Colofon t Oplappertje

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Colofon t Oplappertje"

Transcriptie

1 1

2 2

3 Colofon t Oplappertje EHBO afd. Sint-Pancras Uitgave 31e jaargang, nummer 3,september 2011 t Oplappertje is een uitgave van de Koninklijke Nederlandse Vereniging E.H.B.O. afdeling Sint-Pancras. Dit blad verschijnt tenminste vier maal per jaar. Website: Redactie: Paul Winkelman, Petra van den Berg, Karen Roerade en Robbert Jongkind Redactieadres: Redactie t Oplappertje p/a Robbert Jongkind Kleine Geldebosch CT Heerhugowaard De Noord Artikelen bij voorkeur digitaal leveren op Inleverdatum kopij volgende uitgave 15 november 2010 Bestuur : Voorzitter: Cees Henselmans Secretaris: Harry Geyteman Penningmeester: Ronald Geyteman Posten/Materiaal: Adri Pranger Jeugd EHBO: Gabrielle Commandeur Opleiding: Ariane Breimer Bestuurslid: Kees Groot Bezorgers Oplappertje: Sint-Pancras: Langedijk: Oudorp en Alkmaar: Dhr. H. Klaver Dhr. en Mevr. Meyer Dhr. P. Bakker Adres secretariaat: Secretariaat EHBO afdeling Sint-Pancras p/a Harry Geyteman Achterweg AM Alkmaar Contributie EHBO Sint-Pancras: 40,- per jaar Bankrekening : Opzegging dient schriftelijk te gebeuren bij het secretariaat, voor 1 september van elk seizoen, anders bent u verplicht het lidmaatschap te betalen. 3

4 Inhoud Colofon t Oplappertje... 3 Van de redactie... 5 Van de voorzitter... 6 Van het secretariaat... 8 Van internet: Bijen en wespensteken... 9 Uit EHBO post: Homeopathie en EHBO Rooster lesprogramma 2011/ Uit EHBO post: Letsel bij school- en bedrijfsuitjes Voor u gelezen: Keelpijn Wist u dat

5 Van de redactie Momenteel, terwijl ik dit aan het papier toevertrouw, heb ik nog vakantie. Voor mij is het leuk te weten dat dit, voor mij, de laatste korte vakantie is. Want volgend jaar rond deze tijd kan ik de rest van mijn opgespaarde vakantiedagen opnemen van mijn werkgever, tot dat ik 65 jaar word. Dat vind ik een mooie gedachte. Dan wil ik een paar dagdelen in de week vrijwilligerswerk gaan doen. Voor klusjes in huis en tuin, krijg ik dan ook ineens meer tijd voor. Het zal allemaal wel even wennen zijn. De EHBO-trommel kon bijna gesloten blijven, ware het niet dat ik zelf vanmorgen van de trap afrolde en met m n hoofd tegen de meterkast tot stilstand kwam. Nou dat gaat snel zeg. Met een ontvelde knie en een klein gevoelig plekje op mijn (harde) hoofd, ben ik er toch goed van af gekomen. Het had ook anders kunnen aflopen, maar gelukkig bleef het hierbij. Misschien is dit een ideetje als onderwerp voor een EHBO-oefening of instructieavond. Wegens het minder goede weer tijdens deze vakantieperiode, kijken we nog weleens naar RTL 7 met een programma van Beach Patrol. Dat gaat over de reddingsbrigade van Miami. Dan gaat mijn hart weer open. Ik zie dan zaken waarmee ik in Bergen aan Zee ook mee te maken kreeg, toen ik daar bij de reddingsbrigade was. Na zo n twintig jaar daar opgezeten te hebben, kan ik zeggen dat Miami en de Nederlandse kust niet veel voor elkaar onder doen m.b.t. de ongevallen en andere akkefietjes. En wat het vakantieweer betreft in ons land was het tijdens mijn vakantie niet iets om over naar huis te schrijven. Zonneschijn en regen wisselden elkaar in grote mate af. Half juli moest de kachel even aan om kou en vooral het vocht het huis uit de drijven. Ik hoop dat u allen, ondanks het wisselende karakter van het weer, een prima vakantie hebben gehad. Ik heb wel tijd genoeg gehad om tijdens deze periode weer eens iets leuk te bedenken. Het maken van limericks die betrekking hebben op ons weerklimaat. Bijvoorbeeld deze: Voor de één het Spaanse strand Voor de ander het warme Turkse zand Of op naar het hoge noorden Maar zo als Piet Paulusma en Erwin Kroll het gisteren verwoorden Blijf ik toch maar lekker in ons eigen Nederland. Nu moeten we weer gaan denken aan de komende tijd, als de kinderen weer naar school gaan, en allen weer zijn of haar taak gaan uitoefenen. De verenigingen volop gaan draaien. Over de Kersttijd nog maar even te zwijgen. Kortom voor ieder is weer werk aan de winkel. Ik wens u een goede tijd toe. Tot ziens. De groeten van Paul Winkelman 5

6 Van de voorzitter Het is moeilijk, beste leden, om iets op papier te krijgen. Mijn hoofd zit bij de vakantie, want overmorgen gaan we weg. Het is net begin augustus en als dit Oplappertje als papieren óf als digitale versie bij u in de brievenbus of de mailbox valt, dan zijn de meeste vakanties al weer voorbij. Ik hoop dat u volop hebt kunnen genieten van uw vakantie en er weer een tijdje tegenaan kunt. De afgelopen periode was niet zo rustig als we als bestuur gewend waren. De organisatie van AED alert lag niet stil. Eind december moeten in heel Langedijk 18 AED s voor iedereen bereikbaar zijn (vandalismebestendig opgehangen) en 540 vrijwilligers zich aangemeld hebben om die AED s in tijd van nood te bedienen. U begrijpt, dat het heel belangrijk is, dat ook u zich aanmeldt als dat mogelijk is. Ook als u in Amsterdam bijvoorbeeld werkt, bent u s avonds of in het weekend regelmatig in de buurt van een AED, als u in of heel dicht bij Langedijk woont. Hoe meer vrijwilligers zich aanmelden, hoe groter de kans is, dat één of enkele van hen beschikbaar zijn om naar een slachtoffer te gaan dat een hartstilstand heeft. Ook organiseren de Langedijker EHBO-verenigingen een speciale cursus AED bediener voor mensen, die een volledige EHBO opleiding te veel vinden. Maandag 12 september is die in De Geist. We hopen vanzelfsprekend op voldoende deelnemers. Maandag 19 september begint de basiscursus EHBO (de volledige opleiding). Als u iemand weet of hoort die interesse heeft in een van beide cursussen, dan mag u hem of haar graag naar onze website verwijzen. Ook ú kunt onze website bezoeken. Staat al in uw favorieten? De site is nog niet volledig gevuld, maar we werken er aan, dat binnenkort alles werkt zoals de bedoeling is. Graag zie ik u allen, al wordt het dan wél wat vol, op 3 oktober bij Klein Texas voor de opening van het seizoen. Het thema van de avond hoort u ter plaatse. Voor koffie en thee wordt gezorgd en 10 lotusslachtoffers beelden evenveel ongevallen uit. We kunnen daardoor goed testen, of onze kennis nog voldoende op peil is. Tot dan. Cees Henselmans 6

7 7

8 Van het secretariaat Hallo allemaal, nog even en we beginnen weer met de EHBO lessen. Dit seizoen worden de herhalingslessen gegeven door Dineke en als we genoeg aanmeldingen hebben voor de opleiding, zal die worden verzorgd door Tinie. Op het ogenblik zijn gelukkig de eerste aanmeldingen al weer binnen, en heel leuk sommige zijn binnen gekomen via het contactformulier via onze site, De site is nog in ontwikkeling, maar ziet er al goed uit. Voor alle mensen geld, weet u iets leuks voor op de site meld ons dat. Zoals u in het stukje van Cees al heeft kunnen lezen, kunnen mensen zich aanmelden voor het AED alert in de gemeente Langedijk. Ook starten we op 12 september een cursus reanimatie/aed bediener voor de mensen die nog geen EHBO hebben en zich willen aanmelden voor het AED alert. De opleiding EHBO start weer op maandag 19 september, en op maandag 3 oktober beginnen we met een grote oefening bij het oude bedrijf van Klein Texas, u inmiddels allen bekend. De avond start zoals gewoonlijk om uur. Het beloofd weer een leuke leerzame avond te worden, dus komt allen. Voor veel mensen komt dit Oplappertje via de mail, zij hebben aangegeven het Oplappertje via de mail te willen ontvangen. Maar nog steeds hebben we niet van alle mensen het mailadres, dus wilt u het Oplappertje ook via de mail ontvangen, en heeft u nu nog de papieren versie, mail dan u adres door naar en het volgende Oplappertje verschijnt dan ook via de mail. Hierdoor bespaart u de vereniging uiteindelijk een hoop kosten. Nog even voor alle duidelijkheid, de eerste EHBO avond, maandag 3 oktober, bij Klein Texas. Dus niet in de Geist! Aanvang uur. Ik hoop u allen daar te kunnen begroeten, tot dan. Groeten, Harry Geyteman 8

9 Van internet: Bijen en wespensteken INLEIDING Al sinds de oudheid zijn allergische reacties op bijen- en wespensteken bekend. Zo duiden de hiërogliefen van de graftombe van Farao Menes van Egypte op het overlijden van deze koning als gevolg van een insectensteek. Ook nu overlijden er nog steeds mensen na een bijen- of wespensteek. Tijdens een steek laat het insect gif achter in de huid van het slachtoffer. Bij niet-allergische personen ontstaat rond de steekplaats een bultje dat rood wordt en hevig kan jeuken. Dit bultje is meestal na een paar dagen verdwenen. DE ALLERGISCHE REACTIE Een klein deel van de bevolking reageert uitzonderlijk heftig op een bijen- of wespensteek. Zo'n heftige reactie duidt meestal op een allergie voor bijen- en wespengif. Een dergelijke reactie kan pas ontstaan als de persoon al eens eerder in aanraking is geweest met het insecten gif. Bij de eerste steek (die niet zelden wordt vergeten) zal een patiënt meestal niet fel reageren, al kan de allergie dan wel volledig worden opgebouwd. Hierdoor kunnen er bij de eerstvolgende steek al levensgevaarlijke situaties ontstaan. Dit kan zich uiten in rode bultjes over het gehele lichaam - ook op de handpalmen en voetzolen- die gepaard gaan met hevige jeuk. Daarnaast kunnen onder andere de ogen en lippen opzwellen. Indien er zwellingen in het halsgebied (vaak niet zichtbaar) optreden, kan de patiënt moeilijk spreken en slikken en wordt hees en kan de ademhaling worden belemmerd. Ook kan de ademhaling problemen geven ten gevolge van een vernauwing van de luchtwegen in de longen zoals bij astma het geval is. Dit uit zich in kortademigheid, piepen en een drukkend gevoel op de borst. Bij een aantal patiënten is ook het maagdarmkanaal betrokken bij de reactie en kunnen misselijkheid, braken, diarree, buikkrampen en het laten lopen van ontlasting voorkomen. Soms wordt ook de urine spontaan geloosd. In het ergste geval kan de bloeddruk sterk dalen en kunnen er hartritmestoornissen ontstaan, soms gevolgd door bewustzijnsverlies. Meestal treden deze reacties binnen een kwartier na een steek op. NOODBEHANDELING VAN ERNSTIGE REACTIES OP EEN INSECTENSTEEK Een patiënt die één van de hierboven beschreven verschijnselen vertoont, dient zo spoedig mogelijk naar de dichtstbijzijnde arts te gaan. Deze arts kan een noodbehandeling uitvoeren die uit één of meer injecties bestaat. Zelfs ziekenhuisopname behoort tot de mogelijkheden. Daarna zal de patiënt contact moeten opnemen met zijn huisarts. Deze zal wellicht een noodset voorschrijven zodat de patiënt zichzelf bij een volgende insectensteek een noodbehandeling kan toedienen. 9

10 De noodset bestaat onder meer uit een automatische injectiespuit die bij toepassing tegen het dijbeen wordt gedrukt waardoor de naald er vanzelf uitspringt en de injectievloeistof afgeeft. Gelukkig is er nu een behandeling die patiënten vrijwel volledig beschermt tegen reacties na een insectensteek, de zogeheten hyposensibilisatiekuur. De huisarts zal de patiënt hiervoor doorverwijzen naar een specialist. Dit is meestal een allergoloog, een huidarts, een internist, een kinderarts, een keel-, neus- en oorarts of een longarts. VASTSTELLING VAN DE INSECTENGIFALLERGIE De specialist zal door middel van een gesprek, huidtest en een bloedproef een allergie voor insecten gif vaststellen en de behandeling starten. Bij de huidtest worden kleine hoeveelheden gezuiverd bijen- en wespengif in oplopende concentraties met een klein naaldje in de huid gebracht. Uit de reactie van de huid kan de specialist ook aflezen voor welk soort gif er een overgevoeligheid bestaat. De soortbepaling van het insect kan eveneens geschieden door middel van analyse van het bloedmonster. Een aantal patiënten heeft een duidelijk verhoogde kans op het ontwikkelen van levensbedreigende reacties na een insectensteek. Bij deze patiënten zal de specialist een behandeling voorstellen waarbij de klachten na een insectensteek meestal worden teruggebracht tot die van een nietallergisch persoon. Zo'n behandeling heet een hyposensibilisatiekuur. BEHANDELING VAN ALLERGIE DOOR HYPOSENSIBILISATIE De beste methode om een patiënt succesvol te behandelen voor een bijen- of wespengifallergie is de hyposensibilisatiekuur. Hiermee wordt de patiënt blijvend ongevoelig gemaakt voor het insecten gif. De injectiekuur bestaat uit een instelfase en een onderhoudsfase. Gedurende de instelfase dient de behandelend specialist aan de patiënt oplopende concentraties gezuiverd insecten gif toe. De hoogste dosis die wordt bereikt komt overeen met de hoeveelheid gif die noodzakelijk is voor een afdoende bescherming tegen een toekomstige insectensteek. De fase die volgt op de instelfase heet de onderhoudsfase. In deze fase krijgt de patiënt om de 4 à 6 weken de hoogste dosis ingespoten. Al bij het begin van de onderhoudsfase is de patiënt volledig beschermd tegen het gif en hoeft hij de levensreddende injectiespuit niet meer bij zich te dragen. Tot op dit moment kan de patiënt zich extra beschermen met de hieronder genoemde voorzorgsmaatregelen. VERMIJDEN VAN INSECTEN/VOORKOMEN VAN INSECTENSTEKEN Het is belangrijk dat patiënten met een bijen- of wespengifallergie deze insecten zoveel mogelijk vermijden en voorkomen dat zij worden gestoken. Onderstaande maatregelen kunnen hierbij helpen: Kom bij voorkeur niet in de buurt van bloeiende bloemen of overrijp (afgevallen) fruit en wees voorzichtig bij het plukken van fruit of bloemen. Laat tijdens het eten in de vrije natuur (picknick) geen zoetigheden of vlees(resten) rondslingeren en gebruik een insectenwerende crème of spray voordat u gaat eten. Vermijd vuilnisbakken en afvalemmers. Vermijd plaatsen in de vrije natuur waar dieren worden gevoerd, aangezien rondslingerende voedselresten bijen en wespen aantrekken. Verplaats geen dikke oude takken of boomstronken aangezien wespen daar hun nest kunnen hebben. 10

11 Voorzichtigheid is geboden bij het werken in de tuin en tijdens het fietsen! Bedek het lichaam zoveel mogelijk (bijvoorbeeld door middel van een hoed, handschoenen, een bloes met lange mouwen en lange broek). Vermijd het gebruik van parfum, haarspray, sterk geparfumeerde zeep, zonnebrandcrème, aftershave of lichaamsverzorgende sprays. Draag bij voorkeur nauwsluitende kleding en vermijd zwarte stoffen en kleurige bloempatronen. Witte, groene en lichtbruine stoffen verdienen de voorkeur. Let er met name tijdens het sporten en spelen in de vrije natuur op dat transpiratievocht stekende insecten aantrekt. Loop buiten nooit op blote voeten. Bijen houden namelijk van klaver en veel wespen leven in de grond. Draag ook geen open schoenen. Vermijd snelle bewegingen. Als er een bij of wesp in de buurt is, sla dan niet overhaast naar het insect. Houd de ramen van uw slaapkamer overdag goed gesloten of breng een hor aan. Laat insectennesten verwijderen door een beroepsverdelger. Wordt u ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch gestoken, verwijder de angel dan zo snel mogelijk aangezien er zelfs zonder het insect (met name in het geval van bijen) gif uit het gif zakje wordt "gepompt". Kras de angel met uw nagel of met een mesje weg. Trek de angel niet tussen twee vingers uit de huid omdat het gif zakje dan verder wordt leeg geknepen. Neem te allen tijde uw noodset mee indien u nog niet wordt behandeld met een hyposensibilisatiekuur of een onderhoudsdosis nog niet is bereikt. Informeer uw collega's, familie en vrienden over uw insectengifallergie en laat de automatische injectiespuit zien. Leg hen uit hoe deze in geval van nood wordt toegepast. Indien u gestoken wordt, kunt u in eerste instantie afwachten aangezien er niet altijd een reactie plaatsvindt (dit gebeurt in ongeveer de helft van de gevallen). Houd uw noodset bij de hand en houd uw lichaam zo koel mogelijk, bijvoorbeeld door de schaduw op te zoeken. Reacties die zich rond de steekplaats op de huid voordoen zijn niet belangrijk, maar reacties die elders in het lichaam optreden wel. In dit laatste geval dient u zeer oplettend te zijn. Als u het gevoel heeft uw bewustzijn te verliezen of niet (goed) te kunnen ademhalen of wanneer u twijfelt dat het goed zal gaan, dan dient u snel de automatische injectiespuit toe te passen. Hierna dient u altijd zo spoedig mogelijk een arts te raadplegen zodat een definitieve medische behandeling kan worden ingezet. Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie 11

12 Uit EHBO post: Homeopathie en EHBO Een goed duo Voedselvergiftiging, brandwonden, misselijkheid, kneuzingen, verrekkingen, plotselinge koorts. Als het goed is heeft elk gezin een verbanddoos of medicijnen in huis om kleine en minder kleine ongelukken te behandelen. Wat veel mensen niet weten is dat in acute situaties ook homeopathische middelen gebruikt worden als eerste hulpmiddel. Homeopathie? Homeopathische geneesmiddelen ontstaan door potentieren: een natuurlijke stof (plant, mineraal of dierlijk product) wordt verdund en geschud, waarna deze gemengd wordt met alcohol of water. Deze stof moet het lichaam stimuleren tot zelfgenezing. Klassiek homeopaat Anne-Marie Dicker. Een zo klein mogelijke prikkel geeft het grootste resultaat. Homeopathische geneesmiddelen hoeven daarom veel minder vaak ingenomen te worden dan reguliere middelen. Het lichaam moet het zelf doen, zelfs beter worden. Uitgaanspunt van de homeopathie is een uniek middel voor elk individu. Als tien mensen hoofdpijn hebben zullen negen van deze tien mensen, afhankelijk van de specifieke klachten, een ander middel krijgen. Dicker: Observatie van de patiënt is ontzettend belangrijk. Is hij aanspreekbaar? Stijgt de koorts niet te snel? Loopt hij blauw aan? Je moet eerst een goed beeld van de situatie hebben voordat je kunt besluiten of en welk homeopathisch middel je de patiënt geeft. Dosering Hoe sneller er wordt gehandeld, hoe beter. Meestal treedt na het geven van een homeopathisch middel eerst een korte verslechtering op, dit betekent dat het middel werkt. Wacht tot de verbetering intreedt. Is er geen reactie, geef dan een hogere dosering. Gebeurt er nog steeds niets, probeer dan een ander middel. Van Beek: Homeopathische middelen kunnen overigens goed samengaan met reguliere medicijnen, onder andere om neveneffecten te verminderen. Neem het homeopathische middel ná het reguliere medicijn. Zo kun je voorkomen dat het reguliere medicijn de werking van het homeopathische middel verstoort. Het is wel van belang om een vuistregel in de gaten te houden: zolang de patiënt verbetert geef je niets. Misvatting Het is een misvatting dat homeopathische middelen geen negatieve uitwerking kunnen hebben. Van Beek: Vaak wordt gedacht: baat het niet dan schaadt het niet. Dit klopt niet helemaal. Verkeerd gebruik of een verkeerde dosering kan vervelende en soms zelfs ernstige klachten veroorzaken. Dicker: Als een patiënt langdurig een middel inneemt kan hij symptomen van het middel gaan vertonen. Een voorbeeld is Chamomilla wat vaak gebruikt wordt bij kinderen die tijdens pijn onrustig en dwars zijn. In acute situaties wordt het onder andere gegeven bij doorkomende tandjes of oorpijn. Het is prima als ouders zo nu en dan 12

13 Chamomilla geven. Blijven ze het te lang toedienen dan kan het kind juist rusteloos en dwars gedrag gaan vertonen. Van Beek: Op een veilige en effectieve manier homeopathie gebruiken kan iedereen, maar je moet wel weten welk middel in welke situatie gebruikt kan worden. Ik adviseer daarom eerst een korte cursus EHBO met homeopathische middelen te volgen. Handig Van Beek: Een middel dat we eigenlijk altijd bij de hand zouden moeten hebben is Arnica. Het is een traumamiddel dat je geven bij kneuzingen, verstuikingen en zelfs botbreuken of hoofdletsel. Geef het middel bij een gebroken been en de patiënt zal niet in shock raken en er zal nauwelijks tot een zwelling optreden. De breuk kan direct worden geopereerd. Dicker: Calendula crème is ook een veelgebruikt middel, vooral bij open wonden. Het stimuleert de wondgenezing en is desinfecterend. Smeer de crème langs de wondranden, nooit op de wond zelf, dat sluit de huid af. Van Beek: Er zijn homeopathische doosjes verkrijgbaar met de 37 belangrijkste middelen voor acute situaties. In principe kun je daar alles mee aanpakken. In geval van reguliere medicijnen zou je bij wijze spreken de hele apotheek bij je moeten hebben om het terrein van acute situaties te kunnen bestrijken. Bovendien zijn de meeste medicijnen op doktersvoorschrift, die krijg je niet zomaar mee. Voor veel situaties is een passend middel, maar als je het even niet vertrouwt: bel de dokter of homeopaat. Overgenomen uit de EHBO-post van april

14 Rooster lesprogramma 2011/2012 LET OP: Dit rooster is het voorlopig rooster en dus onder voorbehoud Koninklijke Nederlandse Vereniging E.H.B.O. afdeling Sint-Pancras Datum Cursus 3 oktober Gezamenlijke avond Klein Texas 10 oktober Groep A Reanimatie 24 oktober Groep B Reanimatie 7 november Groep A 14 november Groep B 21 november Groep A 28 november Groep B 9 januari Gezamenlijke avond (Om uur Nieuwjaars borrel) 16 januari Groep A 23 januari Groep B 6 februari Groep A Reanimatie/AED 13 februari Groep B Reanimatie/AED 20 februari Groep A 5 maart Groep B 19 maart Vaardigheidsproeven 26 maart Jaarvergadering 14

15 Uit EHBO post: Letsel bij school- en bedrijfsuitjes Hoe zit het met de aansprakelijkheid? Een groot schoolfeest, zwemles of een bedrijfsuitje. Tijdens dit soort evenementen gebeuren weleens ongelukken. Kleine, maar ook zeer ernstige. Zoals eind 2007, toen twee medewerksters van een winkelketen verdronken tijdens een wildwatervaartocht. Lopen leerlingen of bedrijfsmedewerkers bij een uitje letsel op, dan ontstaat meestal de vraag of de school of het bedrijf daarvoor aansprakelijk is. Drie voorbeelden uit de praktijk Voorbeeld 1. Schooljongens op een bakfiets Leerlingen Max en Patrick, beiden elf jaar oud, helpen hun leraar bij de voorbereidingen van een schoolfeest. Daarbij zijn skippyballen nodig. De leraar vraagt Patrick en Max de ballen op te halen. Max rijdt weg op een oude bakfiets van de bloemist. Ze hebben toestemming gekregen van de leraar en van de bloemist. Max fietst, Patrick zit in de bak. Onderweg verliest Max de macht over het stuur, waardoor de bakfiets tegen een brommer botst. De bromfietser loopt letsel op. De ziektekostenverzekeraar vergoedt zijn ziektekosten, maar probeert deze te verhalen op de leraar. De ziektekostenverzekeraar vindt dat de leraar aansprakelijk is voor het veroorzaken van het ongeval, omdat hij nooit een jongen van elf jaar met zo n moeilijk te berijden voertuig het verkeer in had mogen sturen. De rechtbank vindt dat de leraar nier aansprakelijk is, maar in hoger beroep wordt de leraar wel aansprakelijk geacht. Uiteindelijk moet de verzekeraar van de leraar of de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekeraar van de school de schade van de bromfietser vergoeden. Voorbeeld 2. Rennen naar de schoolbus Ook bij schoolzwemmen wordt oplettendheid van leraren verwacht. Zeker buiten de zwemles zelf, want tijdens de les berust de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in en om het bassin uiteraard bij het zwembadpersoneel. Een schoolklas met kinderen van tien jaar gaat met de bus naar schoolzwemmen. De zwemles is afgelopen. Een groepje leerlingen rent de deur van het zwembad uit, vlug naar de bus. Een kind komt met zijn been onder de bus, die net aan het parkeren is. Het gevolg is: ernstig letsel. Is de school aansprakelijk voor de letselschade van de leerling? De rechter zegt dat een school in het algemeen niet voor ieder ongeval aansprakelijk is. De zorgplicht van een school impliceert niet dat op ieder kind constant toezicht moet worden gehouden. Echter, in dit geval had oplettendheid wel worden mogen verwacht. Bij de buitendeur van het zwembad had iemand staan om de renpartij te voorkomen. Uiteindelijk moeten de aansprakelijkheidsverzekeraar van de school en de busmaatschappij ieder 50% van de letselschade van de gewonde leerling vergoeden. 15

16 Voorbeeld 3. Pols gebroken op de rollerskatebaan Een ander voorbeeld: vrijdagmiddag rollerskaten op de marmeren vloer van de bedrijfshal. Een werkneemster valt tijdens het skaten. Ze breekt haar pols. Die heelt moeilijk. Er treedt dystrofie op en de werkneemster lijdt financiële schade op door verlies van arbeidsvermogen. Moet de werkgever (of diens aansprakelijkheidsverzekeraar) de schade vergoeden? Ja, zegt de rechter. De rollerskateworkshop is geen onderdeel van de arbeidsovereenkomst en behoort niet tot de gebruikelijke werkzaamheden. De workshop vindt plaats na werktijd op een dag waarop de werkneemster gewoonlijk vrij is. Het evenement is in de eigen hal en er is enige sociale druk om mee te doen. Er zijn geen beschermingsmiddelen uitgereikt, zoals pols- of kniebeschermers. Er is aan de (onervaren) skaters geen instructie gegeven. Het evenementenbureau heeft geen ongevallenverzekering afgesloten en de werkgever heeft de werknemers niet gewezen op het ontbreken daarvan. Daarnaast ligt het voor de hand dat skaten juist op een marmeren vloer risicovol kan zijn. De rechter acht de werkgever schadeplichtig. Als laatste Overigens is het bij schoolevenementen, bedrijfsuitjes niet zo dat het bedrijf automatisch verantwoordelijk en aansprakelijk is voor ieder ongeluk tijdens zo n uitje. Gaat een stel bedrijfsmedewerkers samen een dagje naar het strand, dan kun je in een stuk glas trappen of tijdens een partijtje badminton door je enkel gaan. Geen redelijk mens zal er dan over denken om de werkgever daarvoor aansprakelijk te stellen. Het hangt dus sterk van de feiten af, of een claim bij letsel door ongevallen tijdens dit soort uitjes verhaalbaar is of niet. Overgenomen uit de EHBO-post van juli

17 Voor u gelezen: Keelpijn Hoe ontstaat keelpijn? Keelpijn kent verschillende oorzaken. Meestal is een ontsteking de boosdoener, maar ook irritaties in de keel kunnen zorgen voor keelpijn. Keelpijn is besmettelijk. Zodra iemand met keelpijn gaat hoesten, verspreiden er vochtdruppeltjes in de lucht die de ziekteverwekker bevatten. Je kunt besmet worden door het inademen van deze vochtdruppeltjes. Keelpijn door een ontsteking Keelpijn wordt vaak veroorzaakt door een ontsteking. In ongeveer 70% van de gevallen zorgt een virus voor de ontsteking. Maar ook een bacterie kan een ontsteking in je keel veroorzaken. Als keelpijn plotseling komt opzetten duidt dit meestal op een infectie. Virus Het virus dat het vaakst keelpijn veroorzaakt, is het verkoudheidsvirus. Dit virus nestelt zich in het slijmvlies van je neus en keel en veroorzaakt daar een ontsteking. Dit gaat vaak gepaard met hoesten en een verkoudheid. Ook de ziekte van Pfeiffer en het griepvirus kunnen een keelontsteking veroorzaken. Bacterie Een bacteriële keelontsteking is een ontsteking van je keel en amandelen die wordt veroorzaakt door de streptokokbacterie. Een keelontsteking met de streptokok wordt ook wel angina genoemd. Deze infectie komt heel plotseling op en gaat samen met pijn, roodheid, een gezwollen keel, pus op de amandelen, koorts, hoofdpijn en een onprettig gevoel. Keelpijn door irritatie van de keel Keelpijn kan ook ontstaan door irritatie van je keel: bijvoorbeeld door verkeerd stemgebruik (schreeuwen, zingen, veel praten), veel schrapen van de keel, droge of verontreinigde lucht, gorgelen, en roken. Irritatie van de keel kan ook heesheid veroorzaken. Heesheid Heesheid is vaak het gevolg van verkeerd stemgebruik of organische oorzaak als een keelontsteking of poliep. Bij kinderen ligt de oorzaak meestal in veel en hard schreeuwen. Er zijn twee soorten heesheid: hypertone en hypotone heesheid. Bij de hypertone heesheid ondervindt de ademstroom teveel weerstand in de stemspleet. De stem wordt hard ingezet waarbij de stembanden met een klap dichtslaan (glottisslag). Het stemgeluid klinkt dan persend en geknepen. Aan het eind van de dag kan dit tot een totaal stemverlies leiden. Bij de hypotone heesheid is de stemspleet door spierslapte niet volledig gesloten, waardoor je 17

18 stem zwak wordt en er veel ademgeruis en wilde lucht hoorbaar is. Probeer bij heesheid je stem te sparen door niet te praten. Er zijn speciale pastilles op de markt op basis van ijslands mos die je kunt gebruiken bij heesheid. Deze pastilles kun je ook gebruiken om te voorkomen dat je hees wordt als je veel moet praten of zingen. Dit in tegenstelling tot producten tegen keelpijn die alleen curatief werken. Heb je regelmatig last van heesheid dan is het raadzaam om eens naar een logopedist te gaan. Deze kan achterhalen waar de heesheid vandaan komt en wat je er tegen kunt doen. Iedere heesheid die langer dan twee weken duurt moet door een KNO-arts onderzocht worden. Bron: Gezondheidsplein Maandag 22 augustus 2011 lazen wij in de krant, dat Mevr. A. Booi- Mulder is overleden, op vrijdag 19 augustus. Mevr. A. Booi-Mulder Mevr. Booi was ere lid van onze vereniging, betrokken bij het oprichten van onze vereniging en was vele jaren voorzitter van de vereniging. Ook heeft zij bijgedragen aan het geven van jeugd EHBO op de drie basis scholen van Sint Pancras. Mevr. Booi is 90 jaar geworden 18

19 Wist u dat we een eigen website hebben hier al meerdere reacties op zijn gekomen het contact formulier voor het secretariaat prima werkt de eerste aanmeldingen voor de opleiding hierop zijn binnen gekomen wij hopen dat u de website ook allen zult gaan bezoeken wij nog steeds mensen zoeken die jeugd EHBO willen geven wij ook nog steeds mensen zoeken die willen helpen bij de te posten evenementen. u zich kunt opgeven voor een AED alert wij nog steeds u adres willen hebben. u dat kan mailen naar de eerste oefenavond wederom bij Klein Texas plaats vindt dit op maandag 3 oktober zal zijn de opleiding EHBO begint op maandag 19 september als u nog mensen weet die een opleiding EHBO willen doen, u ze mag door sturen naar ons secretariaat. u zelf ook wist u datjes naar de redactie mag mailen Paul nog 6 Oplappertjes uw redacteur!!! Hoera: De redactie uitbreiding is gevonden!!! 19

20 20

DERMATOLOGIE. Insectengifallergie

DERMATOLOGIE. Insectengifallergie DERMATOLOGIE Insectengifallergie Insectengifallergie Een steek van een bij of wesp veroorzaakt bij vrijwel iedereen een reactie: er ontstaat een rood bultje en de huid jeukt. Maar sommige mensen reageren

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Allergologie. Allergie voor wespen- of bijengif

Interne Geneeskunde Allergologie. Allergie voor wespen- of bijengif Interne Geneeskunde Allergologie Allergie voor wespen- of bijengif Interne Geneeskunde Allergologie Inleiding Er is bij u een allergie voor wespen- of bijengif vastgesteld. Deze brochure geeft informatie

Nadere informatie

Bijen- of wespensteek met ernstige gevolgen

Bijen- of wespensteek met ernstige gevolgen Bijen- of wespensteek met ernstige gevolgen De bijen- of wespensteek met ernstige gevolgen De steken van bijen, wespen en andere insecten kunnen bij de gestokenen vergiftigingsverschijnselen opwekken.

Nadere informatie

Behandeling van een anafylactische reactie

Behandeling van een anafylactische reactie PATIËNTEN INFORMATIE Behandeling van een anafylactische reactie Door middel van de adrenaline auto-injector of noodpen 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis

Nadere informatie

07 - Informatie over insectenallergie

07 - Informatie over insectenallergie 07 - Informatie over insectenallergie Inhoud Wat is een insectenallergie eigenlijk?... 1 Waarom is een behandeling nodig?... 2 Wat te doen indien een insectenallergie wordt vermoed?... 3 De behandeling

Nadere informatie

Zorg bij insectensteken en tekenbeten

Zorg bij insectensteken en tekenbeten Zorg bij insectensteken en tekenbeten Inhoud Insectensteken 3 Klachten en symptomen 3 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van insectenbeten 4 Wat kun je er zelf aan doen 5 Geneesmiddelen 5

Nadere informatie

EpiPen of Jext bij een ernstige allergische reactie Instructies voor ouders en verzorgers. www.nwz.nl

EpiPen of Jext bij een ernstige allergische reactie Instructies voor ouders en verzorgers. www.nwz.nl EpiPen of Jext bij een ernstige allergische reactie Instructies voor ouders en verzorgers www.nwz.nl Inhoud EpiPen en Jext 3 Anafylactische reactie 3 Wat doet u bij een anafylactische reactie? 6 Hoe werkt

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie Ustekinumab (Stelara) Dermatologie Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Hoe werkt Ustekinumab (Stelara) 4 2. Wat moet u weten voordat u Ustekinumab (Stelara) gebruikt 5 Gebruik Ustekinumab (Stelara) niet 5 Wees

Nadere informatie

Insectensteken en tekenbeten. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Insectensteken en tekenbeten. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Insectensteken en tekenbeten Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Insectensteken 3 Klachten en symptomen 3 Wanneer arts raadplegen 4 Voorkomen van

Nadere informatie

Insectensteken enkel gevaarlijk bij overgevoeligheid

Insectensteken enkel gevaarlijk bij overgevoeligheid patiënteninformatie kindergeneeskunde Insectensteken enkel gevaarlijk bij overgevoeligheid ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-JOZEF Oude Liersebaan 4-2390 Malle tel. 03 380 20 11 - fax 03 380 28 90 azsintjozef@emmaus.be

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Allergologie. Immunotherapie voor insectenallergie bij mastocytose

Interne Geneeskunde Allergologie. Immunotherapie voor insectenallergie bij mastocytose Interne Geneeskunde Allergologie Immunotherapie voor insectenallergie bij mastocytose Interne Geneeskunde Allergologie Wat is mastocytose? Mastocytose is de naam voor een zeldzame ziekte, die het gevolg

Nadere informatie

Maatschap Keel-, Neus-, en Oorheelkunde. Brok in de keel

Maatschap Keel-, Neus-, en Oorheelkunde. Brok in de keel Maatschap Keel-, Neus-, en Oorheelkunde Algemeen Deze folder geeft u informatie over een brok in de keel. Diaconessenhuis Leiden Klachten Een brokgevoel in de keel komt vaak voor. Veel mensen zijn hierover

Nadere informatie

Zorg voor eigen stem

Zorg voor eigen stem Zorg voor eigen stem Afdeling keel-, neus- en oorheelkunde Veel mensen die hun stem dagelijks (professioneel) gebruiken hebben nog weinig inzicht in de functie van de stem: om stemproblemen te voorkomen

Nadere informatie

Interne geneeskunde Allergologie. Anafylaxie zonder duidelijke oorzaak

Interne geneeskunde Allergologie. Anafylaxie zonder duidelijke oorzaak Interne geneeskunde Allergologie Anafylaxie zonder duidelijke oorzaak Interne geneeskunde Allergologie Inleiding U heeft één of meerdere ernstige allergische aanvallen gehad, ook wel anafylaxie genoemd.

Nadere informatie

EHBébé. Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar

EHBébé. Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar EHBébé Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar Bij baby s en peuters moet je vaak ogen op je rug hebben. Jammer genoeg ontsnappen ze al eens aan onze waakzame blik, soms met de nodige blutsen,

Nadere informatie

Stemproblemen bij volwassenen

Stemproblemen bij volwassenen Keel-, Neus- en Oorheelkunde Stemproblemen bij volwassenen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe maakt u geluid?... 3 Stemstoornissen... 3 Oorzaken... 3 Ontsteking van de stembanden... 3 Irritatie van

Nadere informatie

Informatie over Epipen voor leerkrachten

Informatie over Epipen voor leerkrachten Informatie over Epipen voor leerkrachten 2 Kinderen die allergisch zijn voor bepaalde voedingsmiddelen of voor insecten lopen de kans (opnieuw) een ernstige allergische reactie te krijgen. Om de ernstige

Nadere informatie

Colofon t Oplappertje

Colofon t Oplappertje 1 2 Colofon t Oplappertje EHBO afd. Sint-Pancras Uitgave 33e jaargang, nummer 2,juni 2013 t Oplappertje is een uitgave van de Koninklijke Nederlandse Vereniging E.H.B.O. afdeling Sint-Pancras. Dit blad

Nadere informatie

Logopedie bij stemproblemen: wat nu?

Logopedie bij stemproblemen: wat nu? Logopedie bij stemproblemen: wat nu? Inleiding U bent verwezen naar de logopedist in verband met stemproblemen. Deze leert u een juiste spreek- en ademtechniek aan zodat de stemklachten verminderen. Deze

Nadere informatie

AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com

AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com Algemeen De mens kan ongeveer normaal 1 minuut zonder zuurstof. Hersenen zijn het meest gevoelig voor een tekort aan zuurstof. Typerend

Nadere informatie

STEMPROBLEMEN BIJ VOLWASSENEN

STEMPROBLEMEN BIJ VOLWASSENEN STEMPROBLEMEN BIJ VOLWASSENEN 1018 Inleiding U bent op de polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde wegens stemproblemen. Bij stemproblemen kunt u in uw spreken en dus in uw functioneren worden belemmerd.

Nadere informatie

Luchtweginfecties bij kinderen

Luchtweginfecties bij kinderen Als uw kind: jonger is dan drie maanden en koorts heeft (hoger dan 38 C) langer dan drie volle dagen koorts heeft koorts heeft gehad en na enkele dagen opnieuw koorts krijgt Luchtweginfecties bij kinderen

Nadere informatie

Eerste Hulp aan Kinderen: eindtermen (vastgesteld door het College van Deskundigen in mei 2006) Doelgroep

Eerste Hulp aan Kinderen: eindtermen (vastgesteld door het College van Deskundigen in mei 2006) Doelgroep Eerste Hulp aan Kinderen: eindtermen (vastgesteld door het College van Deskundigen in mei 2006) Doelgroep a. Bezitters van het diploma Eerste Hulp b. Belangstellenden die (nog) niet in het bezit zijn van

Nadere informatie

Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt

Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt Keel-, neus- en oorheelkunde Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt Wat is allergie? Allergie is een reactie van uw lichaam op bepaalde prikkelende stoffen waarbij het afweersysteem

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

KNO. Stemproblemen bij volwassenen

KNO. Stemproblemen bij volwassenen KNO Stemproblemen bij volwassenen Stemproblemen bij volwassenen De Keel- Neus- Oorarts heeft u onderzocht en verteld wat de oorzaak van uw stemprobleem is en wat er aan gedaan kan worden. In deze folder

Nadere informatie

Informatie over Jextpen voor leerkrachten

Informatie over Jextpen voor leerkrachten Informatie over Jextpen voor leerkrachten 2 Kinderen die allergisch zijn voor bepaalde voedingsmiddelen of voor insecten lopen de kans (opnieuw) een ernstige allergische reactie te krijgen. Om de ernstige

Nadere informatie

Antwoorden 2014 EHBO-K. Ascendens Opleidingen Theorievragen EHBO-K 2014 versie 006 Pagina 1 van 5. Theorievragen versie 006

Antwoorden 2014 EHBO-K. Ascendens Opleidingen Theorievragen EHBO-K 2014 versie 006 Pagina 1 van 5. Theorievragen versie 006 Antwoorden 2014 EHBO-K Theorievragen versie 006 Pagina 1 van 5 Vraag 1: Noem de vijf belangrijke punten bij het leveren van eerste hulp in juiste volgorde Vraag 2: Vraag 3: Vraag 4 : a) Let op gevaar (zn

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

IMMUNOTHERAPIE BIJ KINDEREN

IMMUNOTHERAPIE BIJ KINDEREN IMMUNOTHERAPIE BIJ KINDEREN 277 Inleiding Op dit moment gebruikt uw kind medicijnen om klachten van zijn of haar allergie te voorkomen. De arts heeft met u en uw kind besproken dat immunotherapie een optie

Nadere informatie

Kinderdagverblijf. Duckie. Ziektebeleid

Kinderdagverblijf. Duckie. Ziektebeleid Kinderdagverblijf Duckie Ziektebeleid Ziektebeleid Kinderdagverblijf Duckie is niet berekend op de opvang van zieke kinderen. Ziekte is echter een nogal rekbaar begrip. Er ontstaat daardoor voor de ouders

Nadere informatie

Colofon t Oplappertje

Colofon t Oplappertje 1 2 Colofon t Oplappertje EHBO afd. Sint-Pancras Uitgave 32e jaargang, nummer 4, december 2012 t Oplappertje is een uitgave van de Koninklijke Nederlandse Vereniging E.H.B.O. afdeling Sint-Pancras. Dit

Nadere informatie

Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later

Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later Eerst water, de rest komt later! Voorkom brandwonden Er is maar één juist antwoord op de vraag hoe brandwonden kunnen worden voorkomen: wees alert en

Nadere informatie

Wat is allergie? Wat is hooikoorts?

Wat is allergie? Wat is hooikoorts? K.N.O. Allergie Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over allergie en de daarbij behorende klachten. Als u recent bij de KNO-arts bent geweest, die u heeft verteld dat allergie één van de

Nadere informatie

ministerie van de Vlaamse Gemeenschap administratie Gezondheidszorg

ministerie van de Vlaamse Gemeenschap administratie Gezondheidszorg I N F O R M A T I E F O L D E R Help, een steek INSECTEN BETEN WAT JE ZEKER MOET WETEN! ministerie van de Vlaamse Gemeenschap administratie Gezondheidszorg Help, een steek EVEN UW AANDACHT GRAAG!!! Insectensteken:

Nadere informatie

Inleiding Symptomen Werking van de neus

Inleiding Symptomen Werking van de neus VERKOUDHEID 202 Inleiding U komt op de polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde, omdat u last heeft van verkoudheid. Verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in uw neus, bijholten en uw keel. Verkoudheid

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Het voorkomen van stemstoornissen

Het voorkomen van stemstoornissen Het voorkomen van stemstoornissen Logopedie Beter voor elkaar 2 Preventie van stemstoornissen Stemhygiëne is de zorg voor een gezonde stem. Met stemhygiëne worden maatregelen bedoeld die de gezondheid

Nadere informatie

Informatie over. Hooikoorts. en andere allergische reacties

Informatie over. Hooikoorts. en andere allergische reacties Informatie over Hooikoorts en andere allergische reacties Inhoud Hooikoorts 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Voorkomen van hooikoorts 4 Andere allergische reacties 5 Klachten en symptomen 5 Wanneer

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Antibiotica HOE GEBRUIKT U ANTIBIOTICA COMBINATIE MET ANDERE MIDDELEN BIJWERKINGEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN GEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING RESISTENTIE TEGEN ANTIBIOTICA VRAAG OVER

Nadere informatie

Stem Logopedie Postadres Bezoekadres

Stem Logopedie Postadres Bezoekadres Stem Logopedie Colofon Dit is een uitgave van gemeente De Ronde Venen Postbus 250 3640 AG Mijdrecht T 0297 29 16 16 E gemeente@derondevenen.nl Deze folder is er om u zo helder en duidelijk mogelijk te

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Hooikoorts en allergie

Hooikoorts en allergie 400019 Hooikoorts_400019 Hooikoorts 24-07-12 08:20 Pagina 8 Hooikoorts en allergie WAT IS HOOIKOORTS EN WAT IS ALLERGIE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Allergologie. Informatie over de Epipen voor ouders/verzorgers. Voorbeeld

Interne Geneeskunde Allergologie. Informatie over de Epipen voor ouders/verzorgers. Voorbeeld Informatie over de Epipen voor ouders/verzorgers Dit is informatiemateriaal van het Academisch Ziekenhuis Groningen. De folder is verkrijgbaar bij Patiënteninformatie, telefoonnummer (050) 361 33 00. De

Nadere informatie

Stemproblemen bij volwassenen

Stemproblemen bij volwassenen KNO-heelkunde Stemproblemen bij volwassenen Oorzaken en behandeling van een hese stem U bent bij de KNO-arts geweest i.v.m. stemproblemen. In deze folder informeren wij u over stemproblemen bij volwassen

Nadere informatie

Mocht u vragen hebben dan kunt u terecht bij de leidinggevende van uw locatie.

Mocht u vragen hebben dan kunt u terecht bij de leidinggevende van uw locatie. Informatie aan ouders over zieke kinderen Voorwoord Uitgaande van de richtlijnen van de GGD heeft onze organisatie een beleid ontwikkeld dat handvatten geeft bij eventuele ziekte van uw kind(eren). Dit

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE OP DE LONGAFDELING BIJ EEN EXACERBATIE COPD

FYSIOTHERAPIE OP DE LONGAFDELING BIJ EEN EXACERBATIE COPD FYSIOTHERAPIE OP DE LONGAFDELING BIJ EEN EXACERBATIE COPD Wat is COPD? COPD is een ongeneeslijke chronische aandoening aan de luchtwegen (Chronic Obstructive Pulmonary Diseases). Deze longaandoening kan

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER VIGAMOX 5 mg/ml oogdruppels, oplossing Moxifloxacine (als hydrochloride)

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER VIGAMOX 5 mg/ml oogdruppels, oplossing Moxifloxacine (als hydrochloride) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER VIGAMOX 5 mg/ml oogdruppels, oplossing Moxifloxacine (als hydrochloride) Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Hooikoorts en andere allergische reacties. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Hooikoorts en andere allergische reacties. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Hooikoorts en andere allergische reacties Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Hooikoorts 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 6 Voorkomen van hooikoorts

Nadere informatie

Astma en COPD VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER

Astma en COPD VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER Astma en COPD WAT ZIJN DE KLACHTEN MEDICIJNEN OM UW KLACHTEN TE VERMINDEREN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN OP RECEPT VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?

Nadere informatie

Prod. oktober 2014, NL/TRIM/0001/14, Exp. oktober 2016. Triumeq. Starten met. Patiënteninformatie

Prod. oktober 2014, NL/TRIM/0001/14, Exp. oktober 2016. Triumeq. Starten met. Patiënteninformatie Prod. oktober 2014, NL/TRIM/0001/14, Exp. oktober 2016 Starten met Triumeq Patiënteninformatie Vooraf U krijgt deze folder omdat u Triumeq gaat gebruiken om hiv te remmen. In deze folder vindt u de belangrijkste

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Wat is RSV? 3. Hoe kunt u RSV herkennen? 3. Hoe gevaarlijk is RSV? 4. Is RSV besmettelijk? 5. Is een RSV-infectie te voorkomen?

Inhoudsopgave. Wat is RSV? 3. Hoe kunt u RSV herkennen? 3. Hoe gevaarlijk is RSV? 4. Is RSV besmettelijk? 5. Is een RSV-infectie te voorkomen? RSV-infectie Inhoudsopgave Wat is RSV? 3 Hoe kunt u RSV herkennen? 3 Hoe gevaarlijk is RSV? 4 Is RSV besmettelijk? 5 Is een RSV-infectie te voorkomen? 6 RSV: wat moet u onthouden? 7 Medische behandeling

Nadere informatie

Behandeling van wonden en letsels

Behandeling van wonden en letsels Module 4 Behandeling van wonden en letsels Als u deze module gevolgd hebt, weet u: - Wat u moet doen bij mogelijk inwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij uitwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij

Nadere informatie

Ziekte Ziekteverschijnselen Incubatietijd Besmettelijk? Wering school * Risicogroepen. Ja, 5 dagen voor tot negen dagen na het begin van de zwelling.

Ziekte Ziekteverschijnselen Incubatietijd Besmettelijk? Wering school * Risicogroepen. Ja, 5 dagen voor tot negen dagen na het begin van de zwelling. Hieronder vindt u een lijst met veel voorkomende kinderziektes op school. Als school hanteren wij de richtlijnen van de GGD. Op de site van de GGD vindt u nog meer informatie over deze kinderziektes en

Nadere informatie

Informatie over Jextpen voor ouders/verzorgers

Informatie over Jextpen voor ouders/verzorgers Informatie over Jextpen voor ouders/verzorgers 2 Uw kind is allergisch voor bepaalde voedingsmiddelen of voor insecten en heeft een ernstige allergische reactie gehad. Hoe vervelend een dergelijke reactie

Nadere informatie

Allergie (allergische rhinitis)

Allergie (allergische rhinitis) Keel-, Neus- en Oorheelkunde Allergie (allergische rhinitis) www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is allergie?... 3 Hooikoorts... 3 De belangrijkste allergenen... 3 Wat gebeurt er bij een allergieaanval?...

Nadere informatie

Inleiding. Wat is infliximab

Inleiding. Wat is infliximab Infliximab-infuus Inleiding In overleg met uw maag-, darm-, leverarts (MDL-arts) gaat u starten met de behandeling infliximab. In deze folder vindt u informatie over infliximab, over de werking en de behandeling,

Nadere informatie

ja, tot diarree over is (nee bij toxine) uren tot enkele weken 1 tot 4 dagen van 1 dag vóór tot 6 dagen na het begin van de ziekteverschijnselen

ja, tot diarree over is (nee bij toxine) uren tot enkele weken 1 tot 4 dagen van 1 dag vóór tot 6 dagen na het begin van de ziekteverschijnselen INFECTIEZIEKTESCHEMA VOOR OUDERS Algemeen: een kind dat zich ziek voelt (koorts, hangerig, geen eetlust) behoort thuis te blijven Ziekte Ziekteverschijnselen Incubatietijd Besmettelijk? Wering school Risicogroepen

Nadere informatie

Pharmalgen, poeder voor injectievloeistof 0,12-120 microgram Bijengif, Wespengif

Pharmalgen, poeder voor injectievloeistof 0,12-120 microgram Bijengif, Wespengif BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Pharmalgen, poeder voor injectievloeistof 0,12-120 microgram Bijengif, Wespengif Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van

Nadere informatie

01 - Informatie over de behandeling van allergieën

01 - Informatie over de behandeling van allergieën 01 - Informatie over de behandeling van allergieën Inhoud Wat is een allergie eigenlijk?... 1 Waarom is een behandeling nodig?... 1 Welke behandelingsvormen zijn mogelijk?... 2 Wat betekent 'specifieke

Nadere informatie

GRIEPVACCINATIE 2012. Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen

GRIEPVACCINATIE 2012. Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen GRIEPVACCINATIE 2012 De griepprik zal dit jaar op woensdag 14 november worden gegeven, tussen 15 en 18 uur. Mensen die ervoor in aanmerking komen krijgen ongeveer 2 weken van tevoren een uitnodiging toegestuurd.

Nadere informatie

BIJSLUITER. BIbv pagina 1 van 6 Mucoangin zuigtabletten PIL 1101

BIJSLUITER. BIbv pagina 1 van 6 Mucoangin zuigtabletten PIL 1101 BIJSLUITER BIbv pagina 1 van 6 Mucoangin zuigtabletten PIL 1101 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER MUCOANGIN, zuigtabletten 20mg ambroxolhydrochloride Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door,

Nadere informatie

ImmunotherapIe een injectiekuur wat is het? Voor wie? hoe gebeurt het?

ImmunotherapIe een injectiekuur wat is het? Voor wie? hoe gebeurt het? Immunotherapie Immunotherapie De behandeling van allergie bestaat uit drie stappen: 1. het zoveel mogelijk vermijden van de stof die allergische klachten veroorzaakt (bijvoorbeeld saneren van de slaapkamer);

Nadere informatie

1. Wat is SLITone en waarvoor wordt het gebruikt?

1. Wat is SLITone en waarvoor wordt het gebruikt? BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER SLITone 200 STU, oplossing voor oraal gebruik Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in

Nadere informatie

Toets Ziekteleer Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen

Toets Ziekteleer Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen Cijfer In te vullen voor docent In te vullen door leerling Beroepsprestatie B.P.1.3 S.B Naam leerling Toets Ziekteleer Opleiding Sport en Bewegen Klas SB3O1A+B Versie 1 Datum Tijdsduur 60 minuten Naam

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Nexavar SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Nexavar SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Nexavar Nexavar Uw arts schreef u een nieuw geneesmiddel voor, Nexavar. Deze behandeling richt zich op kankercellen (targeted therapie). Nexavar

Nadere informatie

RESPIRATOIR SYNCYTIEEL VIRUS BIJ KINDEREN

RESPIRATOIR SYNCYTIEEL VIRUS BIJ KINDEREN RESPIRATOIR SYNCYTIEEL VIRUS BIJ KINDEREN 17241 Wat is het RS virus? Respiratoir Syncytieel Virus, kortweg RS virus genoemd, is een virus dat infecties veroorzaakt aan de luchtwegen (neus, oren, keel,

Nadere informatie

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-blokkers: etanercept (Enbrel )

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-blokkers: etanercept (Enbrel ) Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Langwerkende antireumatische middelen: TNF-blokkers: etanercept (Enbrel ) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel

Nadere informatie

Alutard SQ Giffen, suspensie voor injectie, 100 100.000 SQ-E/ml Bijengif of wespengif

Alutard SQ Giffen, suspensie voor injectie, 100 100.000 SQ-E/ml Bijengif of wespengif BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Alutard SQ Giffen, suspensie voor injectie, 100 100.000 SQ-E/ml Bijengif of wespengif Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen

Nadere informatie

Hooikoorts, allergie voor huisstofmijt of huisdieren

Hooikoorts, allergie voor huisstofmijt of huisdieren Hooikoorts, allergie voor huisstofmijt of huisdieren Ongeveer één op de tien mensen heeft er last van. Niezen, een vol hoofd, jeuk aan de neus, een loopneus... het wijst op een gewone verkoudheid. Maar

Nadere informatie

Brokgevoel in de keel

Brokgevoel in de keel Keel-, Neus- en Oorheelkunde Patiënteninformatie Brokgevoel in de keel U ontvangt deze informatie, omdat u last heeft van een brokgevoel in uw keel. Hierin kunt u lezen wat de oorzaken hiervan kunnen zijn

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Grazax 75.000 SQ-T lyophilisaat voor oraal gebruik gestandaardiseerd allergeenextract van pollen van Timotheegras (Phleum pratense) Lees goed de hele bijsluiter

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker. Pharmalgen, poeder voor injectievloeistof 0,12-120 microgram Bijengif, Wespengif

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker. Pharmalgen, poeder voor injectievloeistof 0,12-120 microgram Bijengif, Wespengif Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Pharmalgen, poeder voor injectievloeistof 0,12-120 microgram Bijengif, Wespengif Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er

Nadere informatie

2014 EHBO-K. Theorievragen versie 006. Ascendens Opleidingen Theorievragen EHBO-K 2014 versie 006 Pagina 1 van 7

2014 EHBO-K. Theorievragen versie 006. Ascendens Opleidingen Theorievragen EHBO-K 2014 versie 006 Pagina 1 van 7 2014 EHBO-K Theorievragen versie 006 Pagina 1 van 7 Vraag 1: Noem de vijf belangrijke punten bij het leveren van eerste hulp in juiste volgorde 1) 2) 3) 4) 5). Vraag 2: Wat is het kenmerk van een gesloten

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. GRAZAX, lyophilisaat voor oraal gebruik 75.000-SQ-T

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. GRAZAX, lyophilisaat voor oraal gebruik 75.000-SQ-T BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER GRAZAX, lyophilisaat voor oraal gebruik 75.000-SQ-T Gestandaardiseerd allergeenextract van pollen van Timotheegras (Phleum pratense) Lees goed de hele bijsluiter

Nadere informatie

Enkelbandletsel. Gipskamer

Enkelbandletsel. Gipskamer Enkelbandletsel Gipskamer U heeft een blessure aan uw enkel/ enkelband. Dit wordt ook wel enkel distorsie genoemd. U heeft hiervoor op de Gipskamer een gips, tape of brace om uw enkel gekregen. Het gips,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Livostin 0,5 mg/ml oogdruppels, suspensie. levocabastine

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Livostin 0,5 mg/ml oogdruppels, suspensie. levocabastine BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Livostin 0,5 mg/ml oogdruppels, suspensie levocabastine Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie Dit geneesmiddel kunt u zonder recept

Nadere informatie

Bijlage 1 bij de Code voor de Publieksreclame voor Geneesmiddelen. Indicaties die geschikt zijn voor zelfzorg. Per indicatie gebied

Bijlage 1 bij de Code voor de Publieksreclame voor Geneesmiddelen. Indicaties die geschikt zijn voor zelfzorg. Per indicatie gebied Bijlage 1 bij de Code voor de Publieksreclame voor Geneesmiddelen Indicaties die geschikt zijn voor zelfzorg Per indicatie gebied Oog: oogontsteking (allergische bindvliesontsteking) oogirritatie (geïrriteerd

Nadere informatie

Stallergenes B.V., Damsluisweg 48, 1332 ED Almere, www.stallergenes.nl. 09.02.04.02

Stallergenes B.V., Damsluisweg 48, 1332 ED Almere, www.stallergenes.nl. 09.02.04.02 09.02.04.02 Meer informatie over Staloral Meer informatie over Staloral, sublinguale immunotherapie vindt u in de bijsluiter of bel: 036 547 6080. Voor eventuele vragen kunt u zich richten tot uw behandelend

Nadere informatie

Bijsluiter voor de patiënt

Bijsluiter voor de patiënt Bijsluiter voor de patiënt STALORAL, allergeenoplossingen voor sublinguaal gebruik Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: MDL-centrum (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van (Humira). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF De nieuwsbrief die hier voor je ligt is samengesteld door het bestuur van de EHBO vereniging afdeling Smilde.

NIEUWSBRIEF De nieuwsbrief die hier voor je ligt is samengesteld door het bestuur van de EHBO vereniging afdeling Smilde. NIEUWSBRIEF De nieuwsbrief die hier voor je ligt is samengesteld door het bestuur van de EHBO vereniging afdeling Smilde. De nieuwsbrieven worden in augustus en in maart van elk jaar per mail verstuurd.

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 7: juli en augustus 2014. Zomerspecial

Nieuwsbrief nr. 7: juli en augustus 2014. Zomerspecial Nieuwsbrief nr. 7: juli en augustus 2014 Zomerspecial Geachte relatie, Het is inmiddels al weer dagen, koud en vochtig weer. Het lijkt wel ofdat de herfstvakantie is begonnen in plaats van de zomervakantie

Nadere informatie

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers: Adalimumab (Humira )

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers: Adalimumab (Humira ) Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Langwerkende antireumatische middelen: TNF-remmers: Adalimumab (Humira ) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel

Nadere informatie

Griepprik Wat kan uw apotheek voor u doen? Koorts en pijn

Griepprik Wat kan uw apotheek voor u doen? Koorts en pijn Verkoudheid en griep Plotseling een rillerig gevoel, spierpijn, keelpijn, last van hoesten en koorts... Misschien is dit het begin van een forse griep ( influenza ). In dat geval kunt u ook last krijgen

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Infliximab (Remicade ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts of verpleegkundig consulent heeft met u gesproken over het gebruik van infliximab (Remicade ). In deze brochure krijgt u informatie over de werking en het gebruik van dit medicijn en

Nadere informatie

2. Wat u moet weten voordat u Paracetamol comp. Apotex gebruikt

2. Wat u moet weten voordat u Paracetamol comp. Apotex gebruikt Version 2008_11 Page 1 of 5 1.3.1.3 PATIENT INFORMATION LEAFLET BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER PARACETAMOL COMP. APOTEX, TABLETTEN paracetamol en coffeïne Lees de hele bijsluiter zorgvuldig

Nadere informatie

Brokgevoel in de keel

Brokgevoel in de keel Brokgevoel in de keel Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2014 pavo 0737 Inleiding U bent bij de kno-arts onder behandeling omdat u een brokgevoel in uw keel heeft. In deze folder leest u algemene informatie

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKSTER. Monuril 2000, granulaat voor drank Monuril 3000, granulaat voor drank. fosfomycine-trometamol

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKSTER. Monuril 2000, granulaat voor drank Monuril 3000, granulaat voor drank. fosfomycine-trometamol BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKSTER Monuril 2000, granulaat voor drank Monuril 3000, granulaat voor drank fosfomycine-trometamol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Mucoangin Cassis 20 mg zuigtabletten ambroxolhydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Mucoangin Cassis 20 mg zuigtabletten ambroxolhydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Mucoangin Cassis 20 mg zuigtabletten ambroxolhydrochloride Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie. Dit geneesmiddel kunt u zonder

Nadere informatie

prednison bij darmziekten

prednison bij darmziekten patiënteninformatie prednison bij darmziekten Uw maag-darm-leverarts heeft u prednison voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa of auto-immuun hepatitis. Om dit medicijn

Nadere informatie

Instructies voor het gebruik van Enbrel (etanercept)

Instructies voor het gebruik van Enbrel (etanercept) Instructies voor het gebruik van Enbrel (etanercept) Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Voor wie is deze therapie geschikt?... 1 3 Voor het starten met de behandeling... 1 4 Starten met Enbrel... 2 5 Toediening...

Nadere informatie

KBC-Preventie. Ongevallen thuis. we hebben het voor u

KBC-Preventie. Ongevallen thuis. we hebben het voor u KBC-Preventie Ongevallen thuis we hebben het voor u Basisprincipes van eerste hulp Handel als eerstehulpverlener. Zorg dat u de situatie niet verergert. Blijf rustig in een noodsituatie en verleen de eerste

Nadere informatie