RAILFORUM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "RAILFORUM 023-5624131 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL"

Transcriptie

1 JANUARI 2014 # 86 3 JAARPROGRAMMA TOEKOMSTBEELDEN VOLT LOONT DE MOEITE Railforum presenteerde op de ledenvergadering het nieuwe jaarprogramma. Onder regie van Maurits Schaafsma stelden de leden van Railforum toekomstbeelden op. De bovenleidingspanning verhogen van 1500 naar 3000 Volt vergroot de capaciteit van het spoornet aanzienlijk. 10 JONGE VERANDERAARS 12 RANDSTADRAIL IS SEXY OV 18 DUURZAAM SPOOR De Jonge Veranderaars hebben een nieuw jaarthema. David Kramer vertelt hier meer over. Na een slechte start is RandstadRail uitgegroeid tot een sterk merk. Tijd om de balans op te maken. RAILFORUM

2 RAILFORUM 2014 HET NIEUWE RAILFORUM Het was een uniek moment op het jaarcongres: het hele team van Railforum werd op het podium gehaald door onze directeur Corina de Jongh. Wederom een druk jaar achter de rug met het jaarcongres als laatste grote bijeenkomst van het jaar. Volgens ons erg succesvol, mede dankzij al het enthousiasme, de aanwezigen en vele jongeren die op het podium stonden. We stonden niet zomaar op het podium. Voor 2014 heeft het bureau van Railforum een nieuw toekomstbeeld. We verhuizen dan ook met het kantoor naar het spoorhart van Nederland: Utrecht CS, bij Seats2Meet CS. Met deze verhuizing zetten we gelijk het nieuwe Railforum in gang. Maar wat HET RAILFORUM TEAM OP HET JAARCONGRES is dit nieuwe Railforum? Deze vraag is ook voor ons nog moeilijk in te MET DEZE VERHUIZING WILLEN WE HET NIEUWE RAILFORUM IN GANG ZETTEN COLOFON HET RELATIEBLAD VAN RAILFORUM VERSCHIJNT IN EEN OPLAGE VAN 3000 EXEMPLAREN. DEZE EDITIE IS TOT STAND GEKOMEN IN SAMEN- WERKING MET OV-MAGAZINE. ENKELE ARTIKELEN ZIJN AL EERDER VERSCHENEN IN HET OV-MAGA- ZINE NUMMER VAN NOVEMBER EINDREDACTIE BREGJE TEPPEMA VORMGEVING BREGJE TEPPEMA FOTOGRAFIE HENK DE GROOT vullen, maar we hebben er zeker onze ideeën over. Een platform bieden waar iedereen binnen kan lopen, waar wij inspiratie kunnen halen uit de omgeving door midden in het netwerk van Seats2Meet CS te zitten, meer onder de mensen komen die tevens ook gebruiker zijn van het OV etc. Het daadwerkelijke kantoor wordt klein en dient als secretariaat, de rest van de ruimtes bij Seats2Meet CS is waar het moet gaan gebeuren. Wij zullen ons dus voornamelijk in de sociale omgeving van Seats2Meet CS begeven. DRUK DRUKKERIJ GROEN, HOOFDDORP ADRES POSTBUS 1409, 3500 BK UTRECHT RAILFORUM BESTAAT SINDS 1992 EN IS HET ONAFHANKELIJKE KENNISNETWERK VAN RUIM 100 BEDRIJVEN EN ORGANISATIES DIE ACTIEF ZIJN IN DE BREDE RAILSECTOR. CENTRAAL IN DE VERENIGING STAAT HET UITWISSELEN VAN KENNIS EN ERVARINGEN, OM ZO HET MAATSCHAPPELIJK EN ECONOMISCH RENDEMENT VAN SPOORVERVOER TE VERGROTEN. ACCENT LIGT OP HET VERSNELLEN VAN (PROCES) INNOVATIES. RAILFORUM BIEDT DAARBIJ HAAR DIENSTEN AAN EN ZORGT VOOR AFSTEMMING MET ANDERE SECTOREN, DE POLITIEK EN WETENSCHAP. Maar wat het precies wordt, gaan ook wij ervaren komend jaar. Wij hopen onze nieuwe ruimte(s) te kunnen gebruiken om jullie hier te ontmoeten, waar (open) bijeenkomsten plaatsvinden en waar jullie uiteindelijk elkaar ook kunnen ontmoeten. Immers één van de belangrijkste kerntaken van Railforum is toch het kennisnetwerk. We zien jullie dus ook graag in het nieuwe jaar op onze nieuwe plek, want alleen samen vormen we het nieuwe Railforum! Het Railforum-team Corina de Jongh, Loes Elsendoorn, Conny Pronk, Bregje Teppema en Martijn Altenburg 2

3 JAARPLAN 2014 Het ledendiner staat ieder jaar o.a. in het teken van de presentatie van het nieuwe jaarplan voor komend jaar. Zo ook dit jaar. Wat zijn de onderwerpen die de leden van Railforum komend jaar graag op de agenda zien? In 2014 houdt Railforum zich bezig met de volgende 4 thema s om aan deze wensen tegemoet te komen. 1. Toekomstbeelden, LTSA, Horizon 2020 De toekomstbeelden die eerder zijn opgesteld werken we verder uit. Maurits Schaafsma roept iedereen dan ook op om dit op te pakken en om samen tot ambities te komen om zo een bijdrage te leveren vanuit de sector aan de maatschappij van Nederland. De andere lopende initiatieven rondom visievorming nemen we ook mee, zo kijken we wat de gemene delers zijn met de Spoorvisiegroep en de Jonge Veranderaars, en blijft Railforum aangehaakt bij de LTSA. Op Europees niveau verkennen we Horizon 2020, maar wel met een focus op wat belangrijk is voor Nederland. 2. Reputatie, systeemoptimalisatie / performance+ In 2014 besteden we aandacht aan 175 jaar spoor in Nederland. In deze communicatie blijven we het themahuis gebruiken. Ook dit jaar reiken we de Blije Reizigersprijs uit aan het initiatief die het gemak voor de reiziger het meeste vergroot. We nemen actief deel aan de Dag van de Ingenieur op 19 maart en we vragen enkele van onze leden om mee te doen aan de Dag van de Techniek. In 2014 komt er een continue stroom van positieve berichten de wereld in door publicaties van onze leden. Railforum neemt hierin het voortouw en heeft dan ook in deze speciale editie van het relatieblad enkele positieve inhoudelijke artikelen opgenomen, dit in samenwerking met OVmagazine. Hiernaast gaat de Kenniskring Materieelonderhoud verder, komt er een seminar over Bodemdaling en in januari staat een seminar over IT mogelijkheden op het programma. 3. Boeien & Binden De kenniskring Boeien & Binden gaat ook in 2014 weer aan de slag. De 2 werkgroepen die lopen zijn Opleidingen en Arbeidsmarktcommunicatie. De werkgroep Opleidingen richt zich op het in kaart brengen van de talloze mogelijkheden van opleidingen in de rail- en OV-sector. De werkgroep Arbeidsmarktcommunicatie begint met het uitvoeren van het actieplan. Enkele concrete acties zijn het opstellen van een werkstukpakket, het inventariseren waar behoefte aan is in de sector, de nationale carrièrebeurs en het updaten van de website DenderendeBanen. Hiernaast zet Railforum dit jaar in op het verbinden van de 4 verschillende generaties binnen de sector. We brengen deze generaties met elkaar in contact zodat zij van elkaar kunnen leren. 4. Duurzaam Spoor Het kennisplatform Duurzaam Spoor pakt in 2014 de verdere acties op omtrent de 3 Green Deals die al lopen. Ook wordt de CO2 footprint geactualiseerd. De werkgroepen die afgelopen jaar gestart zijn, worden komend jaar afgerond. Daarnaast wordt duurzaamspoor.nl meer onder de aandacht gebracht en wordt de site verder uitgewerkt. En als laatste staat nog op het programma om een visie te maken voor de weg naar het CO2 neutraal maken van de sector. Hiermee zet Railforum een verassend programma neer het komend jaar. Kijk voor het meest actuele programma op 3

4 JAARCONGRES 2013 DE TOEKOMST BEGINT NU! Op 7 november vond het jaarcongres van Railforum plaats in de Remise in Den Haag. Een grote opkomst deze keer weer voor het congres dat zich geheel in het jaar 2030 afspeelt. Bij binnenkomst nemen we de gasten gelijk mee in het gevoel van de toekomst door de rook en de opgemaakte catering. De aftrap is wederom met lunchtafels waar alle gasten met elkaar in gesprek gaan over de toekomstbeelden die zij hebben. Ondertussen wordt er een broodje gegeten. Corina de Jongh, die Cees Tommel vervangt, trapt het congres af. Na een openingsfilm over waar we vandaan komen en hoe we in 2030 als sector ontwikkeld zijn, neemt Maurits Schaafsma ons mee in zijn toekomstbeelden. Verderop in dit blad kun je zijn verhaal terug lezen. ALLE WERKNEMERS ZIJN OOK TROTS OM IN DEZE SECTOR TE WERKEN Paul Dirix vertelt ons dat het in 2030 goed gesteld is met de reputatie van het spoor. Er zijn voldoende studenten die kiezen voor een technisch vak en graag in het spoor willen werken. Het is een hippe sector om te werken. Alle werknemers zijn ook trots om in deze sector te werken en zijn onze beste ambassadeurs. Het werken in de sector is veelzijdig, mensen vanuit verschillende hoeken komen terecht in de sector. Tussendoor verschijnen er filmpjes van de Jonge Veranderaars, eerst anders kijken met senioren en vervolgens met de jonge OV-gebruikers. Léon Linders introduceert het kennisplatform Duurzaam Spoor, waarna er 5 jongeren het podium beklimmen om The rule of 5 aan de gasten uit te leggen. Als we deze stappen volgen dan is het spoorvervoer in 2030 CO2 neutraal. Voor de pauze presenteren de drie genomineerden zich nog voor de Blije Reizigersprijs Daan Breukhoven ( OV-chipkaart hoteliers), Stefan de Konink (Open Data) en Jop Doets (Social Coupé) krijgen ieder het woord om hun initiatief toe te lichten. Het volledige juryrapport staat op onze website. 4

5 JAARCONGRES 2013 DE TOEKOMST BEGINT NU! In de pauze is er weer voldoende tijd om met elkaar het gesprek aan te gaan. Na de pauze beginnen we met het laatste filmpje van de Jonge Veranderaars, waarna de nieuwe voorzitter David Kramer het woord neemt. Hij nodigt iedereen uit om met de blik van de JV naar het OV te kijken. Lees verder op zijn ambities voor het komend jaar met de JV. De Spoorvisie 2030 presenteert dan voor het eerst de visie voor Een visie opgesteld door jongeren uit de hele sector die een stip op de horizon missen en waarden willen toevoegen. Bekijk voor de visie die zij opgesteld hebben. Jongeren staan dit jaarcongres veel op het podium en hier kan een groep studenten dan ook niet aan ontbreken. Het is tijd voor de collegetour, die MEDE DOOR ZIJN VASTHOUDENDHEID BESCHIKKEN WE NU OVER OPEN DATA. zich ook afspeelt in Onder leiding van Marc Maartens krijgt de nieuwe Minister van Mobiliteit Duco Hoogland kritische vragen van de studenten. Hoe kijkt een bewindsman in 2030 over mobiliteitsgrenzen heen. Hoe is het integrale samenwerken tot stand gekomen de afgelopen jaren? Als afsluiting wordt de winnaar van de Blije Reizigersprijs bekend gemaakt. Stefan de Konink is de gelukkige winnaar van deze allereerste editie met zijn idee van Open Data. Hij heeft de prijs gekregen omdat hij volgens de jury hét symbool is van het gebruiken van open data voor nieuwe diensten. Mede door zijn vasthoudendheid in het streven naar open data beschikken we nu over deze apps die het reizen per OV plezieriger maken. Corina de Jongh sluit het jaarcongres af en neemt ons nog eenmaal mee in de spreuken voor de toekomst. Onze toekomst begint nu! Bekijk alle films, de gastenlijst en presentaties op 5

6 TOEKOMSTBEELDEN TOEKOMSTBEELDEN Maurits Schaafsma neemt ons op het jaarcongres mee naar het jaar De ambities en verwachtingen voor de toekomst beïnvloeden, meestal impliciet, onze keuzes in het heden. Door het opstellen van toekomstbeelden wil Railforum een open discussie over deze toekomstbeelden faciliteren en zijn we op zoek gegaan naar gemeenschappelijk gedragen ambities en verwachtingen. Deze vormen een visie dat dient als handvat voor de keuzes die we komend jaar met elkaar maken. klimaateffecten en congestie zijn dan ook opgelost. Het autogebruik is lang niet altijd meer gekoppeld aan het bezit ervan, zeker niet in de grote steden. Als we naar de toekomst kijken zijn onderstaand de beelden die de leden van Railforum onder andere voor ogen hebben. Er is gekozen voor ambitie; een sterke sector die concurreert en tot de top in Europa behoort in kwaliteit en prestatie. Nederland is in verandering en daarmee verandert de markt voor het spoorvervoer. De veranderingen komen voornamelijk door de dynamiek in processen van globalisering en de veranderende positie van Europa in de wereld. Maar ook door het toenemend belang van steden en hun internationale concurrentiepositie voor de economie, door de ontwikkeling van de kenniseconomie, door ontwikkelingen rond klimaat en energie en door demografische ontwikkelingen als vergrijzing en bevolkingsafname ziet Nederland er over een tijd heel anders uit. Door de groei van de steden verandert het transport sterk. De technologieën die we nu al hebben zijn breed toegepast in de toekomst. Veel bezwaren van het privé vervoer zoals De railsector gaat zich sterk ontwikkelen. Er komt een samenhangend, snel Europees spoorwegnet tot stand. Alle grote luchthavens worden daarop aangesloten en met elkaar verbonden. Lucht- en railnetwerken zijn hierdoor geïntegreerd. De stations worden de zakelijke hubs in de metropoolregio s. Sterke Europese spelers bepalen tegen die tijd de railvervoermarkt. Ondanks, of misschien wel dankzij, alle technologie blijven face to face contacten van groot belang voor zowel burgers als voor bedrijven. Daar zit één van de grote krachten van het spoor: stations worden brandpunten van stedelijk en economisch leven, grote dichtheden en hoge grondprijzen. Stedelijke leefstijlen zijn dan nog veel nauwer 6

7 TOEKOMSTBEELDEN verbonden met railvervoer. Een van de doelstellingen die we kiezen is om bij te dragen aan de internationale concurrentiekracht van de stedelijke regio s. Die regio s hebben het spoor nodig om met goed stadsregionaal vervoer hun agglomeratiekracht te vergroten. Door uitstekende onderlinge verbindingen moet er goed samengewerkt worden om zo het bezwaar van de internationaal gezien kleine omvang wat te compenseren. tot een meer-marktensysteem tussen treinen en binnen treinen. Ouderen, gezinnen, studenten en zakelijke reizigers hebben zo hun eigen product. Nederland wordt beter geïntegreerd in het Europese netwerk van hoge snelheidstreinen. De noordwest Europese stedelijke regio, of megalopolis, kan daardoor meedoen met de concurrentie tussen megasteden. We kiezen ook voor sterk opdrachtgever- en opdrachtnemerschap op nationaal en regionaal niveau. Regionaal vervoer wordt dan ook in de stedelijke gebieden vanuit de regio gestuurd. De geleidelijke, maar voortgaande liberalisering moet hiervoor gaan zorgen. Alle grote steden hebben in de toekomst allen hun stadsgewestelijke netwerken. Er komt een integratie van sneltram, metro en sprinter in de samenhangende systemen. De haltes zijn de brandpunten in de metropoolregio s. Maar ook de verbindingen tussen de steden worden verbeterd in reistijd en comfort. Er ontstaat zo een echt economisch stedelijk netwerk, waarbinnen de zakelijke en kenniscentra snel en comfortabel met elkaar verbonden zijn, niet alleen in de Randstad. Het twee treinensysteem wordt doorontwikkeld Samenhangende maatregelen op het gebied van economische ontwikkeling, vervoer en kwaliteit van leven lijken een goede reactie op krimp waardoor in de regio s de geïntegreerde ruimtelijke ordening opnieuw uitgevonden kan worden. In de steden worden de tramnetten gemoderniseerd en uitgebreid. Zo krijgt Groningen toch zijn tram en Utrecht een echt geïntegreerd netwerk van 5 nieuwe tramlijnen en komt er een sprinter in de Randstad. Zo maken we de reiziger tevreden. De reiziger kan zijn eigen leven goed organiseren rond het railvervoer. Hierdoor kunnen we als sector trots zijn op ons product. 7

8 3000 VOLT LOONT DE MOEITE CONSTANT STROECKEN 3000 VOLT LOONT DE MOEITE AUTEUR CONSTANT STROECKEN FOTO JAN LANKVELD DE BOVENLEIDINGSPANNING VERHOGEN VAN 1500 NAAR 3000 VOLT VERGROOT DE CAPACITEIT VAN HET SPOORNET AANZIENLIJK. DE KOSTEN VOOR HET AANPASSEN VAN DE INFRA EN DE OMBOUW VAN HET MATERIEEL ZIJN BINNEN TIEN JAAR TERUGVERDIEND DOOR ENERGIEBESPARING EN BATEN UIT RIJTIJDWINST. DAT BLIJKT UIT EEN VOORLOPIGE VERKENNING VAN PRORAIL EN NS. ProRail werkt sinds een jaar aan een businesscase voor verhoging van de spanning op de bovenleiding naar 3000 Volt gelijkspanning. In het voorjaar sloot NS zich bij het onderzoek aan. We dachten al langer na over de toekomst van de tractieenergie, vertelt Arjen Zoeteman, adviseur Technologie bij ProRail. Aanvankelijk zaten we op het spoor van 25 kilovolt, maar op die spanning overschakelen is zeer ingrijpend. Dan moet je de hele infrastructuur vernieuwen. Dat is onbetaalbaar en veroorzaakt grote hinder aan de treindienst. Sinds duidelijk is dat de Europese Unie 25 kv niet als eis gaat afdwingen, is 3 kv in beeld gekomen als betaalbaar alternatief. Nederland heeft als een van de weinige landen in Europa een lage bovenleidingspanning van 1500 Volt. Doordat de dienstregeling op het spoor vrijwel elk jaar uitbreidt, moeten steeds onderstations worden bijgebouwd om genoeg spanning op de draad te houden. Dan nog kan het gebeuren dat tegelijk vertrekkende treinen te weinig spanning hebben om stevig op te trekken. Een spanning op de bovenleiding van 3000 Volt, zoals in België en Italië, biedt wel genoeg potentie. Arjen Zoeteman hoeft niet lang na te denken over de voordelen van 3000 Volt. De netverliezen dalen doordat er minder hoge stromen door de bovenleiding gaan. Immers hoe hoger de spanning, hoe lager de stroom. Het terugleveren van remenergie aan andere treinen via de bovenleiding wordt gemakkelijker en er zijn minder onderstations nodig. Bovendien valt er een flinke rijtijdwinst te boeken. Stoptreinen kunnen sneller optrekken en doorrijden, waardoor Intercity s niet hoeven in te houden. Het invoeren van hogere topsnelheden wordt eenvoudiger, doordat treinen die snelheden vlotter bereiken. Zo kunnen de vervoerders per rit veel tijd winnen en met dezelfde treinen mogelijk meer ritten maken. Bicourante treinen Zoeteman spreekt van een voorlopige businesscase. De gevolgen voor het goederenvervoer en de regionale vervoerders hebben we nog niet in kaart gebracht. Verder moet NS nog uitrekenen wat de omschakeling naar bicourante treinen gaat kosten. En dan komen nog allerlei technische vraagstukken. Bijvoorbeeld de synergie met ERTMS. De ombouwperiode schat Zoeteman in op zeven tot tien 8

9 3000 VOLT LOONT DE MOEITE CONSTANT STROECKEN jaar. We gaan dan geleidelijk over op 3000 Volt volgens een vlekkenplan over Nederland. Op een aantal plaatsen komt een spanningssluis waar de trein van 1500 naar 3000 Volt gaat en omgekeerd. De investering voor de infrastructuur, ongeveer 400 miljoen euro, én de ombouw van het materieel kunnen we na de ombouwperiode in minder dan tien jaar hebben terugverdiend. De ombouw van de treinen is nog niet precies berekend, maar valt waarschijnlijk goedkoper uit dan de infraaanpassingen. Besparingen Ook Ralph Luijt, manager Energie & Milieu bij NS Reizigers, ziet voordelen in de migratie naar 3000 Volt. Je krijgt zicht op rijtijdwinst en de instandhoudingskosten zijn mogelijk lager. Migreren naar 25 kv kost miljarden. Als we van 1500 naar 3000 Volt gaan, kan de infrastructuur gehandhaafd blijven. De ombouw van het materieel duurt ook ongeveer zeven tot tien jaar. Begin volgend jaar willen we de kosten-batenanalyse klaar hebben, waarna een besluit kan worden genomen. Een groot voordeel van 3000 Volt is dat treinen meer remenergie kunnen terugleveren aan de bovenleiding. Luijt: In plaats van de huidige 10 procent recuperatie bij 1500 Volt kan dan maximaal 40 procent van de remenergie opnieuw worden gebruikt door treinen in de omgeving. Lloyd s Register heeft het potentieel voor het terugleveren van remenergie in de Randstad becijferd op ruim 95 procent voor Sprinters en 85 procent voor Intercity s. Luijt: Van de NS-vloot kan nu 60 procent recupereren, grofweg alle dubbeldekkers en alle stoptreinen. Dat wordt op langere termijn 100 procent van het materieel. Dan zijn er in combinatie met 3000 Volt forse besparingen mogelijk. Per jaar vermindert het verbruik met ongeveer 300 miljoen kwh, de CO2-uitstoot neemt af met 150 miljoen kilo en bij de huidige elektriciteitsprijs dalen de energielasten met 30 miljoen euro. Deze schattingen gaan we verder uitwerken in de kosten-batenanalyse. Heuvellandlijn Op de Heuvellandlijn Maastricht Heerlen Kerkrade begint binnenkort een proef met het terugleveren van remenergie aan de bovenleiding door de treinen van Veolia. De elektrodynamische rem van de Stadler-treinen zijn in 2007, om het materieel toegelaten te krijgen op het Nederlandse spoornet, begrensd op 55 procent. Om de volledige 100 procent remenergie te kunnen terugleveren aan de bovenleiding is een softwarewijziging nodig, waarvoor Stadler opdracht heeft gekregen. Begin december beginnen de testen. De ingreep in het remsysteem moet nog wel worden goedgekeurd door Lloyds Register Rail en de Inspectie Leefomgeving en Transport. De opgewekte remenergie wordt eerst in de trein zelf gebruikt voor het boordnet, de verwarming en de airco, vertelt Marcel Essers, manager Bedrijfsbureau Rail van Veolia Transport. De stroom die overblijft gaat via de pantograaf naar de bovenleiding en kan worden gebruikt door een optrekkende elektrische trein in de omgeving. Als de elektrodynamische rem op 100 procent staat, kan dat 5 tot 10 procent energiebesparing opleveren, afhankelijk van de snelheid, het aantal stops en de spanning op de bovenleiding. In een later stadium wordt bekeken of de stroom die niet kan worden teruggeleverd aan de bovenleiding via het onderstation naar het openbare elektriciteitsnet kan. Die link met het openbare net bestaat nu nog niet in Nederland en is vooral van belang op enkelsporige lijnen. Daar komen treinen op een kruisingspunt tegelijk aan en leveren dan samen zoveel remenergie dat de bovenleiding die niet kan opnemen. Een verhoging van de spanning naar 3000 Volt zorgt er voor dat veel meer stroom kan worden teruggeleverd. Essers vindt dat ProRail moet gaan meten wat er op de bovenleiding en in de onderstations gebeurt bij het terugleveren. Wij kunnen op het scherm van de Stadler precies zien hoeveel er op de bovenleiding staat, hoeveel we afnemen en hoeveel we terugleveren. Ik ben benieuwd hoeveel het straks maximaal gaat worden. Als we terugleveren willen we uiteraard ook minder betalen voor de stroom aan ProRail. 9

10 JONGE VERANDERAARS ANDERS KIJKEN Op het jaarcongres van Railforum hadden de Jonge Veranderaars ook weer een plekje. Tussen de presentaties door verschenen er drie verschillende filmpjes; kijken door de ogen van verschillende generaties naar het openbaar vervoer. We zagen senioren, soms ook wel de klagende ouderen, die vroeger bijna alles beter vonden. Toch reizen ze met het OV, dat ze prettig en gemakkelijk vinden. Kinderen, die onbevangen hun mening geven over hoe het OV nog beter gemaakt kan worden. Niemand hoeft ze te vertellen hoe je moet googlen, whatsapp en of facetimen. De laatste generatie die we hebben gezien, is de Jonge Veranderaars, gedreven jonge vakmensen uit jullie eigen organisaties die nieuwe kansen in onze brede sector zien én deze kansen niet willen laten liggen. David Kramer is de nieuwe voorzitter van de Jonge Veranderaars. Wat zijn de dingen die hij wil aanpakken het komend jaar? En hoe kijken JV ers naar de sector? David Kramer over zijn ambities met het JV netwerk. Ondanks het feit dat wij in deze sector werken, kijkt de JV altijd kritisch vanuit de reizigersbehoeften. Hoe zou ik het als reiziger willen? Dát maakt de JV zo uniek en bijzonder: wij kunnen intern het verschil maken. De technologie gaat snel, maar vernieuwing in deze toch wel stugge sector is lastig. We werken wel aan verbetering, alleen gaat het veel te traag en onze sector denkt vaak vanuit een eigen bedrijfspolitiek of onmogelijkheden vanwege de voorziene risico s. Daar heeft de reiziger geen baat bij. Wij, als Jonge Veranderaars, weigeren hierin mee te gaan. Meer kwaliteit hoeft niet altijd lang te duren of veel geld te kosten, daarom was het afgelopen jaarthema Kwaliteit Prioriteit!. Als sector moeten wij juist met elkaar op allerlei manieren blijven werken aan continue vernieuwing, maar dit hoeft toch niet lastig te zijn; soms zit het ook in creatieve verrassende dingen die de beleving en het imago van het OV verbeteren. BUITEN JE GRENS 10

11 Ik zie het als mijn opdracht om met de JV te schoppen tegen de status quo. Wij willen issues bespreekbaar maken maar niet puur om te confronteren. Maar uiteindelijk dienen wij de reiziger niet onze werkgevers. JV ers zijn van samen resultaten boeken. Wij willen af van de mentaliteit dit is van mij, dit is van u; alles is een dreiging voor mijn eigen zaak. Daarom verlegt de JV haar grenzen en is er gekozen voor het jaarthema Buiten je grens!. De JV zet zich de komende tijd in om meer aandacht te besteden aan de relevante samenwerkingen die om de reiziger gaan, die nog breder gezocht kan worden dan binnen onze eigen sector. Denk buiten je comfortzone en neem als sector verantwoordelijkheid. Daarmee willen wij bijdragen aan positieve verandering in het OV. Hier hoort ook bij dat we niet alleen binnen ons kleine landje blijven kijken. Onze ervaringen die we tot nu toe gehad hebben in het buitenland waren waardevol, maar we willen nog meer leren van onze internationale contacten en deze verder uitbreiden. Dan is het hebben van ideeën de eerste stap, maar dit ook realiseren is pas goud waard. Hierbij hebben wij hulp nodig. Op ons lustrumfeest hebben de VIS ers al aangegeven hierbij te willen helpen. Maar ook via deze weg wil ik oproepen om ruimte te laten voor de ideeën van de jongeren in alle organisaties en ons te helpen met het implementeren van ideeën. Maar schroom ook niet om ons te benaderen om mee te denken en gebruik ons als klankbord. Want samen, jong en oud, nieuw en ervaren maken wij het verschil voor de reiziger. DIT OOK REALISEREN IS PAS GOUD 11

12 RANDSTADRAIL IS SEXY OV KAROLIEN VAN WIJK RANDSTADRAIL IS SEXY OV AUTEUR KAROLIEN VAN WIJK RANDSTADRAIL IS AF, MELDT DE WEBSITE TROTS. SINDS 2006 KAN DE REIZIGER VERTROUWEN OP EEN SNELLE EN DIRECTE VERBINDING IN DE ZUIDELIJKE RANDSTAD. NA EEN SLECHTE START IS RANDSTADRAIL UITGEGROEID TOT EEN STERK MERK. HET PROJECT STARTTE MET DE BELOFTE VOOR BETER OV, REIZIGERSGROEI EN MINDER CONGESTIE OP DE WEG. TIJD OM DE BALANS OP TE MAKEN. Pedro Peters, directeur van de RET moet even nadenken voor hij zich herinnert met hoeveel problemen RampstadRail van start ging. Het project kampte onder andere met ontsporingen. Daarna is het snel goed gegaan, zegt Peters. We kunnen constateren dat de metro vol zit. Soms zelfs te vol, want in de ochtendspits moeten we soms mensen laten staan. Ook Hans Haring, wethouder verkeer in Zoetermeer is enthousiast. Vóór RandstadRail was Zoetermeer via de krakeling verbonden met Den Haag. De stoptreinen tussen Den Haag en Zoetermeer reden maximaal eens per kwartier en trokken zo n reizigers per dag. Nu zijn dat er Haring: Zoetermeer is geen groeistad meer, dus die mensen zijn deels zeker uit de auto afkomstig. RandstadRail is aangelegd om de kwaliteit van het openbaar vervoer te verbeteren, meer reizigers te trekken en daarmee de congestie op de weg te verminderen. De doelen op het gebied van reizigersgroei zijn zeker gehaald. Het aantal OV-reizigers in de zuidelijke Randstad is flink gestegen. De ZoRo-bussen, die op de vrijliggende busbaan rijden tussen Zoetermeer en Rodenrijs, zouden volgens de prognose over 2,5 jaar 4000 reizigers per dag trekken, maar halen dat nu al. Vaak en veel Met de aanleg van RandstadRail is de frequentie van het OV flink omhoog gegaan. Reizigers hoeven eigenlijk niet meer op de dienstregeling te letten, binnen een paar minuten komt er een voertuig voorrijden. Daarnaast is er veel meer doorgaand vervoer. Reizigers vanuit Zoetermeer kunnen nu in een keer doorrijden naar het centrum van Den Haag, vertelt Arend-Jan van der Lely, beleidsmedewerker bij de Stadsregio Haaglanden. Ook bij de ontwikkeling van nieuwbouw krijgt de tram snel een plek in de wijk. Van der Lely: Lijn 15 en 17 zijn slim door de Vinexwijken Ypenburg en Wateringseveld gelegd. De haltes lagen er al voordat de wijk af was. Op dat moment heb je nog ruimte. Ook de Zoetermeerse wijk Oosterheem had een RandstadRailverbinding kort nadat de eerste huizen af waren. Hans Haring: RandstadRail is een belangrijke vestigingsfactor voor de inwoners. Bij de ontwikkeling van RandstadRail is stevig ingezet op ketenmodaliteit. Bij de meeste haltes staan fietsenstallingen en als het even kan zijn er parkeerplaatsen. Tymon de Weger, wethouder in de gemeente Lansingerland: We merken dat RandstadRail een succes is en goed wordt gebruikt door onze inwoners. Sinds de metro is doorgetrokken naar Slinge sta je vanaf hier binnen een kwartier in de Koopgoot. We hebben twee stations en een paar haltes voor de ZoRo-bus. Op de parkeerplaatsen staan de mensen tot ver buiten de vakken en we hebben al een paar keer fietsenrekken moeten bijplaatsen. Huizenprijzen Een zoektocht op Funda laat zien dat ligging nabij RandstadRail inmiddels een serieus verkoopargument is geworden. Tymon de Weger: RandstadRail is de enige spoorverbinding in onze gemeente. De dorpse ligging tussen Rotterdam en Den Haag, met een goede OV-verbinding, is populair. Ondanks de crisis loopt de huizenverkoop goed. Ook in stedelijke gebieden heeft RandstadRail een positief effect op de omgeving. Het Beatrixkwartier, waar RandstadRail door de netkous rijdt, is misschien wel het bekendste voorbeeld. Arend- Jan van der Lely: Dit kun je niet in cijfers uitdrukken, maar zeker wel in belevingswaarde. We hebben zelfs een Zwitserse delegatie op bezoek gehad die graag kwam kijken naar onze RandstadRail. We kunnen zo tien dingen noemen die fout gaan in het OV. Het is veel moeilijker om zaken te noemen die wel goed gaat. Dit is er één van! Of de nabijheid van RandstadRail een positief effect heeft op de aantrekkelijkheid als bedrijfsvestigingsplaats is door de crisis moeilijk te zeggen. Wethouder Hans Haring vermoedt van wel. Bedrijvenparken als Forepark in Leidschendam worden dicht bij RandstadRail gebouwd. Voor bedrijven die veel ruimte en weinig personeel nodig hebben is RandstadRail natuurlijk niet zo relevant, voor kantoren wel. 12

13 RANDSTADRAIL IS SEXY OV KAROLIEN VAN WIJK Beklede stoelen RandstadRail wordt voornamelijk gereden met speciaal aangeschaft lightrailmaterieel. Pedro Peters: We proberen RandstadRail een luxe uitstraling mee te geven. Het zijn gelikte treinen zonder graffiti. Er zitten beklede stoelen in, in plaats van hufterproof plastic kuipstoeltjes. Iedere nacht maakt een schoonmaakploeg al het materieel schoon. De theorie hierachter is dat als je een iets luxer voertuig aanbiedt, mensen zich ook netter gaan gedragen. Dat is best een lastige afweging geweest, maar het blijkt te werken. Nu durven we de gok te nemen om in de nieuwe metro s voor het overige netwerk in Rotterdam ook beklede stoelen te kiezen. Ook in Den Haag moet de luxe uitstraling van de RandstadRail gaan doorwerken op de lokale trams. Van der Lely: De tram moet dezelfde look-and-feel krijgen. Het zijn prettige lagevloerrijtuigen, ze dragen echt bij aan de kwaliteit van RandstadRail. Attachékoffers Ook de reizigers zijn tevreden, ondanks dat er nog steeds af en toe technische problemen opduiken. Bij de laatste KpVV Klantenbarometer scoorde RandstadRail een 7,4. Het vervoersysteem is in een paar jaar tijd uitgegroeid tot een begrip in de regio. Je gaat niet meer met de tram, maar met RandstadRail, constateert Van der Lely. Het is een sterk merk geworden en we kunnen het nog veel beter uitnutten. Pedro Peters: Dit is OV op internationaal niveau, het hoort bij een lifestyle. RandstadRail staat op hetzelfde niveau als de metro in Parijs of Londen. Ook hier stappen mensen met pak en attachékoffer in. Dit is sexy OV. Filedruk RandstadRail heeft de verwachtingen op het gebied van kwalitatief hoogwaardig OV en reizigersgroei zeker waargemaakt. Of een achterliggend doel zoals verminderde congestie is behaald, blijft onduidelijk. Er is vooraf geen nulmeting uitgevoerd en ook nu wordt er niet gemeten. Door de economische crisis nam de verkeersdruk af. Bovendien werd het wegennet uitgebreid. Hans Haring vermoedt een positieve invloed van RandstadRail. Bijna de helft van de reizigers in deze regio heeft alternatief vervoer. Een groot deel van de klanten zou dus ook de auto kunnen nemen, in plaats van RandstadRail. Pedro Peters maakt de vergelijking met de Utrechtse Vinex-wijk Leidsche Rijn. Daar is geen lightrailverbinding en de filedruk is er hoger dan in de Vinex-wijken hier. Maar hoe groot het effect precies is, weet ik niet. Ook de invloed van RandstadRail op de problemen met de luchtkwaliteit waar de zuidelijke Randstad mee kampt, is niet bekend. Dat RandstadRail af is, betekent niet dat de zuidelijke Randstad stil zit. In de regio Haaglanden gaat RandstadRail mogelijk integreren in R-net. Ten oosten van Zoetermeer moet station BleiZo (Bleiswijk-Zoetermeer) de verbinding leggen met de spoorlijn naar Utrecht. Hans Haring verwacht dat het nieuwe NS-station vanaf het begin vier- tot vijfduizend reizigers per dag gaat trekken. Daarmee verwerft RandstadRail in korte tijd een onmisbare positie in het regionale OV. 13

14 LEDENNIEUWS NIEUW LID RAIL PARTNER HOLLAND HET STILLER MAKEN VAN HET SPOOR: GELUIDOVERLAST SPOORLOOS. Vooral op intensief gebruikte spoorlijnen en op emplacementen met veel wissels en krappe bogen kunnen treinen veel geluidsoverlast veroorzaken. Een toenemende bron van ongenoegen bij omwonenden en gebruikers van het spoor. De hoog piepende en schurende geluiden ontstaan door het wringen van de wielen op de rails. Rail Partner Holland werkt, samen met spoorwegmaatschappijen en railbeheerders, aan methoden en projecten om het spoor stiller en duurzamer te maken. Systemen van Rail Partner Holland pakken het geluid aan bij de bron: het wiel-railcontact. Rail Partner Holland heeft zich volledig toegelegd op: het terugdringen van het booggeluid dat ontstaat bij het passeren van wissels en bogen in het spoor; het terugdringen van het rolgeluid dat ontstaat als een trein op hoge snelheid passeert over een doorgaande lijn; het terugdringen van slijtage aan spoorstaven en wissels; het verminderen van gladheid op het spoor; De oplossing is gevonden in het conditioneren van de spoorstaaf door het selectief plaatsen van SpoorStaafConditioneringsSystemen (SSCS en). Toepassing van deze compacte systemen maakt een geluidsreductie mogelijk tot 20dB(A), verlengen de levensduur van wissels en spoorstaven en voorkomen gladde sporen. Rail Partner Holland is een internationaal bedrijf, dat op verschillende Europese markten opereert. De onderneming heeft werkmaatschappijen in Nederland, Duitsland en Zwitserland. Net als ProRail in Nederland zijn ook Deutsche Bahn en SBB-CFF partijen waarmee innovaties worden ontwikkeld en projecten worden gerealiseerd om het spoor stiller te maken. Ook vele lokale maatschappijen, trams, metro s en S-banen maken gebruik van de diensten van Rail Partner Holland. Voor meer informatie: 14

15 LEDENNIEUWS NIEUWE PARTNER IN KENNIS STICHTING HOLLAND SPOOR FOTO NIELS DE VRIES FOTOGRAFIE Stichting Holland Spoor (SHS) is in 1996 opgericht met als doel de techniek van naoorlogse spoormaterieel ten tijden van de wederopbouw te behouden voor het nageslacht. In 2009 werd de stichting gekoppeld aan de activiteiten van Roestrijden.nl en is het ideële doel gewijzigd in: het verwerven van fondsen ten bate van het behoud van Nederlands Railerfgoed. Onder de naam Roestrijden.nl doet SHS dit door als one-stop-shop roesttreinopdrachten aan te nemen. Inclusief het verzorgen van dienstregeling, werktreinbegeleider etc. Dit geheel conform de vigerende ProRail-regelgeving die aan het roestrijden gesteld zijn. De roesttreinen worden hierbij zo veel mogelijk uitgevoerd met Nederlands historisch materieel, afkomstig van en in samenwerking met museumorganisaties. De netto opbrengsten ( ) komen in een fonds waaruit Nederlands railerfgoed in de breedste zin des woords een financieel steuntje in de rug krijgt. De opbrengsten in natura bestaan onder andere uit conditieritten, actuele materieelbekendheid voor bedienend personeel, eer voor de vele uren werk van de museumvrijwilligers alsook de beleving van de historie. Sinds 2011 is SHS zich naast het roestrijden, meer en meer gaan toespitsen op het benadrukken van de meerwaarde van het in stand houden van een rijdend historisch materieelbestand. Dit wordt gedaan door gebruik te maken van zwaktes van de verouderde technieken en deze te profileren als sterktes ten opzichte van hun moderne opvolgers. Een recent voorbeeld hiervan zijn de elektrische locomotieven uit 1951 die deze winter voor het eerst paraat staan als ijzelbestrijdingsteam voor de RAS-gebieden (dit zijn de overgangsgebieden tussen ProRail-gebied (1800V) en de spanningssluis van de HSL(25.000V). Deze elektrische oudjes (ex NS 1200, gebouwd bij Werkspoor) zijn van het soort weerstandsgestuurde locomotieven. Materieel met deze techniek heeft geen gevoelige elektronica aan boord en is in staat om een hoge stroom door de bovenleiding te laten stromen waardoor een forse warmteontwikkeling in locomotief en in de bovenleiding ontstaat. Hierdoor wordt de ijzelaanslag op de bovenleiding zacht en is het eenvoudig te verwijderen. Vroeger, toen er meer van dit soort treinen rondreden op het Nederlandse railnet, was dit een vrij gebruikelijke aanpak van ijzelbestrijding. Modern materieel is vanwege de elektronica en op zuinig rijden gespitste stroomkarakteristieken minder geschikt voor dit werk. Stichting Holland Spoor gebruikt haar bemiddelende positie niet alleen tussen de professionele- en de historie vertegenwoordigende railbranche maar zet zich tevens in voor educatieve doeleinden voor zowel scholieren en studenten als voor (Young-)professionals. Historisch treinmaterieel kenmerkt zich vaak door zichtbare en vooral tastbare techniek. Omdat het materieel geen primaire commerciële taak (meer) heeft wordt het slechts sporadisch ingezet waardoor relatief eenvoudig onderzoek of opnames aan railmaterieel kan worden uitgevoerd. SHS vormt hierin loket tussen de vragende en aanbiedende partijen. Door deelname aan Railforum slaat Stichting Holland Spoor een solide brug tussen kennis, kunde en relatienetwerk van het verleden via het open platform van Railforum met de innovatieve Young rail generation van de toekomst. Verdere informatie kun je vinden op de website: 15

16 HET SPOOR WORDT SNEL GROENER CONSTANT STROECKEN HET SPOOR WORDT SNEL GROENER AUTEUR CONSTANT STROECKEN DE TREIN VERBRUIKT AL VEEL MINDER ENERGIE DAN DE AUTO, MAAR HET KAN NOG BETER. DAAROM WERKEN NS EN PRORAIL AAN VERDERGAANDE ENERGIEBESPARING EN VERMINDERING VAN DE CO2- UITSTOOT. DE BEZETTINGSGRAAD VAN DE TREINEN IN DE DALUREN GAAT OMHOOG, HET ENERGIEVERBRUIK OMLAAG EN DE STROOM WORDT DUURZAMER OPGEWEKT. Je staat er misschien niet bij stil, maar de trein is al meer dan 40 jaar elektrisch, zegt Michiel van Roozendaal, verwijzend naar de toenemende aandacht voor de elektrische auto. En dan gaat een trein ook nog eens 40 jaar mee. Van Roozendaal is directievoorzitter van NS-dochter NedTrain en bij NS verantwoordelijk voor duurzaamheid. Hij wil maar zeggen, de trein heeft een voorsprong op de auto en bouwt dat voordeel steeds verder uit. Tussen 2011 en 2016 wil NS 5 procent per jaar besparen op het energieverbruik door de treinen. Daarna loopt de jaarlijkse besparing terug naar 2 procent. Per reizigerskilometer stoten we 30 gram CO2 uit. We zijn op weg naar 20 gram. De besparingen bereikt NS onder meer door de bezettingsgraad in de daluren verder te verbeteren. Die moet tussen 2011 en 2016 stijgen van 26 procent naar 32 procent. Eind vorig jaar was het resultaat 28,4 procent. Om het dal aantrekkelijker te maken, stimuleert NS de verkoop van dalurenabonnementen en sinds september het NS Groepsretour voor vier personen of meer, bekend van de Nick&Simon-reclame. Ook het Nieuwe Werken trekt extra reizigers in het dal. Op steeds meer stations komen vergader- en werkplekken zoals Seats2Meet en Regus NS station2station. Verder neemt het aantal treinen met stopcontacten en wifi toe. De grootste energiebesparing bereikt NS door moderne treinen in te zetten, zoals de nieuwe Sprinters die 20 procent zuiniger zijn dan de oude. Daarnaast krijgen alle treinen na 20 jaar, op de helft van hun levensduur, een grondige opknapbeurt. Zo zijn de eerste generatie dubbeldekkers met de rechte wanden en de groene bankjes in werkplaats Haarlem compleet gestript en voorzien van de modernste installaties. Reizigers kijken hun ogen uit, zegt Van Roozendaal. Naast een lounchehoek en luxe bekleding hebben die treinen zuinigere motoren, een modern klimaatsysteem, biotoiletten, infoschermen en internet aan boord. Ondanks die extra s verbruiken ze 10 tot 15 procent minder energie. Een rustige rijstijl van de machinist levert ook een flinke bijdrage aan de energiebesparing. Tijdens hun jaarlijkse herinstructie worden alle machinisten getraind in dit zuinig rijden. Een simpele maatregel is het licht en de verwarming direct uitzetten als de treinen op het opstelterrein 16

17 HET SPOOR WORDT SNEL GROENER CONSTANT STROECKEN zijn geparkeerd. Verder verwarmt en koelt NS gebouwen door warmte- en koudeopslag, op zes plaatsen inmiddels. Door al die maatregelen samen stoot NS sinds 2005 een kwart minder CO2 uit. Energiecontract Behalve aan energiebesparing doet NS ook aan vergroening van de treinreis. Namens alle vervoerders op het spoor sluit het bedrijf een energiecontract af voor de periode De voorselectie onder de energieleveranciers is al achter de rug. De aanbestedingsregels verbieden Van Roozendaal om te zeggen wie precies zijn uitgenodigd om een bod uit te brengen. In het voorjaar van 2014 wordt de winnaar bekend. We willen zo snel mogelijk klimaatneutraal worden, zegt Van Roozendaal. Dus geen bijstook van biobrandstoffen in energiecentrales, maar stroom van waterkracht, zon en wind. Ongeveer 20 procent te realiseren in Nederland. En het moet om nieuwe liefst Nederlandse energieprojecten gaan, of projecten die al in de pijplijn zitten. Want wat wij nodig hebben is al 25 procent van alle groene stroom die in Nederland wordt opgewekt. We belonen een versnelde overgang naar duurzame stroom, zonder dat het ten koste mag gaan van de prijs. Met een contract van 10 jaar energieverbruik hebben we een voortrekkersrol in Europa. We hebben een scherpe ambitie neergezet, anders komt de markt niet in beweging. Met klimaatneutraal bedoelen we het equivalent aan duurzame energie dat nodig is om de treinen te laten rijden. Het groene aandeel garanderen we, dat is straks ook te verifiëren. Maar NS is natuurlijk geen energieneutraal vervoerbedrijf. Jaarlijks verbruiken we even veel als een stad als Amsterdam. FOTO TEAM CS / JANNES LINDERS Zonnecellen Ook ProRail heeft zich ten doel gesteld het energieverbruik te verminderen, jaarlijks met 2 procent. ProRail streeft naar 100 procent duurzame energie in 2020, vertelt Jessica van den Bosch, projectleider duurzaamheid bij ProRail. Voor 100 procent van onze elektriciteit kopen we certificaten van Nederlandse windenergie. Dat komt overeen met 85 procent van ons energieverbruik, de rest is gas. Bij nieuwbouw, zoals op station Rotterdam Centraal en Utrecht Centraal verwerken we zonnecellen in het dak of in de perronkappen. Dat gaan we vanaf volgend jaar ook vaker doen bij verbouwingen aan stations. ProRail maakt in het Meerjarenplan duurzaamheid onderscheid in duurzaam reizen, duurzaam werken en duurzaam leven. Onder duurzaam werken valt de befaamde CO2-ladder die ProRail zelf heeft bedacht en die nu met partijen van buiten de spoorsector verder wordt ontwikkeld. Aannemers die CO2-bewust werken krijgen gunningsvoordeel als ze inschrijven op een 17

18 HET SPOOR WORDT SNEL GROENER CONSTANT STROECKEN aanbesteding van ProRail. Hoe hoger ze staan op de ladder van vijf treden, hoe hoger het percentage gunningsvoordeel. Deelnemers aan het systeem moeten zich laten certificeren door een onafhankelijk instituut. ProRail heeft zelf een CO2-bewust Certificaat voor niveau vier en streeft naar de hoogste trede in Een ander handig instrument dat ProRail samen met NS heeft bedacht is de Stationscan Duurzaamheid. De scan is een online-toepassing die laat zien hoe duurzaam een station of een stationsontwerp is aan de hand van vijf thema s: energie, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. Van den Bosch: Het maakt iedereen in een vroeg stadium bewust van duurzaamheid als een station wordt gebouwd of verbouwd. Eén van de maatregelen is het gebruik van LED-achtergrondverlichting in de informatieschermen op de perrons. De eerste schermen zijn geplaatst in december vorig jaar op station Almere Poort en diverse stations in de provincie Groningen. Door het TL-licht te vervangen door LED s wordt een scherm 40 tot 50 procent zuiniger. Snelheidsbeperking Op het spoor valt uiteraard ook het nodige te bezuinigen. De wisselverwarming met gasvlam maakt steeds meer plaats voor zuinige elektrische verwarming, of een centrale warmwaterbuis die de wissel vorstvrij houdt. Het warme water komt van een hoogrendementsketel op het emplacement. Nog zuiniger, maar ook kostbaarder, zijn de wissels die op temperatuur worden gehouden door aardwarmte. Daarvan heeft ProRail er inmiddels honderd. Een ketenmaatregel van ProRail in samenwerking met een of meerdere vervoerders blijkt verrassend effectief: het opheffen van snelheidsbeperkingen. Jessica van den Bosch: In het baanvak Tilburg Eindhoven gold al enkele jaren een snelheidsbeperking. Treinen moesten bij Best van 140 kilometer per uur terug naar 80, waarna ze weer mochten optrekken naar 140. Een trein op snelheid brengen en vervolgens onnodig afremmen vreet energie. Die snelheidsbeperking kostte NS op jaarbasis het elektriciteitsverbruik van ongeveer 450 huishoudens, en ProRail veel extra onderhoud. In oktober hebben we een compleet nieuw baanvak aangelegd. Dit bleek op de lange termijn de beste en goedkoopste oplossing. Hierdoor kunnen de treinen weer doorrijden. NS bespaart energie en de reistijd tussen Tilburg en Eindhoven is iets korter geworden. Net zo besparend is een trein niet langer het hele emplacement laten oversteken, zegt Van den Bosch. Door de fly-over die vorig jaar bij station Arnhem is aangelegd, kunnen de treinen richting Nijmegen ongehinderd doorrijden en verbruikt NS daar 15 procent minder stroom. 18

19 WORKSHOPS DOTTEREN GROENE GOLF IN HET KADER VAN DE GREEN DEAL DUURZAAMSPOOR.NL VRAAGT JULLIE HULP! VERSNELLEN VAN DE GROENE GOLF OP HET SPOOR DOOR KENNISUITWISSELING Het Kennisplatform Duurzaam Spoor, door Railforum gestart begin 2013, heeft geleid tot verschillende werkgroepen. Eén van die werkgroepen is de werkgroep Dotteren Groene Golf. De werkgroep is bezig met het verbeteren van de doorstroming van treinen op het spoor. Te vaak staan treinen stil om vervolgens weer te moeten optrekken. Om met de Groene Golf een stap voorwaarts te maken zal de werkgroep Dotteren Groene Golf, geholpen door Railforum, in 2014 een aantal workshops organiseren. De eerste workshop Terugblik en korte termijn doelen van NS en ProRail in 2014/2015 Woensdag 22 januari 2014 auditorium Movares uur Het programma voor deze middag ziet er als volgt uit: Korte lezingen over een aantal groene golf projecten in het verleden waaronder Routelint en Europtirails Lezing van NS en ProRail over Trein Op Lijn Interactive terugkoppeling van aanwezigen op de gepresenteerde initiatieven. Discussie over weg voorwaarts in het licht van de Ontwikkelingen in de Spoorsector, zoals ERTMS, LTSA. De spoorbedrijven werken hard aan het verduurzamen van de sector. Kennisdeling zorgt voor een verdere impuls om sneller en doelgerichter samen te werken aan een sector die klaar is voor de toekomst. Hierdoor is en blijft de spoorsector één van de pijlers van een duurzame Nederlandse maatschappij. Op 7 november lanceerde Railforum de website De website bestaat uit drie delen: Kennisbank Gemakkelijk alle informatie, (inter)nationale projecten en onderzoeken vinden op het gebied van duurzaamheid. Naast projecten kun je hier ook rapportages en presentaties vinden op het gebied van innovatie en de CO2 prestatieladder. Projecten Vaak is onderbelicht wat voor goeds we al doen. De website inspireert en laat zien wat er allemaal al gebeurt aan de hand van duurzame projecten in de spoorsector. Who is Who Alleen kunnen we de sector niet verduurzamen. Samenwerking is een vereiste om minder energie te verbruiken, om minder CO2 uit te stoten of om bijvoorbeeld het spoor stiller te krijgen. De website geeft een overzicht van de contactpersonen binnen de spoorsector. Deze duurzame hubs helpen je verder. Je kunt je voor de eerste workshop aanmelden bij Na de eerste workshop volgt er nog workshop in maart 2014 over verdieping & toekomstvisie en in mei 2014 over het vormgeven van de groene golf. Om de website te optimaal te laten functioneren hebben we jullie hulp nodig! Heb je relevante artikelen? Heb je links over duurzaamheid op het spoor? Deel die kennis door een account aan te maken op en doe vervolgens nieuwe kennis op. Meer informatie nodig? Neem contact op met Martijn Altenburg, 19

20 ZIE VOOR HET ACTUELE PROGRAMMA 21 JANUARI HET SPOOR EN IT - ZIJN WE SAMEN SNEL GENOEG? 22 JANUARI WORKSHOP DOTTEREN GROENE GOLF 23 JANUARI ZP-BIJEENKOMST 29 JANUARI DAG VAN DE LIGHT RAIL - SLIM VERKNOPEN 9 APRIL LEDENVERGADERING EN WERKBEZOEK Net zoals onderstaande bedrijven lid worden van Railforum? Kijk voor meer informatie op of stuur een naar LEDEN VAN RAILFORUM ADSE CONSULTANCY & ENGINEERING 365 B.V. ALOM B.V. ADSE CONSULTANCY & ENGINEERING ALSTOM TRANSPORT B.V. AGENTSCHAP-NL APPM MANAGEMENT CONSULTANTS ALOM B.V. ARCADIS N.V. ALSTOM TRANSPORT B.V. ARRIVA OPENBAAR VERVOER N.V. APPM MANAGEMENT CONSULTANTS ASSET RAIL B.V. ARCADIS N.V. AT OSBORNE B.V. ARN ATOS ARRIVA OPENBAAR VERVOER N.V. BAM RAIL B.V. ASSET RAIL B.V. BEMO RAIL B.V. AT KEARNEY B.V. BESTUUR REGIO UTRECHT AT OSBORNE B.V. BOERCROON ATOS BOMBARDIER TRANSPORTATION BAM RAIL B.V. BONDER RECYCLING EN OVERSLAG B.V. BEMO RAIL B.V. BRUNEL INTERNATIONAL N.V. BESTUUR REGIO UTRECHT CAPGEMINI NEDERLAND B.V. BOER & CROON RUIMT. INVESTERINGEN B.V. CONNEXXION BOMBARDIER TRANSPORTATION CQM BRUNEL INTERNATIONAL N.V. DELTARES BURDOCK BOUW EN INFRA B.V. DIENST METRO GEMEENTE AMSTERDAM CAPGEMINI NEDERLAND B.V. DURA VERMEER RAILINFRA B.V. CONNEXXION EDILON)(SEDRA CQM EURAILSCOUT INSPECTION & ANALYSIS B.V. DELTARAIL B.V. FUJITSU TECHNOLOGY SOLUTIONS B.V. DELTARES GEMEENTEWERKEN ROTTERDAM DIENST METRO GEMEENTE AMSTERDAM GEZAMENLIJKE RANDSTADPROVINCIES DURA VERMEER RAILINFRA B.V. GOUDAPPEL COFFENG B.V. EDILON)(SEDRA GRONTMIJ NEDERLAND B.V. EURAILSCOUT INSPECTION & ANALYSIS B.V. GVB FUJITSU TECHNOLOGY SOLUTIONS B.V. HAVENBEDRIJF AMSTERDAM GEMEENTEWERKEN ROTTERDAM HEIJMANS N.V. GEZAMENLIJKE RANDSTADPROVINCIES HP NEDERLAND B.V. GOUDAPPEL COFFENG B.V. HTM PERSONENVERVOER GRONTMIJ NEDERLAND B.V. HUMAN COMPANY GVB IBM NEDERLAND B.V. HAVEN AMSTERDAM IMTECH TRAFFIC & INFRA B.V. HAVENBEDRIJF ROTTERDAM N.V. INFRASPEED MAINTENANCE B.V. HEIJMANS N.V. INNO-V HP NEDERLAND B.V. INSPECTIE LEEFOMGEVING EN TRANSPORT HTM PERSONENVERVOER INTRAFFIC HUMAN COMPANY JOULZ B.V. KEYRAIL KPN IBM NEDERLAND B.V. LLOYD S REGISTER RAIL EUROPE B.V. IMTECH TRAFFIC & INFRA B.V. MAX BÖGL NEDERLAND B.V. INFRASPEED MAINTENANCE B.V. MINISTERIE VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU INNO-V MOTT MACDONALD NL B.V. INSPECTIE LEEFOMGEVING EN TRANSPORT MOVARES JOULZ B.V. NPC KEMA N.V. NS GROEP KEYRAIL PANTEIA/NEA LLOYD S REGISTER RAIL EUROPE B.V. PILZ NEDERLAND LOGICA PLUREL MAX BÖGL NEDERLAND B.V. PON LOGISTICS B.V. MINISTERIE VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU PRORAIL B.V. MOBILIS B.V. PROVINCIE GELDERLAND MOTT MACDONALD NL B.V. PROVINCIE NOORD-BRABANT MOVARES PROVINCIE ZUID-HOLLAND NPC PWC NS RAIL PARTNER HOLLAND B.V. PANTEIA/NEA RAILINFRA OPLEIDINGEN PILZ NEDERLAND RAILINFRA SOLUTIONS PON LOGISTIEK B.V. RET N.V. PRORAIL B.V. RIJKSWATERSTAAT PROVINCIE GELDERLAND SCHIPHOL AMSTERDAM AIRPORT PROVINCIE NOORD-BRABANT SIEMENS NEDERLAND N.V. PROVINCIE ZUID-HOLLAND SPITZKE SPOORBOUW B.V. PWC STADSGEWEST HAAGLANDEN RAILINFRA OPLEIDINGEN STADSREGIO ARNHEM NIJMEGEN RAILINFRA SOLUTIONS STICHTING BODEMSANERING NS RET N.V. STORK TECHNICAL SERVICES NEDERLAND RIJKSWATERSTAAT STRABAG RAIL GMBH ROYAL HASKONINGDHV STRUKTON RAIL B.V. SCHIPHOL AMSTERDAM AIRPORT SWIETELSKY RAIL BENELUX B.V. SIEMENS NEDERLAND N.V. THALES NEDERLAND B.V. SPITZKE SPOORBOUW B.V. TNO STADSGEWEST HAAGLANDEN TRIBASE STADSREGIO ARNHEM NIJMEGEN TWYNSTRA GUDDE STICHTING BODEMSANERING NS VEOLIA TRANSPORT RAIL B.V. STORK TECHNICAL SERVICES VEREBUS ENGINEERING STRABAG RAIL GMBH VOESTALPINE RAILPRO STRUKTON RAIL B.V. VOITH RAILSERVICES B.V. SWIETELSKY RAIL BENELUX B.V. VOLKERRAIL NEDERLAND B.V. SYNTUS B.V. VRS RAILWAY INDUSTRY B.V. THALES NEDERLAND B.V. PARTNERS IN KENNIS TNO TRANSTEC ADVISEURS B.V. TRIBASE ACM TWYNSTRA BOUWEND NEDERLAND GUDDE VEOLIATRANSPORT CIVOM NEDERLAND B.V. VEREBUS/TUV CONNEKT NORD B.V. VIALIS DINALOG B.V. VOESTALPINE EUROPOINT B.V. RAILPRO VOITH FIETSERSBOND RAILSERVICES B.V. VOLKERRAIL HOLLAND RAIL NEDERLAND INDUSTRY B.V. PARTNERS INFRASITE IN KENNIS BOUWEND IRSE DUTCH NEDERLAND SECTION CIVOM KENNISPLATFORM VERKEER EN VERVOER CONNEKT KENNIS IN HET GROOT (KING) DELFT KIVI NIRIA TOPTECH DINALOG KONINKLIJK NEDERLANDS VERVOER EUROPOINT MAATSCHAPPIJ B.V. VOOR BETER OV FIETSERSBOND MAGLEV INSTITUUT NL i.o. HOLLAND MOVINNIORAIL INDUSTRY INFRASITE NEDERLANDS INSTITUUT VOOR LASTECHNIEK KENNISPLATFORM NEXT GENERATION VERKEER INFRASTRUCTURES EN VERVOER KENNIS NL INGENIEURS HET GROOT (KING) KIVI NVDONIRIA KONINKLIJK PROMEDIA GROUP NEDERLANDS VERVOER MAATSCHAPPIJ RAIL CARGO INFORMATION VOOR BETER NETHERLANDS OV MIJN-OV ROVC TECHNISCHE OPLEIDINGEN MOVINNIO ROVER NHTV SKVV INTERNATIONALE HOGESCHOOL BREDA NL STICHTING INGENIEURS HOLLAND SPOOR NMA STICHTING RAILALERT NVDO STICHTING RAILCOLLEGE PROMEDIA TRAIL RESEARCH GROUPSCHOOL RAIL TREINREISWINKEL CARGO INFORMATION BV NETHERLANDS ROVER TREINREIZIGER SKVV VEILIG VERKEER NEDERLAND STICHTING VERENIGING RAILALERT DO LIGHTRAIL STICHTING VERNIEUWING RAILCOLLEGE BOUW TRAIL VNO-NCW RESEARCH SCHOOL TREINREIZIGER.NL VEILIG VERKEER NEDERLAND VERNIEUWING BOUW VNO-NCW 20

RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL

RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL juli 2014 # 88 3 blije reizigersprijs 4 over de grens 6 green deal remenergie De prijs voor de meest spraakmakende verbetering in het OV wordt weer uitgereikt. 8 Iets met ethiek Het CVS bestaat al 40 jaar.

Nadere informatie

RailfoRum Het kennisnetwerk Het RailfoRum team v.l.n.r. op de foto

RailfoRum Het kennisnetwerk Het RailfoRum team v.l.n.r. op de foto Railforum Het kennisnetwerk Railforum bestaat sinds 1992 en is het onafhankelijke kennisnetwerk van ruim 175 bedrijven en organisaties die actief zijn in de brede railsector. Centraal in de vereniging

Nadere informatie

Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013

Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013 Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013 Joke van Veen Manager Business Development NS Reizigers Dimitri Kruik Manager Veranderprogramma 2012-2015 ProRail De NS strategie De NS strategie

Nadere informatie

RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL

RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL APRIL 2015 # 91 3 NIEUWE BESTUURS- LEDEN Het Railforum bestuur heeft er drie kersverse leden bij. Wat beweegt hen, wat is hun ambitie en hoe zien zij jongeren in de sector? 12 IT S THE END OF OV AS WE

Nadere informatie

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink Duurzaamheid, ERTMS en LTSA 1 Duurzaamheid, ERTMS en LTSA Korte vs. lange termijn Ambitie vs. feiten 28 mei 2014 Agenda 1. Duurzaamheid en het OV: feiten 2. Korte termijn

Nadere informatie

Netwerk RandstadRail. verkeer en vervoer

Netwerk RandstadRail. verkeer en vervoer Netwerk RandstadRail verkeer en vervoer Kortere reistijden, hogere frequentie en meer comfort Sterke groei gebruik RandstadRail Haaglanden stapt over op Netwerk RandstadRail Elke dag stappen zo n 95.000

Nadere informatie

Reizen zonder spoorboekje. Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Reizen zonder spoorboekje. Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Reizen zonder spoorboekje Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Reizen zonder spoorboekje Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Reizen zonder spoorboekje Zes intercity s en zes sprinters per uur in de drukste

Nadere informatie

Samen naar een klimaatneutraal spoor. Frans Slats Thijs Cloosterman

Samen naar een klimaatneutraal spoor. Frans Slats Thijs Cloosterman Samen naar een klimaatneutraal spoor Frans Slats Thijs Cloosterman Samen? Vervoerders en infrabeheerders moeten samenwerken voor optimale CO 2 reductie 1+1=3 Samen naar een klimaatneutraal spoor 1 2 De

Nadere informatie

OV-Café: Betalen in het OV 3.0

OV-Café: Betalen in het OV 3.0 Programmaboekje OV-Café: Betalen in het OV 3.0 Hoe gaan we in de toekomst betalen in het OV? Datum: Vrijdag 26 september 2014 13.45-17.00 Locatie: Hotel Haarhuis, Stationsplein 1, Arnhem Programma 13:15

Nadere informatie

Welkom bij. voestalpine Railpro BV

Welkom bij. voestalpine Railpro BV Welkom bij www.voestalpine.com/railpro Programma 14.00 uur Ontvangst; 14.30 uur Inleiding door Erwin Veldman; 14:45 uur Presentatie door Mark de Vries; 15.30 uur Rondleiding (2 groepen); 16.30 uur ALV

Nadere informatie

september 2014 # 89 SPeciale editie RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL

september 2014 # 89 SPeciale editie RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL september 2014 # 89 SPeciale editie RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL Corina de Jongh Verjaardag Als klein kind had ik een duidelijk beeld van het vieren van een verjaardag. De

Nadere informatie

Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu. 16 november ProRail / Nederlandse Spoorwegen. 28 november Arriva / Veolia / Connexxion

Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu. 16 november ProRail / Nederlandse Spoorwegen. 28 november Arriva / Veolia / Connexxion Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu 2012 16 november / 28 november Arriva / Veolia / Connexxion 10 december / 11 december Nederlandse Vereniging voor Duurzame Biobrandstoffen Koninklijke Luchtvaart

Nadere informatie

Energiegebruik 2013. van de Nederlandse spoorsector

Energiegebruik 2013. van de Nederlandse spoorsector Energiegebruik 2013 van de Nederlandse spoorsector COLOFON: Auteurs: Neel van Hoesel (Ricardo Rail), neel.vanhoesel@ricardo.com Anton van Himbergen (Ricardo Rail), anton.vanhimbergen@ricardo. com Versie:

Nadere informatie

Nieuwe leiderschapsvormen. gewenst voor reputatie spoor. voorzitter Cees Tommel: Jaarcongres Prestatie en reputatie. Jaarbericht

Nieuwe leiderschapsvormen. gewenst voor reputatie spoor. voorzitter Cees Tommel: Jaarcongres Prestatie en reputatie. Jaarbericht Jaarbericht voorzitter Cees Tommel: Nieuwe leiderschapsvormen 2011 gewenst voor reputatie spoor Een spannend nieuw jaar. Dit jaar nam ik, als bestuurder van Railforum, de voorzittershamer over van Ton

Nadere informatie

RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL

RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL JANUARI 2016 # 94 4 JV DENKT MEE GELUKKIG NIEUWJAAR! 6 OV Next Step Hoe ziet het ov er in de toekomst uit? Een poging tot scenario s voor de toekomst van onze maatschappij, economie, techniek, mobiliteit

Nadere informatie

Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem. Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven

Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem. Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven Spoor als ruggengraat voor duurzaam transport Mooie groeikansen voor spoor Ondanks crisis

Nadere informatie

CO 2. -besparingsplan Publieksversie

CO 2. -besparingsplan Publieksversie CO 2 -besparingsplan Inleiding CO2 ambitie ProRail De trein is de meest duurzame vervoersvorm. Een trein gebruikt zijn energie efficiënt en heeft daardoor een lage CO2-emissie. Maar het kan altijd beter

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Een aantrekkelijk gebied, met een uitgebreid aanbod aan werkgelegenheid Onder de noemer Arnhem Centraal ondergaan station Arnhem en zijn directe omgeving

Nadere informatie

Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares

Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares Hoe duurzaam is het spoor nu? 70% 60% 50% 40% Opsplitsing CO 2 -voetafdruk studie Railforum 2011 Energie

Nadere informatie

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Gemeenteraad Castricum 25 juni 2014 Robert de Jong (IenM) Inhoud presentatie Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Maatregelen

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares

Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares Wanneer haalt de auto de trein in qua duurzaamheid? Rail-Tech 19 maart 2013 Diederik Verheul, Movares Hoe duurzaam is het spoor nu? 70% 60% 50% 40% Opsplitsing CO 2 -voetafdruk studie Railforum 2011 Energie

Nadere informatie

Bruggen bouwen naar een value case

Bruggen bouwen naar een value case Bruggen bouwen naar een value case Eva van der Molen (Molen & Molen) m.m.v. Erwin van Overbeek (MVO Nederland) Open innova3e en co- crea3e kunnen MVO- processen versnellen. In het project Bruggen Bouwen

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Duurzaam groeien en vernieuwen

Duurzaam groeien en vernieuwen Symposium Duurzaam groeien en vernieuwen 05 02 13 Wat leert de Monitor Duurzaam Nederland en hoe kan Nederland werken aan duurzame groei? Dinsdag 5 februari 2013, 13.30-18.00 uur Centraal Bureau voor de

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2531 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2531 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2531 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Zero emissie busvervoer in Limburg Pilot lijn 4 in Maastricht

Zero emissie busvervoer in Limburg Pilot lijn 4 in Maastricht Zero emissie busvervoer in Limburg Pilot lijn 4 in Maastricht P.F.C.W. Van der Broeck, 15-03-2013 1 Waarom Zero Emissie Busvervoer? 1. Verbeteren luchtkwaliteit Maastricht (fijn stof); 2. Klimaatdoelen

Nadere informatie

3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015:

3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015: Pagina: 323.6-1 / 7 3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015: Periode: januari 2014 t/m december 2015 Versie: 2 Pagina: 323.6-2 / 7 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Reductiedoelstellingen... 2 3.

Nadere informatie

Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V.

Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V. Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V. Energieverbruik en CO 2 emissies december 2015 Opgesteld door: E. Goudvis Rapportage 2015 S1 Energieverbruik en CO2 emissies Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Energieverbruik

Nadere informatie

Camiel Eurlings, minister van Verkeer en Waterstaat en Bas Verkerk, regiobestuurder van het Stadsgewest Haaglanden

Camiel Eurlings, minister van Verkeer en Waterstaat en Bas Verkerk, regiobestuurder van het Stadsgewest Haaglanden Capaciteitsuitbreiding spoor Den Haag - Rotterdam Doel Baanvak Den Haag Rotterdam geschikt maken om te voldoen aan de toenemende vraag naar spoorvervoer en tegelijkertijd het aanbod aan openbaar vervoer

Nadere informatie

Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u?

Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u? Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u? Uitvoering van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Het reizigers- en goederenvervoer in Nederland groeit. Deze groei

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Logitech B.V. Auteur: Merel van de Geer/ Ed van Nieuwamerongen Autorisatiedatum: 09-02-2016 Versie: 1.0 Handtekening autoriserend verantwoordelijke manager: Inhoud 1 Inleiding...3

Nadere informatie

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel 19:00 19:15 Presentatie IenM 19:15 20:00 Presentatie ProRail 20:00 21:00 Informatie markt 21:00 Gelegenheid tot plenair aandragen zorgen en belangen

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

17 september 1944 1 juni 1975 Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970

17 september 1944 1 juni 1975 Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970 pagina 1 van 5 Halte Bergentheim Gewijzigd: e:10-07-2010 Inhoud: Gegevens halte Exploitatie Gebouwen Emplacement Spoorweghaven Personeel Gegevens plaats Links: Fabrieksaansluitingen: Turfstrooiselfabriek

Nadere informatie

3 Verbinden als rode draad Twee nieuwe bestuursleden Railforum. 6 Wissel op de toekomst Interview met Attje Kuiken

3 Verbinden als rode draad Twee nieuwe bestuursleden Railforum. 6 Wissel op de toekomst Interview met Attje Kuiken Nr.81 mei 2012 3 Verbinden als rode draad Twee nieuwe bestuursleden Railforum 6 Wissel op de toekomst Interview met Attje Kuiken 5 Nieuw lid stelt zich voor: Fujitsu 11 Denderende banen Projectmanager

Nadere informatie

Versnelling Benelux 2017

Versnelling Benelux 2017 HENK BOVENLANDER Rail Advies De Bilt, 18 augustus 2015 Versnelling Benelux 2017 De reistijd Amsterdam Brussel van 194 minuten met de Benelux in de dienstregeling 2017 stelt teleur. De achtergrond hiervan

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Platform Railsystemen Netwerkdag 30 oktober 2012

Platform Railsystemen Netwerkdag 30 oktober 2012 Platform Railsystemen Netwerkdag 30 oktober 2012 Presentatie ir. Frank Bokhorst Voorzitter Platform Railsystemen KIVI NIRIA Platform Railsystemen Netwerkdag 1 e lustrum, 30 oktober 2012 Gebouw Eempolis

Nadere informatie

Samen zorgen voor minder CO2. Johan van Dalen, ProRail Symposium Duurzame Infrastructuur, RWS 28 april 2011

Samen zorgen voor minder CO2. Johan van Dalen, ProRail Symposium Duurzame Infrastructuur, RWS 28 april 2011 Samen zorgen voor minder CO2 Johan van Dalen, ProRail Symposium Duurzame Infrastructuur, RWS 28 april 2011 5 Agenda Waarom de CO2 Prestatieladder Kernpunten van de ladder Praktijkervaringen Prestatieladder

Nadere informatie

DUURZAME INITIATIEVEN

DUURZAME INITIATIEVEN DUURZAME INITIATIEVEN Onder duurzame initiatieven verstaat Arcadis technische innovaties die direct of indirect leiden tot energiebesparende oplossingen. Daarnaast initiatieven die de maatschappelijke

Nadere informatie

Rapportage 2014 Swietelsky Rail Benelux B.V.

Rapportage 2014 Swietelsky Rail Benelux B.V. Rapportage 2014 Swietelsky Rail Benelux B.V. Energieverbruik en CO 2 emissies juni 2015 Opgesteld door: M. Kelger Rapportage 2014 Energieverbruik en CO2 emissies Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Energieverbruik

Nadere informatie

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze www.alphabet.com Onderzoek Behoefte van zakelijke rijders aan variatie in vervoersmiddelen Flexibele mobiliteit Keuzevrijheid vooral voor jongeren

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 -prestatieladder. November 2014

Voortgangsrapportage CO 2 -prestatieladder. November 2014 Voortgangsrapportage CO 2 -prestatieladder November 2014 INHOUD BLAD 1 INLEIDING 2 2 DOEL, RESULTATEN EN MAATREGELEN 3 2.1 CO 2 voetafdruk kentallen eerste half jaar 2014 (2013) 3 2.2 Scope 1 & 2 doelstelling

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan CO 2 Prestatieladder voor Arthe Civil & Structure bv Rapport Nr.: ACS14006 R03 DIRECTIE ARTHE Status DEFINITIEF Datum 30 10 2014 Opgesteld ir. J.T.S. Vervoort / D.R. van den

Nadere informatie

Carbon footprint 2013

Carbon footprint 2013 PAGINA i van 13 Carbon footprint 2013 Opdrachtgever: Stuurgroep MVO Besteknummer: - Projectnummer: 511133 Documentnummer: 511133_Rapportage_Carbon_footprint_2013_2.0 Versie: 2.0 Status: Def Uitgegeven

Nadere informatie

40% Samen realiseren we een CO 2. -neutraal spoor Visie van de Nederlandse spoorsector voor 2050. energie-efficiëntie TAXI

40% Samen realiseren we een CO 2. -neutraal spoor Visie van de Nederlandse spoorsector voor 2050. energie-efficiëntie TAXI 40% 0 energie-efficiëntie hergebruik TAXI Samen realiseren we een CO 2 -neutraal spoor Visie van de Nederlandse spoorsector voor 2050 2 Dit is een uitgave van: 3 Samen realiseren we een CO2-neutraal spoor

Nadere informatie

Arriva Openbaar Vervoer N.V. Afdeling trein noordelijke lijnen T.a.v. mevrouw Dubben Postbus 626 8440 AP Heerenveen. Beste mevrouw Dubben,

Arriva Openbaar Vervoer N.V. Afdeling trein noordelijke lijnen T.a.v. mevrouw Dubben Postbus 626 8440 AP Heerenveen. Beste mevrouw Dubben, Pagina 1 van 5 Arriva Openbaar Vervoer N.V. Afdeling trein noordelijke lijnen T.a.v. mevrouw Dubben Postbus 626 8440 AP Heerenveen Plaats en datum: Leeuwarden 28-07-2014 Onderwerp: Advies dienstregeling

Nadere informatie

Traject/station Wat Verbetering

Traject/station Wat Verbetering Bijlage 2 Verbeteringen in ontwerp dienstregeling 2007 In deel II en bijlage II van het besluit over de dienstregeling 2007 (kenmerk CC/PA/KK-342) hebben wij u een aantal verbeteringen in de dienstregeling

Nadere informatie

VOORSTEL TOT VERBETERING VAN DE TREINDIENST IN DE WESTHOEK

VOORSTEL TOT VERBETERING VAN DE TREINDIENST IN DE WESTHOEK HUIDIGE SITUATIE VOORSTEL TOT VERBETERING VAN DE TREINDIENST IN DE WESTHOEK Vanuit de westhoek kan men gebruik maken van 2 spoorlijnen. Enerzijds de lijn 73, De Panne-Deinze. Anderzijds lijn 69, Kortrijk-Poperinge.

Nadere informatie

Carbon Footprint 2014

Carbon Footprint 2014 Carbon Footprint 2014 Opdrachtgever: Stuurgroep MVO Projectnummer: 550613 Versie: 1.1 Datum: 19-6-2015 Status: Defintief Adres Kievitsweg 13 9843 HA, Grijpskerk Contact Tel. 0594-280 123 E-mail: info@oosterhofholman.nl

Nadere informatie

Intentieverklaring. Platform voor Overleg, Samenwerking en Besluitvorming. OV-Chipkaart

Intentieverklaring. Platform voor Overleg, Samenwerking en Besluitvorming. OV-Chipkaart Intentieverklaring Platform voor Overleg, Samenwerking en Besluitvorming OV-Chipkaart 1. De minister van Infrastructuur en Milieu, handelend als bestuursorgaan; 2. De gedeputeerde staten van de provincies

Nadere informatie

Adhesiebetuiging elektrificatie Maaslijn

Adhesiebetuiging elektrificatie Maaslijn Collegevoorstel Openbaar Adhesiebetuiging elektrificatie Maaslijn Programma / Programmanummer Mobiliteit / 1072 BW-nummer Portefeuillehouder H. Beerten Samenvatting Provincie Limburg streeft naar een elektrificatie

Nadere informatie

OV-knooppunt met P+R bij De Punt. Analyse van nut en noodzaak

OV-knooppunt met P+R bij De Punt. Analyse van nut en noodzaak OV-knooppunt met P+R bij De Punt Analyse van nut en noodzaak Inhoud Aanleiding & doel van het onderzoek Probleemanalyse Oplossingsrichtingen Advies Aanleiding & doel van dit onderzoek Omgevingsvisie Drenthe:

Nadere informatie

Visie ESLG: Beter uitnutten van spoorlijn Leeuwarden - Groningen Bijlagen:

Visie ESLG: Beter uitnutten van spoorlijn Leeuwarden - Groningen Bijlagen: Roo, Marijke de Van: Werkgroep Spoor in Friesland Verzonden: woensdag 02 oktober 2013 14:56 Aan: staten; Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Visie ESLG: Beter uitnutten

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid gemeente Eindhoven Inboeknummer Beslisdatum B&W Dossiernummer Bijlage bij RIB Einddoelen programma Duurzaamheid Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid Energie

Nadere informatie

Blijdschap, trots, historisch moment...

Blijdschap, trots, historisch moment... Mei 2006 De business case Treindienst Breukelen-Utrecht had meer procestijd nodig om tot een afronding te komen. Daarom is de bijeenkomst Randstadspoor op 22 maart niet doorgegaan. Ondertussen hebben alle

Nadere informatie

EEN NIEUWE START VOOR DE HSL ZUID

EEN NIEUWE START VOOR DE HSL ZUID EEN NIEUWE START VOOR DE HSL ZUID Notitie Carla Dik-Faber Tweede Kamerfractie ChristenUnie 19 juni 2013 Een nieuwe start met de HSL-Zuid Met het besluit van NS en NMBS om te stoppen met de Fyra treinen

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Factsheet Algemene informatie Wat is het project Spookfiles A58? In de hele wereld wordt gewerkt aan manieren om het verkeer sneller, veiliger, comfortabeler en duurzamer maken. Nederland loopt voorop

Nadere informatie

Samen voor Vught. 13 juni 2013

Samen voor Vught. 13 juni 2013 Samen voor Vught 13 juni 2013 Het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is de aanleiding dat DKC is ingeschakeld Het PHS van het Ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

Regionale duurzaamheidsprojecten.

Regionale duurzaamheidsprojecten. Regionale duurzaamheidsprojecten. Piotrek Swiatkowski Docent Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, Academie voor Financieel Management, Den Bosch, Avans Hogeschool Lid kenniskring Finance & Sustainability

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit Casestudy Stadsregio Utrecht Jan Korff de Gidts Projectleider Kracht van Utrecht-initiatief

Duurzame mobiliteit Casestudy Stadsregio Utrecht Jan Korff de Gidts Projectleider Kracht van Utrecht-initiatief Duurzame mobiliteit Casestudy Stadsregio Utrecht Jan Korff de Gidts Projectleider Kracht van Utrecht-initiatief Samen zorgen voor minder CO 2 6 maart 2012 Opbouw van mijn bijdrage Ambitie en concept van

Nadere informatie

16-20 september 2013 MAANDAG 16 SEPTEMBER

16-20 september 2013 MAANDAG 16 SEPTEMBER BUILDING ENERGY U BENT UITGENODIGD VOOR DE DUTCH GREEN BUILDING WEEK Energie is de belangrijkste grondstof voor succes, daarom gaan wij er zorgvuldig mee om. We realiseren en faciliteren gebouwen die in

Nadere informatie

Elektrisch rijden in de praktijk

Elektrisch rijden in de praktijk We gaan elektrisch vooruit! Een impuls voor elektrisch vervoer in Rotterdam Elektrisch rijden in de praktijk Klimaatprobleem? Google earth januari 2009 Rotterdam Climate Initiative Als stad met wereldhaven

Nadere informatie

RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL

RAILFORUM 030-303 54 70 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL ss SEPTEMBER 2015 # 93 3 THE EYE OPENER Op 1 oktober 2015 vindt er een bijzondere belevenis plaats in EYE, Amsterdam. Raak geïnspireerd, sta stil bij de veranderende samenleving en ervaar wat jouw rol

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Memo. extern. Beste belanghebbende,

Memo. extern. Beste belanghebbende, Van Spijker Infrabouw B.V. Aan: Alle belanghebbende van Van Spijker Infrabouw B.V. Van: Ester van Spijker / Gerrit Plaggenmars CC: Datum: 10 april 2014 Betreft: Voortgangsrapportage CO 2-prestatieladder,

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven ETI BV Auteur: John Nannings Autorisatiedatum: 16-02-2016 Versie: 1.0 Handtekening autoriserend verantwoordelijke manager: Inhoud 1 INLEIDING... 3 2 INVENTARISATIE SECTOR-

Nadere informatie

1. De taak van het bevorderen van het openbaar vervoer

1. De taak van het bevorderen van het openbaar vervoer Aan Ministerie van Verkeer en Waterstaat De Minister en de Staatssecretaris Postbus 20901 2500 EX DEN HAAG Datum Bijlage(n) 5 juni 2008 - Ons kenmerk Uw kenmerk - Onderwerp Voortgangsrapportage OV-Ambassadeur

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

1 Station Mook-Molenhoek

1 Station Mook-Molenhoek 1 Station Mook-Molenhoek station Mook-Molenhoek Opgeleverd Station Mook-Molenhoek is op 6 mei 2009 geopend aan de Maaslijn. Het station ligt op het traject Nijmegen- Roermond. Het station levert een belangrijke

Nadere informatie

Investering grootste drempel om energie te besparen

Investering grootste drempel om energie te besparen Digitale nieuwsbrief juni 2013 MKB Green Deals in trek bij ondernemers De MKB Green Deals blijken een succes. Er doen 625 mkb-bedrijven mee aan het project, samen goed voor een besparingspotentieel vergelijkbaar

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder

Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder Bijlage D Energiemanagement Actieplan CO2- Prestatieladder Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder Sarens Nederland Pagina 26 van 39 D.1 Inleiding In het vorige hoofdstuk is kenbaar gemaakt dat

Nadere informatie

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer www.alphabet.com Duurzame mobiliteit. Onderzoek naar gedrag en keuzes van leaserijders op gebied van duurzaamheid. Leaserijders steeds milieubewuster.

Nadere informatie

RAILFORUM 023-5624131 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL

RAILFORUM 023-5624131 INFO@RAILFORUM.NL WWW.RAILFORUM.NL MEI 2013 # 84 3 NIEUW BESTUURSLID 4 SCENARIOVERKENNING LTSA 6 DUURZAAM SPOOR Paul Dirix volgt Pieter Kraaijeveld op in het Railforum bestuur De Lange Termijn Spooragenda en een scenarioverkenning De kenniskring

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst BrabantStad NS Groep N.V.

Samenwerkingsovereenkomst BrabantStad NS Groep N.V. Samenwerkingsovereenkomst BrabantStad NS Groep N.V. 7 oktober 2005 Samenwerkingsovereenkomst BrabantStad - NS Groep N.V. De hieronder aangegeven partijen De Provincie Noord-Brabant in haar hoedanigheid

Nadere informatie

SAMEN SUCCESVOL IN RAILINFRATECHNIEK

SAMEN SUCCESVOL IN RAILINFRATECHNIEK SAMEN SUCCESVOL IN RAILINFRATECHNIEK Imtech Infra Rail Snel, veilig en betrouwbaar Vervoer per spoor wint aan populariteit. Reizen per spoor zorgt voor een snelle, veilige en betrouwbare verbinding.

Nadere informatie

MELDPUNT RANDSTADFAIL

MELDPUNT RANDSTADFAIL Overzichtsrapport van klachten over de RandstadRail MELDPUNT RANDSTADFAIL Samenwerkingsverband tussen de GroenLinks-afdelingen van Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Zoetemeer 10-4-2015 Voorwoord 10 april

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Review CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren 4 2.2. Voortgang subdoelstelling

Nadere informatie

Rapportage. Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike

Rapportage. Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike Rapportage Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike In opdracht van: Stadsregio Arnhem Nijmegen Datum: 11 februari 2013 Projectnummer: 2012171 Auteurs: Ronald Steenhoek & Marieke

Nadere informatie

Rotterdam- Alexander. Bereikbaarheid in. Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Samen aanpakken. Meedenken?

Rotterdam- Alexander. Bereikbaarheid in. Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Samen aanpakken. Meedenken? Bereikbaarheid in Rotterdam- Alexander Het belang van een goede bereikbaarheid in het gebied Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Opkomende ontwikkelingen Samen aanpakken Meedenken? Een goede bereikbaarheid

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

Dag van de Light Rail. Willem Benschop, directeur Vervoersautoriteit MRDH 28 januari 2015

Dag van de Light Rail. Willem Benschop, directeur Vervoersautoriteit MRDH 28 januari 2015 1 Dag van de Light Rail Willem Benschop, directeur Vervoersautoriteit MRDH 28 januari 2015 Inhoud 1. De Vervoersautoriteit Metropoolregio Rotterdam Den Haag Opheffing stadsregio s Waarom opschaling? 2.

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO2-prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): De heer W. de Vries De heer H. Kosse 26 juni 2014 Definitief rapport Inhoudsopgave: blz. 1. Inleiding

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. CO2 prestatieladder

Energiemanagement actieplan. CO2 prestatieladder Energiemanagement actieplan CO2 prestatieladder Opgesteld door : Karin van Roode en Yonni van der Vlies Datum : 12 maart 2015 Versie : 1.1 Goedgekeurd door Paraaf : Harry van Roode : Datum: 12 maart 2015

Nadere informatie

Plan van aanpak Monitoring OV-visie Holland Rijnland

Plan van aanpak Monitoring OV-visie Holland Rijnland Plan van aanpak Projectnaam/ onderwerp: Status: vastgesteld, DB 12 december 2013 Naam auteur(s): Claudia de Kort en Iris de Bruyne 1. Inleiding/ aanleiding Het Algemeen Bestuur van Holland Rijnland heeft

Nadere informatie

CO 2 Footprint 2014 1 e half jaar Goudappel Groep

CO 2 Footprint 2014 1 e half jaar Goudappel Groep CO 2 Footprint 2014 1 e half jaar Goudappel Groep Zienergie BV Dokter Stolteweg 2 8025 AV Zwolle Postbus 10055 8000 GB Zwolle Tel: 038-8531395 E-mail: d.vandewoestijne@zienergie.nl Versie Datum Opgesteld

Nadere informatie

Inspiratiebijeenkomst Duurzame mobiliteit. Programma:

Inspiratiebijeenkomst Duurzame mobiliteit. Programma: Inspiratiebijeenkomst Duurzame mobiliteit Jacco Buisman, directeur Movares, Zijn persoonlijke ervaringen met het low car diet. Programma: Geert Kloppenburg, projectleider duurzame mobiliteit van Urgenda

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Een simpel en robuust spoorsysteem. Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor

Een simpel en robuust spoorsysteem. Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor Een simpel en robuust spoorsysteem Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor Grote groei transport verwacht in de hele Europese Unie Europa staat voor grote uitdagingen op het gebied van transport:

Nadere informatie

Versnelling Benelux 2017

Versnelling Benelux 2017 Versnelling Benelux 2017 P r e s e n t a t i e R a i l f o r u m 1 4 s e p t e m b e r 2 0 1 5 ir H. J. M. B o v e n l a n d e r Probleemstelling Infrastructuur voor HSL Zuid in Nederland en België gereed,

Nadere informatie

Programma. Vragen en discussie Hoe verder. Napraten tot 22.00 uur

Programma. Vragen en discussie Hoe verder. Napraten tot 22.00 uur Programma Wat is een Technisch Centrum en waarom in de spoorkuil? Hoe ziet het gebouw eruit? Geluid Planten en dieren Procedures en vergunningen Planning Toekomst van de spoorkuil Vragen en discussie Hoe

Nadere informatie

Verslag workshop Alliantiecontracten bij AT Osborne in Baarn op 23 maart 2011

Verslag workshop Alliantiecontracten bij AT Osborne in Baarn op 23 maart 2011 Verslag workshop Alliantiecontracten bij AT Osborne in Baarn op 23 maart 2011 Aanwezig waren: J. Achterberg Adviseur Twynstra Gudde Adviseurs en Managers K. Arntzen Programma adviseur Mobiliteit en Ruimte

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie