Technologiestichting STW. Utilisatierapport 2004

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Technologiestichting STW. Utilisatierapport 2004"

Transcriptie

1 Technologiestichting STW Utilisatierapport

2

3 Inhoud Utilisatierapport Kees Vijlbrief over innovatiebeleid en STW 8 Program officers faciliteren en brengen mensen bij elkaar 16 Statistiek Twee momenten van evaluatie De methode; hoe meten we de utilisatie Projecten gestart in 1993 Projecten gestart in Indeling projecten 1993 Projecten 1993 per instelling _ interview PROF.DR.IR. RENÉ DE BORST _ DCT.2930 _ interview DR. JOOST VAN DER MULLEN _ ETN.2965 _ interview PROF.DR. ABRAHAM BROUWER _ WBI.2823 Lijst gebruikers bij STW-projecten Indeling projecten 1998 Projecten 1998 per instelling _ interview DR. ERIK KELDER _ DST.4854 _ interview PROF.DR.IR. PAUL VAN DEN BOSCH _ EEL.4614 _ interview DR. GERRIT MELLES _ GGN.4399 Lijst gebruikers bij STW-projecten Uitleg BPI-meetmethode binnenkant achterzijde omslag

4 4 STW-bureau utilisatierapport 2004

5 Utilisatierapport Voor u ligt het utilisatierapport 2004 van de Technologiestichting STW. STW heeft twee manieren van rapporteren. Zij rapporteert jaarlijks over haar beleid, activiteiten en gehonoreerde projecten in het jaarverslag. In het utilisatierapport legt zij verantwoording af over de bereikte (meetbare) resultaten van door STW gesteunde projecten. Bovendien worden in het utilisatierapport per project aantallen octrooien en contracten weergegeven. Ook wordt aangeduid hoe sterk de betrokkenheid van het bedrijfsleven is, in hoeverre er een bruikbaar product uit het onderzoek is voortgekomen en hoeveel inkomsten er eventueel zijn. Twee momenten van evaluatie De interimrapportage: een evaluatie van de projecten die in 1998 van start zijn gegaan Hier worden de projecten bekeken die zes jaar geleden van start zijn gegaan en recent zijn afgesloten. De gebruiker die verder wil gaan met de resultaten van het onderzoek zal in bijna alle gevallen in aansluiting op de onderzoeksfase nog een ontwikkelingstraject moeten uitvoeren, de markt onderzoeken, een productielijn opzetten enzovoorts, kortom alles wat nodig is om te komen tot een commercieel product. De utilisatierapportage: een afgerond oordeel over de projecten die in 1993 van start zijn gegaan Tien tot elf jaar na de start van universitair onderzoek is een veel beter alhoewel nog altijd niet volledig inzicht in de daadwerkelijke toepassing en commercialisering mogelijk. In dit rapport worden daarom ook die projecten bekeken die in 1993 van start zijn gegaan en waarover nu een min of meer afgerond oordeel gegeven kan worden met betrekking tot de utilisatie. De methode: hoe meten we de utilisatie Het zal duidelijk zijn, dat het meten van de mate van utlisatie niet eenvoudig is. Zo kan een verbeterde procesbeschrijving voor een gebruiker financieel zeer aantrekkelijk zijn, zonder dat er sprake is van een concreet product. Anderzijds kan de realisatie van een daadwerkelijk product gebaseerd op een werkend prototype worden afgebroken omdat markteconomische aspecten een rol spelen. Om een beeld te geven van de resultaten van een onderzoeksproject heeft STW in de afgelopen jaren een meetmethode geïntroduceerd, die gebaseerd is op drie meer of minder onafhankelijke variabelen (BPI: Betrokkenheid, Product en Inkomsten). Elk van deze variabelen is onderverdeeld in een oplopende vierpuntswaardering (0, A, B en C). De definities van deze classificering vind u in het hoofdstuk Statistiek (pagina 23) en op de binnenkant achterzijde omslag. In het algemeen zit er een grote tijdspanne tussen de start van een project en het moment waarop de resultaten daadwerkelijk tot een bruikbaar resultaat leiden. STW is alleen betrokken bij het eerste deel van dit lange traject, de onderzoeksfase die doorgaans vier tot zes jaar beslaat. De evaluatie vindt plaats op twee momenten: direct na afloop van een project, de interimrapportage, in dit rapport de projecten die in 1998 van start gingen en vijf jaar later een eindrapportage, de utilisatierapportage, hier de projecten die in 1993 van start gingen. Interviews Verder is in het rapport een interview opgenomen met Kees Vijlbrief, voorheen directeur-generaal innovatie beleid bij het Ministerie van EZ. Hij gaat in op de rol van STW in het innovatiebeleid van Nederland. Hij zegt: STW is een motor voor innovatie gebleken. Ze heeft bewezen een organisatie te zijn die onderzoek kan managen en die de brugfunctie tussen wetenschap en bedrijfsleven uitstekend kan vervullen. Maar ook: Elke tijd heeft een eigen type brugfunctie nodig en STW kan daarin het schoolvoorbeeld blijven als ze met haar omgeving mee verandert.

6 6 Utilatierapport 2004 utilisatierapport 2004 aantal gestarte projecten aantal overeenkomsten projecten gestart in 1994 tot en met 1998 hebben tot en met 2003 het volgende opgeleverd: figuur 1 figuur aantal overeenkomst octrooi inkomsten (in M3) , , , , aantal gestarte projecten aantal overeenkomsten Een ander interview met Nico Boots, al achttien jaar program officer bij STW, geeft inzage in zijn dagelijkse werkzaamheden. De program officer als facilitator en intermediair tussen wetenschap en bedrijf. Overige interviews van projectleiders en/of onderzoekers over het verloop en resultaat van een project staan tussen de opgenomen projecten gestart in 1993 en 1998 (pagina 29 en verder) Samenvatting cijfers Over de hele linie zien we een stijging van de output. Het aantal overeenkomsten en het aantal octrooien is toegenomen (figuur 2 en 3) en de inkomsten uit de projecten gestart in 1998 (figuur 4) zijn fors gestegen ten opzichte van het gemiddelde van de voorgaande jaren. De cijfers geven inzicht in de situatie direct na beëndiging van een project. Het ontwikkelingstraject moet dan vaak nog beginnen. Het is dan ook heel goed denkbaar dat het aantal overeenkomsten en met name de inkomsten de komende jaren nog fors zullen toenemen

7 utilatierapport figuur 3 aantal octrooien 1993 Zestig procent van de projecten die in 1993 zijn gestart, heeft tot nu toe geleid tot een actieve relatie met een of meer gebruikers (figuur 5 op pagina 26). Vierenzeventig procent heeft een concreet product opgeleverd, en 29,5 procent heeft cash of in kind inkomsten opgeleverd. Van de projecten die gestart zijn in 1993 hebben er 30 een vervolgonderzoek gesubsidieerd gekregen. aantal octrooien figuur 4 inkomsten 1998 Negenenzestig procent van de projecten die in 1998 zijn gestart, heeft tot nu toe geleid tot een actieve relatie met een of meer gebruikers (figuur 6 op pagina 27). Ruim zeventig procent heeft een concreet product opgeleverd, en 25 procent heeft cash of in kind inkomsten opgeleverd. Voor deze projecten die onlangs beëindigd zijn, is het in veel gevallen nog te vroeg om van uitgekristalliseerde kennisexploitatie te spreken. Een uitzondering daarop vormt de betrokkenheid, die 69 procent bedraagt. inkomsten (in M3) De figuren 7 en 8 geven de BPI-code die de projecten uit 1993 en 1998 hebben gekregen weer. Een uitleg van deze figuren treft u aan op pagina 28. Al met al geeft het rapport inzicht in de werkzaamheden van STW en de mate waarin de doelstelling van utilisatie is bereikt. Wij wensen u veel leesplezier!

8 8 KEES VIJLBRIEF OVER INNOVATIEBELEID EN STW utilisatierapport 2004

9 STW is een motor voor innovatie gebleken 9

10 10 KEES VIJLBRIEF OVER INNOVATIEBELEID EN STW STW is een motor voor innovatie gebleken Hoe kan je wetenschappelijk onderzoek dienstbaar maken aan het innoverend vermogen van het Nederlands bedrijfsleven? Die vraag hield menigeen bezig, eind jaren zeventig, begin jaren tachtig. Kees Vijlbrief, die de afgelopen zeven jaar directeur Innovatiebeleid bij EZ was en in die hoedanigheid onder meer verantwoordelijk was voor STW, markeert de Innovatienota uit 1979 als startpunt van het innovatiebeleid van de overheid. Sinds enkele maanden is Vijlbrief directeur Management Development en plaatsvervangend directeur-generaal van de Algemene Bestuursdienst van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Met hem en zijn oud-collega Jaap Broersen van EZ, blikt STW terug en vooruit op verleden en toekomst van een intensieve relatie. De Innovatienota heeft volgens Vijlbrief twee producten voortgebracht die tot op de dag van vandaag succesvol zijn: de innovatiegerichte onderzoekprogramma s (IOP s) en STW. Beide dienden ervoor de onderzoekswereld meer en meer in de richting van het bedrijfsleven te doen bewegen. Het bedrijfleven was van het begin af betrokken bij het bestuur van STW, zegt Vijlbrief. Wetenschap en bedrijfsleven stonden in die tijd heel ver uit elkaar. NWO had niet direct een instrument voor handen om ze dichter bij elkaar te brengen. Daar is met de oprichting van STW verandering in gekomen. De utilisatie komt bij STW al in een heel vroeg stadium aan de orde en dus kijken ook wetenschappers al snel naar het bedrijfsleven. Van project naar programma Een ander succesvol initiatief op het gebied van het innovatiebeleid is de oprichting van de Technologische Top Instituten (TTI s) onder het ministerschap van Hans Wijers geweest. Ook hierin dacht én financierde het bedrijfsleven mee. De TTI s zijn net als de IOP s een voorbeeld van een programmatische benadering. Bedrijven en kennisinstellingen maken samen een onderzoeksprogramma, waarbinnen projectvoorstellen moeten passen. Vijlbrief toont zich hier voorstander van, maar zegt ook: Laten we het kind niet met het badwater weggooien. Het Open Technologieprogramma van STW is buitengewoon relevant. De grote verscheidenheid aan onderzoeksprojecten vervult een verkenningsfunctie. In de resultaten van al die onderzoeken binnen een bepaald wetenschappelijk terrein zie je op een goed moment een bepaalde samenhang ontstaan. Dan is de tijd rijp om een

11 STW is een motor voor innovatie gebleken 11 programmatische benadering te kiezen, ook voor STW. Het grote voordeel van de programmatische benadering is dat het leidt tot snellere resultaten. Goed voorbeeld is het STW-programma Progress (Programme for Research on Embedded Systems and Software ). Kennisexploitatie Een aspect waarin STW volgens Vijlbrief ook een pioniersrol heeft gespeeld, is in het nadenken over het intellectuele eigendom van wetenschappelijke bevindingen. De wetenschappelijke ambitie om kennis te delen via publicaties is goed te combineren met het belang om kennis te beschermen omwille van eventuele utilisatie. Dit moet dan alleen wel goed begeleid worden, zegt hij. Het is onderzoeksmanagement in het algemeen waarin STW zich heeft bekwaamd en waarmee zij veel patenten heeft verworven en doorverkocht. Daarmee verdient zij zelf ook middelen die weer aan de wetenschap kunnen worden besteed. Met beschermde kennis hebben al heel veel jonge promovendi kans gezien een eigen bedrijf te beginnen. De Universiteit Twente liep hierin lang voorop. Zij dankt er zelfs haar bijnaam Ondernemende Universiteit aan. Vijlbrief: Inmiddels doen Twente, Eindhoven en Delft nauwelijks meer voor elkaar onder als het gaat om het stimuleren van Technostarters, zoals we de jonge bedrijven noemen die op basis van verse wetenschappelijke kennis ontstaan. Die drie gaan nu ook nauw samenwerken. Daarnaast zie je tegenwoordig zelfs in de R&D-omgeving van grote bedrijven ruimte ontstaan voor startende technologiebedrijven. Kijk maar naar Philips, dat op zijn campus jonge starters faciliteert. Uiteraard heeft het daarbij in het achterhoofd dat het in de verre toekomst misschien wel een belang bij deze bedrijven kan hebben. Prima toch? Die bedrijven krijgen zo wel een kans. Zaaikapitaal voor Technostarters Als het om starters met nieuwe kennis gaat, is een veelgehoorde klacht dat de overbrugging van het vinden van het proof of principle tot de uiteindelijke toepassing teveel tijd en geld vraagt voor een jong en meestal nog klein bedrijf. Vijlbrief knikt begrijpend. Daar ligt inderdaad een hobbel voor het midden- en kleinbedrijf (MKB, red.). Veel startende ondernemers hebben dan ook nog eens de handicap dat zij in de eerste plaats technologiegedreven zijn en minder commercieel. Zij doen er verstandig aan hierin te voorzien door ook anderen bij hun bedrijf te betrekken. Het MKB wil ook gebruik maken van innovaties, maar heeft een lange en kostbare weg te gaan. De vraag daarbij is hoe ver de overheid moet gaan om hierin toch mogelijkheden te bieden zonder op de stoel van de ondernemer te gaan zitten. Wij zijn indertijd gekomen met het begrip zaaikapitaal, waarmee we Technostarters willen ondersteunen. Per jaar besteden we daar ongeveer 25 miljoen euro aan. Toch zullen uiteindelijk ook Technostarters met behulp van risicodragend kapitaal de ontwikkeling van vinding tot product moeten realiseren. Lissabon-ambities Ruim twintig jaar innovatiebeleid heeft onder meer opgeleverd dat Nederland in Europees verband aardig kan meekomen. We zijn minder afhankelijk van de R&D van de paar bekende grote ondernemingen en de afstand tussen kennisvraag en kennisaanbod is duidelijk verkleind. Met de TTI s hebben we zelfs een lichte voorsprong gehad op andere landen, meent Vijlbrief. In het algemeen verschilt het innovatiebeleid in landen van de Europese Unie niet zo erg. We hebben echter een achterstand op de VS en op het Verre Oosten en die is zorgwekkend. Broersen, bij EZ nog steeds nauw betrokken bij het beleid ten aanzien van STW, vult aan: De afstand tot de VS neemt zelfs toe. De netwerken tussen bedrijven en kennisinstellingen zijn daar veel sterker waardoor onderzoek

12 12 KEES VIJLBRIEF OVER INNOVATIEBELEID EN STW utilisatierapport 2004 gerichter is en nieuwe vindingen sneller een kans krijgen. Op wetenschappelijk niveau lopen we niet achter, maar in de benutting wel. Dat noemen we de Europese paradox. In 2001 hebben de EU-landen in Lissabon de ambities geformuleerd om die achterstand in te lopen. In Lissabon hebben de lidstaten het streven uitgesproken in 2010 de innovatiefste regio ter wereld te worden. Dit zou onder meer moeten lukken door de publiek-private R&D-samenwerking te intensiveren en dan natuurlijk niet alleen binnen de grenzen van de lidstaten, maar vooral ook over de grenzen heen. Innovatieplatform als ijsbreker Nadat de Lissabon-ambities waren geformuleerd, stond het innovatiebeleid in Nederland een tijdje niet erg hoog op de politieke agenda. In Balkenende I zagen we maar weinig terug van het innovatiebeleid. Uiteraard werd het wel met woorden beleden, maar daar bleef het een beetje bij, zegt Vijlbrief die blij is met de ommezwaai die Balkenende II in dit verband heeft gemaakt. De kenniseconomie werd een politiek issue. De oprichting van het Innovatieplatform met de rechtstreekse betrokkenheid van de minister-president is daarvan een belangrijk teken. Het Innovatieplatform moet een ijsbrekerfunctie in het Nederlandse innovatiesysteem gaan vervullen. Het stempel van de minister-president op het Innovatieplatform werkt agenderend. De noodzaak om economische structuurversterking te bereiken met innovatiebeleid staat nu dus weer hoog op de agenda. Behalve voor de bewustwording is het Innovatieplatform ook van belang om concrete maatregelen te nemen. Kijk naar de verminderde belangstelling voor exacte vakken op scholen in Nederland. Daar zul je op korte en op langere termijn op moeten reageren. Zo kan het betekenen dat je kennismigranten tot Nederland toelaat om de huidige tekorten aan wetenschappers op te vangen. Dat impliceert een ruimere opening van de grenzen voor gespecialiseerde, hoogopgeleide buitenlandse werknemers. Tegelijkertijd kun je denken aan een wervingscampagne voor het volgen van exacte vakken op school om op de langere termijn te voorzien in eigen specialisten. Uiteindelijk zul je een goed evenwicht moeten vinden tussen Nederlandse en buitenlandse onderzoekers aan onze universiteiten. STW moet óók willen veranderen Gevraagd naar de rol van STW in het totale innovatiebeleid, gaat Vijlbrief er nog eens goed voor zitten. STW is een motor voor innovatie gebleken. Het heeft bewezen een organisatie te zijn, die onderzoek kan managen en die de brugfunctie tussen wetenschap en bedrijfsleven uitstekend kan vervullen. Overigens heeft EZ het belang van STW nooit onder stoelen of banken gestoken. In tijden van bezuinigingen bij NWO hebben wij gezegd: nee, wij halen geen cent van onze bijdrage af, want het werk van STW is ons te belangrijk. (De subsidieverhouding tussen de twee financiers van STW is in principe vast: NWO zestig procent en EZ veertig procent, red.) Vijlbrief vindt wel dat STW met haar tijd moet meegaan. In het verleden merkte hij wel eens dat het extra discussie vroeg om STW zelf daarvan te overtuigen. Hoezeer met name Kees le Pair als eerste directeur de projectmatige aanpak heeft verdedigd, hij heeft ook laten zien dat STW een programmatische benadering kan invullen, zegt hij. Dat heeft veel discussie opgeleverd omdat de directie de verworvenheden van STW als geen ander verdedigde. Die programmatische kant zal zij meer en meer op gaan, verwacht ik, zonder afbreuk te doen aan het OTP dat zijn signalerende functie moet behouden. Verder heeft STW een zodanige ervaring in het onderzoeksmanagement opgebouwd, dat zij deze expertise ten dienste zou moeten stellen aan aanpalende onderzoeksterreinen. Denk daarbij aan de Bsik (ICES/KIS3)-ronde, waarmee uit aardgasgelden recentelijk voor 800 miljoen euro in kennisontwikkeling is geïnvesteerd. STW speelt een belangrijke rol in NanoNed, het nationale nanotechnologie-initiatief dat vanuit Bsik (ICES/KIS3)

13 STW is een motor voor innovatie gebleken 13 wordt gefinancierd. Of het Genomics-programma, waarin STW al heel goed meedraait. Binnen NWO heeft STW een zekere voorsprong op het gebied van onderzoeksmanagement en die zou zij moeten benutten. Elke tijd heeft een eigen type brugfunctie nodig en STW kan daarin het schoolvoorbeeld blijven als ze met haar omgeving verandert. Dat betekent dus ook dat STW als organisatie de dynamiek zal moeten vertonen om mee te veranderen in een veranderende omgeving. Ik weet dat ze daar in het verleden moeite mee heeft gehad, maar STW heeft ook aangetoond dat ze hiertoe in staat is. De gedrevenheid van de mensen die er werken, is er groot genoeg voor. Zoveel staat vast.

14 14 DR. GERRIT MELLES: Vereenvoudigde hoornvliestransplantatie spaart geld, tijd en... hoornvlies project: GGN.4399 (pagina 104; interview pagina 106 t/m 108)

15 GGN

16 16 utilisatierapport 2004 NICO BOOTS

17 EEN ONMISBARE SCHAKEL IN EEN STW-PROJECT 17 Program officers faciliteren en brengen mensen bij elkaar Een dag uit het leven van een program officer van STW zou geen recht doen aan de beschrijving van het belang van deze functie voor de voortgang van wetenschappelijk onderzoek onder de vlag van STW. Nico Boots, al achttien jaar program officer, gaat in op zijn rol voor, tijdens en na een STW-project. Onderzoekers die overwegen een aanvraag in te dienen, kunnen als ze dat willen, voorlichting krijgen over wat STW van een aanvraag verwacht, zegt Boots. Dit is vooral van belang voor die onderzoekers die nog geen ervaring hebben met STW. Veel onderzoeksleiders aan universiteiten hebben die ervaring wel. Dan is voorlichting niet nodig of hoeft niet zo uitgebreid te zijn. De onderzoeksplannen moeten niet alleen de wetenschappelijke toets der kritiek kunnen doorstaan, maar even belangrijk is dat aanvragers duidelijk maken dat de resultaten van zo n onderzoek ergens een gebruiker vinden. Daarom raad ik onderzoekers als zij ons vooraf raadplegen altijd aan contact op te nemen met mogelijke gebruikers. Bedrijven zijn altijd goed op de hoogte van de mogelijkheden, kennen de markt en weten of een toepassing wel haalbaar is. Bovendien hebben ze een beter inzicht in de patentsituatie op het onderzoeksterrein. Ze kunnen beter inschatten of er kansen liggen, of dat toepassing mogelijk belemmerd wordt door een patentpositie van anderen. Het komt regelmatig voor dat een bedrijf gepatenteerde kennis wil inbrengen, of dat de onderzoeker zelf al eerder octrooien heeft ingediend en die met een STW-project wil onderbouwen. Je kunt je voorstellen dat dan altijd het risico bestaat dat de resultaten van het STW-onderzoek gaan vallen onder de beschermende werking van het betreffende patent. Ik zal de aanvragers er dan altijd op wijzen dat STW een freedom to operate wil hebben. Dat wil zeggen, dat we zelf over de rechten op die kennis willen beschikken. Niet om als STW een patentportefeuille op te bouwen, maar om er zeker van te zijn dat kopers van kennis uit onze projecten in staat zijn die kennis daadwerkelijk toe te passen. Die vrijheid van handelen is nog om een andere reden van belang. Een participant die het patent houdt, moet zich realiseren dat hij voor het commercieel gebruik van kennis uit het STW-project een vergoeding verschuldigd is. Zelfs als het patent alle vindingen uit het project zal dekken. Als je daarover van tevoren goede afspraken maakt, is er meestal geen probleem. Dit vergroot bovendien de kans op uiteindelijke toepassing van de resultaten.

18 18 EEN ONMISBARE SCHAKEL IN EEN STW-PROJECT utilisatierapport 2004 Publiceren versus beschermen: kwestie van timing Een ander aandachtspunt, ook bij ervaren onderzoekers, is hoe zij met nieuwe kennis omgaan. Aan universiteiten heerst de cultuur van publiceren en communiceren van onderzoeksresultaten. Volkomen begrijpelijk, de reputatie van wetenschappers wordt immers veelal gemeten aan het aantal publicaties dat zij op hun naam hebben staan. STW wil dit niet in de weg staan, maar wel medezeggenschap hebben over de timing van publiceren en communiceren. Zeker wanneer het om kennis gaat die te patenteren is. Voor al dit soort zaken is het belangrijk vooraf goede afspraken te maken. Dan is de kans op verrassingen tijdens het onderzoek in elk geval een stuk kleiner en kun je elkaar aanspreken op het moment dat er toch iets gebeurt wat niet de bedoeling was, aldus Boots. Het uitlokken van specifieke onderzoeksvoorstellen op vooraf afgebakende gebieden valt niet onder de voorlichtende rol van de program officer. Boots: Het initiatief ligt altijd bij de wetenschappers. Ons Open Technologieprogramma (OTP) is een bottom-up programma en heeft geen aparte budgetten voor afzonderlijke vakgebieden. Het is dus volledig aan de wetenschappers zelf om al dan niet gebruik te maken van de mogelijkheden. Van voorlichter naar begeleider Is een onderzoeker eenmaal zo ver dat hij een onderzoeksvoorstel indient, dan verandert de voorlichtende rol van de program officer in een meer begeleidende rol. Soms begint dit al wat eerder als een onderzoeker geen voorstel maar een concept aanlevert. Boots is daar niet zo n voorstander van. Het is een beetje afhankelijk van de program officer, maar persoonlijk vind ik dat een onderzoeker beter direct met een heus voorstel kan komen. Dat werkt sneller. Wij hebben ons ertoe verplicht het dan binnen twee weken te bekijken om vast te stellen of het in die vorm geschikt is om naar de referenten te sturen. We kijken niet alleen of het voldoet aan de gebruikelijke eisen met betrekking tot format en budget. Het is ook van belang dat het voorstel voldoende heldere en toegankelijke informatie bevat, niet alleen voor de referenten maar ook voor onze juryleden. Als dat naar onze mening ontbreekt, doen de indieners zichzelf te kort en geven we ze de kans om het verhaal aan te passen. Een voorstel gaat naar vijf referenten die zowel de wetenschappelijke kwaliteit als de toepassingsmogelijkheden kritisch beoordelen. Zij kijken of het voorstel origineel genoeg is, of er doeltreffende onderzoekmethodes worden gehanteerd, of de juiste infrastructuur aanwezig is om het onderzoek uit te voeren en of de begroting realistisch is. Kan het onderzoek met het aantal onderzoekers dat wordt aangevraagd, wel worden uitgevoerd? Verder kijken de reviewers naar de past performance van de indiener. Ook beoordelen zij de vraag of het voorstel puur academisch is of dat er tevens een helder utilisatieplan aan ten grondslag ligt. De ervaring leert dat het utilisatieplan sterker is als de indiener het bedrijfsleven heeft geraadpleegd voor hij zijn voorstel indient. Onafhankelijke jury De program officer stuurt het voorstel, inclusief de open aanmerkingen van de referenten, naar de STW-jury. Deze bestaat uit twaalf mensen uit de wereld van wetenschap en industrie. Zij geven onafhankelijk van elkaar punten aan een voorstel. De wetenschappelijke kwaliteit en de toepassingsmogelijkheden krijgen elk een cijfer. De voorstellen met de beste score komen uiteindelijk voor financiering in aanmerking. Boots: De juryleden zijn experts op hun eigen terrein. Dit betekent dat zij geen specialist zijn in het vakgebied van de indiener van het voorstel. Het overtuigen van deze mensen vereist een bepaalde manier van formuleren. Je zou kunnen zeggen dat een voorstel begrijpelijk moet zijn voor de geïnteresseerde lezer van de wetenschapsbijlage van kranten in Nederland. De informatie moet dus toegankelijk zijn. Wie zich teveel laat meevoeren in details, moet er rekening mee houden dat de juryleden de draad kwijtraken.

19 program officers faciliteren en brengen mensen bij elkaar 19 Is een project eenmaal gehonoreerd, dan loopt de program officer het hele traject nog eens na met de indiener. Zijn alle voorwaarden voor de start van het onderzoek aanwezig, hoe is het met bestaande patenten in het onderzoeksgebied geregeld, aan wie komen eventuele patenten, voortvloeiend uit het onderzoek, toe? Ook zal een program officer vooraf duidelijke afspraken willen maken met mogelijke medefinanciers. Als een bedrijf meebetaalt aan een onderzoek, mensen ter beschikking stelt of instrumentarium levert, wil dit nog niet zeggen dat het ook recht heeft op de kennis. Boots: Dit is een misverstand dat nog wel eens voorkomt. Participatie aan een onderzoek leidt niet per definitie tot eigendom van de resultaten. Alleen als er vooraf afspraken over zijn gemaakt en er sprake is van een substantiële bijdrage, kan dit het geval zijn. Gebruikerscommissie In de startfase van het onderzoek heeft de program officer in hoofdzaak contact met de projectleider van het onderzoek. Na ongeveer een half jaar, als de eerste resultaten beginnen los te komen, wordt het tijd de gebruikerscommissie definitief samen te stellen en uit te nodigen voor een eerste bijeenkomst. De gebruikerscommissie bewaakt de wetenschappelijke voortgang en adviseert over de toepassingsmogelijkheden. Het is dan ook een ideaal platform voor wetenschap en bedrijfsleven om elkaar te ontmoeten, vindt Boots. Tijdens een eerste bijeenkomst is het een kwestie van elkaar leren kennen, het beleid van STW uitleggen, de vorderingen van het onderzoek bespreken en de utilisatiemogelijkheden bespreken. In de vergaderingen van de commissie valt ook het besluit om resultaten te patenteren. In deze fase krijg je opnieuw te maken met die moeilijke afweging. De wetenschapper wil graag publiceren, terwijl er de noodzaak is hier zorgvuldig mee te zijn vanuit het oogpunt van kennisbescherming. Die bescherming is zo belangrijk omdat zij de toepassing dichterbij kan brengen. De meeste gebruikerscommissies komen twee keer per jaar bijeen en leveren een inhoudelijke bijdrage aan de voortgang van het onderzoek. Pas als de bijeenkomsten niet meer worden bezocht, begin ik mij zorgen te maken, zegt Boots, die in zo n situatie uiteraard wel kan stimuleren dat de bijeenkomsten alsnog doorgaan, maar geen feitelijk middel tot zijn beschikking heeft om dit af te dwingen. Uiteindelijk is het aan de commissieleden en onderzoekers zelf om van de gebruikerscommissie een succes te maken. Van proof of principle naar utilisatie Het belang van utilisatie zit bij Boots diep, evenals bij de andere vijftien program officers van STW. Zelfs als een onderzoek twee publicaties in Nature en een Nobelprijs oplevert, beschouwt hij het onderzoek als deels mislukt als er geen toepassingsmogelijkheid uit is voortgekomen. Al zouden we dan wel heel trots zijn, erkent hij glimlachend. Overigens heeft Boots wel oog voor het gat dat soms gaapt tussen het vinden van het proof of principle en de ontwikkeling van een product, een stuk software, instrument of geneesmiddel. STW kan en mag geen venture capitalist zijn, zegt hij. Vaak is er echter wel een partij nodig die risicodragend kapitaal in een bepaalde ontwikkeling wil investeren om tot de uiteindelijke utilisatie te komen. Wij spannen ons daar, evenals de onderzoeksleider, wel voor in. Probleem is dat je meestal de meest geschikte kandidaten hiervoor al hebt uitgenodigd in de gebruikerscommissie. In dat verband merkt Boots op dat hij zijn werk nog beter zou kunnen doen als hij de gelegenheid en vooral de tijd zou hebben om desnoods in het buitenland op zoek te gaan naar een markt voor toepassingen die in Nederland geen gebruiker vinden. Afrekenen op resultaten STW-onderzoeken zijn altijd projecten met een duidelijk begin en einde. STW kent geen systeem van langjarige financiering van onderzoeksgroepen. Dat wil niet zeggen dat STW een langdurig commitment schuwt. Er zijn voor-

20 20 EEN ONMISBARE SCHAKEL IN EEN STW-PROJECT utilisatierapport 2004 beelden te over van groepen waar een onderzoekslijn al meer dan tien jaar door STW wordt gesteund. Cruciaal is alleen dat zo n groep zich telkens moet bewijzen en met voorstellen moet komen die kunnen competeren met ander onderzoek. Een voortzetting onder STW-vlag is daarom niet vanzelfsprekend. Boots: We rekenen onderzoekers in zekere zin af op hun resultaten. We verlangen een eindverslag waarin niet alleen de wetenschappelijke maar ook de toepassingsmogelijkheden uitvoerig zijn beschreven. Het eindverslag kan overigens ook een rol spelen in de past performance die referenten in ogenschouw nemen bij de beoordeling van nieuwe onderzoeksvoorstellen. Bij elk vervolg is een nieuw onderzoeksvoorstel vereist dat ook weer de hele procedure moet doorlopen. Net als bij de andere NWO-gebieden is een deel van het STW-onderzoek in programma s ondergebracht. Dat zijn soms programma s die STW samen met andere financiers mogelijk maakt. Bij STW leiden ook vervolgprojecten en combinaties van individuele, maar samenhangende projecten, tot STW-programma s. Als die mogelijkheid zich voordoet, is het aan de program officers om de betrokken projectleiders en bedrijven in zo n overkoepelend programma te organiseren. In elke fase van een STW-project speelt een program officer dus een vitale rol. Hij faciliteert, stelt kritische vragen om onderzoekers op het beoogde pad te houden, neemt initiatieven om utilisatie dichterbij te brengen en draagt bij aan kennisbescherming waar nodig. Vanwege zijn betrokkenheid bij een onderzoek van begin tot einde kan hij zelfs in de gebruikerscommissie mee discussiëren over obstakels of dilemma s in het onderzoek. Hij is met andere woorden een belangrijke schakel in het proces.

STW-gebruikerscommissie

STW-gebruikerscommissie STW-gebruikerscommissie Versie: november 2013 Pagina 1 / 10 Inhoud Inhoud... 1 Inleiding... 2 Definities... 3 02. Toepasselijkheid... 3 03. Taak... 4 04. Uitvoering project... 4 05. Samenstelling... 4

Nadere informatie

Leraar in onderzoek. Exacte Wetenschappen. Onderzoeksprogramma voor wis- en natuurkundedocenten

Leraar in onderzoek. Exacte Wetenschappen. Onderzoeksprogramma voor wis- en natuurkundedocenten Exacte Wetenschappen Leraar in onderzoek Onderzoeksprogramma voor wis- en natuurkundedocenten Den Haag, mei 2010 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Inhoud 1 Inleiding 3 2 Doel 4 3

Nadere informatie

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Samenvatting Elf Japanse top-onderzoeksuniversiteiten spraken tijdens zijn bezoek aan

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 3.0

Projectplan MKB Roadmaps 3.0 Projectplan MKB Roadmaps 3.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. Wegens succes

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

De Communicerende Universiteit (20%)

De Communicerende Universiteit (20%) De valorisatieranking is opgebouwd uit 3 componenten: De communicerende universiteit (20%), de samenwerkende universiteit (40%) en de ondernemende universiteit (40%). Iedere component is opgebouwd uit

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Procedure BREEAM-NL Innovatiecredits. Oktober 2013

Procedure BREEAM-NL Innovatiecredits. Oktober 2013 Procedure BREEAM-NL Innovatiecredits 28 oktober 2013 Deze procedure is onderdeel van het DGBC-certificeringsysteem Datum 1 november 2012 6 juni 2013 Oktober 2013 Wijziging(en) 1. Deze tabel toegevoegd;

Nadere informatie

Hulp voor uitvinders. Bescherm uw ideeën Patentgeschiedenis Vooraf de aanvraag Is het een creatieve uitvinding? Verkrijgen van een patent

Hulp voor uitvinders. Bescherm uw ideeën Patentgeschiedenis Vooraf de aanvraag Is het een creatieve uitvinding? Verkrijgen van een patent Hulp voor uitvinders Pag. 1 Pag. 2 Pag. 3 Pag. 4 Pag. 5 Bescherm uw ideeën Patentgeschiedenis Vooraf de aanvraag Is het een creatieve uitvinding? Verkrijgen van een patent Bescherm uw ideeën Wanneer u

Nadere informatie

Mediator Special. Brilliant Failures. Elke fout is een kans tot verbetering. Brilliant Failures. ook een kunst. Award Health?

Mediator Special. Brilliant Failures. Elke fout is een kans tot verbetering. Brilliant Failures. ook een kunst. Award Health? jaargang 24 september 2013 Mediator Special Brilliant Failures Elke fout is een kans tot verbetering 4 Mislukken is 10 Wie wint de eerste ook een kunst Brilliant Failures Award Health? Interview met de

Nadere informatie

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor

DE GOUDEN KIEM Prijs voor de beste chemische start-up 2014. Oproep voor het nomineren van kandidaten voor 1 Chemische Wetenschappen TKI Nieuwe Chemische Innovaties 14 NCI 45A Oproep voor nominaties Gouden KIEM-competitie versie 13-6-20 Oproep voor het nomineren van kandidaten voor DE GOUDEN KIEM Prijs voor

Nadere informatie

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie!! " # "# $ -. #, '& ( )*(+ % & /%01 0.%2

Nadere informatie

Sensoren en maatschappij

Sensoren en maatschappij PROJECT Sensoren en maatschappij Informatie voor de leerlingen Inhoud 1 De opdracht 2 Het beroep 3 De organisatie 4 Begeleiding 5 Beoordeling en evaluatie [1] PROJECT Sensoren en maatschappij [Technasium]

Nadere informatie

gebruik van niet-humane primaten (nhp) als proefdier nut en noodzaak?

gebruik van niet-humane primaten (nhp) als proefdier nut en noodzaak? gebruik van niet-humane primaten (nhp) als proefdier nut en noodzaak? publiekssamenvatting 2014 Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) Sommige rechten zijn voorbehouden / Some rights

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Peiling over Europa en EDIC

Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Datum: september 2013 Colofon Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek contactpersoon: Ad Manders tel.: (024) 329 98 89 emailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

Stichting So Logical Foundation

Stichting So Logical Foundation Stichting So Logical Foundation BELEIDSPLAN 2015-2016 Stichting So Logical Foundation Postbus 5823 1410 GA Naarden Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doelstelling 4 3. Werkwijze 6 4. Organisatie 7 5. Financiën

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Ervaringen en aanbevelingen op het gebied van datamanagement Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Introductie Onderzoekers in zes pilotprojecten hebben

Nadere informatie

Ondernemingsfinanciering. _ De overheid helpt

Ondernemingsfinanciering. _ De overheid helpt Ondernemingsfinanciering _ De overheid helpt 2 Introductie Om uw bedrijfsplannen te realiseren heeft u geld nodig. De overheid kan u helpen bij het financieren van uw ondernemingsactiviteiten. In deze

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

: Inzet middelen Stimuleringsfonds t.b.v. Science Park. Inhoudsopgave. Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage(n): 2.

: Inzet middelen Stimuleringsfonds t.b.v. Science Park. Inhoudsopgave. Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage(n): 2. S T A T E N V O O R S T E L Datum : 31 oktober 2006 Nummer PS : PS2006IME05 Dienst/sector : MEC/ERT Commissie : IME Registratienummer : 2006MEC002172i Portefeuillehouder: Dr. G. Mik Titel : Inzet middelen

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

SBO economisch programmadeel Handleiding voor de participatie van bedrijven (versie januari 2016)

SBO economisch programmadeel Handleiding voor de participatie van bedrijven (versie januari 2016) SBO economisch programmadeel Handleiding voor de participatie van bedrijven (versie januari 2016) 1. Situering van deze handleiding Voorliggende handleiding is bedoeld voor bedrijven die wensen betrokken

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Stichting VHAN. Reglement Wetenschapscommissie

Stichting VHAN. Reglement Wetenschapscommissie Stichting VHAN Reglement Wetenschapscommissie Aangepaste versie januari 2015 Inhoudsopgave 1. Begripsbepalingen 2. Taakopdracht 3. Samenstelling commissie, benoeming en zittingsduur 4. Werkwijze en besluitvorming

Nadere informatie

ez02000001 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 20 december 2001

ez02000001 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 20 december 2001 ez02000001 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 20 december 2001 Sinds najaar 2000 is het BioPartner-programma operationeel. Dit programma heeft ten doel om het aantal

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Partners in research, for better and for worse

Partners in research, for better and for worse Partners in research, for better and for worse AWT symposium Quadruple Helix en Innovatiebeleid 20 juni 2012 Public R&D funding system 2011 (simplified) coordination Missie STW het realiseren van kennisoverdracht

Nadere informatie

Informatie Subsidiefondsen Student Union Universiteit Twente

Informatie Subsidiefondsen Student Union Universiteit Twente Informatie Subsidiefondsen Student Union Universiteit Twente Kenmerk: volgt 5 De subsidiefondsen van de Student Union zijn in drie categorieën ingedeeld, volgens onderstaand figuur. Per categorie staat

Nadere informatie

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 in opdracht van FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 Inhoud Inleiding 3 Effect WBSO 4 Toegekende aanvragen

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

Life Sciences & Health TKI 2015

Life Sciences & Health TKI 2015 Life Sciences & Health TKI 2015 TKI LSH Match regeling voor publiek-private samenwerking Oproep tot het indienen van aanvragen voor de TKI- regeling voor de Topsector Life Sciences & Health 1. Regeling

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector 1 Inhoudsopgave Introductie Onderzoekskader Methodologie Resultaten Conclusie Aanbevelingen 2 Introductie

Nadere informatie

Kootstra Talent Fellowship 2011

Kootstra Talent Fellowship 2011 Kootstra Talent Fellowship 2011 Inleiding De Raad van Bestuur Maastricht UMC + heeft voor 2011 middelen ter beschikking gesteld voor talentontwikkeling onder jong wetenschappelijk talent. Deze middelen

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Regionale Samenwerking in de Zorg Van idee tot innovatie

Regionale Samenwerking in de Zorg Van idee tot innovatie Regionale Samenwerking in de Zorg Van idee tot innovatie Voorwoord Meer dan tien jaar geleden is in Nederland de discussie over het opzetten van een landelijk elektronisch patiëntdossier gestart. Sindsdien

Nadere informatie

Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award

Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award Winnaar: Trimbos Instituut met De gezonde school en genotmiddelen Uitgereikt tijdens het Nationale E-learning Congres op 10 februari 2009 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Water 4U! Docentenbijlage. Inleiding. Beste docent,

Water 4U! Docentenbijlage. Inleiding. Beste docent, Water 4U! Docentenbijlage Inleiding Beste docent, In dit document vindt u extra informatie met betrekking tot het Eureka!cup-project waar uw leerlingen aan werken. Het betreft informatie over benodigdheden,

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw?

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Q&A Octrooien op planteigenschappen 1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Als het Europees Octrooi Bureau een patent verleent,

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015

Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015 Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015 Maart 2015 De Transparantiebenchmark is een jaarlijks onderzoek van het Ministerie van Economische Zaken naar de inhoud en kwaliteit van externe verslaggeving

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Platform31 De concurrentiepositie van Nederlandse steden. Nieuwe inzichten voor de Utrechtse economie en voor intergemeentelijke samenwerking Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING ONDERZOEKSCHOOL Huizinga Instituut 2012-2016

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING ONDERZOEKSCHOOL Huizinga Instituut 2012-2016 De Colleges van Bestuur van: GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING ONDERZOEKSCHOOL Huizinga Instituut 2012-2016 de Erasmus Universiteit Rotterdam; de Radboud Universiteit Nijmegen; de Rijksuniversiteit Groningen;

Nadere informatie

Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale basisschool 0 Ja O

Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale basisschool 0 Ja O Volledige naam van het instrument De Zorgmeter Afkorting Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor ook geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Medisch Applicatie Centrum Midden-Brabant. januari 2010

Medisch Applicatie Centrum Midden-Brabant. januari 2010 januari 2010 Pagina: 2 Missie Het Medisch Applicatie Centrum (MAC) is een onafhankelijk Midden Brabants samenwerkingsverband van gezondheidszorginstellingen, verzekeraars, kennisinstellingen en bedrijven

Nadere informatie

Het vastgestelde huishoudelijk reglement bepaalt in de bijbehorende bijlage het volgende onder de kop:

Het vastgestelde huishoudelijk reglement bepaalt in de bijbehorende bijlage het volgende onder de kop: Innovatiefonds. Huishoudelijk reglement als basis In de toelichting bij het voorstel voor een nieuw Huishoudelijk Reglement voor KansPlus zoals vastgesteld op de 14 e algemene vergadering van 25 mei 2013,

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

Architectuur, Organisatie en Business Cases

Architectuur, Organisatie en Business Cases Architectuur, Organisatie en Business Cases Ervaringen uit de praktijk Jan de Baat CMG Trade, Transport & Industry B.V. Inleiding In de Dynamiek track van LAC 2000 is de problematiek omtrent de alignment

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 600 XIII Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1998

Nadere informatie

Samenvatting. BS Benjamin/ Brunssum. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Benjamin. Ouders vinden 'Begeleiding' op school het belangrijkst

Samenvatting. BS Benjamin/ Brunssum. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Benjamin. Ouders vinden 'Begeleiding' op school het belangrijkst BS Benjamin/ Brunssum Samenvatting Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Benjamin Enige tijd geleden heeft onze school BS Benjamin deelgenomen aan de oudertevredenheidspeiling. In heel Nederland

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3802123v2 Aan : Gemeenteraad Datum : 14 juni 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Agendapunt : HB-6 B&W-vergadering : 31-05-2011

Nadere informatie

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet.

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet. Eindrapportage Interactieve Leerlijnen versie datum 1 / 7 Eindrapportage Interactieve Leerlijnen www.dnsleerroutes.net Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010 Kennisnet.nl www.dnsleerroutes.net

Nadere informatie

Campus Challenge 2013: HBO en MBO

Campus Challenge 2013: HBO en MBO Aankondiging Datum: 26 april 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.nl Deutsche Bank 46 57 33 506 KvK Utrecht 30090777 BTW NL

Nadere informatie

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Aanleiding Fonds NutsOhra heeft met het programma Gezonde Toekomst Dichterbij de ambitie om de gezondheidsachterstanden

Nadere informatie

Hoofd Bedrijfsvoering (Manager Operations) Utrecht

Hoofd Bedrijfsvoering (Manager Operations) Utrecht Voor onze opdrachtgever, het Oranje Fonds, zijn wij op zoek naar een Hoofd Bedrijfsvoering (Manager Operations) Utrecht Achtergrondinformatie Het fonds Het Oranje Fonds is het grootste nationale fonds

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Habilis Executive Search - Interim Management. Marketing, Sales en Communicatie

Habilis Executive Search - Interim Management. Marketing, Sales en Communicatie Habilis Executive Search - Interim Management Marketing, Sales en Communicatie Habilis Mens en Organisatie Mensen zijn voortdurend in beweging. Organisaties zijn continu in beweging. Met als hoogste doel

Nadere informatie

Projectvoorstellen maken

Projectvoorstellen maken Projectvoorstellen maken 1. Kader 1.1. Gebruiksaanwijzing 1.2. Wat zijn de eisen aan een projectvoorstel? 2. Inleiding 2.1 Signalering 2.2 Vooronderzoek 2.3 Probleemsituatie 3. Doelstellingen en randvoorwaarden

Nadere informatie

1 Bezoekersbeurs. Call for proposals. Bezoekersbeurs. Den Haag, december 2015 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

1 Bezoekersbeurs. Call for proposals. Bezoekersbeurs. Den Haag, december 2015 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek 1 Bezoekersbeurs Call for proposals Bezoekersbeurs 2016 Den Haag, december 2015 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Inleiding en doel Met de bezoekersbeurzen stimuleert NWO het bezoek

Nadere informatie

Een proef met een digitaal burgerpanel in Leiden BESLUITEN

Een proef met een digitaal burgerpanel in Leiden BESLUITEN B&W-nr.: 05.0938 d.d. 23-08-2005 Onderwerp Een proef met een digitaal burgerpanel in Leiden BESLUITEN Behoudens advies van de commissie EGTV 1) In te stemmen met een proef met een digitaal burgerpanel

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010)

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010) Plan van Aanpak Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser Versie 4 (26-06-2010) Inhoudsopgave Voorwoord... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Accordering en bijstelling... 3 1.3 Toelichting

Nadere informatie

Voorbeeld adviesrapport MedValue

Voorbeeld adviesrapport MedValue Voorbeeld adviesrapport MedValue (de werkelijke naam van de innovatie en het ziektebeeld zijn verwijderd omdat anders bedrijfsgevoelige informatie van de klant openbaar wordt) Dit onafhankelijke advies

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

Vrouwen doen boodschappen, mannen aankopen Gezinspraak tijdens aankoopprocessen in families, maar rolpatronen traditioneel

Vrouwen doen boodschappen, mannen aankopen Gezinspraak tijdens aankoopprocessen in families, maar rolpatronen traditioneel Vrouwen doen boodschappen, mannen aankopen Gezinspraak tijdens aankoopprocessen in families, maar rolpatronen traditioneel Over gezinsaankopen wordt veel overleg gevoerd binnen families. Alle gezinsleden

Nadere informatie

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy Big Data Academy Achtergrond en uitwerking Big Data Academy (BDA) Management Summary Oplossing [Twintig] deelnemers waarvan [80%] masterstudenten en PhD s en[20%] werknemers die voldoen aan de voorkenniseisen

Nadere informatie

Financiële banden van Wageningen UR met het bedrijfsleven. Een onderzoeksrapport voor Zembla

Financiële banden van Wageningen UR met het bedrijfsleven. Een onderzoeksrapport voor Zembla Financiële banden van Wageningen UR met het bedrijfsleven Een onderzoeksrapport voor Zembla Financiële banden van Wageningen UR met het bedrijfsleven Een onderzoeksrapport voor Zembla 2 maart 2011 Jan

Nadere informatie

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken.

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken. Retail Digital Signage heeft zich in verschillende vormen effectief bewezen om doelgericht met consumenten te communiceren. Digitale media wordt ingezet om merkenherkenning te ondersteunen, winkel promoties

Nadere informatie

Voorwaarden. Algemene financieringsvoorwaarden

Voorwaarden. Algemene financieringsvoorwaarden Voorwaarden Algemene financieringsvoorwaarden Ingangsdatum:1 juni 2012 Versie: 22 februari 2013 Pagina 0 / 11 Inhoud Inhoud... 0 Algemene financieringsvoorwaarden STW... 1 Definities... 1 Deel 1 - De uitvoering

Nadere informatie

Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling bij de Rli 1

Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling bij de Rli 1 Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling bij de Rli 1 TOELICHTING De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) is het strategische adviescollege voor regering

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

Handleiding voor het Beoordelingsgesprek

Handleiding voor het Beoordelingsgesprek Handleiding voor het Beoordelingsgesprek Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Doel en achtergrond van het beoordelingsgesprek 3 3. De beoordelingsprocedure Stap 1: het voorlopig invullen van het Ontwikkelingsformulier

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Verklaring van Belangen

Verklaring van Belangen Verklaring van Belangen Algemeen Titel(s) Prof. Dr. Voornaam Ludo J. Tussenvoegsels Achternaam Functie Hellebrekers X voorzitter O lid Korte omschrijving huidige werkzaamheden Sinds 18 december 2014 lid

Nadere informatie

P r o v i n c i e F l e v o l a n d

P r o v i n c i e F l e v o l a n d Aan: Provinciale Staten Vergadering commissie: 20 april 2006 Onderwerp: Aanvraag landelijke regeling Seed Capital Technostarters : lening Early Stage Fonds Flevoland Agendapunt: 7.b.1 Lelystad: 17 maart

Nadere informatie

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009 1 RAPPORT Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009 Amsterdam, april 2009 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten inspectiebezoek

Nadere informatie

Stichting Empowerment centre EVC

Stichting Empowerment centre EVC I N V E N T A R I S A T I E 1. Inleiding Een inventarisatie van EVC trajecten voor hoog opgeleide buitenlanders in Nederland 1.1. Aanleiding De Nuffic heeft de erkenning van verworven competenties (EVC)

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

2. voorbeeld beleidsartikel

2. voorbeeld beleidsartikel Artikel Algemene doelstelling Rol en verantwoordelijkheid minister Beleidsartikel 3. Innovatie (van het fictieve Ministerie van Groei en Geluk) Een relatief sterke positie van Nederland in de EU op het

Nadere informatie

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011:

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Versie 1.0 Datum 29 maart 2011 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

Provinciale Staten VOORBLAD

Provinciale Staten VOORBLAD Provinciale Staten VOORBLAD Onderwerp SIS-nummer Agendering (advies griffie) Behandelwijze Overlegpunten/ beslispunten Context Agendaverzoek GS: Gelders Provinciaal Ambitie Statement leren voor Duurzame

Nadere informatie