pakpapier archeologievirus laat Van der Meulen niet meer los

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "pakpapier archeologievirus laat Van der Meulen niet meer los"

Transcriptie

1 Zijn fascinatie voor archeologische vondsten ontstond pas toen hij in contact kwam met de heer Van Sprang, de conservator van de Oudheidkamer. Theo van der Meulen weet nog goed hoe hij besmet werd met het virus en dat hij het nog altijd niet wil missen. lees verder op pagina 5 archeologievirus laat Van der Meulen niet meer los de scherven van middeleeuwse potten, in 2010 door Theo van der Meulen opgegraven op het V.A.T. terrein Het Pakhuis centrum voor erfgoed natuur & milieu Molenaarsplein 24, 3851 MZ Ermelo redactie Aimée Wijnacker Steven van Loo Natalie Overkamp 1basisontwerp Hanneke Heerema BNO gedrukt bij SMIC (Arnhem) pakpapier 2011

2 twee nieuwe medewerkers voor Het Pakhuis - vanaf de opening al ruim 3100 bezoekers - gezellige kerstmarkt groot succes- voorzitter wordt burgemeester - kinderen onderzoeken oude botten - in de boekenkast In het centrum moeten vanzelfsprekend de boeken te vinden zijn die een relatie hebben met Ermelo. De collectie groeit dan ook, maar is op dit moment nog niet compleet. even terugkijken en een blik vooruit Vanaf mijn aantreden in augustus zijn er heel veel mooie gebeurtenissen geweest in Het Pakhuis. Hieronder vind u daar een beknopt overzicht van. Vanaf januari is ons team versterkt door twee nieuwe medewerkers Judith Bartel als collectiemedewerker en Natalie Overkamp als educatiemedewerker. Verderop in dit blad stellen ze zich nader aan u voor. In de voorjaarsvakantie zullen er allerlei leuke kinderactiviteiten zijn, en in de week daarna begint het officiële nieuwe seizoen. De nieuwe wisseltentoonstelling zal tot het najaar in Het Pakhuis te zien zijn, daarna opent er een nieuwe tentoonstelling die tot aan het voorjaar van 2012 te zien zal zijn. Kortom een hoop nieuwe ontwikkelingen in Het Pakhuis, komt u gauw weer eens kijken? Aimée Wijnacker, directeur Nieuw op de schap is boekje Vervoer, honderd jaar over weg en spoor, een uitgave van de Oudheidkundige Vereniging Ermeloo. Het handzame boekje biedt een inkijkje in een tijd dat postkoets en diligence over de Zuiderzeestraatweg reden. De postkoets heeft overigens niks te maken met het bezorgen van post, maar met de posten die onderweg aangedaan werden. Maar ook de komst van de trein, de bouw van het station Ermelo - Veldwijk en niet te vergeten de ontwikkelingen van de VAD in Ermelo worden er uitgebreid in beschreven. Bijzonder zijn de persoonlijke anekdotes van oud-medewerkers en de foto s uit familiealbums. Eén conclusie blijft na het lezen van dit boek: Er is veel veranderd in die honderd jaar, ook in Ermelo. Het boekje is ook te koop in Het Pakhuis. activiteitendag Vogelbescherming Nederland en CJ Wildlife organiseren voor de zesde keer deze speciale week om het leefgebied van de vogels in tuinen te verbeteren. Het Pakhuis wil daar graag een steentje aan bijdragen met de activiteitendag op zaterdag 19 februari. Kom dus tussen en uur naar Het Pakhuis en timmer zelf een nestkastje! Voor meer informatie volg ook de website kerstmarkt Op 6 december werd er een prachtige kerstboom op het molenaarplein neergezet en met de hulp van de Vakschilders uit Ermelo werden de lampjes er vakkundig in gehangen en straalde het plein. Op 18 december vond hier samen met Molen de koe een gezellige kerstmarkt plaats. Het Pakhuis geurde naar versgebakken koekjes en dennentakken. Er konden voederkransen gemaakt worden en er waren gratis rondleidingen in de molen en in het museum. Buiten waren er verschillende kraampjes met leuke kerstspulletjes te koop en kon men zich opwarmen met chocolademelk en pannenkoeken. buitengewoon belangrijk Het Pakhuis valt en staat met een grote groep enthousiaste vrijwilligers. De afgelopen maanden hebben zij zich met grote overgave gericht op het openstellen van het museum en het gastvrij ontvangen en professioneel rondleiden van bezoekers. Met het nieuwe seizoen in aantocht bereidt het centrum voor erfgoed natuur en milieu zich voor op een grote hoeveelheid aan speciale activiteiten en reguliere openstelling tijdens het toeristisch seizoen. Hiervoor zijn wij op zoek naar nog meer enthousiaste vrijwilligers die het leuk vinden om werkzaamheden binnen het museum uit te voeren. Er zijn taken op het gebied van rondleidingen, baliewerk, diverse werkgroepen en begeleiding van groepen. Lijkt dit u wat? Meldt u dan aan of loop even binnen, wij kijken naar u uit! 2 pakpapier, het kwartaalblad van Het Pakhuis, centrum voor erfgoed, natuur en milieu februari 2011

3 in opbouw... nieuwe medewerkers voor Het Pakhuis! Judith Bartels: Natalie Overkamp: Ik ben Judith Bartel-van Beckhoven en sinds 5 januari werkzaam als collectiemedewerker van Het Pakhuis te Ermelo. Van origine ben ik kunsthistoricus en museumkundige. Ik heb eerder als assistent-conservator gewerkt bij de provincie Noord-Holland te Haarlem en het Nationaal Historisch Museum te Arnhem. Wat mij direct enorm aansprak in Het Pakhuis is de toegankelijkheid van de collectie en de open sfeer die het gebouw uitademt. Ik kijk er naar uit om samen met mijn collega s en de vele (zeer toegewijde!) vrijwilligers prikkelende, spannende, mooie, interessante en boeiende tentoonstellingen te maken waarin steeds weer een deel van de geschiedenis en de natuuraspecten van in en rond Ermelo wordt verteld. Graag tot ziens in Het Pakhuis! Wat bijzonder om te werken in Het Pakhuis, het gebouw dat ik de afgelopen jaren tijdens afbraak en opbouw met mijn fotocamera gevolgd heb! Vanuit mijn journalistieke achtergrond heb ik vier jaar geleden de sprong gemaakt naar het zelfstandig ondernemerschap. Van daaruit startte ik met het ontwikkelen en begeleiden van educatieve projecten. Ik raakte betrokken bij projecten van het Natuur- & MilieuPlatform en maakte kennis met een aantal leden van de Oudheidkundige Vereniging Ermeloo. Ook de herbouw van Molen De Koe heb ik op de voet gevolgd. Tijdens tal van activiteiten werd ik geprikkeld door de verbinding tussen cultuur en natuur. Ik zie dan ook een grote uitdaging in mijn nieuwe baan als educatief medewerker van Het Pakhuis. Spelenderwijs een duik nemen in de geschiedenis en voelen hoe een das voelt, de meeste indruk blijft achter wanneer je het zelf kunt beleven. Natalie Overkamp In Het Pakhuis zal in het voorjaar een tentoonstelling te zien zijn over de instelling s Heeren Loo. Één van de meest markante bewoners is Anton Smit ( ) geweest, die beter bekend staat onder de naam Kiteka. Het Pakhuis heeft op dit moment een mooi portret van hem ten toon gesteld. Toen Anton als vierjarig jongetje in 1898 bij de instellingen terecht kwam, was dat het enige woord wat hij kon zeggen. Kiteka groeide op tot een baldadige en oersterke vent. Hij verdiende een centje bij door klusjes te doen. Lang was hij de assistent op de wasauto. Nog tot op hoge leeftijd sjouwde hij zware wasmanden vol vuile was van de diverse gebouwen naar de destijds nog bestaande wasserij. Van de centjes die hij ermee verdiende, kocht hij het liefste tabak. Deze acquarel is een treffend portret van de pijprokende Kiteka. Heeft u nu zelf een leuk verhaal over s Heeren Loo en/of een voorwerp thuis naar aanleiding waarvan u iets kunt vertellen over het leven op deze instelling en zou u het leuk vinden als dit in de aankomende tentoonstelling komt, neemt u dan graag contact met ons op! Judith Bartels pakpapier, het kwartaalblad van Het Pakhuis, centrum voor erfgoed, natuur en milieu

4 op de thee met Eddy Bilder Nu het juist op besturen aankomt, verlaat voorzitter Eddy Bilder het schip. Weliswaar kijkt hij enorm uit naar zijn nieuwe uitdaging als burgemeester van Zwartewaterland, zijn taak bij Het Pakhuis is nog niet voltooid. Eigenlijk komt mijn afscheid te vroeg, aldus Bilder. De voormalig wethouder en Tweede Kamerlid is vanaf het begin betrokken geweest bij de plannen voor het Ermelose museum anex natuur- & milieu educatief centrum. Sinds twee jaar is Bilder ook betrokken als voorzitter van het bestuur. Eigenlijk konden we concreet aan het werk nadat het museum geopend was, vertelt hij. Tot die tijd lag de opdracht bij de gemeente. Maar Bilder is trots op het gerealiseerde. Nu is het tijd om Het Pakhuis op de kaart te zetten en mensen er naar toe te trekken. Daar liggen grote kansen. Wie deze toekomstig burgemeester kent, weet dat hij een grote passie voor historie heeft. Ik ben er van overtuigd dat je de dingen van het nú pas kunt begrijpen als je ook het verleden kent, zegt hij gedreven. Vooral de lokale geschiedenis zit in Bilders hart. Het onderdeel Markante Ermeloërs kan in het museum voor mij dan ook niet groot genoeg zijn. De afgelopen jaren heeft hij zich ook ingezet voor restauratie van historische gebouwen waaronder bijvoorbeeld de molenaarswoning. Het pronkstuk van het museum is toch wel Jantje van Speulde. Maar er is ook nog een authentiek altaarstuk uit het voormalige klooster St Jansdal, nu s Heeren Loo. Dit stuk is in particulier bezit, maar het zou mooi zijn als het een keer in Het Pakhuis kan worden tentoongesteld. Dat stuk hoort gewoon hier. Verder ziet Bilder mogelijkheden genoeg. Ik zie een expositie over dominee Witteveen voor me. Er is nog één van zijn dagboeken. Of eens een expositie met foto s van Gert Staal. De scheidende voorzitter zit nog vol ideeën, maar zal de taken overlaten aan zijn opvolger. Niettemin blijft hij de ontwikkelingen volgen. Ermelo hoort bij mij en ik zal er nog regelmatig binnenlopen. 4 pakpapier, het kwartaalblad van Het Pakhuis, centrum voor erfgoed, natuur en milieu februari 2011

5 museumlessen voor Het Pakhuis- rondleidingen streekarchivariaat een groot succes - de terugkeer van het lijksilhouet - kom een nestkast maken - nieuwe tentoonstelling al in opbouw - een das op bezoek - al ruim 3100 bezoekers Vanaf het laatste weekend van augustus heeft het Pakhuis haar deuren geopend voor publiek. Sindsdien hebben ruim 3000 bezoekers de weg naar het museum gevonden. Open monumentendag, Gelderse museumdag en de kerstmarkt waren slechts enkele van de vele gezellig drukke dagen in het Pakhuis. Vanaf 1 maart 2011 is het pakhuis geopend van dinsdag tot en met de zaterdag. Voorafgaand aan 1 maart zijn er nog verschillende speciale voorjaarsactiviteiten in de schoolvakantie. Hou de website in de gaten voor meer informatie. lespakket archeologie De Gemeente Ermelo heeft EDU-ART de opdracht gegeven om het eerste educatieve aanbod voor het Pakhuis te ontwikkelen. De consulent van EDU-ART, freelancer Elly van der Velde, heeft een lespakket ontwikkeld waarin archeologie in Ermelo en omgeving centraal staan. Het lespakket sluit aan op de archeologiecollectie van Het Pakhuis en op omgevingssonderwijs. De doelgroepen zijn leerlingen uit het basisonderwijs uit de groepen 6/7. In januari 2011 zal het pilot-project afgerond worden met basisschool de Klokbeker als proefschool. Daarna kunnen alle basisscholen gebruik maken van dit educatieve project. Het pakket is lesstofvervangend en ook bruikbaar voor groep 5 en 7. Mail voor meer informatie naar Jantje van Speulde Op vrijdag 15 oktober is Jantje op ludieke en symbolische wijze naar het Pakhuis gebracht. Op een boerenwagen met prachtige belzen van Jannetje de Ruiter werd het lijksilhouet vanaf de Varenlaan naar het molenaarsplein gebracht. Met de hulp van stichting Oogstfeest werd de wagen begeleid door veertien mannen in blauwe overall, op klompen en een boerenzakdoek. Bovenop de wagen zaten twee ernstig treurende vrouwen die neerkeken op de kist. In de jaren vijftig werd Jantje door archeoloog Pieter Jan Remees Modderman ontdekt in een grafheuvel op het Speulderveld. Een lijksilhouet is een verkleuring in de grond waar het lichaam heeft gelegen. Bij het lijksilhouet van Jantje zijn ook nog enkele botfragmenten te zien. De afgelopen jaren heeft het Museum het Valkhof in Nijmegen en het Historisch Museum in Arnhem het silhouet in de collectie gehad. Met de komst van Jantje is het silhouet weer terug in het gebied van herkomst. Het Pakhuis heeft de archeologische collectie van de voormalige gemeentelijke oudheidkamer opnieuw vormgegeven. In de vaste tentoonstelling is er een grafheuvel nagebouwd met daarin allerlei vondsten uit grafheuvels in en rondom Ermelo. pakpapier, het kwartaalblad van Het Pakhuis, centrum voor erfgoed, natuur en milieu

6 archeologievirus laat Van der Meulen niet los Maar nog spannender is zijn verhaal over zijn reis met het Romeinse beeldje Isis Fortuna. Er kwam een brief van het Allard Pierson Museum met de vraag of zij het beeldje konden krijgen, begint hij. Van Sprang had dat beeldje ooit opgegraven in Zwammerdam, maar wilde het niet geven. Toch besloot Van der Meulen jaren later, nadat Van Sprang was overleden, dat de Isis Fortuna een plek verdiende in het archeologische universiteitsmuseum van Amsterdam.Daarom verpakte hij het Romeinse beeldje in oude kranten, stopte het in een stevig koffertje en stapte hij in de trein naar de hoofdstad. Ik werd ontzettend hartelijk ontvangen. Ik kreeg gelijk koffie en de conservator nam het object graag in de collectie. Zijn fascinatie voor archeologische vondsten ontstond pas toen hij in contact kwam met de heer A. van Sprang, de conservator van de Oudheidkamer van Ermelo. Theo van der Meulen weet nog goed hoe hij besmet werd met het virus en dat hij het nog altijd niet wil missen. Van der Meulen zat in het leger (sportinstructeur) en belandde vanwege zijn werk in Ermelo. Hij behaalde op latere leeftijd zijn MO-akte geschiedenis en als het aan Van der Meulen gelegen had, was hij gegaan voor zijn doctoraal. Maar zover is het niet gekomen, vertelt de man die sinds de jaren 80 van de vorige eeuw betrokken is bij de oudheidkamer. Via mijn vrouw Tineke kwam ik in contact met Van Sprang die wel hulp kon gebruiken bij het beheer van de collectie.we waren het voor 99,5% met elkaar eens. Van der Meulen vertelt in geuren en kleuren hoe er een oud potje geruild werd tegen een maquette van het Romeins Marskamp bij het Stadsmuseum Harderwijk. De verhuizing van de collectie, die jaren tentoongesteld lag in het gemeentehuis, naar Het Pakhuis had heel wat voeten in de aarde. Ik moet zeggen dat we van iedereen heel veel medewerking hebben gehad, zegt Van der Meulen, die deze stap niet had willen missen. In de wereld van de archeologie is veel veranderd. Vroeger stonden we zelf met de schop klaar als er ergens werd gegraven, maar tegenwoordig mag dat niet meer. De voorzitter van de Oudheidkamer gaat het nu wat rustiger aan doen. Er zijn nu anderen die het moeten doen. Toch zal Van der Meulen nog regelmatig te vinden zijn in het museumdepot, daar waar een deel van de collectie is opgeslagen. Trots is hij op het resultaat. En dat ik de eerste steen heb mogen leggen! 6 pakpapier, het kwartaalblad van Het Pakhuis, centrum voor erfgoed, natuur en milieu februari 2011

7 museumschatten 1 de Das (Melis melis) Het Pakhuis heeft een grote historische, archeologische en natuurhistorische collectie. Elke week beschrijft een medewerker van Het Pakhuis een bijzonder collectiestuk op de website van de weekkrant. Dit keer vertelt de collectiemedewerker Judith Bartel over de das in het Pakhuis. een das op bezoek in Ermelo... In Het Pakhuis is een aantal prachtige opgezette dieren te bewonderen. Een mooie manier om dieren die je in het wild bijna nooit ziet van dichtbij te bekijken. Een goed voorbeeld daarvan is de das. Daarnaast is de das de mascotte van het museum. De das is eigenlijk het grootste inheemse landroofdier in Nederland. Hij valt op door zijn bijzondere uiterlijk: de zwarte vacht met de witte strepen. De das is het kleine broertje van de bruine beer. De naam komt mogelijk van het Indo Germaanse woord thachsa wat bouwen betekent. Want bouwers zijn het, ook al doen ze dat ondergronds dus zien wij daar maar weinig van. Ze wroeten het liefste in zandgronden zoals hier op de Veluwe te vinden zijn. Veel dieren graven voor zichzelf een hol maar een das bouwt een heus kasteel ondergronds, met allerlei gangen en kamers. Ze graven zelfs ventilatieschachten uit voor frisse lucht. De das blijft meestal in de buurt van zijn burcht. Het zogende vrouwtje kan zo weer snel bij haar kroost zijn om ze weer te voeden. Bij de das is het reukvermogen heel sterk ontwikkeld. Als er een ander wezen in zijn burcht is geweest, ruikt de das dat meteen. Ze markeren hun territorium met hun muskklier welke zich onder hun staart bevindt. Iedere das heeft zijn eigen unieke geur en is voor de andere dassen daaraan herkenbaar als vriend of vijand. Het gezichtsvermogen van de das is helaas niet zo goed. Van origine zijn het dagdieren maar in de loop der tijd zijn het nachtdieren geworden maar ze zien niet veel. Helaas komen jaarlijks veel dassen om door een aanrijding. Dus automobilisten: blijf goed opletten op deze kleine weggebruikers! Zie voor meer museumschatten elke week vanaf vrijdag de website pakpapier, het kwartaalblad van Het Pakhuis, centrum voor erfgoed, natuur en milieu

8 gezocht: vrienden en vriendinnen voor Het Pakhuis! Om Het Pakhuis te onder steunen in al haar ambities vragen wij uw hulp. Voor slechts 15 euro per jaar (meer mag natuurlijk ook) kunt u vriend of vriendin worden van het centrum voor erfgoed, natuur en milieu. Dit heeft voor u vele voordelen: U ontvangt gratis de nieuwsbrief pakpapier. Hierin vindt u bijdragen vanuit het museum over erfgoed, natuur en milieu in en rondom Ermelo. U ontvangt als lid gratis toegang voor uzelf in Het Pakhuis. U steunt in brede het werk van Het Pakhuis. Hoe wordt u vriend of vriendin? Via onderstaand strookje kunt u zich aanmelden. Deze kunt u inleveren bij Het Pakhuis, Molenaarsplein MZ Ermelo, of per mail naar adres postcode naam voorletter(s) m/v: Hierbij wil ik mij aanmelden voor: Lid vereniging Vrienden van Het Pakhuis aanbod op maat Het Pakhuis is uitermate geschikt voor het houden van lezingen, verjaardagpartijtjes en bedrijfsuitjes. Al deze activiteiten staan in het teken van erfgoed, natuur en milieu. Er is altijd gelegenheid ingeruimd voor een rondleiding en een kopje koffie. In september bezochten 25 personen van stichting inloophuis de parasol het net geopend museum. Op zaterdag 16 oktober vond de start van de najaarsexcursie van de Drents Prehistorische vereniging in het Pakhuis plaats op zaterdagochtend het museum. In november was er een grote bijeenkomst van het streekarchivariaat waarbij er rondleidingen en lezingen werden gehouden in het practicum en het museum. Eind november was er een gezellig verjaardagspartijtje, waarbij de jarige met zijn vriendjes op zoek ging naar de verloren gouden munten. Er was taart en limonade en alle kinderen gingen met een zelfgemaakt Romeins knapzakje en lekkere chocolade muntjes tevreden naar huis. Op 8 december hield de Ondernemers Vereniging Ermelo zijn kerstborrel in het Pakhuis. Wilt u ook zo n bijzondere ervaring? U wordt onthaald met een kopje koffie en er is voor iedere groep een aanbod op maat beschikbaar. Heeft u interesse? Neem dan contact op via of via breng de vogels onder dak bouwtekening koolmees kast Tijdens de Nationale Week van de Nestkast, van 14 tot en met 20 februari, is er ook in Het Pakhuis extra aandacht voor de vogels. Op zaterdag 19 februari kan iedereen letterlijk helpen de vogels onder dak te brengen. Vogelbescherming Nederland en CJ Wildlife organiseren voor de zesde keer deze speciale week om het leefgebied van de vogels in tuinen te verbeteren. Het Pakhuis wil daar graag een steentje aan bijdragen met de activiteitendag op zaterdag 19 februari. Zo kunnen kinderen nestkastjes maken, pindaslingers rijgen en is er allerlei informatie te vinden over de vogels in de tuin. Wanneer broedt een zwaluw en welk nestkastje is geschikt voor de huismus? Op 19 februari is het practicum hét centrum waar vogels centraal staan. Vogels maken natuurlijk deel uit van de leefomgeving. Met de lente voor de deur wordt het weer een drukte van jewelste in tuinen en parken. Voor veel vogels is het ook het begin van het broedseizoen, de voortplanting en de zorg om hun jongen groot te brengen. Maar vogels kennen ook woningnood. Doordat huizen tegenwoordig goed geïsoleerd zijn, gaten en kieren worden gedicht en het boeren erf steeds minder wordt is er voor vogels weinig huisvesting. Waar vogels zich vroeger nestelden in hagen en heggen treffen ze nu kale schuttingen zodat ook deze locaties sterk zijn verminderd. Het belang van vogelhuisjes is daarom gegroeid. Iedereen kan de vogels helpen door het plaatsen van een goede nestkast. Het is hierbij belangrijk om deze op te hangen voordat het broedseizoen begint. Vogelbescherming Nederland wil graag een beeld krijgen van broedgegevens. Op de website kunt u nestkasten melden en broedgegevens invullen. Zo zijn zij in staat om jaarlijks met statistieken veranderingen in kaart te brengen. Kom dus op 19 februari tussen en uur naar Het Pakhuis en timmer zelf een nestkastje! Voor meer informatie volg ook de website 8 indien onbestelbaar, graag retour sturen naar Molenaarsplein 24, 3851 MZ Ermelo pakpapier, het kwartaalblad van Het Pakhuis, centrum voor erfgoed, natuur en milieu februari 2011

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging Secr. Gerard Thijssen Rozenbloemstraat 34, 4921 KG Made Tel: 0162-683323 Mail: heemkundemadedrimmelen@gmail.com NIEUWSBRIEF jaargang 18 nummer 5 oktober 2015. Uitnodiging Op dinsdag 20 oktober organiseert

Nadere informatie

Veel leesplezier! Yvonne

Veel leesplezier! Yvonne + Beste lezers, In onze vorige nieuwsbrief was Buitenwereld nog volop bezig met de verbinding tussen speeltuin en kinderboerderij. Twee weides moesten tijdelijk worden gesloten zodat er een mooi pad aangelegd

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2015/2016

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2015/2016 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland basisonderwijs 2015/2016 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Ontdek Het leven aan boord van verschillende schepen, doe mee aan het havenspel

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Met blingbling het verleden in' horende bij de tentoonstelling Het oudste goud van de wereld. Schatten uit Varna. Primair Onderwijs groep 6 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts

Nadere informatie

De inhoud. 1. De inleiding. 2. De woordspin. 3. Het uiterlijk van de das. 4. Wat eet de das? 5. Waar wonen dassen? 6. Hoe wordt de das geboren?

De inhoud. 1. De inleiding. 2. De woordspin. 3. Het uiterlijk van de das. 4. Wat eet de das? 5. Waar wonen dassen? 6. Hoe wordt de das geboren? De inhoud 1. De inleiding 2. De woordspin 3. Het uiterlijk van de das 4. Wat eet de das? 5. Waar wonen dassen? 6. Hoe wordt de das geboren? 7. De dassenwerkgroep Utrecht 8. De afsluiting 9. Bronnen 1.

Nadere informatie

DAG VAN DE ARNHEMSE GESCHIEDENIS

DAG VAN DE ARNHEMSE GESCHIEDENIS DAG VAN DE ARNHEMSE GESCHIEDENIS 28 OKTOBER 2017 12.00 16.00 UUR PROGRAMMA BOEKJE www.dagvandearnhemsegeschiedenis.nl 2 De Maand van de Geschiedenis is het grootste historische evenement van Nederland

Nadere informatie

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer WIE ERGENS NAAR TOE WIL, MOET WETEN (ONTDEKKEN) WAAR HIJ VANDAAN KOMT Erfgoededucatie is omgevingsonderwijs: het leren in, van omgeving tot

Nadere informatie

1-Kennismaking met archeologie

1-Kennismaking met archeologie UITLEG VOOR DE LEERKRACHT Deze opdracht is de start van de lessenserie. Met deze opdracht introduceert u bij de leerlingen het onderwerp op een leuke manier. U kunt het onderwerp op verschillende manieren

Nadere informatie

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI VERHALEN RONDLEIDINGEN FORT DE SCHANS WORKSHOPS 2015 ARCHEOLOGIE ONDER WATER KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI Kaap Skil, de Vuurtoren, de Oudheidkamer en Ecomare zijn onderdeel van Stichting Texels

Nadere informatie

Activiteitenschema Archeologie

Activiteitenschema Archeologie Activiteitenschema Archeologie Soort activiteit: Spullen opgraven uit de zandbak. Tijdsindeling: 5 Minuten de plaatjes in de zandbak verstoppen. 5 Minuten vertellen over hoe de mensen vroeger wat zochten

Nadere informatie

Cursus Klantgericht denken en handelen NUMMER 93, 20 MAART 2015

Cursus Klantgericht denken en handelen NUMMER 93, 20 MAART 2015 NUMMER 93, 20 MAART 2015 IN DIT NUMMER Cursus Klantgericht denken en handelen lees verder Molen zoekt molenaar (m/v) lees verder Maand van de geschiedenis 2015 lees verder Officiële aftrap Knoal! lees

Nadere informatie

Kennis over Kinderarbeid

Kennis over Kinderarbeid Kennis over Kinderarbeid Context onderzoek Naam: Daniël Seton Klas: G&I 1D Datum: 13 Maart 2016 Docent: Harald Warmelink Module: Pr.Context: Research Opdracht: Context Onderzoek Inleiding Uit vooronderzoek

Nadere informatie

Themaweek School Maandag 16 februari t/m vrijdag 20 februari 2015

Themaweek School Maandag 16 februari t/m vrijdag 20 februari 2015 Themaweek School Maandag 16 februari t/m vrijdag 20 februari 2015 A is een aapje A is een aapje, dat eet uit zijn poot. B is de bakker, die bakt voor ons brood. C is Charlotte, die drinkt chocolaad. D

Nadere informatie

Aanwijzing: Lees de verhalen op de borden boven de kist goed; er staan aanwijzingen op. Kijk goed in de kist. Valt je daar iets bijzonders op?

Aanwijzing: Lees de verhalen op de borden boven de kist goed; er staan aanwijzingen op. Kijk goed in de kist. Valt je daar iets bijzonders op? Ondergronds Opdrachten groepen 5, 6 en 7 In Ondergronds gaan kinderen aan de slag als een echte archeoloog. Ondergronds is een reconstructie van een archeologische opgraving. De leerlingen werken met echte

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

ons Onder Vers koken als thuis Inhoud: Elk facet telt WoonZorgcentra Haaglanden 2 Berichten 3 Op de koffie bij Gerard Haasnoot

ons Onder Vers koken als thuis Inhoud: Elk facet telt WoonZorgcentra Haaglanden 2 Berichten 3 Op de koffie bij Gerard Haasnoot De digitale versie vindt u op www.wzh.nl/transvaal Onder nr 2 - maart/april 2014 ons magazine voor cliënten van WZH Transvaal 2 Inhoud: 2 Berichten 3 Op de koffie bij Gerard Haasnoot 4 Puzzel 5 Nieuwbouwrubriek

Nadere informatie

Nieuwsbrief 1 maart 2012

Nieuwsbrief 1 maart 2012 Nieuwsbrief 1 maart 2012 De Heemshof Het gebied rond De Heemshof in Heemskerk wordt bedreigd door nieuwbouwplannen van de gemeente. Op verzoek van Lambert Koppers, eigenaar van De Heemshof en deelnemer

Nadere informatie

OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010

OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010 OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010 Ik arriveer op een zon overgoten Wijkpark. Nog geen kwartier later wordt het park in de schaduw gelegd door donkere wolken. Die trokken gelukkig weg en wederom

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine,

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine, Een rondje regio... Ko-Kalf Nou kan ik wel een hele Blonde d Aquitaine, maar daar zit je ook niet middag blijven praten over op te wachten! Een plek waar het zo rustig is, als in de stal van boerenbedrijf

Nadere informatie

Jaar van de Vleermuizen ook in Het Pakhuis

Jaar van de Vleermuizen ook in Het Pakhuis Rob Nijman is een echt natuurmens. Hij is dan ook vaak bij nacht en ontij in het bos te vinden. Met zijn batdetector speurt hij naar vleermuizen. Maar ook zijn passie voor bijen steekt dit bestuurslid

Nadere informatie

ditie E Sprengenhof www.atlant.nl

ditie E Sprengenhof www.atlant.nl Wonen in Sprengenhof Sprengenhof ligt op een prachtige locatie Aan de rand van het dorp Ugchelen vindt u in een kleinschalige woonwijk woonzorgcentrum Sprengenhof. Ugchelen heeft een dorps karakter. Dit

Nadere informatie

Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto.

Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto. Schaapje Schaap en de Wolkjes Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto. De schaapjes hebben een mooie stal, met zacht stro om in te slapen. Kom, zegt Nina, we gaan slapen, ik ben moe. Maar

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

Kringgesprek. Nummer 10 2013-2014

Kringgesprek. Nummer 10 2013-2014 Kringgesprek Nummer 10 2013-2014 2014 Beste ouders, De voorbereidingen van de verhuizing naar het gebouw van SO De Piloot aan de Nieuwe Ommoordseweg 30 is in volle gang. Afgelopen vrijdag hebben juf Sanneke

Nadere informatie

BUITENGOED DE PANOVEN Zevenaar Beleef het Nederlands baksteen en dakpanmuseum

BUITENGOED DE PANOVEN Zevenaar Beleef het Nederlands baksteen en dakpanmuseum DE BASTEI Natuurmuseum, Nijmegen Van klei tot baksteen STIENEO Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis Geschiedenis ontwikkeling baksteenindustrie in beeld BUITENGOED DE PANOVEN Zevenaar Beleef het Nederlands

Nadere informatie

Zorgboerderij Sterrenland 30-01-14

Zorgboerderij Sterrenland 30-01-14 Zorgboerderij Sterrenland 30-01-14 Inhoudsopgaven Inleiding...3 Bedrijfsgegevens...4 Afzetmarkt...5 De ligging...6 Het uiterlijk...7 De afdelingen...8 Regels... 9 Personeel...10 Vragen...11 Slot...12 Inleiding

Nadere informatie

INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD. Aan de ouders van groep 1 en 2

INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD. Aan de ouders van groep 1 en 2 Aan de ouders van groep 1 en 2 INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD De eerste weken van het nieuwe jaar zijn al weer voorbij. We hebben met de kinderen gewerkt over de kalender. Hoe ziet

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Inleiding op het lespakket. Blz. 3. Het verhaal van Musa Blz. 4. Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5

Inleiding op het lespakket. Blz. 3. Het verhaal van Musa Blz. 4. Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5 Musa Inhoud Inleiding op het lespakket. Blz. 3 Het verhaal van Musa Blz. 4 Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5 Het koffertje ontdekken. Blz. 6 en 7 Inhoud koffertje. Blz. 8 en 9 2 Inleiding

Nadere informatie

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Vandaag is rood. Pinksteren 2014 Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Dat mooie rood was ooit voor mij Een kleur van passie

Nadere informatie

René op vakantie. 10-17 mei 2013 P U T T E N

René op vakantie. 10-17 mei 2013 P U T T E N René op vakantie 10-17 mei 2013 P U T T E N Begeleider Theo Vrijdag 10 mei Vertrek naar Landal Tegen 12 uur rijdt de Tendens bus de Ranonkelweg in en René straalt als hij mij ziet. Na de lunch nemen we

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 6. Voorwoord KALENDER INHOUD. Maart 2015. Hallo allemaal. 19 maart

Nieuwsbrief nr. 6. Voorwoord KALENDER INHOUD. Maart 2015. Hallo allemaal. 19 maart 1 KALENDER 9 maart Vergadering oudervereniging 12 maart Studiemiddag groep 1 t/m 4 13 maart Schoolfeest 14 maart Oud papier 19 maart Boomplantdag groep 8 Zie ook de kalender op www.bsodaschool.nl INHOUD

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

PROJECT HUISZWALUWEN IN HET ST-AMANDUS INSTITUUT IN BEERNEM.

PROJECT HUISZWALUWEN IN HET ST-AMANDUS INSTITUUT IN BEERNEM. PROJECT HUISZWALUWEN IN HET ST-AMANDUS INSTITUUT IN BEERNEM. Toen ik de resultaten van de huiszwaluwentelling van vorig jaar aan de watertoren van het St-Amandus Instituut hoorde was ik zo ontgoocheld

Nadere informatie

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt?

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? Beste kinderen, Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? In mijn vrije tijd ben ik natuurgids. Met mijn verrekijker en vergrootglas trek ik naar allerlei plekjes om de natuur

Nadere informatie

Nieuwsbrief 13, november 2009

Nieuwsbrief 13, november 2009 Stichting WoonMere Nieuwsbrief 13, november 2009 Redactie: Mariska Elfrink Mozaïeken Als we straks met z n allen in WoonMere wonen, beschikken we ook over een heel mooi terras waar we met z n allen kunnen

Nadere informatie

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is rcheobode Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is archeoloog. Hij hoort bij de groep archeologen die nu aan het opgraven is in Oosterhout in het gebied Vrachelen. Daar wordt over een jaar

Nadere informatie

Wij timmeren aan de weg

Wij timmeren aan de weg Wij timmeren aan de weg Even voorstellen; Bouwkracht Vakpersoneel. Bouwkracht vakpersoneel B.V. is onderdeel van de LubronGroep en voortgekomen uit Lubron technisch intermediair. Onder de vlag van Lubron

Nadere informatie

Nieuwsflits juli 2014

Nieuwsflits juli 2014 Nieuwsflits juli 2014 Samen bouwen in Vertrouwen Nog maar een kleine 2 weken en dan is het vakantie wat is het weer enorm snel gegaan. En wat hebben we allemaal weer ontzettend veel geleerd! Vanaf deze

Nadere informatie

VERSLAGEN VAN WERKZAAMHEDEN

VERSLAGEN VAN WERKZAAMHEDEN VERSLAGEN VAN WERKZAAMHEDEN 1. ACTIVITEITEN VAN DE WERKGROEP APELDOORN (AWA) Door Chris Nieuwenhuize (veldwerkleider). Inventarisatie cultuurhistorie Bruggelen De Stichting Probos heeft samen met een aantal

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

De Witte Flits. Nieuwsbrief februari 2016. Geplande evenementen. Afscheid Johan Moolenaar

De Witte Flits. Nieuwsbrief februari 2016. Geplande evenementen. Afscheid Johan Moolenaar Nieuwsbrief februari 2016 De Witte Flits Alleen ga je snel(ler). Samen kom je verder! Jan Wolkerslaan 16 2343 BK Oegstgeest www.cbsjorisdewitte.nl T: 0715175410 Afscheid Johan Moolenaar Onwerkelijk maar

Nadere informatie

de Westfriese Bibliotheken

de Westfriese Bibliotheken De Westfriese bibliotheken bieden samen met 5 Westfriese culturele instellingen een gezamenlijk educatief programma aan voor de Kinderboekenweek 2015. De thema s natuur, techniek en wetenschap staan centraal,

Nadere informatie

Groepsontvangsten. Kasteel Cannenburch

Groepsontvangsten.  Kasteel Cannenburch Groepsontvangsten 2016 www.glk.nl Kasteel Cannenburch Groepsontvangsten Dé locatie in de omgeving van Apeldoorn om samen met familie, vrienden, collega s of uw vereniging een onvergetelijke dag door te

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE

VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE 1 Utrecht, 2013 Beste docent, Wij hopen u en uw groep binnenkort te mogen verwelkomen in het Centraal Museum, waar u met de groep deelneemt aan het programma

Nadere informatie

Een Egyptische collectie in Leiden

Een Egyptische collectie in Leiden Een Egyptische collectie in Leiden Naam: Klas:.. Het Rijksmuseum van Oudheden, de naam zegt het al, toont voorwerpen uit oude tijden. De collectie bestaat uit objecten van beschavingen die vandaag de dag

Nadere informatie

Projectlijn A Meelopen met de Meute? Hellig Hart

Projectlijn A Meelopen met de Meute? Hellig Hart Les 4A Titel Thema Benodigdheden Doelstelling Net even iets anders Betrouwbaarheid: geloofwaardigheid Computer, printer, DVD fragment 2 en 3, werkblad 4A.1 en informatieblad 4A.1, achtergrondinformatie

Nadere informatie

Look & Inspire. Inhoud

Look & Inspire. Inhoud Inhoud 1, Textielen en stoffen blz.1 2.Documentatie blz.2 3. Verwerkingskeuze Analyse en vervolgstappen blz.15 4. Expo uitwerking blz.16 5. Reflectie met Games & Interactie en de kunstwereld blz.17 Textielen/stoffen

Nadere informatie

Germa de Vos. Kletsboek. Een vrolijk voorleesboek

Germa de Vos. Kletsboek. Een vrolijk voorleesboek Germa de Vos Kletsboek Een vrolijk voorleesboek 1 Het huis van de tien kinderen 1., daar kun je haast niet lopen. Overal zitten kleintjes hun vetertjes te knopen. 2., daar is het altijd feest, omdat er

Nadere informatie

We hielpen hem zelfs een keer mee door een verkeerd bezorgde brief op het juiste adres te bezorgen!

We hielpen hem zelfs een keer mee door een verkeerd bezorgde brief op het juiste adres te bezorgen! We hebben in groep 1/2 C de afgelopen weken over het thema Post gewerkt. We hebben geleerd wat er gebeurt met de post wanneer je bijvoorbeeld een brief door de brievenbus doet. We hebben kaarten gemaakt,

Nadere informatie

dwijzer week 50 Zwolle Deel mooie foto`s! #Zwolle #MijnStad

dwijzer week 50 Zwolle Deel mooie foto`s! #Zwolle #MijnStad dwijzer week 50 Zwolle Deel mooie foto`s! #Zwolle #MijnStad Geslaagde stadsdialoog Zwolle Armoedevrij! Zwolle is een stad zijn waarin iedere inwoner meetelt en meedoet, wat je inkomen ook is. Dat is het

Nadere informatie

November 2015. Welkom op onze school. Nieuwe leerlingen in de maand november zijn: Lisa Vahlkamp Krijn Zweers

November 2015. Welkom op onze school. Nieuwe leerlingen in de maand november zijn: Lisa Vahlkamp Krijn Zweers November 2015 Welkom op onze school. Nieuwe leerlingen in de maand november zijn: Lisa Vahlkamp Krijn Zweers We wensen jullie allebei een fijne tijd op onze school. Afsluiting Kinderboekenweek Op vrijdag

Nadere informatie

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

De Kunst van het Ondernemen. Boekhandel Voorhoeve, Amin Usman & Kunstenaar Elganan Jelsma 2014 BLOG door ELGANAN

De Kunst van het Ondernemen. Boekhandel Voorhoeve, Amin Usman & Kunstenaar Elganan Jelsma 2014 BLOG door ELGANAN De Kunst van het Ondernemen Boekhandel Voorhoeve, Amin Usman & Kunstenaar Elganan Jelsma 2014 BLOG door ELGANAN Voorjaar 2014: Start van een nieuw Kunstproject Woensdag 5 maart 2014 Na een paar mails te

Nadere informatie

Nieuwsbrief 2012, aflevering 4, oktober. Maatschappelijk nuttig. Hulp bij verhuizing. In dit nummer:

Nieuwsbrief 2012, aflevering 4, oktober. Maatschappelijk nuttig. Hulp bij verhuizing. In dit nummer: Nieuwsbrief 2012, aflevering 4, oktober In dit nummer: Hulp bij verhuizing/ Burendag/Samenwerking met Stichting Present/Alzheimertuin/ Salomon gastlocatie voor Dag van Dialoog/ Taalcoach/Fietscursus en

Nadere informatie

Open sneeuwklokjestuin Na deze lange winter spreekt het sneeuwklokje, dat kleine bloemetje dat dapper de winterkou trotseert, tot de verbeelding.

Open sneeuwklokjestuin Na deze lange winter spreekt het sneeuwklokje, dat kleine bloemetje dat dapper de winterkou trotseert, tot de verbeelding. Open sneeuwklokjestuin Na deze lange winter spreekt het sneeuwklokje, dat kleine bloemetje dat dapper de winterkou trotseert, tot de verbeelding. Dat effect wordt versterkt als sneeuwklokjes massaal verwilderen.

Nadere informatie

FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D AMSTERDAM STEDELIJK MUSEUM WAT IS BEWEGING?

FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D AMSTERDAM STEDELIJK MUSEUM WAT IS BEWEGING? STEDELIJK MUSEUM FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D WAT IS BEWEGING? AMSTERDAM WELKOM! Het Stedelijk, Nederlands grootste museum voor moderne en hedendaagse

Nadere informatie

Kinderen en jongeren over erfgoed en archeologie

Kinderen en jongeren over erfgoed en archeologie Kinderen en jongeren over erfgoed en archeologie Presentatie op het congres Cultuur in Beeld Paul Sikkema Rotterdam 7 december 2016 Even voorstellen Over het onderzoek Toelichting Er is geen

Nadere informatie

HET WERKPAARD VAN DE HANZE

HET WERKPAARD VAN DE HANZE HET WERKPAARD VAN DE HANZE Ter gelegenheid van de heropening van Stadsmuseum Harderwijk bieden wij u deze lesbrief aan. Deze bevat informatie over de Hanze en het paardgewichtje zodat u uw leerlingen kunt

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 Inhoudsopgave Pagina: 1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 3.1. 9 september: Huisduinen, Donkere Duinen 4 3.2. 20 september: Donkere Duinen 5 3.3. 27

Nadere informatie

Nieuwsbrief mei 2013. Onderzoek naar resten Kasteel Rietwijk

Nieuwsbrief mei 2013. Onderzoek naar resten Kasteel Rietwijk Onderzoek naar resten Kasteel Rietwijk In de kastelenbuurt van Heemskerk werd in november 2012 vanwege de sloop en nieuwbouwplannen een proefsleuvenonderzoek verricht. Dit werd uitgevoerd door het archeologische

Nadere informatie

Maak je schoolplein vogelvriendelijk

Maak je schoolplein vogelvriendelijk Maak je schoolplein vogelvriendelijk Leerlijn: kinderen leren vanuit het perspectief van vogels nadenken over hun omgeving. Wat hebben vogels nodig om te overleven? Schuilmogelijkheden, nestmogelijkheid,

Nadere informatie

In deze activiteitenagenda staan de activiteiten beschreven die zowel op locatie De Kooimeer als locatie De Nieuwpoort worden aangeboden.

In deze activiteitenagenda staan de activiteiten beschreven die zowel op locatie De Kooimeer als locatie De Nieuwpoort worden aangeboden. Februari 2016 Altijd wat te doen: In deze activiteitenagenda staan de activiteiten beschreven die zowel op locatie De Kooimeer als locatie De Nieuwpoort worden aangeboden. Voor wie graag actief bezig is,

Nadere informatie

Nieuwsbrief Lekkanaal/3 e kolk Beatrixsluis Juli 2016

Nieuwsbrief Lekkanaal/3 e kolk Beatrixsluis Juli 2016 Nieuwsbrief Lekkanaal/3 e kolk Beatrixsluis Juli 2016 In deze nieuwsbrief vindt u meer informatie over de voorbereidingen en de uiteindelijke aanleg van de 3 e kolk Beatrixsluis en de verbreding van het

Nadere informatie

droooo droooo oooom speurtocht je stad je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt

droooo droooo oooom speurtocht je stad je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt droooo oooom je stad speurtocht droooo oooom je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt Een speurtocht door de tentoonstelling Volksvlijt2056 voor jong (en oud) Ooit, heel lang geleden,

Nadere informatie

Nieuwsbrief 18-12-2014

Nieuwsbrief 18-12-2014 Basisschool de Regenboog 18-12-2014 Nr 3 Belangrijke data Al weer bijna kerstfeest en een nieuw jaar. Een tijd om terug te kijken en te denken aan nieuwe kansen en mogelijkheden. Voor onze school zien

Nadere informatie

Oudervragenlijst 2013-2014

Oudervragenlijst 2013-2014 Oudervragenlijst 2013-2014 ICBS De Trimaran Marsdiepstraat 278 1784 AW Den Helder Uitleg voor het beantwoorden van de vragenlijst 2013-2014 Eens in de vier jaar houden alle Sarkonscholen onder de ouders

Nadere informatie

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam Museum. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het

Nadere informatie

Sponsorplan 2015. Rondje Bergen: Het gezelligste hardloopevenement van het seizoen!

Sponsorplan 2015. Rondje Bergen: Het gezelligste hardloopevenement van het seizoen! Rondje Bergen: Het gezelligste hardloopevenement van het seizoen! Inleiding De Stichting Rondje Bergen is 35 jaar geleden opgericht om een hardloopevenement in het mooie Bergen te organiseren. De prachtige

Nadere informatie

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander.

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. Waterlanders : op weg met Sam de salamander Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. 1 De kamsalamander... Hallo, Ik ben Sam, de salamander met

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. voortgezet onderwijs 2015/2016

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. voortgezet onderwijs 2015/2016 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland voortgezet onderwijs 2015/2016 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Het Scheepvaartmuseum is een pakhuis vol verhalen waar leerlingen op een

Nadere informatie

In het open landschap van Oldambt is de geschiedenis nog zichtbaar. Als je er oog voor hebt en de kenmerken kunt herkennen laat het zich lezen als

In het open landschap van Oldambt is de geschiedenis nog zichtbaar. Als je er oog voor hebt en de kenmerken kunt herkennen laat het zich lezen als Werkgroep Oldambt In het open landschap van Oldambt is de geschiedenis nog zichtbaar. Als je er oog voor hebt en de kenmerken kunt herkennen laat het zich lezen als een boek. De Dollard is daarbij een

Nadere informatie

De Geluksvogel. Eerste steenlegging. Inhoud: Je hebt mazzel als je hier mag meedoen! Social media

De Geluksvogel. Eerste steenlegging. Inhoud: Je hebt mazzel als je hier mag meedoen! Social media Nummer 6: maart 2015 De Geluksvogel Je hebt mazzel als je hier mag meedoen! Inhoud: Eerste steenlegging De Geluksvogel door de Bril van Frans (directeur BSO De Boomhut) De Geluksvogel door de Bril van

Nadere informatie

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016 dinsdag 1 maart en donderdag 3 maart: Aan de slag op de kinderboerderij 14.30-16.00 uur Kom kijken welke dieren er allemaal op de kinderboerderij leven! Je ontdekt hoe de dieren heten, wat ze eten, welk

Nadere informatie

Erfgoededucatie Stadsmuseum Zoetermeer in transitie

Erfgoededucatie Stadsmuseum Zoetermeer in transitie Erfgoededucatie 2017-2018 Stadsmuseum Zoetermeer in transitie Educatieflyer 2017 2018 Met veel plezier bieden wij je het educatie-overzicht Primair Onderwijs van het Stadsmuseum Zoetermeer voor het schooljaar

Nadere informatie

TUIN INSPIRATIE. De tuin van Rian Mol en Mark Klompmaker Buitenleven Tuin van het jaar Beeldentuinen Drenthe

TUIN INSPIRATIE. De tuin van Rian Mol en Mark Klompmaker Buitenleven Tuin van het jaar Beeldentuinen Drenthe TUIN INSPIRATIE De tuin van Rian Mol en Mark Klompmaker Buitenleven Tuin van het jaar Beeldentuinen Drenthe Inhouds opgave, aparte pdf Melle Wierper, GROENPARTNERS Melle Wierper is eigenaar van Groenpartners

Nadere informatie

Wild Beest. Opdrachtenboekje. Basisonderwijs groep 5 t/m 8

Wild Beest. Opdrachtenboekje. Basisonderwijs groep 5 t/m 8 Wild Beest Opdrachtenboekje Basisonderwijs groep 5 t/m 8 24 februari t/m 29 mei 2015 Wild Beest In dierentuin Dierenrijk zijn door een computerstoring bij een aantal kooien de elektronische sloten open

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vrienden van Elisabeth

Nieuwsbrief Vrienden van Elisabeth Nieuwsbrief Vrienden van Elisabeth Beste vrienden en vriendinnen, EDITIE 7, november 2012 De koude dagen staan weer voor de deur. Maar de heeft genoeg positieve energie om er de winter mee door te komen!

Nadere informatie

Tuinvogels. Meer over onze koolmezen. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Meer over de koolmees

Tuinvogels. Meer over onze koolmezen. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Meer over de koolmees Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit Reizen in de Tijd is een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. De activiteiten gaan over de leerlingen en de plek

Nadere informatie

Arnhem Bakenbergseweg

Arnhem Bakenbergseweg Arnhem Bakenbergseweg Landgoed Laag Erf Realisatie van LANDGOEDBEBOUWING Drie wooneenheden die opgaan in de natuur Elke wooneenheid heeft een ruime, zelfstandige kavel Zelfstandige binnenplaats voor optimale

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort N E L L U P S L O V S O O EEN D Project voor groep 3 en 4 In het kort Er is op school een telefoontje gekomen van Historisch Museum Haarlemmermeer, met de vraag of de leerlingen ergens mee willen helpen.

Nadere informatie

Goudse Rembrandts bekend!

Goudse Rembrandts bekend! PERSBERICHT 17 juli 2014 Goudse Rembrandts bekend! De jury (directeur Museum Gouda, Gerard de Kleijn) heeft ruim honderd tekeningen en schilderwerken ontvangen voor de tekenwedstrijd: Wie is de beste Rembrandt

Nadere informatie

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os)

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os) Keutelgedichten Het konijntje Er was eens een konijntje en hij was echt niet dom hij keek wanneer hij drukken moest steeds even achterom Dan telde hij de keuteltjes die vielen in het gras zo wist hij elke

Nadere informatie

Nieuwsbrief SHIB december 2013

Nieuwsbrief SHIB december 2013 Nieuwsbrief SHIB december 2013 www.shib.nl info@shib.nl Postbus 250, 3770 AG Barneveld Bankrekening 1526.55.018 t.n.v. SHIB Terug- en vooruitblik Als maakster van deze nieuwsbrief sta ik verbaasd, het

Nadere informatie

Nr. 19 22 maart 2016 Nieuws uit de groepen

Nr. 19 22 maart 2016 Nieuws uit de groepen Nr. 19 22 maart 2016 Nieuws uit de groepen We hebben weer een leuke nieuws uit de groepen brief voor u samengesteld. Iedere groep heeft een selectie gemaakt van de leuke en leerzame dingen die we op De

Nadere informatie

Tekst lezen en verwijswoorden begrijpen

Tekst lezen en verwijswoorden begrijpen 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en verwijswoorden begrijpen In veel zinnen in de tekst staan verwijswoorden. Een verwijswoord verwijst naar een ander woord. Bijvoorbeeld: hij, hem, zij, het, die, hun, daar,

Nadere informatie

Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014

Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014 Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014 De Hoop 3 1911 KX Uitgeest 0251-880707 info@dewisseluitgeest.nl www.dewisseluitgeest.nl Agenda 10 februari Wisselmiddag techniek

Nadere informatie

Voorbereidende les bij:

Voorbereidende les bij: Voorbereidende les bij: 1 U heeft een bezoek aan de tentoonstelling 24 uur met Willem in het Nationaal Archief gepland. Wij verheugen ons op uw komst, u bent van harte welkom! Om uw bezoek aan het Nationaal

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2016/2017

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2016/2017 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland basisonderwijs 2016/2017 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Ontdek Het leven aan boord van verschillende schepen, doe mee aan het havenspel

Nadere informatie

Vierde nieuwsbrief. NIEUWSBRIEF Basisschool De Springschans

Vierde nieuwsbrief. NIEUWSBRIEF Basisschool De Springschans Tweewekelijkse NIEUWSBRIEF Basisschool De Springschans 27-9-2016 Vierde nieuwsbrief Honden op het plein. Bij het halen en brengen van de kinderen naar school komen regelmatig honden mee. Terwijl de kinderen

Nadere informatie

HET DIERENVRIENDJESPAD LESPROGRAMMA VOOR GROEP 1,2 EN 3 BASISONDERWIJS. Bijlagen

HET DIERENVRIENDJESPAD LESPROGRAMMA VOOR GROEP 1,2 EN 3 BASISONDERWIJS. Bijlagen HET DIERENVRIENDJESPAD LESPROGRAMMA VOOR GROEP 1,2 EN 3 BASISONDERWIJS Bijlagen BIJLAGE 1 Omdat ik niet zo van de regen houd, verschuil ik me in mijn hol of onder een boom, zegt de konijn. ga tegen de

Nadere informatie

Doelgroep: groep 5 t/m 8 (vraag 9 is vooral geschikt voor groep 7/8. Groep 5/6 kan deze vraag overslaan)

Doelgroep: groep 5 t/m 8 (vraag 9 is vooral geschikt voor groep 7/8. Groep 5/6 kan deze vraag overslaan) UITLEG VOOR DE LEERKRACHT In deze lessenserie hebben leerlingen van alles geleerd over archeologie en het leven van vroeger. Met deze quiz kunnen ze hun kennis testen. Opmerking: De leerlingen hebben tot

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Het leven in een kasteel. Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs

Docentenhandleiding. Het leven in een kasteel. Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs Docentenhandleiding Het leven in een kasteel Het leven in een kasteel Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs Voorwoord este leerkracht, Een kasteel is meestal heel oud en er heeft zich

Nadere informatie