Adaptive skill Building in High-Functioning

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Adaptive skill Building in High-Functioning"

Transcriptie

1 Adaptive Skill Building in Highfunctioning Youth Youth with ASD with ASD Adaptive skill Building in High-Functioning Het aanleren van adaptieve vaardighedenbij hoog-functionerende jongerenen jong-volwassenenmet ASS Drs. AnnemiekPalmen orthopedagoog/gz-psycholoog Dr. Leo Kannerhuis Doorwerth RadboudUniversiteit Nijmegen Uitgangspunten onderzoekslijn Beperkingenin adaptievevaardigheden - DiscrepantieIQ -adaptieve vaardigheden (Bolte & Poustka, 22) -Adaptiefgedrag (VABS) hoogste correlatiemet sociaal en zelfstandig functioneren (Farley ea, 29) Beperkt onderzoekbij jongeren/volwassenen -Edwards e.a. (212) : 146 interventiestudies: 11% leeftijd15-2 jr, 4% >2 jr -Interventiestudies adaptief gedraggering: ASS met/zondervb (Matson e.a., 1996, 212) Toegepaste GedragsAnalyse (ABA) als invalshoekvoor interventie-procedures Review Behavioral Intervention Research Periode: (augustus) RASD: Palmen, Didden, & Lang 212 Inclusiecriteria: -minimaal 1 persoon>16jr met ASS en IQ > 7 -minimaal 1 afhankelijk variabelebetreft adaptiefgedrag -interventie: componenten gebaseerd op ABA, (cognitive-) behavioral -systematischedataverzamelinggerichtop gedrag Twintig studies (16 sindsnuari 2): -97 deelnemers conform criteria: 12 vrouwen (12%) -IQ range: ; leeftijd range: 16-55jr -Steekproefgrootte: 1-22 deelnemers; 7 studies > 6 -Doelgedragingen: vier categorieën sociaal interactievevaardigheden (n = 8) academische vaardigheden (n = 6) werkvaardigheden (n = 5) huishoudelijke vaardigheden(n = 1) Inhoud (1) Uitgangspunten Onderzoekslijn (2) Overzicht studies (3) Inhoud en resultaten 4 studies (4) en Aandachtspunten Onderwerpen van studies Systematische Review: -Gedragsinterventie-studies (augustus) Directeinterventie: - Vragenstellen : generalisatie-effect van een groepsprogramma -VrijeTijds vaardigheden: effect van een ambulant groepsprogramma -Transitie-gedragin het dagprogramma: effect van digitale agendacoach Indirecte interventie: -Trainen van arbeidstrainers:effecten op gedrag van trainers en trais Het gebruikvan Prompts (hulpvormen) in de begeleiding: -Prompt-gebruik bij het aanleren van zelfredzaamheidsvaardigheden -Rangordein Prompts: onderscheidin hoeveelheid hulp - Prompts als maatvoor gedrag in een Meetschaal Zelfredzaamheid Review: Resultaten Analyse Studies I Categorie vaardigheden Sociaal interactief (8) Academisch (6) Werk (5) Huishoudelijk (1) Interventie Procedures - Socials Skills Training Groups (5) - Behavioral Skills Training (1), - Power Card Strategy (Social scripts) (1) - Self-managementstrategy(1) - ipod (2), Video self-modelling (1) - Strategie-training (1) - Specific Instruction (2) - Video-modelling (3) - Supported Employment (2) - Self-promptingmet ipod (1) 1

2 Review: ResultatenAnalyse Studies II Designs: Variaties op n = 1 designs (15) Variaties op groepdesigns (5); 1 studiepre-post met controlegroep Dataverzameling: Directe Observatie (16) in reguliere- of trainingsituatie, rollenspel Self-reports of (semi-) structured interviews bij deelnemer (3) Vragenlijst ingevuld door verwant (1) Uitkomsten: Positief Gemixt Negatief : 13 (65%): 4 sociaal, 5 academisch, 3 werk, 1 huishoudelijk : 6 (3%): 3 sociaal, 1academisch, 2 werk, : 1 (5%): sociaal Generalisatie-effecten: 11 (55%) Follow-up: 8 (4%) Positief : 7 Kortetermijn: handhaving Gemixt : 3 Lange termijn: afname Negatief : 1 Aantal studies beperkt; oageen studies Vrije TijdVaardigheden Resultaten gedragsinterventies bemoedigend voor doelgroep Veelbelovende procedures: Gebruik hulpmiddelenen self-management Specific Instruction en Differential Reinforcement Social Skills: correctievefeedback met prompting? Toekomstigonderzoek: Externe validiteit Experimentelecontroleen methodologischetransparantie (oasupported employment, SSTGs) Dataverzamelingen generalisatiein natural setting Follow up Lange Termijn Overige Methodologische Kenmerken Criteria CorrecteVraag: -Vraagbinnen5 s naintroductieonderwerp -Vraagbetreft onderwerp, -Vraagstart met vragend voornaamwoordof werkwoord Condities: -5-s Silence prompts in Baseline en Interventie -Common stimuli bij training: flow-chart, gespreksitems (Stokes & Osnes, 1989) Design: MBD over groepen Dataverzameling: -Audio tapes van begeidingsgesprekken -Partial Interval Recording: 2sec, criteria en opportunity 5 s Certainty of Evidence Bewijskracht (oalang et al., 21) Conclusive, overtuigend: 5 studies, 25% Categorie: Sociaal (2), Academisch (2), Huishoudelijk (1) Preponderant, veelbelovend: 7 studies, 35% Categorie: Sociaal (2), Academisch (3), Werk (2) Suggestive, suggestief: 8 studies, 4%: -Pre- of quasi experimentele designs (n = 6) Categorie: Sociaal (3), Academisch (1), Werk (2) -Procedure nietduidelijk omschreven en geenprocedurele betrouwbaarheid (n =2) Categorie: Sociaal (1), Werk (1) VragenStellen in Begeleidingsgesprek Autism: Palmen, Didden, & Arts (28) Effect van een Groepstraining op gedragin Natural Setting Deelnemers: 9 jongeren, leeftijd ar, IQ: 8-131; 2 vrouwen Interventie: Groepstraining: groepen van 3 personen, 6 weken 1 uur per week Inhoud: -Concept Instruction, introductiecriteria -Evaluatiegesimuleerdeconversaties (visual cue, modelling, correctievefeedback) -Rollenspel met trainer: 5 scenario s per deelnemer (flowchart, least-to-most prompting, reinforcement) -Beoordeling rollenspel (correctievefeedback, reinforcement) -Feedback EindresultaatSessie Flowchart Introductie onderwerp Heb je een vraag over het onderwerp? START Bepaal gespreksonderwerpen met begeleider yes Heb je meer vragen over dit no onderwerp? no Stel je vraag: - over onderwerp - binnen 5 s - start met vragend voornaamwoord..of werkwoord. Antwoord begeleider - Zeg het - Wacht op antwoord Stelt begeleider vraag? Beantwoord vraag Afhankelijkevariabelen: - in begeleidingsgesprek -% response-efficientie Laatste onderwerp? STOP 2

3 Resultaten I Basislijn Interventie Follow-up Resultaten II Dagen Observaties Kortegroeps-interventieheeft generalisatie-effect Gedragsinterventiemeerwaardeboven silence-prompts Communicatieprobleem als Performance Deficit (Warreyn et al., 27) Spel en feedback houden deelnemers actief betrokken Aandachtspunten: Trainingspakket: welk element verklarend? Geen data betreffendeprompts van groepsleiding Toenamebeperkt bij 2 clienten (basislijn> 5%): normen? Effectiviteit bij andere Initiatie-vaardigheden? Vrije Tijds Besteding in woon-setting EG CG EG CG Dagbesteding Woonsituatie School/universiteit 2 3 Bijouders 4 4 Regulier werk 2 1 Begeleid wonen 2 1 Supported employment 2 Studentenhuis 1 Vrijwilligerswerk 2 2 Geen 1 1 Dataverzameling: vragenlijsten deelnemers en verwanten (1) Ondersteuningsbehoefte VT-management 8 items, hoe vaak hebjij begeleidingnodig bij ; 5-puntsschaal: bijnanooit.. vrijwel altijd (2) Patroon VT-Invulling 8 items, hoe vaak m jij deel aan ; 5-puntsschaal (3) VT-tevredenheid 15 items, in hoeverre ben jij tevreden over ; 6-puntsschaal: zeer ontevreden zeer tevreden (4) Vragenlijstverwanten 16 items, 5-puntsschaal Dick Tom Kees Rob Linda Piet Sarah Jan Klaas Gemiddelde percentage per deelnemer en voor groep Correcte Vragen Respons-efficiëntie Naam Basislijn Training Follow-up Basislijn Training Follow-up Dick Tom Kees Rob Linda Piet Sarah Jan Klaas GROEP Resultaten Tijdserie Data: statistisch significante toename t(11) = 3.58, p =.4 Vrije TijdsBesteding in woon-setting Developmental Neurorehabilitation: Palmen, Didden, & Korzilius 211 Effect van een ambulantegroepsprogramma: Een pilot-studie Samenwerking Dr. Leo Kannerhuis en Provincie Gelderland Criteria deelname: jr, ASS en IQ > 85, VT-moeilijkheden, wens VT-bestedingte veranderen, ervaringmet groepen Werving: Locale media Deelnemers: 12 (2 vrouwen), leeftijd16-31 ar Design: Pre-test-post-test controlegroepdesign (quasi-experimenteel) Experimentele groep n = 7, M lft: 22.7, range: jr, 2 vrouwen Controle groep n = 5, M lft: 18.4, range: 16-2 jr, geen vrouwen Bijeenkomstenen procedures Bijeenkomsten: 15 in 6 maanden, 2 à 2.5 uur afbouw van wekelijks naar 1x per 6 weken Twee subprogramma s: VT-Invullingcentraal (8 bijeenkomsten) VT-Management centraal (7 bijeenkomsten) Cognitieve-gedragsmatige procedures - Concept instructie - Praktische oefening oa rollenspel, VT-plan maken - Positieveen correctievefeedback (prompting) door trainer - Feedback en ondersteuning door deelnemers onderling - Aandacht voor generalisatie: self-managementstrategieën: zelf-analyse, zelf-evaluatie visueel materiaal commonstimuli: programma setting, gebeurtenissen in natural setting huiswerk, VT-portfolio uitfadenbijeenkomsten 3

4 Resultaten ResultatenVerwanten-schaaln Programma gevolgd: Begeleidingsbehoefte minder? Experimentele groep (EG) Controle groep (CG) M Tot 3.1 ( ) 2.2* ( ) 2.6 (2.-3.) 2.4 (2.-3.6) * p =.2 Programma gevolgd: Meer regulier patroon VT-besteding? Experimentele groep (EG) Controle groep (CG) M Tot 1.8 ( ) 2.1* 1.6 (1.-2.2) 1.8** * p =.1; ** p =.3 Programma gevolgd: Meer tevreden met VT? Experimentele groep (EG) Controle groep (CG) M Tot * * p =.2 Bevindingen en beperkingen -Resultatensuggereren effectief pogramma: begeleidingsbehoefteen tevredenheid; resultatenvt-invulling: minder overtuigend -Verwantensignaleren trends -Geen at random toewijzinggroepen; geen data verwantencontrole groep -Data nietgedifferentieerd per sub-groep -Schalen zelfontwikkeld Toekomstig Onderzoek -Sensitiviteitschaal VT-invulling? frequenties en/of items specificeren (oa Orsmond ea, 24) -Watis accurate visie? Gebruik van actuelegedragsmaten -Normenadequate VT-invulling? -Procedurele betrouwbaarheidsmetingen -Reguliere Ondersteunings Systeem betrekken bij programma: generalisatie (Orsmond et al., 24) -Follow up metingen Digitale Agendacoachen transitie-gedrag Deelnemers uit 2 groepen dagbehandeling -4 jongeren, leeftijd14-2 ar; IQ 84-14; 2 vrouwen -6 regulieregroepsleiding (registratie en interventie) Transitiegedrag Problematisch -Lage frequentie(<4%) zelfstandige transities in dagprogramma, of -Zeer variabel patroon Voorwaarden -minimaal 5 transitiemomentenper dag -geensystematische training in transitiegedrag Materiaal -PDA : Apple ipod Touch 8 GB met WIFI verbinding naarsoftware Coach2Care Agendacoach van Rephrase BV (http://www.re-phrase.com/nl/home.html).google Calendar - Instructiemateriaal: programmerenpda, gedragsregistratie en toepassing interventie Schaalingevuld door 5 verwanten experimentele groep Bevindingen -Geen significante pre-post wijzigingen -Trends tot afname begeleidingsbehoefte: met name KiezenVT-activiteiten (-.8) -Trends meer regulier patroonvt besteding: met name Deelnameaandezelfde activiteiten (+.8) -Geen significante verschillenin pre-post changes tussen deelnemers en verwanten -In algemeen: participantenmeerpositief over resultaten -Interrater agreement (ICC) in pre-test scores deelnemers en verwanten, oa: Begeleiding: VT-Planning weekend :.8, p =.9 KiezenVT-activiteiten :.69, p =.3 Vrije tijdsbesteding Frequentie Thuis-activiteiten :.71, p =.3 Digitale Agendacoachen Transitie-gedrag Palmen, Didden, & Verhoeven, submitted Transitie-problemen oa Hendricks & Wehman, 29, Cihak ea., 21 Interventies -Traditionele prompting procedures (oamacduffea., 21) -(Technische) Visuele hulpmiddelen (oabanda & Grimmett, 28) Digitale Coach (Personal Digital Assistant, PDA) -Toename zelfstandig functioneren (oasmith Myles, 27) -CognitiefHulpmiddel (Gentry ea., 21) PDAals hulpmiddel bij Transities tussen Activiteiten -Twee studies in doelgroep(ferguson ea., 25; Gentry ea., 21) Onderhavige studie: - Toename zelfstandige transities in programma dagbehandeling? -Afname gebruik aanvullende prompts groepsleiding? -Follow-up resultaten? Methode I Dataverzameling per transitiemoment: welk hulpmiddel, welkeprompt(s) 8 registratiecategoriën transitiebinnende geplandetijd (= correct) Betrouwbaarheid observatie: M = 93%, range 87-1% Afhankelijkevariabelen % correcte, zelfstandige transities per dag % incorrecte, gepromptetransitiesper dag % incorrecte, niet geprompte transities per dag Design: MBD over personen Pre-Basislijn, Basislijn, Pre-Interventie, Interventie, Post-Interventie, Follow-up 4

5 Methode II Resultaten Interventie: -deelnemerheeft PDA -na PDA-alarm: groepsleidingwacht1s op initiatief geeninitiatiefof incorrect zonderpda: non-specifiekeprompt geen/incorrect initiatief napda-prompt: reguliere prompt correct initiatief: reguliere reactie Procedurele Betrouwbaarheid: -Flowchart procedure -Feedback tijdens reguliere groepsvergadering -Procedurele Betrouwbaarheidsmetingen: 3 aspecten M = 86%, range 64-98% Resultaten Gemiddeld percentage incorrecte, geprompte transities per dag, per prompt type Persoon Baseline Interventie Post-Interventie Follow-up BV NSP VI FB BV NSP VI FB BV NSP VI FB BV NSP VI FB * Groep NB. BV = bevestiging; NSP = non-specifieke prompt; VI = verbale instructie; FB = fysieke begeleiding; * Conditie Follow-up gelijk aan Baseline Statistische Analyse Tijdseriedata: Afname Respons-Correctie met NSP tussen Basislijn en Interventie significant, p =.2 M % Incorrecte, niet geprompte transities: 1, 2, 2, 8, respectievelijk II Prompt-gebruik door groepsleiding Verbale instructies meest gebruikt (MacDuff, 21) Visueel schema slechts 1 persoon Oordeel Groepsleiding algemeen: enige afnamesinds PDA Weinigniet geprompte, incorrecte transities: response correctiegrl. hoog Zelfstandigheid hoger, maar in 32-53% transities per dag nogprompts nodig -aandachtbij prompts, mogelijk eenbekrachtiger? -PDA als middel mogelijk bekrachtigend, consequentieniet? -Interventie: intensiever? (van Laarhoven ea, 29) -Belang Functional Assessment Overig: 4 data-points missenbij 2 personen geen generalisatie data individuele verschillen: striktere inclusie criteria Gemiddeld Percentage Correcte, Zelfstandige Transities per dag. Part. Basislijn Interventie Post-Interventie Follow-up M Range M Range M Range M Range * Groep Statistische analyse tijdseriedata F(1,3) = 23.87, p =.7 Gebruik PDA: M = 29% interventie, 26% post-interventie Gebruik no help : M = 39% basislijn, 27% interventie (p=.1367), 3% PI I Korte eenvoudige interventie in gebruik PDA: effectief significantetoenamezelfstandige transities significanteafnamegebruik non-specifieke prompts (NSP) FU 2 personen: verdere toenameen stabilisatie Post-interventie: geensystematische interventie, diverse prompts in gebruik PDA, geensignificante verschillen Verdere toename1 deelnemer: mogelijke verklaringen Significante afname gebruik No Help in interventie: PDA mt controle over, wachtenop automatischeprompt? Post-interventie: bij 2 deelnemers met name gebruik No Help -bekend zijnmet PDA instructies, technischeproblemen? - vermijden PDA gebruik en consequentie niet reageren? en Aandachtspunten Grootte onderzoeksgroepen4-9 deelnemers, Review: 35% > 6 deelnemers Gedragsinterventieseffectief Generalisatie: Common stimuli, Betrekken systeem Promptafhankelijkheid ondanksvooruitgang Belang prompt fading in natural setting: staff training (Palmen, Didden, & Korzilius, 21) Gebruik (technische) hulpmiddelen Individueleverschillen: Skill deficit versus Performance deficit Verklaringen, Normen Implementatie procedures in praktijkbehandeling Ervaringen, belemmeringen? 5

Ontwikkelingen in de behandeling van volwassenen met ASS. Zelfredzaamheidstraining bij ASS

Ontwikkelingen in de behandeling van volwassenen met ASS. Zelfredzaamheidstraining bij ASS Ontwikkelingen in de behandeling van volwassenen met ASS Zelfredzaamheidstraining bij ASS Annemiek Palmen Dr. Leo Kannerhuis Research, Development & Innovation Zelfredzaamheid Alledaagse praktische vaardigheden

Nadere informatie

De inzet van robots in de behandeling van autisme. Bibi Huskens en Rianne Verschuur

De inzet van robots in de behandeling van autisme. Bibi Huskens en Rianne Verschuur De inzet van robots in de behandeling van autisme Bibi Huskens en Rianne Verschuur In samenwerking met: Emilia Barakova TU/e Jan Gillesen TU/e Tino Lourens TiViPe Met dank aan: Agentschap NL Deelnemende

Nadere informatie

Laag intensieve gedragstherapie voor kinderen met ASS en VB

Laag intensieve gedragstherapie voor kinderen met ASS en VB Promotieonderzoek (2007-2012) voor kinderen met ASS en VB Drs. Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit Nijmegen Fostering development in young children with autism spectrum disorders and intellectual

Nadere informatie

Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven

Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven Herbert Roeyers Onderzoeksgroep Ontwikkelingsstoornissen HGR-CSS Brussel, 20 juni 2014 Vroegtijdige interventie bij kinderen

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Families First Deelcommissie: 1 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 11 april 2014 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie De commissie

Nadere informatie

LEVEN MET PIJN Een gerandomiseerde studie naar een online ACT-behandeling bij chronische pijn

LEVEN MET PIJN Een gerandomiseerde studie naar een online ACT-behandeling bij chronische pijn LEVEN MET PIJN Een gerandomiseerde studie naar een online ACT-behandeling bij chronische pijn Martine Veehof, Hester Trompetter, Ernst Bohlmeijer & Karlein Schreurs 28 maart 2013 Inhoud Achtergrond Online

Nadere informatie

Doe workshop ABA. Caroline Peters BCABA, 8-11-2012

Doe workshop ABA. Caroline Peters BCABA, 8-11-2012 Doe workshop ABA Caroline Peters BCABA, 8-11-2012 1 Inhoud Historie ABA Instituut Wat is ABA? Versterken van gewenst gedrag Uitdoven van ongewenst gedrag Gewenst gedrag opwekken door omgeving aan te passen

Nadere informatie

weekendtraining voor jongeren met een autismespectrumstoornis verder met autisme dr. leo kannerhuis Informatie voor cliënten, ouders en verwijzers

weekendtraining voor jongeren met een autismespectrumstoornis verder met autisme dr. leo kannerhuis Informatie voor cliënten, ouders en verwijzers weekendtraining voor jongeren met een autismespectrumstoornis (ASS) Informatie voor cliënten, ouders en verwijzers november 2014 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Weekendtraining

Nadere informatie

Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. Linda Zijlmans Jill van den Akker

Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. Linda Zijlmans Jill van den Akker Kennismarkt 26-5-2011 2011 Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen Linda Zijlmans Jill van den Akker Projectgroep Onderzoek Linda

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

Doelgroep. Peilers consortium: Consortium Coping LVB. Inhoud. Begeleiders in Beeld. Impact gedragsproblemen

Doelgroep. Peilers consortium: Consortium Coping LVB. Inhoud. Begeleiders in Beeld. Impact gedragsproblemen Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen Linda Zijlmans Jill van den Akker Doelgroep Begeleiders van mensen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Taallijn Deelcommissie: 3 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 8 oktober 2015 / 2 juni 2016 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Nadere informatie

Aanleren en begeleiden van praktische vaardigheden bij jongeren met ASS: een rangorde in hulpmiddelen

Aanleren en begeleiden van praktische vaardigheden bij jongeren met ASS: een rangorde in hulpmiddelen Aanleren en begeleiden van praktische vaardigheden bij jongeren met ASS: een rangorde in hulpmiddelen 10 Annemiek Palmen en Robert Didden Inleiding In de begeleiding van mensen met autismespectrumstoornissen

Nadere informatie

Helpt het hulpmiddel?

Helpt het hulpmiddel? Helpt het hulpmiddel? Het belang van meten Zuyd, Lectoraat Autonomie en Participatie Faculteit Gezondheidszorg Dr. Ruth Dalemans, Prof. Sandra Beurskens 08-10-13 Doelstellingen van deze presentatie Inzicht

Nadere informatie

Kleinschalig wonen voor ouderen met dementie. Department of Health Care and Nursing Science

Kleinschalig wonen voor ouderen met dementie. Department of Health Care and Nursing Science Kleinschalig wonen voor ouderen met dementie Achtergrond Toename aantal ouderen met dementie Verandering in zorgconcept Van oudsher: medisch-somatisch gericht Momenteel: veel aandacht voor welzijn en kwaliteit

Nadere informatie

Cognitieve flexibiliteitstaken bij autismespectrumstoornissen:

Cognitieve flexibiliteitstaken bij autismespectrumstoornissen: Cognitieve flexibiliteitstaken bij autismespectrumstoornissen: Kritische bespreking en klinische implicaties Lien Van Eylen VCKJPP 22 september 2011 Overzicht Neuropsychologische taken o Betrouwbaarheid

Nadere informatie

Effectiveness of a self-regulated remedial program for handwriting difficulties

Effectiveness of a self-regulated remedial program for handwriting difficulties Effectiveness of a self-regulated remedial program for handwriting difficulties Van Waelvelde, De Roubaix A, Steppe L, et al. (2017) Effectiveness of a self-regulated remedial program for handwriting difficulties.

Nadere informatie

Effectstudie KLINc: Kinderen Leren Initiatieven Nemen in communicatie

Effectstudie KLINc: Kinderen Leren Initiatieven Nemen in communicatie : Kinderen Leren Initiatieven Nemen in communicatie drs. Margje van der Schuit Interreg Benelux Middengebied 4-BMG-V-I=31 Interventie Start bij sociale en cognitieve competenties Sensomotorische, multimodale

Nadere informatie

In hoofdstuk 4 hebben we het design van de gerandomiseerde gecontroleeerde studie en de economische evaluatie van HypoBewust beschreven.

In hoofdstuk 4 hebben we het design van de gerandomiseerde gecontroleeerde studie en de economische evaluatie van HypoBewust beschreven. SAMENVATTING HYPOBEWUST Een psycho-educatieve groepsinterventie voor mensen met diabetes type 1 en insulinebehandelde diabetes type 2 en problematische hypoglykemie Een van de meest impactvolle gebeurtenissen

Nadere informatie

Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst

Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst Samenvatting en Conclusies Samenvatting van het onderzoeksproject De studies die in dit proefschrift worden

Nadere informatie

1-jarige opleiding ABA

1-jarige opleiding ABA 1-jarige opleiding ABA Onze opleiding bestaat uit een basisworkshop en 6 verdiepende workshops, die elk 1 weekend beslaan. De kosten voor de gehele opleiding bedragen 1.600,00. Alle workshops bestaan uit:

Nadere informatie

Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden en aanpak aan de hand van theorie

Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden en aanpak aan de hand van theorie FEEDBACK FORMULEREN & STRUCTUREREN Andries Vroegrijk 6 juni 2014 Programma Introductie Oefening feedback geven Video Overleg Feedback Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING

Samenvatting SAMENVATTING Samenvatting Het aantal mensen met dementie neemt toe en volgens schattingen van Alzheimer s Disease International zal de wereldwijde prevalentie van dementie in de komende decennia verder stijgen. Dementie

Nadere informatie

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Erkenning van interventies Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 1 Algemeen De erkenningscommissie kan een interventie op de volgende niveaus erkennen: 1. Goed onderbouwd 2.1 Effectief

Nadere informatie

Vandaag. Achtergrond NAH - oorzaken. Cognitive revalidatie Definitie. Achtergrond NAH - gevolgen

Vandaag. Achtergrond NAH - oorzaken. Cognitive revalidatie Definitie. Achtergrond NAH - gevolgen Disclosure belangen sprekers C5 Train je brein met strategietraining voor kinderen en jongeren met NAH Christine Resch onderzoeker/neuropsycholoog, Maastricht University Roeli Wierenga GZ-psycholoog/neuropsycholoog

Nadere informatie

MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE

MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE MARION SPIJKERMAN VGCT CONGRES, 13 NOVEMBER 2015 OVERZICHT Introductie Methode Resultaten Discussie Mindfulness en ACT interventies als ehealth:

Nadere informatie

Gecombineerde Leefstijl Interventie Depressieve klachten in een eerstelijns zorgvoorziening

Gecombineerde Leefstijl Interventie Depressieve klachten in een eerstelijns zorgvoorziening Gecombineerde Leefstijl Interventie Depressieve klachten in een eerstelijns zorgvoorziening Onderzoeksopzet Waarom dit onderzoek? Beweging is goed voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Wetenschappelijk

Nadere informatie

De interactie tussen specifieke en non-specifieke factoren

De interactie tussen specifieke en non-specifieke factoren De interactie tussen specifieke en non-specifieke factoren R E S U L T A T E N V A N E E N P O S T H O C S T U D I E Specialisme leider PsyQ Depressie PG IPT Specifieke factor op te vatten als theoretically

Nadere informatie

MASTER ORTHOPEDAGOGIEK SCRIPTIE

MASTER ORTHOPEDAGOGIEK SCRIPTIE FACULTEIT DER MAATSCHAPPIJ- EN GEDRAGSWETENSCHAPPEN Graduate School of Childhood Development and Education MASTER ORTHOPEDAGOGIEK SCRIPTIE 2016-2017 De beïnvloeding van tijdoriëntatie, timemanagement en

Nadere informatie

Het stimuleren van sociaalcommunicatieve vaardigheden bij jonge kinderen met een autismespectrumstoornis

Het stimuleren van sociaalcommunicatieve vaardigheden bij jonge kinderen met een autismespectrumstoornis Het stimuleren van sociaalcommunicatieve vaardigheden bij jonge kinderen met een autismespectrumstoornis Herbert Roeyers Onderzoeksgroep Ontwikkelingsstoornissen VVL Congres, Berchem, 14 maart 2014 Pervasieve

Nadere informatie

Samenvatting. Beloop van dagelijkse activiteiten bij adolescenten met cerebrale parese. Een 3-jarige follow-up studie

Samenvatting. Beloop van dagelijkse activiteiten bij adolescenten met cerebrale parese. Een 3-jarige follow-up studie * Samenvatting Beloop van dagelijkse activiteiten bij adolescenten met cerebrale parese Een 3-jarige follow-up studie Samenvatting Tijdens de periode van groei en ontwikkeling tussen kindertijd en volwassenheid

Nadere informatie

23-1-2014. Classificeren en meten. Overzicht van de officiële definities van de meter sinds 1795. Raymond Ostelo, PhD. Klinimetrie

23-1-2014. Classificeren en meten. Overzicht van de officiële definities van de meter sinds 1795. Raymond Ostelo, PhD. Klinimetrie Raymond Ostelo, PhD Professor of Evidence-Based Physiotherapy Dept. Health Sciences EMGO+ Institute for Health and Care Research VU University Amsterdam, the Netherlands r.ostelo@vumc.nl 1 Classificeren

Nadere informatie

Begeleiders in Beeld

Begeleiders in Beeld Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen Linda Zijlmans Jill van den Akker Begeleiders in Beeld Projectgroep Linda Zijlmans Petri

Nadere informatie

1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington

1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington 1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington 2. Autisme: Kwalitatieve verschillen op 3 gebieden: taalvaardigheden, sociale vaardigheden en beperkte/

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Traumagerichte CGt versus EMDR na stabilisatie voor de behandeling van PTSS na misbruik in de jeugd: pilot data. Paul Emmelkamp

Traumagerichte CGt versus EMDR na stabilisatie voor de behandeling van PTSS na misbruik in de jeugd: pilot data. Paul Emmelkamp Traumagerichte CGt versus EMDR na stabilisatie voor de behandeling van PTSS na misbruik in de jeugd: pilot data Ingrid Wigard Thomas Ehring Paul Emmelkamp Achtergrond Samenwerking PsyQ met Universiteit

Nadere informatie

Onderzoek Stap voor Stap.. Hans Smeele 25 maart 2017 Duaal Leren

Onderzoek Stap voor Stap.. Hans Smeele 25 maart 2017 Duaal Leren Onderzoek Stap voor Stap.. Hans Smeele 25 maart 2017 Duaal Leren 1100 leerlingen van 4 t/m 20 jaar niveau van HAVO tot IQ

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting Binnen het domein van hart- en vaatziekten is een bypassoperatie de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Omdat bij een hartoperatie het borstbeen wordt doorgesneden en er meestal

Nadere informatie

218 SAMENVATTING De prevalentie van overgewicht en obesitas bij kinderen is de laatste jaren sterk toegenomen. In Nederland hebben 12.8% van de jongen

218 SAMENVATTING De prevalentie van overgewicht en obesitas bij kinderen is de laatste jaren sterk toegenomen. In Nederland hebben 12.8% van de jongen Samenvatting 217 218 SAMENVATTING De prevalentie van overgewicht en obesitas bij kinderen is de laatste jaren sterk toegenomen. In Nederland hebben 12.8% van de jongens en 14.8% van de meisjes overgewicht,

Nadere informatie

Gedragsondersteuningsplannen gebaseerd op de functie van het gedrag

Gedragsondersteuningsplannen gebaseerd op de functie van het gedrag Gedragsondersteuningsplannen gebaseerd op de functie van het gedrag Chantal van den Brink-Vlijm c.vandenbrink@nsg-groenewoud.nl José Wichers-Bots j.wichers@fontys.nl Programma Casus Moeilijke onderwijssituatie

Nadere informatie

Waar leiden wij toe op?

Waar leiden wij toe op? Waar leiden wij toe op? Presentatie klinische vakken PWO netwerkdag 19 maart 2016 Nicole Krol Edward van Aarle Melou Jansen Nicole van As Wim de Munck Waar leiden wij toe op? In hoeverre sluit onze opleiding

Nadere informatie

Dr. Linda Zijlmans. Trainer/Science Practitioner

Dr. Linda Zijlmans. Trainer/Science Practitioner Dr. Linda Zijlmans Trainer/Science Practitioner Begeleiders in Beeld bij triple diagnose: je belangrijkste instrument ben je zelf. Even voorstellen Begeleiders in Beeld Inleiding Emotionele intelligentie

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Samenvatting (Summary in Dutch) Achtergrond Het millenniumdoel (2000-2015) Education for All (EFA, onderwijs voor alle kinderen) heeft in ontwikkelingslanden veel losgemaakt. Het

Nadere informatie

De effectiviteit van technologie op verbetering van de leesprestaties: een meta-analyse Samenvatting voor onderwijsgevenden

De effectiviteit van technologie op verbetering van de leesprestaties: een meta-analyse Samenvatting voor onderwijsgevenden De effectiviteit van technologie op verbetering van de leesprestaties: een meta-analyse Samenvatting voor onderwijsgevenden Mei 2011 Nederlandse samenvatting door TIER op 28 juni 2011 Dit overzicht beoordeelt

Nadere informatie

SMART4U: een app om sociale contacten uit te breiden voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Dr. Willeke Manders Léon van Woerden MScN

SMART4U: een app om sociale contacten uit te breiden voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Dr. Willeke Manders Léon van Woerden MScN SMART4U: een app om sociale contacten uit te breiden voor mensen met ernstige psychische aandoeningen Dr. Willeke Manders Léon van Woerden MScN Inhoud presentatie Wat is Smart4U Doel van het onderzoek

Nadere informatie

College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten

College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten - Leary Hoofdstuk 9, 10, 13 en 14 - Aanvullende tekst 5 Jolien Pas ECO 2012-2013 Het Experiment Doel: Causaal verband vastellen door te laten

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING

SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING Het is niet te laat, het is nimmer te laat. Het is pas te laat als er geen weg terug is en zelfs dan is er berouw en kun je denken hoe het ooit zou zijn geweest Anna Eva op het

Nadere informatie

Samenvatting (summary in Dutch)

Samenvatting (summary in Dutch) Samenvatting (summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Dit proefschrift beschrijft een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep (RCT) gericht op het verbeteren van het functioneren en de gezondheid

Nadere informatie

Onderzoekers: diverse onderzoekers, in binnen- en buitenland onder leiding van Prof. Dr. C. Vlaskamp, Dr. A. van der Putten & Drs. P.

Onderzoekers: diverse onderzoekers, in binnen- en buitenland onder leiding van Prof. Dr. C. Vlaskamp, Dr. A. van der Putten & Drs. P. Alle projecten richten zich op personen met (zeer) ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen en staan onder leiding van Prof. Dr. C. Vlaskamp en/of Dr. A. van der Putten. Lopende projecten 1.

Nadere informatie

Informatie Certificering. voor het

Informatie Certificering. voor het Informatie Certificering voor het werken met persolog Profielen juli 2014 INHOUD 1. Waarom profielen van persolog? 2. Certificering modules Module 1 Assessment met Online profielen Module 2 Training Module

Nadere informatie

Pivotal Response Treatment

Pivotal Response Treatment Pivotal Response Treatment Congres Rino April 2014 Sabien van Lommel Centrum Autisme Rivierduinen Voorburg 4/24/2014 Pivotal Response Treatment Gericht op Pivotal Areas = kerngebieden Een gedragstherapeutische

Nadere informatie

oudertraining contact & communicatie

oudertraining contact & communicatie oudertraining contact & communicatie gebaseerd op de Pivotal Respons Treatment (PRT) methode een aanbod van de Polikliniek in Doorwerth en de Polikliniek in Amsterdam februari 2013 centrum voor autisme

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/56803

Nadere informatie

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Autismespectrumstoornissen: ADASS Achtergrond ADASS Veelvuldig voorkomen van

Nadere informatie

Feedback geven en krijgen. Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings

Feedback geven en krijgen. Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings Feedback geven en krijgen Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings Overzicht Wat is feedback? Feedback van leraar aan leerlingen Hét model van Hattie & Timperley (2007) Zelf aan de slag Uitwisselen

Nadere informatie

Samenvatting. The Disability Assessment Structured Interview, Its reliability and validity in work disability assessment, 2010

Samenvatting. The Disability Assessment Structured Interview, Its reliability and validity in work disability assessment, 2010 Samenvatting The Disability Assessment Structured Interview, Its reliability and validity in work disability assessment, 2010 Als werknemers door ziekte hun werk niet meer kunnen doen betaalt de werkgever

Nadere informatie

Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda

Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda Waarom video games? Nadelen van huidige interventies Effectiviteit Toegankelijkheid Stigmatisering Didactische

Nadere informatie

1-jarige opleiding ABA 2015-2016

1-jarige opleiding ABA 2015-2016 1-jarige opleiding ABA 2015-2016 Onze opleiding bestaat uit een basisworkshop en 6 verdiepende workshops, gegeven op zaterdagen. U kunt zich inschrijven voor de gehele opleiding, of voor losse workshops.

Nadere informatie

Het model is gebaseerd op de dimensies van kwaliteit van zorg van Donabedian (1985) welke zijn

Het model is gebaseerd op de dimensies van kwaliteit van zorg van Donabedian (1985) welke zijn Dit proefschrift is een uitgave van het NIVEL in 2003. Het gebruik van cijfers en/of tekst als toelichting of ondersteuning in artikelen, boeken en scripties is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt

Nadere informatie

Het aanleren van inhaleren bij patiënten met astma en COPD: kan het beter?

Het aanleren van inhaleren bij patiënten met astma en COPD: kan het beter? Het aanleren van inhaleren bij patiënten met astma en COPD: kan het beter? een onderzoek naar verschillende manieren van inhalatie-instructie voor het aanleren van correct gebruik van inhalatiemedicatie

Nadere informatie

Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg. Marielle Brenninkmeijer

Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg. Marielle Brenninkmeijer Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg Marielle Brenninkmeijer Inhoud workshop Online alcoholdebaas.nl Onderzoek en resultaten Verslaving de baas Oefening Online Wat is www.alcoholdebaas.nl? Website

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: INLEIDING

HOOFDSTUK 1: INLEIDING 168 Samenvatting 169 HOOFDSTUK 1: INLEIDING Bij circa 13.5% van de ouderen komen depressieve klachten voor. Met de term depressieve klachten worden klachten bedoeld die klinisch relevant zijn, maar niet

Nadere informatie

Symposium Zorg en onderwijs. Annemarie Tadema 8 april 2008

Symposium Zorg en onderwijs. Annemarie Tadema 8 april 2008 Symposium Zorg en onderwijs Annemarie Tadema 8 april 2008 Aanleiding onderzoek Burgerschapsparadigma: participeren in de samenleving KDC: segregatie Onderwijs: integratie/ inclusie Wet op de leerlinggebonden

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder verder met autisme dr. leo kannerhuis locatie Nijmegen

deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder verder met autisme dr. leo kannerhuis locatie Nijmegen deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder locatie Nijmegen informatie voor jongeren, ouders en verwijzers september 2013 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme

Nadere informatie

No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher.

No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher. Bedankt voor het downloaden van dit artikel. De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgeverij Boom zijn auteursrechtelijk beschermd. U kunt er natuurlijk uit citeren (voorzien van een bronvermelding)

Nadere informatie

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Hoe vergelijk je methodieken op basis van welke criteria? Marjolein Oudhof Mariska van der Steege 23 april 2009 Inhoud workshop Werken

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Bio (EEG) feedback. Reflecties vanuit de klinische praktijk. Kannercyclus 09-05-2011 Dr. EWM (Lisette) Verhoeven

Bio (EEG) feedback. Reflecties vanuit de klinische praktijk. Kannercyclus 09-05-2011 Dr. EWM (Lisette) Verhoeven Bio (EEG) feedback Reflecties vanuit de klinische praktijk Kannercyclus 09-05-2011 Dr. EWM (Lisette) Verhoeven Neurofeedback -Een vraag uit de spreekkamer- Minimaal 1500 Literatuur 2008 literatuur search

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting SAMENVATTING

Nederlandse samenvatting SAMENVATTING Samenvatting Nederlandse samenvatting SAMENVATTING De inleiding, de achtergronden en de doelstellingen van dit proefschrift worden beschreven in hoofdstuk 1. Evenals in andere landen neemt het aantal

Nadere informatie

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Doel Change Your Mindset! Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen! Theoretische

Nadere informatie

Samenvatting. Moving towards independence? 103

Samenvatting. Moving towards independence? 103 Samenvatting Moving towards independence? 103 In dit proefschrift wordt verslag gedaan van de evaluatie van het bewegingsgerichte Amerikaanse curriculum Mobility Opportunities Via Education (MOVE) bij

Nadere informatie

Feico Zwerver, Ton Schellart, Han Anema, Allard van der Beek, Karin Groenewoud

Feico Zwerver, Ton Schellart, Han Anema, Allard van der Beek, Karin Groenewoud Feico Zwerver, Ton Schellart, Han Anema, Allard van der Beek, Karin Groenewoud Kenniscentrum Verzekeringsgeneeskunde: een samenwerkingsverband tussen AMC, UMCG, UWV en VUmc 1 Korte samenvatting van KCVG

Nadere informatie

Duurzame Re-integratie

Duurzame Re-integratie Duurzame Re-integratie van mensen met aanhoudende vermoeidheidsklachten Margot Joosen Monique Frings-Dresen Judith Sluiter Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid Academisch Medisch Centrum, Amsterdam

Nadere informatie

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Online screening Online behandeling - Effectiviteit

Nadere informatie

Behandeling van executieve stoornissen bij mensen met hersenletsel. Danielle Boelen St. Maartenskliniek Nijmegen UMC St.

Behandeling van executieve stoornissen bij mensen met hersenletsel. Danielle Boelen St. Maartenskliniek Nijmegen UMC St. Behandeling van executieve stoornissen bij mensen met hersenletsel Danielle Boelen St. Maartenskliniek Nijmegen UMC St. Radboud Nijmegen Agenda Definitie executieve functies Behandeling van executieve

Nadere informatie

training van basis naar brug

training van basis naar brug training van basis naar brug een extra steuntje in de rug voor kinderen met autisme bij de overstap van de basisschool naar de brugklas een aanbod van de Polikliniek in Doorwerth informatie voor cliënten,

Nadere informatie

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 4 4-1

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 4 4-1 Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken Dagdeel 4 4-1 Wat stond in dagdeel 3 centraal? Terugval en noodmaatregelen Aanvullingen functie-analyse Omgaan met trek 4-2 Programma

Nadere informatie

Dynamics, Models, and Mechanisms of the Cognitive Flexibility of Preschoolers B.M.C.W. van Bers

Dynamics, Models, and Mechanisms of the Cognitive Flexibility of Preschoolers B.M.C.W. van Bers Dynamics, Models, and Mechanisms of the Cognitive Flexibility of Preschoolers B.M.C.W. van Bers Introductie Flexibiliteit is een belangrijke eigenschap in de huidige snel veranderende maatschappij. In

Nadere informatie

Achtergrond transities als natuurlijk experiment voor de publieke gezondheid

Achtergrond transities als natuurlijk experiment voor de publieke gezondheid 21 mei 2015 NVAG themamiddag: Gemeentelijke transities als een natuurlijke experiment? Achtergrond transities als natuurlijk experiment voor de publieke gezondheid Prof. dr. Anton Kunst Afdeling Sociale

Nadere informatie

Kenniscentrum Verzekeringsgeneeskunde: een samenwerkingsverband tussen AMC, UMCG, UWV en VUmc

Kenniscentrum Verzekeringsgeneeskunde: een samenwerkingsverband tussen AMC, UMCG, UWV en VUmc Efficacy implementatie strategie Protocol Depressie: een gecontroleerd experiment Feico Zwerver, Ton Schellart, Han Anema, Allard van der Beek Introductie Implementatie protocol depressie UWV (2007) Intervention

Nadere informatie

E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk. Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg

E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk. Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Deze workshop E-health (promotion) introductie Anke Oenema Project DIEP Els Denis Leefgezondcoach

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

PCIT opleidingsinformatie 2011

PCIT opleidingsinformatie 2011 PCIT opleidingsinformatie 2011 PCIT opleiding Inleiding Sinds maart 2007 is in Nederland een effectief aanbod voorhanden voor ouders met kinderen van 2-7 jaar met gedragsstoornissen. Vele ouders en kinderen

Nadere informatie

Executieve functies in vogelvlucht (met autisme als voorbeeld)

Executieve functies in vogelvlucht (met autisme als voorbeeld) Executieve functies in vogelvlucht (met autisme als voorbeeld) Hilde M. Geurts Universiteit van Amsterdam Dr. Leo Kannerhuis Boodschap 1. Bij mensen met verschillende diagnoses zien we meer EF problemen

Nadere informatie

Stressgerelateerde stoornissen

Stressgerelateerde stoornissen Stressgerelateerde stoornissen Werkhervatting en effectiviteit Prof. dr. R.W.B. Blonk Inleiding Stressgerelateerde stoornissen Effectstudies Stressgerelateerde stoornissen Even recapituleren Volgens de

Nadere informatie

Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument. Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid

Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument. Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid De gebruikers 1200 gezondheidsbevorderaars, voorlichters en preventiewerkers, werkzaam bij: GGD

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het

Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het Samenvatting Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het individu als op populatieniveau. Effectieve

Nadere informatie

HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE

HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Vrije Universiteit Brussel UMC St Radboud, Nijmegen NPi, Amersfoort 1 NVMT 4e LUSTRUM VAN HARTE PROFICIAT 2 WAAROM

Nadere informatie

DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum

DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum In 'The Parallel Curriculum' van Tomlinson et al. (2009) worden de 'Habits of Mind' van mensen die intelligent handelen beschreven, op basis van onderzoek

Nadere informatie

Girls Talk+ Ontwikkeling en evaluatie van een counselingsprogramma over relaties en seksualiteit voor meisjes met een lichte verstandelijke beperking

Girls Talk+ Ontwikkeling en evaluatie van een counselingsprogramma over relaties en seksualiteit voor meisjes met een lichte verstandelijke beperking Girls Talk+ Ontwikkeling en evaluatie van een counselingsprogramma over relaties en seksualiteit voor meisjes met een lichte verstandelijke beperking Willy van Berlo 1 Wie is wie? Ontwikkelaars: Annelies

Nadere informatie

Pragmatiek en communicatie beïnvloed door een autismespectrumstoornis

Pragmatiek en communicatie beïnvloed door een autismespectrumstoornis Pragmatiek en communicatie beïnvloed door een autismespectrumstoornis 10 februari 2017 Zorgbehoeften van de leerling met autisme Zorg dat ik boodschappen kan begrijpen Zorg dat ik de organisatie van een

Nadere informatie

Werkgeheugen - Onderzoek - Praktijk

Werkgeheugen - Onderzoek - Praktijk Het trainen van het werkgeheugen bij ontwikkelingsstoornissen: waarom zou je? Drs. B.J.L.Gerrits, psycholoog-psychotherapeut Presentatie Werkgeheugen wetenswaardigheden Onderzoek naar werkgeheugentrainingen

Nadere informatie

INDIVIDUELE PLAATSING EN STEUN

INDIVIDUELE PLAATSING EN STEUN INDIVIDUELE PLAATSING EN STEUN Ellen Otto IPS projectcoördinator Kenniscentrum Phrenos docent IPS leergang Phrenos Arbeidsrehabilitatie Traditionele aanpak: langdurige, stapsgewijze voorbereiding (SV)

Nadere informatie

Samenvatting. Cliëntgerichte benadering in de ergotherapie

Samenvatting. Cliëntgerichte benadering in de ergotherapie Cliëntgerichte benadering in de ergotherapie Het implementeren van een cliëntgerichte benadering in de gezondheidszorg heeft in toenemende mate de aandacht gekregen van patiënten, hulpverleners en beleidsmakers.

Nadere informatie

Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD. Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie

Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD. Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie Inhoud v Theoretische verklaringen ADHD v Plannen en organiseren bij ADHD v In het dagelijkse leven?

Nadere informatie

Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden.

Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden. Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden. Huidige communicatie school : Electronische Leer Omgeving (ELO): informatie

Nadere informatie

Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten

Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten Een verpleegkundige in Engeland die is gespecialiseerd in patiënten met multiple sclerose / MS voerde een informele studie uit waarbij

Nadere informatie