InfoBulletin. Reinheid, ritme, regelmaat en Ritalin? Maar jij bent toch niet dun? zie pag. 5. zie pag. 10.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "InfoBulletin. Reinheid, ritme, regelmaat en Ritalin? Maar jij bent toch niet dun? zie pag. 5. zie pag. 10."

Transcriptie

1 InfoBulletin Reinheid, ritme, regelmaat en Ritalin? zie pag. 5. Maar jij bent toch niet dun? zie pag. 10. afdeling Rijssen - nummer 40, maart 2012

2 COLOFON Het InfoBulletin is het informatieorgaan van de afdeling Rijssen van de Nederlandse Patiënten Vereniging (NPV). Het InfoBulletin verschijnt tweemaal per jaar. Redactie Jacobiene ten Berge-Karsten Dick ten Bolscher (vormgeving) Marieke Dijkgraaf-ten Bolscher Joanne Ligtenberg (ook voor vragen over advertenties en tarieven) NPV Individuele Belangenbehartiging: Voor vragen over de gezondheidszorg kunt u contact opnemen met Corrie Kreijkes (0548) NPV-consultatiepunt: Voor urgente medisch-ethische vragen en voor vragen rondom palliatieve zorg (0318) (24 uur per dag, 7 dagen per week). Mantelzorglijn: Bent u een mantelzorger en heeft u vragen? Of heeft u als kerkelijk werker praktische tips nodig? De NPV wil u graag te woord staan. Bel (0318) (bereikbaar van maandag t/m vrijdag, van 9.00 tot uur). Bestuur afdeling Rijssen Interim-voorzitter Herman van den Belt Hofstee 66, Rijssen (0548) Secretaris Erik Haase Laan Oud-Indiëgangers 110, Rijssen (0548) Overige leden Jennie ter Harmsel-Ligtenberg Bart van Kleef Corrie Kreijkes-van Wijk Joop Nuysink Dianne Scholman-Averesch Doel Doel van de NPV is de belangenbehartiging van gebruikers van gezondheids- en welzijns-voorzieningen, in algemene zin, in het bijzonder die van haar leden. De vereniging grondt zich op Gods Woord en de daarin geboden zorg voor het leven, hetgeen mede inhoudt de beschermwaardigheid van het leven van de mens vanaf de conceptie tot aan de dood en het unieke van de mens, geschapen als beelddrager Gods. Contributie en giften De contributie bedraagt 15 euro per jaar (minimum per gezin, jeugdleden en 65+ers 10 euro). Giften en donaties kunt u overmaken op rekeningnummer t.n.v. penningmeester NPV Rijssen. Dr. Tom van den Belt Foto voorpagina: Fotolia pagina 2

3 Uitnodiging ond v a a m e h T over Seksuele opvoeding Bijna iedere ouder ziet wel het belang in van seksuele voorlichting, maar hoe doe je dat op een goede en verantwoorde manier in de eigen gezinssituatie? Wat is de taak van de moeder hierin en wat die van de vader? Op welke leeftijd begin je ermee? Wat komt er zo al allemaal kijken? Is het trouwens niet beter om te spreken over seksuele opvoeding dan seksuele voorlichting, omdat het eigenlijk een doorlopend proces is? Mevrouw Hoek-van Kooten hoopt onder andere de volgende onderwerpen te bespreken: - vertellen over een zwangerschap aan peuters en kleuters - seksuele voorlichting op 7 à 8 jarige leeftijd - voorbereiding op de lichamelijke veranderingen in de puberteit - voorbereiding op het krijgen van verkering in de tienerjaren - hoe ga je om met seksuele gevoelens in de verkeringstijd Ds. Lassche zal een korte inleiding verzorgen waarin de Bijbelse visie op dit onderwerp en de instelling van het huwelijk centraal staat. Vanzelfsprekend is tijdens de pauze gelegenheid om schriftelijke vragen in te dienen, welke na de pauze besproken zullen worden. Wij hopen u op D.V. vrijdagavond 30 maart 2012 te ontmoeten om samen bij dit moeilijke onderwerp stil te staan. Iedereen, maar in het bijzonder ook jonge ouders, zijn van harte welkom op deze avond. Wat: Thema-avond: Seksuele opvoeding. Wie: Drs. mevr. A.B.F. Hoek-van Kooten uit Veenendaal en Ds. H. Lassche, predikant van de Hersteld Hervormde gemeente te Rijssen. Wanneer: Vrijdag 30 maart 2012, aanvang uur. Waar: Kerkelijk Centrum Sion, Johannes Vermeerstraat 2 in Rijssen. pagina 3

4 BESTUUR Beste lezer, Nog niet zo lang geleden kreeg ik een telefoontje van een oude cliënt bij wie de gevreesde ziekte was vastgesteld. Hij had niet lang meer te leven. Graag wilde hij een aantal zaken bespreken met betrekking tot zijn nalatenschap. De man was nooit gehuwd geweest en had als vanzelfsprekend de zaak van zijn ouders voortgezet. Buiten zijn zeer kleine familie om, had hij weinig contacten. Tweemaal in de week verrichte een thuishulp haar werkzaamheden en verder is het stil. De televisie was zijn vriend geworden. Eenzaam? Bij de koffie werden door hem vele oude herinneringen van vroeger opgehaald. Het deed hem zichtbaar goed z n verhaal kwijt te kunnen. Hoeveel van deze mensen kent u? Eenzaamheid is niet aan leeftijd gebonden. Echtscheiding, overlijden van echtgenoot, invaliditeit, arbeidsongeschiktheid en werkloos geven dikwijls aanleiding tot het ervaren van eenzaamheid. Ook in de bijbel treffen we het aan. De kranke in Bethesda gaf als antwoord Heere, ik heb niet een mens om mij te werpen in het badwater, wanneer het water beroerd wordt (Joh. 5:8). De laatste jaren is in Nederland de sociale en emotionele eenzaamheid sterk toegenomen. Merken we de eenzame naaste in onze omgeving nog op? En als het al wordt opgemerkt, stoppen we dan niet gemakkelijk onze emoties weg? Daarnaast moet worden vastgesteld dat het taboe onder christenen even groot is als onder niet christenen. door Erik Haase, secretaris De bijbel houdt ons een spiegel voor. Ook in deze individualistisch maatschappij wordt van ons gevraagd om samen te delen en te helen. Groot kan het verdriet zijn en ingrijpend de gevolgen van langdurige eenzaamheid. Doorbreken van het taboe vraagt om kwetsbaarheid, openheid en vertrouwen. Eenzaamheid kan en mag niet worden toegedekt! Aangrijpend is ook het persoonlijke verhaal van mevrouw W. Bakker-Huizinga, dat ze heeft verwerkt in haar boek met de titel Kom gerust eens langs. Bij haar vinden we de volgende uitspraken, die ik u wil meegeven; Verlegenheid is liefdevolle onhandigheid, betweterigheid doet zeer en Klagen mag! De bijbel geeft ons klaagles. Graag wil ik in navolging van de schrijfster een appel doen om eenzaamheid in onze omgeving erkenning te geven. Dit is geen gemakkelijke opdracht. Ieder mens is uniek! Het gebed om fijngevoeligheid mag daarom niet ontbreken. Van het bestuur In de achterliggende maanden is Dianne Scholman-Averesch bij de bestuurstafel aangeschoven. Zij zal zich gaan inzetten voor de organisatie van de thema-avonden. We wensen haar veel succes toe. Heeft u verbetertips voor het Infobulletin, dan kunt u deze altijd kwijt in de mailbox van één van onze bestuursleden (zie colofon). Tot slot wil ik een ieder van harte uitnodigen op onze jaarvergadering en thema-avond. Meer informatie vindt u op pagina 3. pagina 4

5 INFORMATIEF Reinheid, ritme, regelmaat en Ritalin? Als ouder of opvoeder kan het een lastig punt zijn als een zoon of dochter medicatie voorgeschreven krijgt. Bijvoorbeeld omdat hij of zij ADHD, Asperger of PDD-NOS heeft. Een groot deel van de ouders wachten hier dan ook liever mee, of willen het liever helemaal niet. Want, zo wordt er gedacht, eenmaal medicijnen daar komen ze nooit van af! Ook kunnen vragen over de gevolgen voor later, of de bijwerkingen ervan, hierbij een rol spelen. tekst: Joanne Ligtenberg, foto: Fotolia Foto's Dick ten Bolscher In dit artikel uitleg over verschillende soorten medicatie die voor bovengenoemde beperkingen voorgeschreven kunnen worden. Ook laten we wat kinderen en opvoeders aan het woord die ervaring hebben met het gebruik van medicatie. middel moet vaak meer dan één keer per dag ingenomen worden. De werkingsduur verschilt enigszins per merk. De afgifte en werking kunnen ook beïnvloed worden door gelijktijdig ingenomen voedsel. In de praktijk blijkt de werkingsduur ook per individu te variëren. Soorten medicatie Verschillende medicatie kan worden voorgeschreven. Afhankelijk van de beperking wordt er door een psychiater gezocht naar een bijpassend medicijn. Zo kunnen Ritalin, Risperdal, Concerta en Stratera helpen om de onrust bij het kind te verminderen en de concentratie te versterken. Wanneer bijvoorbeeld ADHD geconstateerd is, wordt het gebruik van Ritalin aangeraden. Ritalin is een medicatie die veel genoemd wordt, een andere benaming hiervoor is Methylfenidaat de laboratorische naam. Dit pagina 5

6 Onderzoek heeft aangetoond dat 70 tot 80% van de kinderen met ADHD positief reageert op Ritalin. Zo blijkt dat aandachtstekort, hyperactiviteit en impulsiviteit aanzienlijk minder worden, wanneer deze kinderen Ritalin innemen. Het is van groot belang om de medicatie op vaste tijden in te nemen. Ten eerste om routine te krijgen, ten tweede omdat niet tijdig doseren ongewenste schommelingen kan veroorzaken in de aan- en afwezigheid van de klachten. De gebruiker kan dan denken dat het middel niet werkt. achterblijvende groei voorkomen; deze hebben een negatieve invloed op de ontwikkeling van de hersenen. Ritalin Willem (14 jaar) vertelt over zijn eigen medicijngebruik: Vanaf mijn 10e slik ik medicijnen. Ik heb het syndroom van Asperger. Ik ben begonnen met Risperdal, omdat ik daar rustig van blijf. En ik slik Ritalin om mij te kunnen concentreren. Ik slik totaal 8 pilletjes, 6 keer per dag. Ik begin s morgens met Risperdal, halverwege de morgen Ritalin, tussen de middag Ritalin, Angsten en vragen van ouders halverwege de middag Ritalin en bij het Ik ben bang voor de bijwerkingen van de avondeten Risperdal. Voor ik naar bed ga medicatie. Ik heb gehoord dat kinderen slik ik Melatonine, anders kan ik niet slapen. weinig eetlust krijgen door de medicatie, of Het nadeel van Ritalin is, dat ik minder trek dat ze achterblijven in hun groei? heb. Van Risperdal krijg ik juist heel veel Het medicijn Ritalin heeft ook bijwerkingen. trek. Gisterenavond was ik Risperdal Deze bijwerkingen, die in de loop van de tijd vergeten en daarna was ik zo druk dat ik vaak afnemen, zijn: hoofdpijn, stijging van s nachts bijna niet geslapen had, terwijl ik de bloeddruk, minder eetlust en meer moeite mijn Melatonine wel ingenomen had! Maar met in- of doorslapen. Op langere termijn vandaag heb ik mijn medicijnen wel weer op kan soms ook vermagering of tijd ingenomen en voel ik me gewoon weer pagina 6

7 zoals altijd. Ik merk heel duidelijk wanneer ik bijvoorbeeld Ritalin moet nemen: dan ben ik veel minder geconcentreerd. Neem ik dan mijn pilletje, dan kan ik me na een half uur weer goed concentreren. Als test heb ik wel eens Concerta en Stratera geprobeerd. Van Concerta werd ik heel erg hyper en van Stratera heel erg depri. Soms proberen ze nog wel eens wat uit, om de goede hoeveelheid te krijgen. Maar dat heeft ook te maken met mijn leeftijd of wanneer ik weer gegroeid ben, dan wordt het medicijn soms aangepast. Ik heb wel vaak controle op mijn medicijngebruik. Zo heb ik nu één keer in de zes weken een controle. Sommige jongens in mijn klas hebben maar twee keer per jaar een controle. Ik denk er wel eens over na of ik mijn hele leven pilletjes wil blijven slikken, maar het is wel beter, dus ik leg me er maar bij neer. Concerta Jaap: Ik denk dat ik 12 jaar was, toen ik voor het eerst medicatie kreeg. Eerst heb ik Ritalin gehad, dit heb ik een half jaar gebruikt. Daarna kreeg ik Concerta. Eerst moest ik drie keer op een dag Ritalin, 2 pilletjes per keer en dat vergat ik telkens. Voor mij zit er tussen Ritalin en Concerta geen verschil. Alleen, als ik mijn Ritalin vergat, dan werd ik weer heel druk. Nu ik Concerta heb, werkt dat de hele dag. Concerta werkt bij mij ongeveer 12 uur. Als die uitgewerkt is, word ik drukker en een beetje vervelend zegt mijn moeder. Ik slaap s nachts prima en lig niet te stuiteren in mijn bed. Toen ik Ritalin slikte kon ik wel gewoon eten, nu met Concerta merk ik dat ik minder eet. Ik moet elke dag mijn pilletje wel nemen, anders word ik ontzettend druk en hyper! De school heeft zelfs een keer mijn moeder gebeld, omdat ik mijn pilletje niet had genomen. Als ik het weer niet neem, moet ik naar huis. Ik denk dat ik wel gewoon groei, dus daar maak ik mij geen zorgen om. En zo lang het nodig is, slik ik mijn pilletjes. Betaalt de verzekering alle medicatie? Langdurig werkende methylfenidaat wordt in Nederland pagina 7

8 pagina 8

9 niet door de basisverzekering vergoed, omdat deze vorm geen therapeutische meerwaarde zou bieden ten opzichte van de kortwerkende vorm. Het medicijn Concerta wordt voorgeschreven bij ADD en ADHD. Concerta wordt niet volledig vergoed vanuit de basisverzekering, maar wel via de aanvullende verzekeringen die Concerta gedeeltelijk of geheel willen vergoeden. Dus mijn kind heeft alleen maar wat pillen nodig en wordt dan weer rustig? Alleen medicatie helpt het kind niet, de medicatie is enkel een middel. De medicatie draagt eraan bij om rust te creëren voor het kind, zodat er minder pieken en dalen in het gedrag voorkomen. Medicatie wordt voorgeschreven, zodat het kind zich meer kan concentreren en zich beter kan inhouden. Conclusie Naar aanleiding van het hierboven geschrevene kan gezegd worden dat een kind met ADHD, Asperger of een andere stoornis medicatie moet voorgeschreven krijgen, op basis van de persoonlijke beperking. En daarnaast is er meer nodig dan enkel de medicatie. Een paar handvaten hiervoor zijn: geef korte en duidelijke instructies, herhaal afspraken, geef waar mogelijk een complimentje, blijf positief, bied zoveel mogelijk structuur, wees consequent. Zo gezegd: niet alleen Ritalin, maar juist ook Rust, Reinheid en Regelmaat. (namen zijn om privacy redenen gefingeerd) pagina 9

10 VERSLAG Maar jij bent toch niet dun? Maar jij bent toch niet dun? Dat was de titel van de lezing die Liesbeth Libbers, diëtiste en psycholoog i.o., voor ons verzorgde tijdens de thema-avond van 18 november j.l. Ze begon de avond met te zeggen dat ze blij was om de zaal vol te zien en te mogen spreken over dit thema. Tegelijkertijd moest ze zeggen dat ze zich al dertig jaar bezighield met eetstoornissen en dat niet altijd op de leukste manier. Ze heeft zelf ook een eetstoornis gehad. Je bent dan dagelijks met eten bezig. Maar niet op de juiste manier. tekst: Corrie Kreijkes-Van Wijk, foto's: Herman van den Belt Ze begon haar uitleg over eetstoornissen: Waar komt het vandaan? En welke eetstoornissen zijn er? Eetstoornissen vallen onder de psychiatrische stoornissen en daar vallen bijv. Anorexia Nervosa maar ook Boulimia Nervosa en Obesitas onder. We beperken ons vanavond tot Anorexia Nervosa (hierna: Anorexia). Ze gaf aan dat er strikte criteria gelden voor de diagnose Anorexia en dat eetstoornissen vaak niet als zodanig worden (h)erkend. Ook de patiënt herkent zich niet altijd in de criteria. Bovendien kan het jarenlang verborgen blijven dat iemand aan deze stoornis lijdt. Zelfs artsen hebben lang niet altijd door dat bepaalde klachten bij hun patiënt het gevolg kan zijn van een eetstoornis. Het gevolg is dat de oorzaak niet wordt behandeld. De belangrijkste kenmerken van Anorexia zijn: sterke vermagering en beharing grote angst om aan te komen irreëel lichaamsbeeld bij meisjes en vrouwen stopt de menstruatie Anorexia komt veel voor bij jonge vrouwen pagina 10

11 tussen jaar. Minder bekend is dat het ook voor komt bij jongens en mannen, oudere vrouwen en kinderen. Ondanks de vermagering van de patiënt blijft het een verborgen ziekte. Vooral voor mannen en jongens is het moeilijk om te erkennen dat ze een eetstoornis hebben. Wat zijn de oorzaken Mevrouw Libbers gaf allereerst aan dat feitelijk de echte oorzaak nog niet gevonden is. Zo zijn er sinds 1874 meer dan 70 oorzaken in de literatuur beschreven. Biologisch: verslaving, hersenziekte, genetica. Psychologisch: trauma, negatief zelfbeeld, karaktertrekken (perfectionistisch, impulsief), gezinsfactoren. Sociaal: slankheidideaal (kijk maar naar allerlei reclames), positie van de vrouw (door patiënten vaak niet als zodanig benoemd). Gevolgen Ze vervolgde haar lezing met de gevolgen van Anorexia. De lichamelijke gevolgen zijn: problemen met het gebit, botten, hart, huid, nieren, haren, darmen en maag. De gevolgen zijn niet altijd omkeerbaar. Daarbij wees ze op zichzelf; als gevolg van haar eigen eetstoornis zijn haar botten niet volgroeid en heeft ze niet de lengte bereikt die bij haar groeicurve past. Ook liet ze aan de hand van foto s zien dat de botdichtheid als gevolg van Anorexia veel minder is, waardoor gemakkelijk botontkalking en botbreuken ontstaan. De psychische en sociale gevolgen zijn ook groot. Eenzaamheid, gevoelens van minderwaardigheid, angst, depressiviteit, verdriet, financiële problemen en relationele problemen doen zich voor. De impact van pagina 11 deze psychiatrische aandoening, ook voor de omgeving van de patiënt, is dus niet gering. Behandeling Heel belangrijk is dat hulpverleners gespecialiseerd zijn in eetstoornissen. Begeleiding kan door ambulante hulpverlening, maar ook een ziekenhuis opname kan nodig zijn. Er moet aandacht zijn voor herstel van het gewicht, maar ook het eetpatroon moet weer normaal worden. Er moet gewerkt worden aan het zelfbeeld van de patiënt, maar ook aan de lichaamsbeleving. Iemand die extreem mager is, moet ook leren inzien dat hij/zij dat ook werkelijk is! Eens Anorexia, altijd Anorexia? Nee. Ze liet een foto zien van een meisje dat extreem mager was. De tweede foto liet dezelfde stralende jonge vrouw zien met een baby op haar arm; genezen! Toch is de praktijk niet altijd zo. Onderzoek wijst uit dat 50% van de patiënten geneest, 30% geneest gedeeltelijk en de overige 20% wordt chronisch patiënt of overlijdt in het ergste geval. Veel patiënten geven aan: je blijft altijd iets houden met eten. Het is heel belangrijk, ook al gaat het slecht, toch altijd positief en hoopvol te blijven om de patiënt te stimuleren. Geloof De lezing werd vervolgd door Carolien Pape over geloof en begeleiding. Ook zij is ervaringsdeskundige. Haar verhaal begon met een korte intro over haar eigen leven. Ze vertelde: Toen ik het kreeg was het een geheim! Ik kwam uit

12 Deze uitgave werd mede mogelijk gemaakt door de volgende Rijssense ondernemingen: Baan Autoverhuur Benny Coiffures Butaanstraat 24 Tel Hogepad 6 Tel Voortman Staalbouw Voortman Keukens Plaagslagen 16 Tel Nijverheidsstraat 40 Tel Tankstation en autowascentrum Sanderman Boekenhuis Rijssen Uitgeverij Wieger Smeijers Nijverheidsstraat 21 Tel Enterstraat 14a Tel Maatschap Last Rijssen Roelofs en Haase Aannemingsbedrijf Fiscale en administratieve dienstverlening Bouwstraat 10 Tel Nijverdalseweg 149 Tel Autocentrum Valk A.D. Keukens Kalanderstraat 6 Tel Ethaanstraat 2 Tel W. Sok en zn. Fietsen, scooters, bromfietsen Multi Protect Nederland Elsenerstraat 42 Tel Kryptonstraat 12 Tel pagina 12

13 een gewoon gezin. Rond mijn 12e jaar kreeg ik een onbehaaglijk gevoel over mijn lichaam. Een tante zei tegen me: Je wordt wel dik! Zo kreeg ik twee levens: studeren en een eetstoornis. Carolien Pape ging uitgebreid in op haar geloofservaring en -beleving tijdens en na Anorexia. Ze vertelde van schaamte- en schuldgevoel tegenover zichzelf, maar ook tegenover de Heere. Maar ook wat Psalm 32 betekent heeft voor haar persoonlijk. Dat ze naast schuld en beklemming, de bevrijding mocht ervaren die in de Psalm wordt verwoord. Gevoelens van minderwaardigheid waren er ook. Ze ging liegen, manipuleren, ja zelfs stelen. Andere gezinsleden kwamen aandacht te kort. Binnen het huwelijk wordt ook de lichamelijke relatie verstoord. Voor de naaste familie en vrienden heeft Carolien de volgende adviezen: Blijf jezelf met gevoelens en grenzen pagina 13 Leg keuzes en gevolgen bij degene met de eetstoornis Houdt respect en gelijkwaardigheid Geef duidelijk je grenzen aan Pak eigen leven (weer) op en zoek zelf begeleiding Carolien vervolgde haar lezing met aanwijzingen voor de begeleiding van Anorexia patiënten. Ze wees als eerste op de kracht van het gebed. Maar ook kennis van zaken en inlevingsvermogen moeten aanwezig zijn bij de professionele hulp. Ook moet vernieuwing van het denken een plaats krijgen. Ze wees naar het kruis van Christus waar de patiënt zijn zelfhaat brengen kan. In Psalm 18 : 20 wordt gewezen op de Heere: En Hij voerde mij uit in de ruimte, Hij rukte mij uit, want Hij had lust aan mij. Dit was een mooie afsluiting van een zeer waardevolle avond.

14 Deze uitgave werd mede mogelijk gemaakt door de volgende Rijssense ondernemingen: Saab Centrum Henk Baan Bouwbedrijf H. ter Harmsel Kalanderstraat 3 Tel Jutestraat Tel Steenbergen schoenen Schooten Constructiebedrijf Haarstraat 54 Tel Noordermorssingel 22 Tel Schoenmakerij Jan Drenth Kreijkes Vakantie Idee Hogepad 108 Tel , Tel Beverdam Keurslager Le Thème Women en jeugdmode Hogepad 1/40 Tel Haarstraat 52 Tel Leijendekker Schoenenhuis Timmerfabriek Webo Haarstraat 42 Tel Spoelerstraat 15 Tel Autobedrijf Otto Voortman Brinks Transport en Verhuizingen Daltonstraat 18 Tel Butaanstraat 12 Tel pagina 14

15 PRAKTIJK Links en rechts Links en rechts is in de politiek al vaak een probleem. Ook in relaties is linksaf en rechtsaf nogal eens een oorzaak voor echtelijke meningsverschillen, als de bijrijder tegen de bestuurder zegt: linksaf en vervolgens met de linkerhand naar rechts wijst!! Zo ook in de behandelkamer van de chiropractor! Tijdens het onderzoek van de onderrug moet vaak één knie opgetrokken worden. Met grote regelmaat wordt op het commando: Doe u rechter knie maar omhoog het linker knie omhoog geheven. Als ik dan vervolgens zeg: Doe nu de andere rechter maar, is de verwarring compleet. De excuses (ware citaten) zijn legio, variërend van: Mijn moeder had dat ook al, Ja, dat hebben vrouwen nu eenmaal altijd! of Ik deed het met rijles ook al verkeerd enzovoort. Creatieve oplossingen voor dit probleem zijn er ook. Sommige mensen oefenen op weg naar de praktijk al in links en rechts en doen het vervolgens in de behandelkamer nog fout. Een andere oplossing is om s ochtends sokken aan te trekken met daarop de voorgeborduurde L en R. Het is pagina 15 wel zaak om dan s E. Vermeer, D.C. ochtends de juiste sok aan Chiropractor de juiste voet te doen, want anders gaat ook deze oplossing niet werken, zo is gebleken. Met enige regelmaat wordt door mensen de rechter schouder aangewezen die als linker benoemd wordt. De verklaring is dan: Ja, voor de kijkers rechts, dat zeggen ze er op het journaal ook bij. Het mooiste links/rechts moment vergeet ik nooit meer. Op enig moment vroeg ik een dame van voor in de 90 jaar, die nog heel kwiek van geest was, maar iets minder kwiek van lijf en leden (dat was ook de reden van haar bezoek aan de chiropractor), om op de linker zijde op de behandelbank te gaan liggen. Dit ging even mis en zij ging op de rechter zij liggen. Mijn commentaar hierop was, dat ik toch wel erg teleurgesteld was dat een dame met zoveel levenservaring nog het verschil tussen links en rechts niet wist. Het gevatte antwoord was: Maar dokter weet u wel hoe lang het geleden is dat ik het geleerd heb op school! Hier zweeg de chiropractor stil.

16

Anorexia. Inleiding. Wat betekent Anorexia Nervosa nu eigenlijk?

Anorexia. Inleiding. Wat betekent Anorexia Nervosa nu eigenlijk? Anorexia Inleiding Ik hou mijn spreekbeurt over Anorexia nervosa. Anorexia is een ernstige ziekte waarbij degene die het heeft zichzelf min of meer uithongert. Deze patiënten zijn dan ook extreem mager.

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden Eetstoornissen Mellisa van der Linden Inhoud Hoofdstuk 1: Wat houdt een eetstoornis in? Hoofdstuk 2: Welke eetstoornissen zijn er? Hoofdstuk 3: Wat zijn bekende oorzaken voor een eetstoornis? Hoofdstuk

Nadere informatie

Kinderen met ADHD. Inhoudsopgave. Wat is de oorzaak van ADHD? Wat zijn de verschijnselen van ADHD?

Kinderen met ADHD. Inhoudsopgave. Wat is de oorzaak van ADHD? Wat zijn de verschijnselen van ADHD? Kinderen met ADHD Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is de oorzaak van ADHD? 1 Wat zijn de verschijnselen van ADHD? 1 Hoe wordt de diagnose ADHD gesteld? 2 Behandeling van ADHD

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Lesbrief Nationaal Jeugd Musical Theater, Modelkind.

Lesbrief Nationaal Jeugd Musical Theater, Modelkind. Lesbrief Nationaal Jeugd Musical Theater, Modelkind. In de voorstelling Modelkind A.A.A.H. ontwikkelt Claire een eetstoornis: Anorexia Nervosa. De ouders van Claire en Constance leggen veel druk op hun

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Seksuele vorming: gave (op-)gave

Seksuele vorming: gave (op-)gave Seksuele vorming: gave (op-)gave De Wegwijzer Oosterwolde, 28 januari 2016 Mieneke Aalberts-Vergunst Programma Introductie Stellingen De wereld om ons heen Onze opvoeding Seksualiteit Het Bijbelse beeld

Nadere informatie

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Máxima Oncologisch Centrum (MOC) Inleiding Als u van uw behandelend arts te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Waarom stigma rondom AD(H)D bestaat

Waarom stigma rondom AD(H)D bestaat Waarom stigma rondom AD(H)D bestaat N.B.: de inhoud van dit programma is slechts van adviserende aard en dient niet als vervanging voor professioneel en/of medisch advies. Als u verdere consultatie wenst,

Nadere informatie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie ggz voor doven & slechthorenden Schizofrenie Leven in een andere wereld Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie Herkent u dit? Denkt u wel eens dingen te zien

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15

Inhoud. Voorwoord 11. Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15 Inhoud Voorwoord 11 Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15 1 Kenmerken van eetstoornissen 17 1 Inleiding 17 2 Criteria voor anorexia nervosa 17 Wat zijn de criteria voor

Nadere informatie

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Opzet van de lezing Welkom Inleiding Theorie, tips en adviezen over opvoeden

Nadere informatie

Inleiding. (leerlingbegeleider op een vmbo-school)

Inleiding. (leerlingbegeleider op een vmbo-school) 9 1 Inleiding Er was eens een meisje Zij klopte op mijn deur. Ik deed open en zij zei: Ik heb een eetprobleem. Kom binnen, zei ik, wat moedig dat je hier komt om hulp te vragen. Dat is de eerste stap.

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. De verhalen van vandaag uit het evangelie van Marcus

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 11. Dankwoord 15. Inleiding 17

Inhoudsopgave. Voorwoord 11. Dankwoord 15. Inleiding 17 Inhoudsopgave Voorwoord 11 Dankwoord 15 Inleiding 17 1 Kenmerken en risicofactoren van eetstoornissen 23 1.1 Inleiding 23 1.2 Psychische achtergronden 26 1.3 Gebrek aan eigenwaarde en zelfvertrouwen 27

Nadere informatie

Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD

Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD Inhoud Inleiding 12 Deel I Wat we weten over de stoornis ADHD Hoofdstuk 1 Kenmerken van ADHD 1.1 De basiskenmerken 16 1.2 Aandachts- en concentratiestoornissen 17 1.3 Impulsiviteit 17 1.4 Hyperactiviteit

Nadere informatie

Onderhuids. Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen. 9 december 2005

Onderhuids. Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen. 9 december 2005 Onderhuids Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen 9 december 005 Voorstellen ZieZo Eetstoornissen Ervaringsverhaal Vragenlijst zelfbeschadiging en Eetstoornissen Vragen José Geertsema Ellen Spanjers

Nadere informatie

Intakeprocedure IKK Onderzoek Kosten Hoe kom je bij Novaru m terecht? Nazorggroep Novarum ANOrexIA NervOsA Nabehandeling

Intakeprocedure IKK Onderzoek Kosten Hoe kom je bij Novaru m terecht? Nazorggroep Novarum ANOrexIA NervOsA Nabehandeling ANOrexIA NervOsA ANOrexIA NervOsA Wat is anorexia nervosa? Mensen met anorexia eten zo weinig, dat ze extreem mager worden. Vaak zijn ze ernstig ondervoed. Maar al zijn ze vel over been, toch zien ze in

Nadere informatie

De pedagogisch medewerker

De pedagogisch medewerker De pedagogisch medewerker 1 Inleiding Het kind dat in het ziekenhuis wordt opgenomen, komt in een voor hem vreemde omgeving terecht. Voor kinderen is het ziekenhuis een onnatuurlijke situatie. Ziek zijn

Nadere informatie

Oefeningen voor inkeer en verstilling

Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling In de christelijke traditie zijn veel voorbeelden te vinden van oefeningen die een hulp kunnen zijn voor het gebedsleven. Hieronder

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Ik. Dik. Dood. Nee. Hoop. Leven. Ja.

Ik. Dik. Dood. Nee. Hoop. Leven. Ja. Ik. Dik. Dood. Nee. Hoop. Leven. Ja. Theater over honger, hoop en herstel Maartje Wikkerink (25) heeft ongeveer zeven jaar lang een eetstoornis gehad. Op haar 14 e ontwikkelde ze anorexia en later sloeg

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor cliënt en naasten Zorgprogramma Doen bij Depressie Versie 2013-oktober Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen en welke oorzaken

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu ADHD. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu ADHD. www.kinderneurologie.eu ADHD Waar staat de afkorting ADHD voor? De letters ADHD staan voor de engelse woorden Attention Deficit - Hyperactivity Disorder. In het Nederlands vertaald betekent dat een aandoening die gekenmerkt wordt

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

InfoBulletin. Borstkanker: mag alles wat kan? Afvallen door meer bewegen. zie pag. 5. zie pag. 18.

InfoBulletin. Borstkanker: mag alles wat kan? Afvallen door meer bewegen. zie pag. 5. zie pag. 18. InfoBulletin Borstkanker: mag alles wat kan? zie pag. 5. Afvallen door meer bewegen zie pag. 18. afdeling Rijssen - nummer 41, oktober 2012 COLOFON Het InfoBulletin is het informatieorgaan van de afdeling

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

Seksualiteit en seksuele ontwikkeling

Seksualiteit en seksuele ontwikkeling Seksualiteit en seksuele ontwikkeling Platform Smith Magenis syndroom 15 november 2014 - Leusden Yvonne Stoots Vanmiddag Seksualiteit Seksuele ontwikkeling Begeleiding bij seksuele ontwikkeling Seksualiteit

Nadere informatie

Dr. Greta Noordenbos, Klinische Psychologie, Universiteit Leiden

Dr. Greta Noordenbos, Klinische Psychologie, Universiteit Leiden Na een vlotgeschreven en informatief eerste hoofdstuk van Els Verheyen waarin de belangrijkste kenmerken, gevolgen en behandelingen van eetstoornissen worden behandeld, gaat Karolien Selhorst uitvoerig

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij eetstoornissen

Cognitieve gedragstherapie bij eetstoornissen FE 0807-1 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer folders verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over angst en depressie. Speciaal voor kinderen zijn er folders over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Diabetes mellitus. De behandeling van diabetes mellitus

Diabetes mellitus. De behandeling van diabetes mellitus Diabetes mellitus Diabetes mellitus (suikerziekte) is een ziekte van de stofwisseling; hierbij zit er te veel glucose in het bloed Dat kan twee oorzaken hebben: bil type 1 diabetes maakt het lichaam niet

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Wat is een trauma? Trauma kan cultuurafhankelijk zijn Cultuur bepaalt reactie Cultuur aspecten:

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

ADHD. Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Hoe wordt de diagnose bij kinderen gesteld? ADHD poli

ADHD. Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Hoe wordt de diagnose bij kinderen gesteld? ADHD poli 00 ADHD Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit Hoe wordt de diagnose bij kinderen gesteld? ADHD poli U bent met uw kind verwezen naar de ADHD poli. De ADHD poli is een samenwerkingsverband tussen

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Bijbelstudie lessen voor 8-12 jaar

Bijbelstudie lessen voor 8-12 jaar Deze handleiding is van Bijbelstudie lessen voor 8-12 jaar Gebruikte Bijbelvertaling HET BOEK Lessen zijn oorspronkelijk geschreven als dagelijkse Bijbelstudie tijdens een GO KIDS zendingsreis naar Roemenië.

Nadere informatie

Informatiebrochure voor patiënten/verzorgers

Informatiebrochure voor patiënten/verzorgers JOUW HANDLEIDING VOOR ABILIFY (ARIPIPRAZOL) Informatiebrochure voor patiënten/verzorgers Datum van herziening: oktober 2013 2013-08/LuNL/1731 Inleiding Jouw dokter heeft bij jou de diagnose bipolaire I

Nadere informatie

Mensen met boulimia hebben vaak een normaal basisgewicht, en kunnen. Herken je de volgende verschijnselen bij jezelf? Dan kan het zijn dat je

Mensen met boulimia hebben vaak een normaal basisgewicht, en kunnen. Herken je de volgende verschijnselen bij jezelf? Dan kan het zijn dat je BOulImIa NerVOsa BOulImIa NerVOsa Wat is boulimia nervosa? Boulimia nervosa houdt in dat je regelmatig flinke eetbuien hebt waarbij je de controle lijkt te verliezen. Tegelijkertijd ben je bang voor overgewicht.

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

Wat is AD(H)D. Wie stelt de diagnose

Wat is AD(H)D. Wie stelt de diagnose AD(H)D bij kinderen Deze folder gaat over AD(H)D bij kinderen. Dit staat voor Attention Deficit (Hyperactivity) Disorder en komt bij ongeveer 4 5% van de kinderen voor. U leest in deze folder onder andere

Nadere informatie

Depressie bij verpleeghuiscliënten

Depressie bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressie bij verpleeghuiscliënten Folder 3 Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen

Nadere informatie

Concept 3. Brainstorm/ Research 4. Onderzoek 6. Interview vragen 7. Artikelen 9. Samenvatting artikelen 13. Doel van de documentaire 14.

Concept 3. Brainstorm/ Research 4. Onderzoek 6. Interview vragen 7. Artikelen 9. Samenvatting artikelen 13. Doel van de documentaire 14. 1 Inhoud Concept 3 Brainstorm/ Research 4 Onderzoek 6 Interview vragen 7 Artikelen 9 Samenvatting artikelen 13 Doel van de documentaire 14 Storyboard 15 Contact informatie 17 Itemopzet 18 2 Concept Wij

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Het foetaal alcohol syndroom. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Het foetaal alcohol syndroom. www.kinderneurologie.eu Het foetaal alcohol syndroom Wat is het foetaal alcohol syndroom? Het foetaal alcohol syndroom is een combinatie van aangeboren afwijkingen bij een baby die veroorzaakt zijn door alcohol gebruik van de

Nadere informatie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 00 De Lastmeter Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 1 Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en behandeling kunnen niet alleen lichamelijke

Nadere informatie

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door:

Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s. Foto Britt Straatemeier. Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Hoe kunt u voor uw bijzondere kleinkind zorgen? Tips voor opa s en oma s Foto Britt Straatemeier Deze brochure werd mogelijk gemaakt door: Tips voor grootouders Foto Susanne Reuling Als in het gezin van

Nadere informatie

Bipolaire stoornissen

Bipolaire stoornissen Bipolaire stoornissen PuntP kan u helpen volwassenen Sommige mensen hebben last van stemmingsschommelingen die niet in verhouding staan tot wat er in hun persoonlijke omgeving gebeurt. De stemming lijkt

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie 00 Navelbreuk operatie bij kinderen poli Chirurgie 1 Uw kind wordt binnenkort verwacht in het ziekenhuis voor de behandeling van een navelbreuk. Waarschijnlijk heeft u al het een en ander gehoord over

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

Wanneer en hoe het kind of de adolescent over de diagnose inlichten? Susanne Böhler Klinisch psychologe

Wanneer en hoe het kind of de adolescent over de diagnose inlichten? Susanne Böhler Klinisch psychologe Wanneer en hoe het kind of de adolescent over de diagnose inlichten? Susanne Böhler Klinisch psychologe Getuigenissen van ouders Seksuele voorlichting pas je ook aan de leeftijd aan. Een kind van zeven

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Inhoud Hoe BRAVO ben jij?

Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inleiding 2 De behandeling van een aandoening 2 Medicijnen 2 Leefstijl 5 Een verergering van je klachten 6 Jouw behandelplan 8 Bewegen 8 Roken 8 Alcohol en voeding 8 Ontspanning

Nadere informatie

2. Zegengroet Genade voor u en vrede van God onze Vader in de Heer Jezus Christus. Amen

2. Zegengroet Genade voor u en vrede van God onze Vader in de Heer Jezus Christus. Amen Liturgie Emmen, 13 september 2015 (buitendienst) Thema: samen onderweg (startzondag) 1. Votum 2. Zegengroet Genade voor u en vrede van God onze Vader in de Heer Jezus Christus. Amen 3. Zingen: Sela: breng

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2015 pavo 1168 Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede In de Nederlands Gereformeerde Kerk Ede wordt twee keer per jaar een huwelijkscatechese aangeboden, die vijf avonden duurt. Hieronder volgt een overzicht

Nadere informatie

Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten

Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten Folder 1 Inleiding Deze folder is bedoeld voor mensen met depressieve klachten en

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Psychose

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Psychose Parkinsonismen Vereniging Parkinson en Psychose Inhoudsopgave Inleiding 4 Psychose 4 Oorzaak 5 Door de ziekte van Parkinson 5 Door het gebruik van anti-parkinsonmedicatie 5 Door een lichamelijke aandoening

Nadere informatie

Ave Regina. Ave Regina

Ave Regina. Ave Regina Ave Regina Ave Regina Dit ben ik Kom jij voor het eerst op internaat in Ave Regina? Dit boekje vertelt jou het verhaal van David, Maarten en Roos, die ook op internaat kwamen. Misschien kan je het zelf

Nadere informatie

Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK

Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK Programma Theorie over psychische stoornissen Effect op het geloofsleven Omgaan met tieners met psychische stoornissen Tijd voor aktie

Nadere informatie

Begrijp je wel waarom je bidt? (Mc.8,16-17)

Begrijp je wel waarom je bidt? (Mc.8,16-17) Begrijp je wel waarom je bidt? (Mc.8,16-17) Collecte voor Benin vanavond. Flyer in postvakjes: Benin bidt! (achterkant: bidt u mee?) Eerste aandacht hierin naar groei in geloof / kerk-zijn / uitstraling.

Nadere informatie

Verlies, verdriet en rouw

Verlies, verdriet en rouw Verlies, verdriet en rouw Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0233 Inleiding Iemand die u dierbaar was, waar uw zorg naar uitging, is overleden. Het wegvallen van de overledene brengt wellicht

Nadere informatie

De Vluchtheuvel. Christelijke psychosociale hulpverlening. Jaarverslag

De Vluchtheuvel. Christelijke psychosociale hulpverlening. Jaarverslag De Vluchtheuvel Christelijke psychosociale hulpverlening Jaarverslag 012 Met hart en ziel Werken zolang het dag is. Dat is een Bijbels principe. Bij alle veranderingen gingen we daarmee door in 2012. We

Nadere informatie

Buro PUUR Missie. Buro PUUR Visie. Onze producten. Eetstoornis. Signaleren in 5 stappen 4. 3. Jongeren in nood zichtbaar maken

Buro PUUR Missie. Buro PUUR Visie. Onze producten. Eetstoornis. Signaleren in 5 stappen 4. 3. Jongeren in nood zichtbaar maken Buro PUUR Missie Jongeren in nood zichtbaar maken Eetstoornissen www.buropuur.nl Eetstoornissen www.buropuur.nl Buro PUUR Visie dat iedereen weet wat een eetstoornis is herkennen hulp bieden voorkomen

Nadere informatie

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen GODS GEZIN Studielessen voor 4-7 jarigen 2003 Geschreven door Beryl Voorhoeve en Judith Maarsen Oorspronkelijk bedoeld voor studie in kleine groepen in de Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Behandeling bij psychose

Behandeling bij psychose Behandeling bij psychose Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

Behandeling van Hepatitis C

Behandeling van Hepatitis C Behandeling van Hepatitis C MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inleiding Uw behandelend arts heeft bij u Hepatitis C geconstateerd. De MDL-verpleegkundige gaat u begeleiden bij het behandelen

Nadere informatie

Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind? Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind?

Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind? Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind? Ritalin maar er zijn ook bijwerkingen. Dit vindt ook kinderpsychiater van der Zuilen. Kinderpsychiater van der Zuilen: Onlangs is er vanuit de Universiteit van Amsterdam onderzoek gedaan naar de bijwerkingen

Nadere informatie

Manisch depressief of bipolaire stoornis

Manisch depressief of bipolaire stoornis 0000 2027 - SV - oktober 2012 Manisch depressief of bipolaire stoornis campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. 03 285 20 00 fax 03 239 23 23 www.st-vincentius.be GasthuisZusters

Nadere informatie

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26 Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld Kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Bijbel voor Kinderen presenteert EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Informatie over lithium

Informatie over lithium Informatie over lithium Afdeling Psychiatrie Uw arts heeft u het middel... voorgeschreven. In deze folder krijgt u informatie over de werking en bijwerking van het medicijn. Wanneer moet u uw geneesmiddel

Nadere informatie

De stap tussen u en de genezing

De stap tussen u en de genezing De stap tussen u en de genezing profeet T.B. Joshua Introductie Er is een stap tussen u en het herstel, de genezing, de zegen en redding. Die stap is geloof in Christus. Jezus staat aan de ene kant en

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:...

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Hartrevalidatie Uw afspraak U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Inhoudsopgave Hartrevalidatie... 1 Waarom hartrevalidatie... 1 De belangrijkste doelen van hartrevalidatie zijn:... 1 Hoe komt u in

Nadere informatie

De Stemmenpolikliniek

De Stemmenpolikliniek Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 1 Stemmen horen 1 De behandeling 2 Kennismaking 3 De inhoud van de behandeling 3 Behandelaars 4 Vragen 4 Belangrijke adressen

Nadere informatie

Pijn bij kinderen Afdeling D/ kinderafdeling

Pijn bij kinderen Afdeling D/ kinderafdeling Uw kind is waarschijnlijk opgenomen in het ziekenhuis of dit gaat binnenkort gebeuren. Deze folder is bedoeld om u als ouder(s)/ verzorger(s) te informeren over pijn bij kinderen en tips te geven hoe hier

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie

Luisteren, hoe leren kinderen dat?

Luisteren, hoe leren kinderen dat? Leren luisteren Luisteren, hoe leren kinderen dat? Kinderen hebben grenzen en regels nodig. Ze zorgen voor duidelijkheid en veiligheid en ze leren hen omgaan met anderen. Verwacht niet van kinderen dat

Nadere informatie

Logboek Polikliniek hartfalen

Logboek Polikliniek hartfalen Logboek Polikliniek hartfalen Inleiding Uw cardioloog heeft u naar de hartfalenpolikliniek verwezen. De hartfalenverpleegkundige is er om u te begeleiden hoe u met uw hartklachten om kunt gaan. Hij/zij

Nadere informatie

Dieet Vertrouwd Dichtbij

Dieet Vertrouwd Dichtbij Gezond eten en leven Dieet Vertrouwd Dichtbij Ik eet bewuster en beweeg meer. Maar wel op een manier die bij mij past. Weer lekker in je vel Verantwoord en lekker eten gaan heel goed samen. Dat is het

Nadere informatie