DE VALIDATIE VAN HET AUTOCONTROLESYSTEEM IN DE BROOD- EN BANKETBAKKERIJEN (SECTOR

Nadere informatie

Speciale aspecten van Europese Verordeningen met betrekking tot Reiniging en Desinfectie van Gebieden waar voedingswaren worden verwerkt

Speciale aspecten van Europese Verordeningen met betrekking tot Reiniging en Desinfectie van Gebieden waar voedingswaren worden verwerkt Module 6 Speciale aspecten van Europese Verordeningen met betrekking tot Reiniging en Desinfectie van Gebieden waar voedingswaren worden verwerkt Dit project werd gefinancierd met de steun van de Europese

Nadere informatie

Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen

Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen ygienic esign Norm Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen Actuele situatie Concrete eisen!!! E.Colie Levensmiddelenproducent Concrete eisen!!! Huidige regelgeving Vooral globale invulling Veel

Nadere informatie

Hygiëne en voedselveiligheid. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedselveiligheid

Hygiëne en voedselveiligheid. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedselveiligheid Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat in op de onderwerpen: voedselbederf; voedselbesmetting; voedselinfectie; voedselvergiftiging. Verder gaat de kaart in op de mogelijkheden om deze ongewenste verschijnselen

Nadere informatie

United States Food Safety and Washington, DC Department of Inspection Service 20250 Agriculture

United States Food Safety and Washington, DC Department of Inspection Service 20250 Agriculture Modelscertificaat voor doorvoer door of opslag in de Europese Unie van voor menselijke consumptie bestemde samengestelde producten : Veterinair certificaat voor invoer in de EU I.1. Verzender I.2. Referentienummer

Nadere informatie

FAQ. 2. Op wie heeft de Europese Verordening 183/2005 betrekking?

FAQ. 2. Op wie heeft de Europese Verordening 183/2005 betrekking? FAQ 1. Waaruit bestaat de Europese Verordening 183/2005? Deze nieuwe Verordening bepaalt de voorschriften voor diervoederhygiëne. Alle verschillende activiteiten in de diervoederketen worden onderverdeeld

Nadere informatie

Omzendbrief met betrekking tot de traceerbaarheid bij het verzenden van levensmiddelen van dierlijke oorsprong.

Omzendbrief met betrekking tot de traceerbaarheid bij het verzenden van levensmiddelen van dierlijke oorsprong. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief met betrekking tot de traceerbaarheid bij het verzenden van levensmiddelen van dierlijke oorsprong. Referentie PCCB/S2/GDS/891700

Nadere informatie

HAAL MEER UIT DE VLOOT

HAAL MEER UIT DE VLOOT HAAL MEER UIT DE VLOOT Optimalisering van kwaliteit, hygiëne en voedselveiligheid In dit rapport is beschreven waar de aandachtspunten moeten liggen om een product als vis zo snel mogelijk vanaf het schip

Nadere informatie

Momenteel zijn er bijzondere instructies voor export - met de onder punt VII vermelde certificaten - naar Zuid-Korea van:

Momenteel zijn er bijzondere instructies voor export - met de onder punt VII vermelde certificaten - naar Zuid-Korea van: IB.KR.12 I. EXPORTMOGELIJKHEDEN Momenteel zijn er bijzondere instructies voor export - met de onder punt VII vermelde certificaten - naar Zuid-Korea van: - varkensvlees (vers; gehakt; vleesbereiding; verhitte

Nadere informatie

Welkom in de wereld van DHL. Inhoud

Welkom in de wereld van DHL. Inhoud Transittijden en tarieven Day Definite-services 2014 DHL Express 2 Welkom in de wereld van DHL DHL Express geeft u direct inzicht in de standaardtarieven en doorlooptijden die van toepassing zijn op uw

Nadere informatie

Tarieven. Internationale Merken Overeenkomst Van Madrid En Protocol o.b.v. een Benelux Registratie

Tarieven. Internationale Merken Overeenkomst Van Madrid En Protocol o.b.v. een Benelux Registratie Tarieven Internationale Merken Overeenkomst Van Madrid En Protocol o.b.v. een Benelux Registratie MERKDEPOT Depot van een merk voor 1 t/m 3 klassen voor een periode van 10 jaar: Basisbedrag (eenmalig bedrag)

Nadere informatie

Beleid voor internationale sponsoring. 1 april 2015 Amway

Beleid voor internationale sponsoring. 1 april 2015 Amway Beleid voor internationale sponsoring 1 april 2015 Amway Beleid voor internationale sponsoring Dit beleid geldt per 1 april 2015 voor alle Europese markten (België, Bulgarije, Denemarken, Duitsland, Estland,

Nadere informatie

Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen

Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen 1. Vodafone BloX Postpaid zijn een voorraad (bundel) van specifieke diensten of een recht op gereduceerde tarieven die afgesloten

Nadere informatie

GDP: Good Distribution Practices

GDP: Good Distribution Practices GDP: Good Distribution Practices De eisen in de GDP richtlijnen hebben betrekking op farmaceutische hulpstoffen. Deze eisen zijn voortgekomen uit GMP-richtlijnen van het IPEC (International Pharmaceutical

Nadere informatie

Reiniging en desinfectie

Reiniging en desinfectie Reiniging en desinfectie 1 Reiniging en desinfectie Als jij een frietje eet bij de snackbar, denk je waarschijnlijk niet na over de keuken. Maar stel je eens voor dat jouw friet wordt gebakken in een hele

Nadere informatie

STICKER OF CODERINGS REGELS HACCP REGELS WAT? HOE?

STICKER OF CODERINGS REGELS HACCP REGELS WAT? HOE? STICKER OF CODERINGS REGELS HACCP REGELS WAT? HOE? STICKEREN Wat moet nu wel en wat hoeft niet gestickerd te worden? Een vraag die zeer actueel is en waar verschillend op gereageerd wordt. De een zegt

Nadere informatie