INHOUDSOPGAVE. Voorwoord 3. Bijlagen 29

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INHOUDSOPGAVE. Voorwoord 3. Bijlagen 29"

Transcriptie

1 In dit jaarverslag lichten we ons werk in 2004 toe. Het complete overzicht van onze werkzaamheden kunt u lezen in onze productrekening Hierin is ook de uitgebreide financiële verantwoording opgenomen. Wilt u meer informatie? Kijk dan eens op onze website of neem contact met ons op. INHOUDSOPGAVE Voorwoord 3 1 Groene Ruimte Ruimtelijk beleid Kwaliteiten van Drenthe Water Duurzame ontwikkeling Energie Duurzaam bouwen Mobiliteit 19 3 Algemene taken 22 4 Organisatie en financiën 25 Bijlagen 29

2 Wie meer wil weten over leven en werk van Harry de Vroome kan kijken op de website EEN MONUMENT VOOR HARRY DE VROOME Op 28 oktober 2004 werd nabij het Balloërveld een monument onthuld ter nagedachtenis van Harry de Vroome. De in 2001 overleden De Vroome heeft zich zijn hele leven met hart en ziel ingezet voor het Drentse Landschap. Zijn bijdrage via onder andere het veelzeggende rapport Moet dit zo doorgaan? leidde tot een grote omslag in de ruilverkaveling in het stroomdallandschap Drentsche A. De Vroome slaagde erin het landschap herkenbaar te houden voor toekomstige generaties. Zijn integriteit, creativiteit en enthousiasme motiveerden anderen te blijven streven naar behoud en bescherming van het Drentse landschap. Natuur en landschap zijn iedere dag in beweging en helaas nog lang niet altijd in de goede richting. Het monument, gemaakt door kunstenaar Bastiaan de Groot, geeft ons een plek om daar eens bij stil te staan en te genieten van het stroomdal van de Drentsche A.

3 VOORWOORD Hoewel de Milieufederatie zélf geen individueel lidmaatschap kent (afgezien van de meer dan veertig aangesloten organisaties), is het voor onze federatie van groot belang dat blijkt dat één op de vier Nederlanders lid of donateur is van een groene organisatie. Vaak gaat het bovendien om gezinslidmaatschappen. Voeg daar nog bij het lidmaatschap van plaatselijke verenigingen die meestal niet meedoen in de landelijke tellingen, dan kom je uit op meer dan de helft van de inwoners van ons land die betrokken zijn bij natuur- en milieubeleid. Hoezo: natuur en milieu scoren niet meer. De cijfers geven een ander beeld! Wel verlegt de aandacht zich meer van milieuvraagstukken naar de zorg voor de directe omgeving en de natuur. De schone, groene omgeving blijkt voor mensen zeer waardevol. Dat laat ook de enquête van de VROM raad zien: 71% van de Nederlanders gaf aan dat ecologie een belangrijker factor is dan economie. Voor beleidsmakers was dat een behoorlijk verrassende uitslag; het bleek tweemaal zoveel als zij hadden verwacht. Toch zou het goed zijn aan ecologie een economische waarde toe te kennen. Hoe lastig te berekenen ook; de natuur moet een prijs krijgen. Dat maakt het makkelijker om tot evenwichtige afwegingen te komen. Milieubeleid en met name de zorg voor schone lucht, bodem en water, is daarmee onlosmakelijk verbonden. Dat wordt duidelijk uit het rapport dat aan het eind van dit verslagjaar in opdracht van het Ministerie van LNV werd uitgevoerd. In het voorjaar van 2004 dreigde de Provincie aan de Milieufederatie een bezuinigingstaakstelling op te leggen van bijna twintig procent. Een bedrag dat direct ten koste zou gaan van de kwaliteit van ons werk. Dat leek ons niet verstandig. Provinciale Staten was dat met ons eens en er kwam ruimte voor bijstelling en overleg. Wel zal er nog meer gewerkt moeten worden op basis van jaarplannen en projecten. Hoe veel dat er geweest zijn ziet u in dit jaarverslag. Daarnaast hebben wij ook dit jaar weer diverse workshops en symposia georganiseerd. De deelname daaraan was zo groot dat wij ook zonder de bovengenoemde enquêtes wisten dat milieu- en natuurbeleid echt leeft in Drenthe. Marijke Augusteijn-Esser Voorzitter

4 1 Groene Ruimte Het Drentse landschap met zijn rijke natuur, cultuurhistorie, rust en stilte heeft een centrale plek in ons werk. Wij werken daarin nauw samen met de terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties en richten ons vooral op de groene ruimte buiten de Drentse natuurgebieden. Daar vinden de komende jaren de grootste veranderingsprocessen plaats met zowel kansen als bedreigingen voor de kwaliteit van de groene ruimte. De druk op de groene ruimte in Drenthe, die voortkomt uit stedelijke functies, zal blijven bestaan. Woningbouw, recreatie en bedrijventerreinen zijn nog steeds netto-gebruikers van groene ruimte. Zij voegen aan de kwaliteiten in het algemeen nog altijd te weinig toe. Wij zetten ons in voor een omslag van dit ruimtegebruik. Wij willen dat de (economische) ontwikkeling de groene kwaliteit en identiteit van Drenthe gaat versterken. De provincie en gemeenten spelen hierin een centrale rol. Zij stellen niet alleen de kaders voor het ruimtegebruik via het planologisch beleid, maar nemen in toenemende mate ook een rol als ontwikkelaar op zich. Dat laatste biedt mogelijkheden om in een vroeger stadium in de ontwikkelingen van ruimtelijke plannen te participeren. Als belangenbehartiger blijven wij opkomen voor de groene waarden, als deze door nieuwe uitbreidingsplannen worden bedreigd. Maar minstens zo belangrijk is, dat we samen met plannenmakers betere oplossingen bedenken voor het terugkerende patroon van het opsnoepen van de groene ruimte. Voorbeelden daarvan zijn onze inzet voor een ruimte voor ruimte - regeling, onze activiteiten op het gebied van recreatie en onze inzet voor een groene Regiovisie Groningen-Assen. Waar ruimtegebruik leidt tot milieubelasting werken we aan terugdringing daarvan. De aandacht is dit jaar daarbij vooral uitgegaan naar bollenteelt en ammoniakproblematiek en de Kaderrichtlijn Water. Een vaak vergeten maar belangrijke kwaliteit van het Drentse landschap is de duisternis. Dat inwoners van Drenthe hechten aan de donkere nacht bleek tijdens de campagne die wij dit jaar hebben gevoerd om deze bedreigde kwaliteit onder de aandacht te brengen. 4

5 1.1 Ruimtelijk beleid Op provinciaal niveau zijn wij de spreekbuis voor de natuur- en milieubelangen bij ontwikkelingen in het ruimtelijk beleid. Zo hebben we ons nadrukkelijk gemengd in de discussie over het nieuwe Provinciaal Omgevingsplan. Dit plan is van grote betekenis voor een goede bescherming van de groene ruimte in Drenthe. Ook hebben wij onze inbreng geleverd bij de uitwerking van het ruimtelijk beleid in bestemmingsplannen en spelen wij actief in op belangrijke ruimtelijke ontwikkelingen, zoals het Lofar-project en de oprichting van grote windmolens pal naast het Bargerveen. Provinciaal Omgevingsplan In juli 2004 is het tweede Provinciaal Omgevingsplan (POP II) vastgesteld. In de fase die aan de vaststelling voorafging, hebben we mede namens de terreinbeherende organisaties schriftelijk gereageerd op het ontwerp POP II en de ontwerp Provinciale Omgevingsverordening. Vervolgens hebben we zowel mondeling als schriftelijk onze bijdrage geleverd aan de gedachtewisseling met provinciale staten over het POP II. Ten slotte hebben we in juni ingesproken in de statencommissies Milieu, Water en Groen en Ruimte, Infrastructuur en Mobiliteit. Hoofdpunten in onze reactie waren de ruimtelijke vertaling van de stroomgebiedsvisies en het Waterbeleid voor de 21e eeuw, het spanningsveld tussen groei van de recreatiesector en behoud van natuur en landschap, de behoefte aan een lange termijnvisie op de veranderende functie van het platteland en onderzoek naar lichthinder en de instelling van duisternisgebieden. Dankzij onze inbreng is in de Staten uitgebreid gesproken over de vraag of het ontwerp POP II voldoende ontwikkelingsgericht is. Verder is ons gezamenlijke voorstel met de NLTO overgenomen om een voorbeeldregeling ruimte voor ruimte op te stellen. Ten slotte hebben wij in de vaststellingsfase tegenwicht geboden aan de sterke lobby vanuit de landbouw- en de recreatiesector om het ontwerp POP II voor economische belangen te versoepelen. Het resultaat van deze inzet is dat de belangrijkste fundamenten van het POP-beleid, die bescherming bieden aan natuur, milieu en landschap, overeind zijn gebleven. Wel zijn er helaas uitbreidingsmogelijkheden van recreatie en landbouwbedrijven in landschappelijk waardevolle gebieden verruimd zonder dat daar goede ruimtelijke randvoorwaarden aan zijn gesteld. Ruimte voor ruimte In het kader van de herziening van het POP hebben wij de mogelijkheden verkend om met andere maatschappelijke organisaties samen te werken bij bepaalde onderwerpen. Met de NLTO bleek overeenstemming te bestaan over de uitgangspunten voor een ruimte voor ruimte -regeling. Ruimte voor ruimte houdt in dat in ruil voor de sloop van vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen woningen kunnen worden gebouwd. Met de opbrengst van de woonkavel kan de sloop van de bedrijfsgebouwen worden gefinancierd, waardoor landbouwers in of nabij natuurgebieden meer armslag krijgen om hun bedrijf te verplaatsen. Het effect is een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied. In samenwerking met de NLTO hebben wij uitgangspunten en aanbevelingen voor een provinciale voorbeeldregeling uitgewerkt in een brochure Ruimte voor Ruimte op Drentse maat. Samen met de NLTO hebben wij deze brochure en de daarin verwoorde visie gepresenteerd op een themabijeenkomst, waar zo n 25 bestuurders en ambtenaren van provincie en gemeenten aanwezig waren. De brochure is vervolgens toegestuurd aan onder meer bestuurders en ambtenaren van provincie en gemeenten. Ook hebben wij een aantal statenfracties een nadere toelichting gegeven op onze visie. Dit heeft ertoe geleid dat bij de vaststelling van het POP II op 7 juli statenbreed een amendement is aangenomen met de strekking dat de provincie een uitwerkingsplan zal opstellen voor een ruimte voor ruimte -regeling in de vorm van een voorbeeldregeling voor gemeenten. 5

6 Windmolens bij Bargerveen Samen met de gemeente Emmen en Staatsbosbeheer hebben wij bij de Duitse rechtbank hoger beroep aangetekend in de zaak tegen het plaatsen van 22 windmolens aan de rand van het Bargerveen. Eerder ingediende bezwaren bleven onbehandeld, omdat de rechter de drie organisaties niet ontvankelijk verklaarde. Als reden hiervoor gaf de rechter dat de organisaties niet geregistreerd staan in Duitsland en niet volgens het Nedersaksische recht erkend zijn. Ook de Duitse organisatie NABU is volgens het Duitse recht geen partij, omdat het Bargerveen niet in Duitsland ligt. Op deze manier lijkt het internationaal erkende natuurgebied vogelvrij, in het perspectief van de Europese integratie een uiterst merkwaardige situatie. Met het hoger beroep willen wij toegang krijgen tot het Duitse recht om te voorkomen dat het Bargerveen kind van de rekening wordt. Tegelijk hebben wij politici opgeroepen zich in Europees verband hard te maken voor betere inspraak- en bezwaarmogelijkheden bij grensoverschrijdende zaken. Bestemmingsplannen Bestemmingsplannen buitengebied zijn belangrijk voor de kwaliteit van het landelijk gebied. Ook andersoortige bestemmingsplannen (wijzigingsplannen, vrijstellingen, woningbouw- of komplannen) kunnen gevolgen hebben voor natuur en landschap. Daarom beoordelen wij jaarlijks een groot aantal bestemmingsplannen en eventueel daaraan voorafgaande structuurplannen of -schetsen. In een minderheid van de gevallen geeft dat aanleiding tot een reactie. In het afgelopen jaar hebben wij uitvoerig gereageerd op het bestemmingsplan buitengebied van de gemeente De Wolden. Daarbij hebben wij de gemeente gevraagd het plan in lijn te brengen met provinciaal, landelijk en Europees beleid voor bescherming van natuur en landschap. Naar aanleiding daarvan is het bestemmingsplan uiteindelijk op een groot aantal voor natuur en landschap belangrijke punten aangepast. Bij het bestemmingsplan Hoogeveen-zuid hebben we vooral gevraagd om meer mogelijkheden voor natuurontwikkeling. Hier wachten we nog op de verdere stappen van de gemeente. Ons belangrijkste bezwaar tegen de ontwerp Structuurvisie van de gemeente Hoogeveen betrof de ruimte die de gemeente wil bieden aan wonen in het buitengebied. Vooral met woningbouw in en nabij het waardevolle bosgebied Hollandsche Veld en in het open gebied tussen Hoogeveen en Pesse hebben wij problemen. Helaas heeft de gemeente dit onderdeel bij de vaststelling van de visie niet gewijzigd. Een geval apart is het bestemmingsplan Ter Borch van de gemeente Tynaarlo. Hier gaat het om een grote uitbreiding van de stad Groningen op Drents grondgebied pal naast het natuurgebied Eelder- en Peizermaden. Het stadsproject zal grote negatieve effecten hebben op dit natuurgebied, dat unieke kansen biedt voor het ontwikkelen van waardevolle laagveennatuur. Daarom heeft de milieufederatie, mede namens Natuurmonumenten, de provincie verzocht goedkeuring te onthouden aan het gehele bestemmingsplan Ter Borch. 6

7 In 2005 zal de provincie hierover een besluit nemen. Bovendien is bij de gemeente bezwaar aangetekend tegen de vrijstelling voor het bouwrijp maken van twee deelgebieden. Landinrichting De milieufederatie ondersteunt de vertegenwoordigers van de natuurbescherming in landinrichtingscommissies, zodat zij natuur- en landschapsbelangen goed kunnen behartigen bij het opstellen en uitvoeren van het landinrichtingsplan. Ontwikkelingen in de landinrichting baren ons zorgen. De landelijke bezuinigingen trekken een zware wissel. Bovendien lijkt de integrale aanpak onder druk te komen door een zich verhardende opstelling van de landbouwvertegenwoordigers. Voorbeelden zijn het voorstel van het waterschap in het project Roden-Norg om de milieupaden te schrappen, de aantasting van houtwallen bij kavelaanvaarding in het project Mars- en Westerstroom en de plannen voor peilverlaging in het landbouwgebied ten zuiden van het Schoonebekerveld. Wij blijven overigens de uitvoering van landinrichtingsprojecten ondersteunen omdat het nog steeds een belangrijk middel is voor realisering van de Ecologische Hoofdstructuur. Dit belang hebben wij benadrukt in een brandbrief van de Groene Coalitie aan de minister van LNV over de voorgenomen bezuinigingen, die landinrichtingsprojecten goeddeels dreigden te blokkeren. De minister is voor een deel aan de bezwaren tegemoetgekomen, maar wrang is dat dit gedeeltelijk ten koste gaat van de budgetten voor natuur. Regiovisie Groningen-Assen Eind 2003 hebben wij samen met onze partners in de Groene Coalitie het signaal afgegeven dat het voorlopig ontwerp van de geactualiseerde Regiovisie Groningen-Assen 2030 nog te weinig concrete plannen bevatte voor de versterking van de groene ruimte. De stuurgroep heeft dit signaal opgepakt en in de Nota reacties en commentaar (april 2004) uitdrukkelijk uitgesproken dat investeringen in groen in de regio noodzakelijk zijn en dat de benodigde investeringen in natuur en landschap verkend zullen worden. Ook is in het regiofonds geld gereserveerd voor de regioprojecten Regiopark en Voorinvesteren in landschap. Het regioproject Regiopark moet een paraplu gaan vormen voor groene en blauwe projecten. Eind november hebben de gemeenten en de provincies het nieuwe samenwerkingsconvenant ondertekend. Daarmee is het startsein gegeven voor de uitvoering. Bij die uitvoering behoudt de Groene Coalitie haar plaats als gesprekspartner. Zo blijft de klankbordgroep waarin de Groene Coalitie is vertegenwoordigd bestaan. Bij het regioproject Regiopark zullen wij intensiever betrokken worden. In juni hebben wij al deelgenomen aan een eerste overleg over dit project. Verder hebben wij gereageerd op gemeentelijke plannen binnen het gebied van de regiovisie. In de gemeente Assen ging het om het concept van de Kortetermijnvisie Assen 2015 en de Startnotitie MER uitbreidingslocaties Assen. Ons belangrijkste reactie betrof hier de keus voor Assen-Zuid als uitbreidingslocatie voor bedrijven. Wij wijzen deze ontwikkeling af zolang niet onomstotelijk vaststaat dat dit geen schadelijke effecten heeft op het Drentse Aa-gebied en het Witterveld. De gemeente Tynaarlo kwam met de Discussienota Structuurplan Tynaarlo. Naar aanleiding van deze nota hebben wij aangegeven dat water en landschappelijke kwaliteit meer sturend moeten zijn bij de locatiekeuzen voor wonen en werken. De planvorming rond de ontwikkeling van Assen en Tynaarlo wordt in 2005 voortgezet en wij zullen dit proces blijven volgen. Ook bij de ontwikkeling van Roden-Leek blijven wij betrokken. Naar aanleiding van de groene mal die de Groene Coalitie samen met lokale groepen in 2003 voor dit gebied maakte, hebben de gemeenten Leek en Noordenveld de Groene Coalitie laten weten dat zij gezamenlijk de uit de geactualiseerde Regiovisie voortvloeiende ontwerpopgave zullen oppakken. Te zijner tijd zal de Groene Coalitie uitgenodigd worden in dit proces te participeren. De verwachting is dat dit in 2005 zijn beslag zal krijgen. Eind 2004 hebben wij onze visie op de ontwikkeling van Roden-Leek toegelicht tijdens een avond van Groen Links over de toekomst van het gebied. Lofar In het Lofar-project wordt een groot aantal kleine antennes voor ruimteonderzoek in Noord- Nederland geplaatst. In 2003 hebben wij al, mede namens Het Drentse Landschap, met Astron (de initiatiefnemer van Lofar) besproken in hoe verre er mogelijkheden zijn om het Lofar-project en natuurontwikkeling in het Hunzedal te koppelen. 7

8 Ook is besproken hoe deze koppeling planologisch kan worden vormgegeven. Begin 2004 hebben wij in onze reactie op het voorontwerp bestemmingsplan Lofar nog enkele verbeterpunten aangedragen. Naar aanleiding daarvan is het bestemmingsplan aangepast. Dankzij het gevoerde overleg is in het bestemmingsplan de koppeling met natuurontwikkeling nu gewaarborgd. Meer recreatie met winst voor de natuur De recreatiesector is in beweging. Om in te kunnen spelen op de veranderende behoeften van recreanten streven veel recreatieondernemers naar uitbreiding. Maar uitbreiding van recreatiebedrijven zonder meer kan ten koste gaan van natuur, landschap, rust en ruimte. Terwijl juist Wie zijn wij en waar zetten we ons voor in? Belangenbehartiger natuur en milieu De belangen van natuur en milieu worden alleen behartigd als mensen dat willen en (kunnen) doen. Natuur en milieu hebben zelf geen stem. De Milieufederatie Drenthe geeft hen die. Daarnaast treedt de milieufederatie op als adviseur, pleitbezorger en belangenbehartiger en zorgt ervoor dat nieuwe kansen en bedreigingen op de politieke en maatschappelijke agenda komen te staan. dat de factoren zijn die Drenthe zo aantrekkelijk maken voor recreanten. De sector dreigt zo de kip met gouden eieren te slachten. Daarom zetten wij ons in voor oplossingen waarbij uitbreidingsruimte voor recreatie samengaat met winst voor natuur en landschap. Wij zien hiervoor mogelijkheden op basis van een gebiedsgerichte aanpak. In dat kader nemen wij samen met de terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties en andere instanties deel aan een provinciale pilot Westerveld. Daarin wordt bekeken hoe recreatiebedrijven in kwetsbare gebieden kunnen uitbreiden op zo n manier dat natuur en landschap daar ook beter van worden. In de eerste, inventariserende fase van het project hebben wij zitting gehad in de werkgroep en in de klankbordgroep van deze pilot. In november is de tweede fase van start gegaan, waarbij provincie en gemeente voor de omgeving Havelte naar oplossingen zoeken voor de geconstateerde knelpunten. Vooralsnog zijn wij hierbij niet betrokken, net zo min als de terreinbeheerders en de recreatiesector. Aangezien er zowel bij terreinbeherende organisaties als bij de recreatiesector veel interesse bestond om gezamenlijk met dit thema aan de slag te gaan, zijn wij zelf eind 2004 gestart met het project Ontwikkelingsperspectief Natuurlijke Recreatie. Daarin verkennen wij samen met natuurbeheerders en de recreatiesector de mogelijkheden voor een integraal ontwikkelingsperspectief voor het Drents-Friese Wold. Zowel de RECRON als het Recreatieschap Drenthe is hierbij betrokken. Het project loopt door in Wij gaan ervan uit dat de ervaringen die dit oplevert ook bruikbaar zijn in andere delen van Drenthe. De uitgangspunten voor duurzame ontwikkeling van recreatie met winst voor natuur willen wij uiteraard graag verankerd zien in het beleid. In de discussie voorafgaand aan de vaststelling van het POP II was dit een van onze kernpunten. Helaas hebben Provinciale Staten bij de vaststelling van het POP de vestigings- en uitbreidingsmogelijkheden voor recreatiebedrijven verruimd zonder daaraan voorwaarden ten aanzien van natuur en landschap te koppelen: een gemiste kans. Bollenteelt Sinds enkele jaren houden wij ons intensief bezig met de bollenteelt in Drenthe. Vooral in het zuidwesten van de provincie is de lelieteelt sterk gegroeid. In zijn huidige vorm heeft de teelt sterk negatieve effecten op milieu, natuur en landschap. De problemen concentreren zich op het gebruik 8

9 van gewasbeschermingsmiddelen, de inrichting en landschappelijke inpassing van spoelplaatsen, grondwateronttrekking en het afgraven en verplaatsen van grond. Onze inzet is gericht op een ecologisch duurzame bollenteelt in Drenthe. In 2003 hebben we samen met de Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB) de provincie opgeroepen om beleidsinitiatieven te nemen inzake de problematiek en toekomst van bollenteelt in Drenthe. Dit heeft ertoe geleid dat de provincie in maart 2004 een werkconferentie over dit onderwerp heeft georganiseerd. Wij hebben bijgedragen aan de voorbereiding van deze conferentie, waaraan verder de KAVB, NLTO, werkgroep Bollenboos, gemeenten, waterschappen, Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD), AID, telers en statenleden deelnamen. De werkconferentie resulteerde in een lijst van nader uit te werken thema s. Samen met de KAVB hebben we vervolgens een eerste aanzet gemaakt voor een plan van aanpak. In overleg met de provincie zijn afspraken gemaakt over de verdere uitwerking daarvan en uitvoering van de eerste activiteiten op basis van het plan. Vervolgens hebben wij nog een aantal keren deelgenomen aan provinciaal overleg, waarin de eerste resultaten voor de deelthema s zijn besproken. In 2005 blijven we betrokken bij de verdere uitwerking en uitvoering van het plan van aanpak. De inrichting en locatie van spoelplaatsen is in het plan van aanpak benoemd als één van de thema s voor nader overleg. In dit kader hebben we met het waterschap Reest en Wieden en de provincie gesproken over de lozing van spoelwater en de stort van leliepluis. Verder hebben wij overleg gevoerd met de lokale werkgroep Bollenboos en burgers geadviseerd die vragen of klachten hadden over de bollenteelt in Drenthe. Ammoniak De Drentse natuur heeft nog steeds te lijden onder de gevolgen van verzuring en vermesting. Een van de belangrijkste veroorzakers is ammoniak afkomstig van veehouderijen. In 2002 is de Wet ammoniak en veehouderij (Wav) in werking getreden. In het kader van deze wet heeft de provincie in februari 2004 een kaart vastgesteld met alle voor verzuring gevoelige gebieden binnen de Ecologische Hoofdstructuur. Om deze gebieden ligt een zone van 250 meter, waarbinnen enkele beperkingen gelden voor veehouderijbedrijven om zo de natuur tegen een te hoge ammoniakuitstoot te beschermen. Bij de provinciale voorbereiding van deze kaart is zowel van onze kant als vanuit de landbouw inbreng geleverd. Op basis van goed overleg is in een vroeg stadium een aantal veehouderijbedrijven buiten de begrenzing gehouden en is ook een oplossing gerealiseerd voor zogenaamde grensgevallen. Toch is vanuit de landbouw vervolgens een harde oppositie tegen de door Gedeputeerde Staten vastgestelde kaart gevoerd, die zijn weerslag had op de opstelling van de statenfracties. Omdat de ammoniakkaart als gevolg daarvan zodanig dreigde te worden uitgekleed dat bijna de helft van de Drentse natuur onvoldoende beschermd zou zijn, hebben wij bij statenleden aangedrongen op handhaving van een adequaat ammoniakbeleid. Uiteindelijk hebben Provinciale Staten een motie aangenomen die Gedeputeerde Staten oproept met voorstellen te komen om voor veehouderijbedrijven die op de huidige locatie geen toekomstperspectief meer hebben, oplossingen te ontwikkelen. In januari 2005 hebben Provinciale Staten een klankbordgroep ingesteld die mogelijke oplossingen gaat verkennen. Samen met de terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties verzorgen wij de natuur- en milieu-inbreng in deze klankbordgroep. 9

10 1.2 Kwaliteiten van Drenthe De belevingswaarde van het Drentse landschap staat centraal in onze campagne Kwaliteiten van Drenthe. Eén van die kwaliteiten is naar ons idee de duisternis. In grote delen van Drenthe is het voor Nederlandse begrippen s nachts nog donker, maar ook hier neemt de hoeveelheid licht snel toe. Daarom hebben we licht en donker als eerste thema van onze campagne gekozen. Het bleek een goede keuze: het thema leeft bij de Drentse bevolking. Licht en donker Eind 2003 zijn wij onze publiekscampagne over licht en donker gestart met een paginagrote advertentie in vier huis-aan-huisbladen. Daarin stond de enquête 'Mooi licht, mooi donker', die wij samen met de Raad voor Ruimtelijk, Milieuen Natuuronderzoek (RMNO) hebben opgesteld. Ruim vijfhonderd mensen hebben de enquête Licht en donker Zo n 150 vrijwilligers verzamelden zich op 31 maart op de startbijeenkomst Lichtbronnenonderzoek van de Milieufederatie Drenthe in het Planetron in Dwingeloo voor het in kaart brengen van lichtbronnen en gebieden waar het nog echt donker is. Doel is ervoor te zorgen dat bestuurders bewust omgaan met aanbrengen van verlichting en het behouden van donkere gebieden in Drenthe. Veel mensen gaven aan dat zij het leuk vonden om in hun eigen omgeving op onderzoek uit te gaan. Een groot deel van Drenthe is nu in kaart gebracht. ingevuld. Meer dan 90% vindt dat er in Drenthe gebieden moeten blijven of komen waar het s nachts echt donker wordt; 90% ondervindt wel eens hinder van licht. De betrokkenheid blijkt ook uit de kwaliteit van de reacties. Veel mensen hebben open vragen uitgebreid beantwoord en antwoorden van toelichtingen voorzien. Deze resultaten hebben ons gesterkt in ons voornemen om aan dit onderwerp veel aandacht te besteden. De enquêtegegevens zijn verwerkt in een rapport van de RMNO dat wij samen met de RMNO op een persbijeenkomst hebben gepresenteerd. De betrokkenheid van inwoners van Drenthe bij het onderwerp blijkt ook uit de deelname aan de activiteiten die wij in het kader van deze campagne hebben georganiseerd. Zo hebben meer dan honderd mensen meegedaan aan een sterrenmeting, waarbij men de helderheid van de hemel bij huis kon meten aan de hand van het sterrenbeeld De Kleine Beer. De meetmethode is ontwikkeld door de Universiteit van Wenen, die op deze manier wereldwijd in kaart brengt hoe verlicht de hemel is. Een vergelijkbaar aantal mensen heeft meegedaan aan onze actie om de meest opvallende lichtbronnen, met name in het buitengebied, in kaart te brengen. Op de startbijeenkomst op 31 maart in het Planetron in Dwingeloo zijn de onderzoeksgebieden verdeeld. Uiteindelijk zijn 92 gebieden van elk zo n 20 km 2 geïnventariseerd, samen 69% van Drenthe. De gegevens zijn ingevoerd in een GIS-systeem van de provincie. Aan de hand daarvan wordt een Licht- en donkerkaart samengesteld, die in 2005 gepresenteerd wordt. Op onze website hebben wij een specifiek deel Licht en Donker toegevoegd met achtergrondinformatie over de activiteiten. In oktober hebben wij het eerste nummer van de Licht en Donker-nieuwsbrief uitgebracht. De campagne kreeg ruime aandacht in de pers en in de politiek. In het POP II is de donkere nacht expliciet als kwaliteit van Drenthe benoemd. Ook op gemeentelijk niveau hebben we resultaat geboekt. Zo is het belang van de donkere nacht en het vermijden van lichthinder als uitgangspunt opgenomen in de milieuvisie van Assen. Met Aa en Hunze zijn (informele) contacten geweest naar aanleiding van het Beleidsplan Openbare Verlichting van de gemeente. In samenwerking met de gemeente Emmen hebben 10

11 Wie zijn wij en waar zetten we ons voor in? Ondersteuning samenwerking De Milieufederatie Drenthe ondersteunt de samenwerking van Drentse natuur- en milieuorganisaties, zodat met geringe middelen een maximale milieuwinst kan worden bereikt. Met de milieufederaties uit andere provincies en de Stichting Natuur en Milieu vormt ze een landelijk netwerk dat ruimte biedt voor het bundelen van krachten en het uitwisselen van kennis, ervaringen en ideeën. wij een workshop voor de Drentse gemeenten georganiseerd over kwalitatief goed verlichten. Op deze Drentse Lichtbijeenkomst is onder meer aandacht besteed aan de verlichting van kassen. Tijdens de afsluitende busexcursie konden de dertig deelnemende ambtenaren, bestuurders en overige geïnteresseerden het verlichte kassenlandschap rond Klazienaveen met eigen ogen aanschouwen. De activiteiten op het gebied van licht en donker hebben inmiddels een vervolg gekregen in de vorm van een landelijke campagne Laat het donker donker van de twaalf milieufederaties en Stichting Natuur en Milieu. In dat kader wordt op 29 oktober 2005 de Nacht van de nacht georganiseerd. Ook in de aanloop daar naartoe zullen allerlei activiteiten plaatsvinden. Eind 2004 zijn daarnaast de voorbereidingen gestart voor het volgende thema: Landschap. 1.3 Water Het waterbeheer is een bepalende factor voor de kwaliteit van de Drentse natuur. De veranderingen in het waterbeheer, die gestalte krijgen in beleidsprocessen als Waterbeheer van de 21e eeuw en de uitwerking van de Europese Kaderrichtlijn Water, bieden in principe kansen om de verdroging van natuurgebieden aan te pakken en de waterkwaliteit te verbeteren. Daarom hebben wij ook het afgelopen jaar werk gemaakt van het volgen en beïnvloeden van deze processen. Dat hebben we onder meer gedaan door deel te nemen aan diverse door de overheid ingestelde overlegfora. Daarnaast hebben wij een themadag georganiseerd over veerkrachtige watersystemen en de groene campagne voor de waterschapsverkiezingen actief ondersteund. Via het project Van veen tot zee werken wij met onze partners aan een concreet voorbeeld van duurzaam waterbeheer met winst voor de natuur. Kaderrichtlijn Water Sinds eind 2000 is in het gebied van de Europese Unie de Kaderrichtlijn Water (KRW) van kracht. Deze richtlijn verplicht de lidstaten om per stroomgebied doelen en maatregelen te formuleren voor verbetering van de waterkwaliteit. De doelen moeten in 2015 zijn bereikt. Drenthe ligt in de stroomgebieden Nedereems, Rijn-Noord en Rijn-Oost. In 2004 hebben de provincie en de waterschappen de eerste voorgeschreven stap in de uitwerking van de KRW gezet door gebiedsrapportages voor de stroomgebieden uit te brengen. Daarin beschrijven zij de huidige toestand en geven zij een analyse van de oorzaken van de huidige problemen. Ook doen zij voorstellen voor de indeling van Drentse oppervlaktewateren in de categorieën natuurlijk, sterk veranderd en kunstmatig water. Zij stellen voor alle Drentse beken aan te wijzen als sterk veranderd water. Daarvoor gelden lagere doelen dan voor natuurlijk water. In onze reactie, opgesteld in overleg met de collega s van Groningen en Overijssel en de terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties, hebben wij aangegeven dit ambitieniveau te laag te vinden. Wij vinden dat aan de keuze van doelen een analyse van kosten en baten van een hogere inzet moet voorafgaan. Op zijn minst verdienen wateren met een internationale status of behorend tot de Ecologische Hoofdstructuur hogere ecologische doelen. Samen met de Milieufederatie Groningen hebben wij een voorbeelduitwerking gemaakt voor het stroomgebied van de Hunze. Voor 2005 bereiden wij gezamenlijk een excursie en een bijeenkomst voor om bestuurders te laten kennismaken met de problemen in dit gebied en de oplossingen die wij voorstellen. 11

12 Themabijeenkomst veerkrachtig watersysteem Op 1 oktober presenteerden groene kandidaten voor de waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa s hun manifest Natuurvriendelijke oevers, daar waar het kan. Na een korte vaartocht in een drakenboot overhandigden zij het manifest bij restaurant De Paalkoepel aan het Paterswoldse Meer aan directeur Coen Woldring van Noorderzijlvest, in aanwezigheid van een meer-meermin. Natuurvriendelijke oevers Op 6 februari 2004 hebben wij de goedbezochte themamiddag Op weg naar een veerkrachtig watersysteem georganiseerd. De bijeenkomst vond plaats in Haren, precies op de grens van twee provincies en van twee waterschappen. Ruim vijftig belangstellenden, voornamelijk uit de kring van waterschappen en provincie, bogen zich over de vraag hoe we in Drenthe de natuurlijke veerkracht van watersystemen kunnen vergroten. De deelnemers waren het erover eens dat daarvoor mogelijkheden zijn. Met name het bovenstrooms vasthouden van water, een belangrijk element van een veerkrachtig watersysteem, heeft nog onvoldoende aandacht gekregen. Tijdens de bijeenkomst hebben wij een kaart gepresenteerd waarop de kansen voor vasthouden en bergen van water en vernatten van natuurgebieden zijn aangegeven. Uit deze kaart en de op de bijeenkomst gepresenteerde voorbeelden blijkt dat in bossen en natuurgebieden, maar ook in sommige landbouwgebieden, in tijden van veel neerslag veel meer water kan worden vastgehouden dan nu gebeurt. Campagne waterschapsverkiezingen Van 1 tot 12 november vonden waterschapsverkiezingen plaats voor de vier waterschappen die op Drents grondgebied actief zijn: Noorderzijlvest, Hunze en Aa s, Reest en Wieden en Velt en Vecht. 12

13 Wie zijn wij en waar zetten we ons voor in? Samen met de milieufederaties van Groningen en Overijssel en met de terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties hebben wij groene kandidaten voor deze verkiezingen geworven en vervolgens campagne voor hen gevoerd onder het motto Kies natuur in uw waterschapsbestuur. Daarvoor hebben wij een kleurenfolder gemaakt met een introductie van de kandidaten en een verkiezingsprogramma van tien punten, waaronder het tegengaan van watervervuiling, aanleg van natuurvriendelijke oevers, herstel van het natuurlijke karakter van beken en tegengaan van verdroging. De folders zijn door de in totaal 39 kandidaten zelf verspreid. Van de 39 groene kandidaten zijn dankzij deze campagne uiteindelijk 16 gekozen in het waterschapsbestuur. Ons doel om het aantal groene bestuurders op zijn minst gelijk te houden, is niet bereikt. In Noorderzijlvest nam het aantal groene bestuurders af van zeven naar zes, in Hunze en Aa s van tien naar zes en in Reest en Wieden van vijf naar één. Alleen in Velt en Vecht nam het aantal groene bestuurders toe, van twee naar drie. Tegelijk heeft de landbouw een sterkere positie in de waterschapsbesturen gekregen dankzij de traditioneel hoge opkomst in deze kringen. Na de benoeming van de leden van het Dagelijks Bestuur begin 2005 is de positie van de landbouw zelfs nog verder versterkt. Deze scheve verhouding baart ons zorgen. De waterschapsbestuurders staan de komende jaren voor grote opgaven op het gebied van verbetering van de waterkwaliteit, verdrogingsbestrijding, herstel van beeksystemen en de combinatie van natuurontwikkeling en waterberging. Besluiten hierover vragen van het waterschapsbestuur een brede kijk op het waterbeheer. Wij blijven de waterschappen daarom kritisch volgen en onze punten onder de aandacht brengen. Zittende bestuurders ondersteunen wij bij hun bestuurswerk en waar mogelijk werken wij met hen samen. Van Veen tot Zee In het project Van Veen tot Zee werken wij met de Milieufederatie Groningen, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, de ANWB en sinds 2004 ook het Groninger Landschap samen aan een robuuste waterrijke verbinding tussen het Fochteloërveen en de Waddenzee. In 2004 hebben wij ons als partner vooral gericht op het realiseren van een zogeheten Waterstreefbeeld, dat ingebracht zal worden in discussies over de inrichting van watersystemen (berging, beekherstel enz.). Aan het streefbeeld is een voorstel voor twee speerpuntprojecten gekoppeld. Eén daarvan is de hermeandering van het Oostervoortse Diep en het Grote Diep, onderdeel van het Peizerdiepsysteem. Maatschappelijk betrokken en verbindende factor De zorg voor natuur en milieu vindt zijn basis in maatschappelijke betrokkenheid en een zeker idealisme. De milieufederatie stimuleert en steunt burgers die zich inzetten voor natuur en milieu in hun eigen leefomgeving en wil voor hen een verbindende factor zijn. Een van de grootste natuurgebieden in de verbindingszone is het Lauwersmeergebied. Hier worden in de komende jaren besluiten genomen over het waterbeheer. Over dit thema hebben de Van Veen tot Zee-organisaties het interne rapport Het Lauwersmeer in twee stroomgebieden opgesteld. Het schetst natuurvriendelijke scenario's voor het waterbeheer in dit gebied en gaat in op hun betekenis voor de Friese en Drents-Groningse stroomgebieden en de Waddenzee. Het rapport vormt een basis voor een in 2005 uit te geven brochure Stilstand is achteruitgang. Kansen benutten van de Europese Kaderrichtlijn Water. In de brochure, die breed zal worden verspreid onder discussiepartners, zal ruim aandacht worden besteed aan extra afvoerroutes naar de Waddenzee en de bouw van gemalen buiten het Lauwersmeergebied. Daarnaast is gewerkt aan de voorbereiding van de uitgave van een mooi geïllustreerd boekje met een beschrijving van een fietsroute van Veen tot Zee. Het is de bedoeling het boekje in 2005 uit te brengen. 13

14 2 Duurzame ontwikkeling KLOOF TUSSEN OVERHEIDSVISIE EN IDEEËN BURGER Er blijkt een grote kloof te bestaan tussen wat burgers belangrijk vinden en wat overheden denken dat zij belangrijk vinden. Een onderzoek uit 1999 toont aan dat ongeveer tweederde van de Nederlandse beleidsmakers en opinieleiders denkt dat de Nederlandse bevolking economische problemen het belangrijkst vindt. Een enquête van de VROM-raad drie jaar later laat evenwel zien dat maar liefst 71 procent van de Nederlanders ecologie belangrijker vindt dan economie. Dit beeld wordt bevestigd door een TNS-NIPOenquête uit Aan een groep Nederlanders werd in het kader van de Duurzaamheidsverkenning een lijst met maatschappelijke vraagstukken voorgelegd. Hieruit kwam naar voren dat burgers sociale en ecologische vraagstukken belangrijker vinden dan economische kwesties. De huidige wijze van produceren, consumeren en energievoorziening heeft een schaduwzijde: klimaatverandering, uitputting van natuurlijke hulpbronnen, verspreiding van gevaarlijke stoffen en aantasting van de kwaliteit van de leefomgeving. Met het werkveld duurzame ontwikkeling willen we bijdragen aan een minder milieubelastende productie en consumptie. We richten ons daarbij op bedrijven en consumenten. Een duurzame energievoorziening is hierbij ons belangrijkste speerpunt. Het raakt de kern van een duurzame productie en duurzaam ondernemen en biedt goede mogelijkheden tot integratie van milieu en economie. Voor het realiseren van een duurzame energievoorziening zien we goede mogelijkheden om met partners samen te werken. Dit doen we onder meer met onze noordelijke collega s, de provincie en energiebedrijven. De inspanningen van de milieufederaties op dit gebied werpen inmiddels hun vruchten af. Invoering van waterzijdig inregelen van cvinstallaties, begonnen als Gronings initiatief, wordt opgeschaald naar het Noorden. Het idee, in 2000 gelanceerd in het groene programma van de Groene Coalitie, om van duurzame energie een pijler van duurzame economische ontwikkeling in Noord-Nederland te maken is in zeer brede kring aangeslagen. Het platform EnergieKompas is uitgegroeid tot een goedlopend samenwerkingsverband. Een steeds hechtere samenwerking ontstaat met Energy Valley, het project dat als doel heeft het Noorden tot centrum van energie-innovatie te maken. Niets staat het streven in de weg om het Noorden proeftuin voor duurzame energie te maken! Duurzaam ondernemen, kennis en technologische innovatie gaan vaak goed samen. Onze strategie in dit werkveld zal gericht zijn op het steunen van voorlopers, het aanmoedigen van volgers en het prikkelen van achterblijvers. De ene keer staat het verleiden centraal en waar nodig behoort ook het uitoefenen van pressie tot de mogelijkheden. Ook in het werk van de Regionale Duboconsulent zijn samenwerking en innovatie belangrijke trefwoorden. De Drentse gemeenten maken dankbaar gebruik van de ondersteuning die wij hun kunnen bieden. Met de Fietsersbond en de Milieufederatie Groningen gaan we verder met het stimuleren van fietsverkeer. Hier is het de kunst de automobilist te verleiden tot deze gezonde en milieuvriendelijke vorm van vervoer. 14

15 2.1 Energie Een duurzame energievoorziening is nog ver weg, maar gelukkig geen onbereikbaar ideaal. Zowel voor omschakeling op duurzame energiebronnen als voor energiebesparing liggen de kansen voor het grijpen. Samen met onze noordelijke collega s, overheden en energiebedrijven stimuleren wij dat de mogelijkheden beter worden benut. EnergieKompas In EnergieKompas, drie jaar geleden ontstaan op initiatief van de drie noordelijke milieufederaties, werken maatschappelijke organisaties, overheden, Netwerk Wie zijn wij en waar zetten we ons voor in? De milieufederatie heeft een centrale plek in het Drentse netwerk van natuur- en milieuorganisaties en vormt de provinciale schakel tussen het lokale en het landelijke niveau. Samen met de lokale groepen en collega-organisaties heeft de milieufederatie een uitgebreid netwerk met gemeenten, waterschappen, provincie, bedrijfsleven, instellingen en maatschappelijke organisaties. bedrijfsleven en kennisinstituten samen aan een duurzame energievoorziening in Noord-Nederland. Na de masterclass over kleinschalige windenergie in 2003 volgden in 2004 succesvolle masterclasses over energiebesparing in de bestaande woningbouw en waterzijdig inregelen. Eind 2004 is EnergieKompas onderdeel geworden van Energy Valley, een project van onderzoeksinstellingen, bedrijfsleven en noordelijke overheden dat erop is gericht het Noorden een voortrekkersrol op energiegebied te geven. Duurzame energie is nu ook een van de pijlers onder dit project. Met het samengaan met Energy Valley krijgen activiteiten op het gebied van duurzame energie een grotere kans van slagen. Energiebesparing bestaande woningbouw EnergieKompas zet zich onder andere in voor energiezuiniger bouwen en renoveren. De eerste aanzet daarvoor hebben wij gegeven met een masterclass in februari over energiebesparing in de bestaande bouw. Ter voorbereiding van deze masterclass heeft adviesbureau Royal Haskoning onder onze begeleiding een potentieelstudie uitgevoerd naar de kansen en knelpunten voor energiebesparing in bestaande woningen. De besparingsmogelijkheden zijn gekoppeld aan de provinciale Kyoto-doelstellingen. Uit de studie blijkt dat de grootste winst te behalen is in vrijstaande en twee-onder-één-kap-woningen. In het recente verleden zijn al veel renovatieprojecten uitgevoerd met een (soms sterke) besparingscomponent. De mogelijkheden worden echter nog lang niet volledig benut. De inzet op woningbouwcorporaties lijkt een kansrijk pad om energiebesparing in bestaande bouw te stimuleren. De uitkomsten van de studie en de masterclass hebben we besproken met vertegenwoordigers van de provincie, woningbouwcorporaties en gemeenten, met als doel de uitvoering van een concreet werkprogramma vanaf Waterzijdig inregelen Waterzijdig inregelen van cv-installaties is een oud procédé, dat in vergetelheid was geraakt. Tot Henk Deinum uit Delfzijl (die daarmee de Nationale Toekomstprijs won) het weer onder de aandacht bracht. Proeven op initiatief van de Milieufederatie Groningen hebben bevestigd dat waterzijdig inregelen een simpele manier is om energie te besparen en gebouwen comfortabeler te verwarmen. Voor energiebesparing is dus niet altijd innovatieve technologie nodig. Alle reden om ervoor te zorgen dat waterzijdig inregelen gemeengoed wordt. In het kader van EnergieKompas is op 5 februari een masterclass waterzijdig inregelen georganiseerd voor alle betrokken partijen in het Noorden. Ongeveer 65 vertegenwoordigers van overheden, installatiebedrijven, opleidingsinstituten en adviesbureaus bespraken samen de kansen en knelpunten voor brede toepassing. Vervolgens heeft een projectgroep van drie provincies, drie milieufederaties, Energieconvenant Groningen, brancheorganisatie Uneto-VNI en OTIB een projectplan opgesteld. Onze inzet is dat dit project in de loop van 2005 in Drenthe van start gaat. 15

16 Vergelijking stroomleveranciers Sinds 1 juli 2004 kan de consument zijn eigen stroomleverancier kiezen. Al snel verschenen er websites met prijsvergelijkingen. De twaalf provinciale milieufederaties en Stichting Natuur en Milieu (SNM) hebben het initiatief genomen om ervoor te zorgen dat consumenten de aanbieders ook op hun milieuprestaties kunnen vergelijken. In hun opdracht heeft CE consult uit Delft onderzocht welke brandstofmix via de verschillende producten wordt geleverd en wat de daarbij horende CO 2 -uitstoot is. In dit landelijke project was de Milieufederatie Drenthe projectleider. Wij hebben de contacten met de energieleveranciers begeleid en de resultaten op een persbijeenkomst gepresenteerd. Na aanvankelijke aarzeling kwamen de meeste energieleveranciers met betrouwbare gegevens over de herkomst van hun grijze stroom over de brug. Slechts enkele kleinere leveranciers (waaronder het Drentse bedrijf Rendo) wilden de gegevens (nog) niet openbaar maken. De gegevens zijn opgenomen op de site van de Consumentenbond en inmiddels ook te zien op Energieprijzen.nl en de site van Vereniging Eigen Huis. Dit zijn de drie betrouwbaarste en meest bezochte energievergelijkingssites. De brandstofmix is gewaardeerd met sterren. Slechts een enkel grijs stroomproduct scoort meer dan één ster. Dit staat in schril contrast met groene stroom, die het maximum van vijf sterren scoort. Maar ook binnen de groep van grijze producten bestaan er grote verschillen, afhankelijk van de gebruikte 'bronnen' zoals gas, warmtekrachtkoppeling (WKK), kolen en kernenergie. De stroom is ook beoordeeld op de uitstoot van CO 2 en ook daarin komen grote verschillen tussen leveranciers naar voren. Door de effecten van de verschillende soorten grijze en groene stroom zichtbaar te maken, stimuleren we dat de consument ook bij de grijze bulk van de stroom niet alleen naar de prijs maar ook naar de kwaliteit kijkt. Zo bevorderen we de overstap naar schonere stroomaanbieders en daarmee indirect het schoner maken van de stroomproductie. Een positief neveneffect van het project vormen de contacten die zijn gelegd met CE Consult, de energieleveranciers, branchevereniging Energiened en de Consumentenbond. 16

17 2.2 Duurzaam bouwen Bij het stimuleren van duurzaam bouwen (dubo) in Drenthe spelen wij de rol van aanjager. Bij de milieufederatie is de Regionale Dubo Consulent (RDC) ondergebracht, die gemeenten helpt bij de ontwikkeling en uitvoering van duurzaam bouwen-beleid. Het werk van de consulent is mogelijk dankzij projectbijdragen van het ministerie van VROM, provincie en gemeenten. Ook zijn wij trekker van het Platform Duurzaam Bouwen Drenthe, waarin overheden, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven samenwerken. Regionale Dubo Consulent Sinds 2003 begeleidt de Regionale Dubo Consulent Peter Kiers gemeenten bij het opstellen en uitvoeren van het beleid op het gebied van duurzaam bouwen. Dit gebeurt in nauw overleg met het Platform Duurzaam Bouwen Drenthe. De consulent maakt deel uit van een landelijk netwerk, dat ondersteund wordt door het Nationale Dubocentrum (NDC). De RDC benadert de partijen actief, maar daarnaast zochten gemeenten, bedrijven en particulieren ook uit eigen beweging contact. De RDC heeft zich in 2004 met name gericht op begeleiding van de gemeenten Noordenveld, Hoogeveen en Emmen. In Noordenveld heeft de RDC onder meer een workshop voor ambtelijke projectleiders georganiseerd om het draagvlak te vergroten. In Meppel is een duboscan afgenomen en een workshop voor bestuurders gehouden over de uitbreiding Nieuwveenselanden. Met de gemeenten Coevorden en Assen heeft de RDC regelmatig contact gehad. In Tynaarlo heeft een eerste kennismaking plaatsgevonden met de nieuwe gemeentelijke dubocontactpersoon. De RDC heeft twee keer een cursusdag EP-check georganiseerd voor medewerkers bouw- en woningtoezicht van gemeenten. De cursus had als doel hen van de kennis te voorzien om effectiever EPC-berekeningen te controleren (EPC staat voor EnergiePrestatieCoëfficiënt). In totaal hebben 37 medewerkers de cursus gevolgd. Duurzaam verbouwen van boerderijen Ruim 130 gemeenteambtenaren, architecten, aannemers en andere belangstellenden namen deel aan de masterclass over het duurzaam verbouwen van boerderijen op 5 februari 2004 in Deurze. Met dit thema haakten wij in op het Jaar van de Boerderij. In de inleidingen en workshops kwam naast de bouwfysische aspecten ook de landschappelijke en cultuurhistorische inpassing aan de orde. Tijdens de masterclass werd vanuit het Platform Duurzaam Bouwen Drenthe de dubo-keuzematrix geïntroduceerd als instrument om eigenaren, architecten, aannemers en gemeenten te helpen voor dubomaatregelen een goede keuze te maken. In het verlengde van de bijeenkomst is besloten pilotprojecten op te zetten in de gemeenten Westerveld en De Wolden. In deze projecten wordt gekeken naar de rol van de gemeente in een duurzaam verbouwingsproces. De bedoeling is deze pilots in 2005 van start te laten gaan. 17

18 hun nieuwe woning betrekken. Zij konden de twee-onder-één-kapwoningen kopen voor maximaal euro. De bijeenkomst rond de prijsuitreiking werd door meer dan zestig personen (vertegenwoordigers van gemeenten, provincie, bouwbedrijven en architecten) bijgewoond. Zij bezochten onder meer de gerealiseerde woningen. Het voorbeeld van de gemeente Westerveld vormt een inspiratiebron voor de rest van Drenthe. Duurzame starterswoningen In juni 2004 hebben wij de 'Wisseltroffel Duurzaam Bouwen' uitgereikt aan de gemeente Westerveld. De gemeente kreeg de prijs, die jaarlijks wordt toegekend voor spraakmakende en verdienstelijke projecten op het terrein van duurzaam bouwen, omdat zij heeft laten zien dat het mogelijk is om duurzaam te bouwen voor een prijs die ook voor starters op de woningmarkt betaalbaar is. De gemeente schreef een prijsvraag uit voor de bouw van twintig duurzame starterswoningen in Havelte en Dwingeloo. Dit leverde 25 ontwerpen op. Het winnende ontwerp heeft een waslijst van dubomaatregelen, waaronder balansventilatie met warmteterugwinning, een hoge isolatiewaarde, laag energieverbruik, vloerverwarming en het gebruik van diverse duurzame materialen. Met 170 punten op de dubomeetlat komt de winnaar ruim boven het provinciaal streefgetal (toen 120, inmiddels 150 punten). De tien woningen in Havelte zijn inmiddels klaar. Negen ervan konden worden toegewezen aan starters op de woningmarkt: jongeren die vanuit hun ouderlijk huis Onder de pannen In het najaar van 2004 is op initiatief van de provincie duurzaam bouwen in Drenthe uitgebreid belicht in een serie van zeven uitzendingen van RTV Drenthe met als titel Onder de Pannen. Wij hebben intensief aan de inhoud en de presentatie meegewerkt. De uitzendingen lieten zien wat er allemaal mogelijk is op het gebied van duurzaam bouwen. Bewoners, architecten en andere betrokkenen vertelden over de voordelen van hun duurzaam gebouwde woning, kantoor of bedrijfspand op het vlak van de leefbaarheid, het comfort en de warmte. De uitzendingen waren er op gericht om vooroordelen weg te nemen en belangstelling te wekken voor de getoonde technieken en methoden. De tv-serie is door ons ondersteund met een speciale website Platform Duurzaam Bouwen Drenthe Het Platform Duurzaam Bouwen blijkt een geschikt middel om duurzaam bouwen op de agenda te krijgen en te houden. Directe persoonlijke benadering is een effectieve manier 18

19 gebleken om betrokkenheid te creëren. Zorgelijk is de trend dat sommige gemeenten niet langer formatie vrijmaken voor het dubowerk. Wij zullen ons blijven inspannen om deelname van de gemeenten te mobiliseren. In 2005 zal een belangrijk accent liggen op de evaluatie van het Convenant Duurzaam Bouwen Drenthe uit 2001, dat dit jaar afloopt. Samen met de RDC zijn wij begonnen aan de voorbereiding daarvan. Wie zijn wij en waar zetten we ons voor in? Coördinatiepunt, vraagbaak en aanspreekpunt De mensen en organisaties die in Drenthe actief zijn op het vlak van duurzaamheid, weten de Milieufederatie Drenthe te vinden. Door haar positie is de federatie in staat partijen met elkaar te verbinden en nieuwe samenwerkingsverbanden op te zetten. Ze fungeert als coördinatiepunt, vraagbaak en aanspreekpunt. Met haar kennis en contacten kan ze het voortouw nemen in ontwikkelingen, beleid en projecten. 2.3 Mobiliteit De fiets is voor de korte afstanden een prima alternatief voor de auto. Samen met de Milieufederatie Groningen en de Fietserbond hebben wij in het afgelopen jaar dit ondergewaardeerde vervoermiddel extra belicht. Om meer mensen op de fiets te krijgen is het zaak om fietsen zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Dat betekent onder meer vlotte verbindingen en goed ingerichte en goed onderhouden fietspaden. Een ander mobiliteitsthema waarmee wij ons het afgelopen jaar intensief hebben beziggehouden, is de Zuiderzeelijn. Onder het motto Laat u niet op een verkeerd spoor zetten brachten de milieuorganisaties met een brochure, spotjes op de regionale televisie en een eigen website (www.datspoort.nl) hun voorkeur voor de Hanzelijn Plus onder de aandacht. Fietspromotie Samen met de Fietsersbond hebben we ons ingezet voor het opbouwen van een pro-fietsnetwerk met ambtenaren, bestuurders en consumenten in Drenthe. Het project maakte deel uit van het provinciale programma Leren voor Duurzaamheid. Vrijwilligers hebben een belangrijke rol gespeeld in de uitvoering. Eén van de doelen was om nieuwe vrijwilligers te werven die zich voor fietsmobiliteit inzetten, onder meer door knelpunten te inventariseren en ideeën voor verbetering van fietsroutes aan te dragen. Deze opzet is geslaagd: er zijn zo n vijftien vrijwilligers bijgekomen. Regelmatige (woon-werk)fietsers weten als geen ander waar zich knelpunten in fietsverbindingen bevinden en welke verbeteringen er mogelijk zijn. De kennis en ideeën van deze ervaringsdeskundigen zijn op verschillende manieren ingebracht bij ambtenaren en bestuurders. 19

20 Het accent lag op de rol van de fiets in het woon-werkverkeer, in het bijzonder in de regio Groningen-Assen. In twee brainstormsessies van fietsers, ambtenaren en maatschappelijke organisaties zijn ideeën uitgewisseld. In de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze zijn met onder meer de verantwoordelijke wethouders potentiële non-stop fietsroutes verkend. Wij hebben het rapport Rapper op de Trapper uitgebracht met rapporten van alle verkende fietsroutes en verkeersveiligheids- en fietsgebruikcijfers. Het rapport is ook op cd-rom verschenen. Op 22 maart is de prijs voor de meest fietsvriendelijke werkgever van de regio uitgereikt aan Cordis Europe uit Roden. Drie dagen later hebben de milieufederaties van Groningen en Drenthe en de Fietsersbond als afsluiting van het project een fietssymposium gehouden over het fietsverkeer in de regio Groningen-Assen. Tijdens het symposium, dat vijftig deelnemers trok, is een toptien van maatregelen ter bevordering van het fietsverkeer opgesteld, die per fietskoerier is bezorgd bij de stuurgroep van de Regiovisie. De eerste drie punten uit deze toptien zijn: 1 de positie van de fiets op landwegen opwaarderen en sluipverkeer tegengaan; 2 non-stop snelfietsroutes aanleggen; 3 het fietsnet van het Regiovisiegebied Groningen-Assen onderzoeken op kwaliteit en op ontbrekende schakels, onder meer door de kennis van de inwoners te gebruiken. De resultaten van het project en het symposium zijn vastgelegd in een nota. De activiteiten hebben veel persaandacht gekregen. Er is een stevige basis gelegd voor vervolgactiviteiten. Inmiddels heeft de provincie besloten een fietsbeleidsplan op te stellen als uitwerking van het POP II. Op verzoek van de provincie nemen wij deel aan de klankbordgroep. Zuiderzeelijn In april gaf het kabinet groen licht om de procedure voor de realisering van de Zuiderzeelijn te vervolgen. Voor de vijf betrokken milieufederaties en Stichting Natuur en Milieu was dit het sein om daar met eigen activiteiten op in te spelen. Parallel aan de informatiecampagne van de noordelijke overheden voerden zij hun eigen campagne over deze spoorverbinding. Waar de overheden hun voorkeur voor magneetzweeftrein of HSL niet onder stoelen of banken steken, kiezen de natuur- en milieuorganisaties voor een andere variant: de Hanzelijn Plus. Van alle varianten van de Zuiderzeelijn heeft de Hanzelijn Plus verreweg de minst ingrijpende gevolgen voor de natuur, het landschap, de rust en de ruimte van Noord-Nederland. De keuze voor deze goedkope variant boven de veel duurdere zweeftrein en HSL maakt bovendien ruimte voor investeringen in de noordelijke economie. Onder het motto Laat u niet op een verkeerd spoor zetten brachten de milieuorganisaties met een brochure, spotjes op de regionale televisie en een eigen website (www.datspoort.nl) hun voorkeur voor de Hanzelijn Plus onder de aandacht. 20

Assen, Referentie Onderwerp: 11 maart 2015 NBEL263 Zienswijze NRD Structuurvisie Ondergrond

Assen, Referentie Onderwerp: 11 maart 2015 NBEL263 Zienswijze NRD Structuurvisie Ondergrond Ministerie van Infrastructuur en Milieu Directie Participatie NRD Structuurvisie Ondergrond Postbus 30316 2500 GH DEN HAAG Assen, Referentie Onderwerp: 11 maart 2015 NBEL263 Zienswijze NRD Structuurvisie

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR 20 AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING KOERS NOORD: OP WEG NAAR

Nadere informatie

Regeling omtrent de selectie en benoeming van vertegenwoordigers. van de categorie Bedrijven in het algemeen bestuur van een

Regeling omtrent de selectie en benoeming van vertegenwoordigers. van de categorie Bedrijven in het algemeen bestuur van een Regeling omtrent de selectie en benoeming van vertegenwoordigers van de categorie Bedrijven in het algemeen bestuur van een waterschap door de Kamer van Koophandel als bedoeld in artikel 3, vijfde lid,

Nadere informatie

Verlengen stal op het perceel Dorpsstraat 74 te Zuidlaarderveen

Verlengen stal op het perceel Dorpsstraat 74 te Zuidlaarderveen Verlengen stal op het perceel Dorpsstraat 74 te Zuidlaarderveen NL.IMRO.1730.ABdorpsstr74zuidlv-0301 Projectgebied Situatie Dorpsstraat 74 Zuidlaarderveen 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Huidige en beoogde

Nadere informatie

Samenvatting Omgevingsvisie Drenthe

Samenvatting Omgevingsvisie Drenthe Bijlage: Samenvatting Omgevingsvisie Drenthe Drenthe is de mooiste provincie van Nederland. En dat moet zo blijven! We willen ook in de toekomst blijven genieten van alles wat Drenthe zo speciaal maakt.

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Informatieve presentatie Waterplan Land van Cuijk

Informatieve presentatie Waterplan Land van Cuijk Waterplan Land van Cuijk 1 Inhoud Waterplan land van Cuijk: 1. Waarom het 2. Wat is het 3. Totstandkoming 4. Communicatie over 5. Uitvoeringsprogramma 6. Vragen 2 1 Raad gemeente Heeft u nog iets te kiezen?

Nadere informatie

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015 Bestuursrapportage 204 Vechtstromen Versie 24 november 205 Deze rapportage bevat een overzicht op hoofdlijnen van de voortgang van de uitvoering van het waterbeleid en dient als basis voor jaarlijks bestuurlijk

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Voorstellen aan de raad van de gemeente Wester-Koggenland jaar 2006 VoorsteInr.: Agendapunt: Vergadering: 8 juni 2006

Voorstellen aan de raad van de gemeente Wester-Koggenland jaar 2006 VoorsteInr.: Agendapunt: Vergadering: 8 juni 2006 ~. Voorstellen aan de raad van de gemeente Wester-Koggenland jaar 2006 Voorstenr.: Agendapunt: Vergadering: 8 juni 2006, Vaststelling intememeentelijk DlÎmtelijk structuurplan voor de gemeenten Obdam Wester

Nadere informatie

Concept begroting 2009

Concept begroting 2009 Concept begroting 2009 Colofon Datum/versie: april 2008 Documentnaam: concept begroting 2009 Opgesteld door: Ondersteund door: stuurgroep Regio Groningen-Assen projectbureau Regio Groningen-Assen Status:

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten

Raadsvoorstel. Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten Raadsvoorstel Vergadering: : 28 april 2008 Agendanummer : 7 Opiniërende vergadering : 14 april 2008 Portefeuillehouder : L.C.J. Lijmbach Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten Aan de raad,

Nadere informatie

Ruimte voor Limburg. Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans

Ruimte voor Limburg. Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans Ruimte voor Limburg Limburg in VORm: Ruimtelijke ontwikkelingen in balans Colofon Uitgave: Provincie Limburg Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax: +31 (0)43 361 80 99 E-mail: postbus@prvlimburg.nl

Nadere informatie

Bouwplan voor het realiseren van een werktuigenberging

Bouwplan voor het realiseren van een werktuigenberging Ruimtelijke Onderbouwing Bouwplan voor het realiseren van een werktuigenberging Gemeente Tynaarlo September 2012 NL.IMRO.1730.ABYdermade3depunt-0301 Inhoudsopgave 2.1 Beschrijving van het projectgebied,

Nadere informatie

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept a Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de

Nadere informatie

RAAMCONVENANT HUNZE & DRENTSE AA

RAAMCONVENANT HUNZE & DRENTSE AA RAAMCONVENANT HUNZE & DRENTSE AA Aanleiding In de stroomgebieden van Hunze en Drentse Aa is in de loop van de tijd door verschillende oorzaken een deel van de belangrijke natuurwaarden verloren gegaan.

Nadere informatie

Inspraak- en overlegnotitie crematorium Ter Borch

Inspraak- en overlegnotitie crematorium Ter Borch Inspraak- en overlegnotitie crematorium Ter Borch Aanleiding De gemeenteraad besloot op 3 maart 2015 mee te willen werken aan de komst van een crematorium op de plek waar tot dat moment nog de Bungalowbuurt

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Nieuw perspectief voor Westerveld

Nieuw perspectief voor Westerveld Nieuw perspectief voor Westerveld Verkiezingsprogramma voor de gemeenteraad 2014 2018 1 STERK Westerveld is een nieuwe lokale politieke kiesvereniging in de gemeente Westerveld De politieke missie van

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

Gooi en Vechtstreek: Meer ruimte voor bedrijventerreinen, overleg met ondernemersverenigingen

Gooi en Vechtstreek: Meer ruimte voor bedrijventerreinen, overleg met ondernemersverenigingen 22 april 199797-000527 concept-nota Hoofdlijnen ruimtelijk beleid regio Gooi en Vechtstreek Gooi en Vechtstreek: Meer ruimte voor bedrijventerreinen, overleg met ondernemersverenigingen Het bebouwde deel

Nadere informatie

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Rucphen, 7 november 2012 INHOUD; 1. Procedure 2. Ingediende zienswijzen 3. Inhoud zienswijzen en inhoudelijke

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

werkatelier Kansen Drents-Friese flank

werkatelier Kansen Drents-Friese flank werkatelier Kansen Drents-Friese flank 20 april 2011 Bron: Drents Friese Wold, Atelier Mooi Drenthe Inhoud Het concept werkatelier 3 Werkatelier Kansen Drents-Friese flank 3 Programma 3 Presentaties 4

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Voortgangsdocument herijking wateropgave Vechtstromen Noord Agendapunt 5 Kenmerk

Voortgangsdocument herijking wateropgave Vechtstromen Noord Agendapunt 5 Kenmerk Opiniërend voor Commissie watersysteem Vergaderdatum 16 september 2015 Onderwerp Voortgangsdocument herijking wateropgave Vechtstromen Noord Agendapunt 5 Kenmerk B2015/u788 Portefeuillehouder W. Stegeman

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief?

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief? Binnen de IJssel-Vechtdelta werken zes overheidspartners samen aan een waterveilige en klimaatbestendige toekomst. De provincie Overijssel, Waterschap Groot Salland, Veiligheidsregio IJsselland en de gemeenten

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197 Voor raadsvergadering d.d.: 17-12-2002 Agendapunt: 17 Onderwerp:

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat.

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat. Toespraak bij het Nieuwjaarsontbijt van de Building Society, door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op 10 januari 2012 te Delden. Dames en heren, Allereerst wil ik u een gezegend,

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Leden van Provinciate Staten

Leden van Provinciate Staten www.overijssel.nl Leden van Provinciate Staten Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 88 99 Telefax 038 425 48 60 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk LNL/2006/2975 Datum

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Jaarverslag 2012. Districtscommissie Fryslân

Jaarverslag 2012. Districtscommissie Fryslân Jaarverslag 2012 Districtscommissie Fryslân Inhoudsopgave 1 Inleiding...2 2 Activiteiten 2012...2 2.1.1. Vereniging Natuurmonumenten 2 2.1.2. DC-Fryslân 2 2.1.3. Wat willen we? 2 2.1.4. Wat doen we? 2

Nadere informatie

Rampenplan Gemeente Assen 2007 Deel VI: Calamiteitenplannen waterschappen en overige organisaties

Rampenplan Gemeente Assen 2007 Deel VI: Calamiteitenplannen waterschappen en overige organisaties Rampenplan Gemeente Assen 2007 Deel VI: Calamiteitenplannen waterschappen en overige organisaties Ramenplan Gemeente Assen 2007 versie 9 mei 2007 1. Inleiding Naast het gemeentelijk rampenplan hebben verschillende

Nadere informatie

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard!

Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! > www.vrom.nl Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender Waddenfonds 8 september tot en met 17 oktober 2008 Investeren in het waddengebied is de moeite meer dan waard! 2e Tender

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel)

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) 1 Aanleiding Groningen heeft een netwerk waarin burgers, organisaties, bedrijven en de gemeente zich inspannen voor een schone, veilige en zich

Nadere informatie

4.3. Biomassa. Lopende projecten

4.3. Biomassa. Lopende projecten 4.3. Biomassa Doel Met het toepassen van biomassa willen we: hernieuwbare grondstoffen inzetten; de uitstoot van CO 2 in 2007 verminderen met 125 kiloton per jaar; onze afhankelijkheid van de energievoorziening

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Besluitenlijst Van 25 juni 2007

Besluitenlijst Van 25 juni 2007 Besluitenlijst Van 25 juni 2007 Vergadering Gedeputeerde Staten van Overijssel Onderwerp: Kenmerk: 2007/0314747 Subsidieaanvragen VAB Maatschap Busger op Vollenbroek (Enter) en C. Niemeijer (Oele). GS

Nadere informatie

N34 Witte Paal Drentse grens

N34 Witte Paal Drentse grens N34 Witte Paal Drentse grens Ombouw naar een veilige regionale stroomweg Maurice Lunenborg, projectleider N34 Inhoud presentatie 1. Inleiding 2. Aanleiding ombouw/geschiedenis 3. Verkenning 4. Planstudiefase

Nadere informatie

Opdrachtgever: Jelmer Kooistra

Opdrachtgever: Jelmer Kooistra Onderwerp: Projectplan Tusschenwater Nummer: Bestuursstukken\1967 Agendapunt: 7 DB: Ja 12-10-2015 BPP: Ja 28-10-2015 FAZ: Nee VVSW: Nee AB: Ja 11-11-2015 Opsteller: Emiel Galetzka, 0598-693248 Beleid,

Nadere informatie

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid Wij gaan voor groen! Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid 1. Aanleiding Al vele jaren wordt in de regio Noordoost Brabant samengewerkt aan

Nadere informatie

5. De raad informeren via bijgevoegde raadsinformatiebrief.

5. De raad informeren via bijgevoegde raadsinformatiebrief. ..aao *@ gemeente Roermond VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 13 juli 2015 afdeling: Stedelijke Ontwikkeling datum/agendapunt B&Wve aderi 2107151401 = Ondelwerp:

Nadere informatie

ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan

ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan Inleiding Het RBO Rijn- West heeft procesafspraken gemaakt

Nadere informatie

Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist.

Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist. Bijlage B Provincie Fryslân 25-11-2014 Toepassing Bro, art. 3.1.1, onder 2 Gevallen waarin wel /geen vooroverleg is vereist. Ten behoeve van de stroomlijning van het vooroverleg over: - voorontwerpbestemmingsplannen

Nadere informatie

2004-100. Verplaatsing agrarische bedrijven

2004-100. Verplaatsing agrarische bedrijven 2004-100 Verplaatsing agrarische bedrijven Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Milieu, Water en Groen op 12 januari 2004 - provinciale staten op 4 februari 2004 - fatale beslisdatum: n.v.t. Voorgestelde

Nadere informatie

10.1 10.0. Naar een nieuw 9.90. Schoonebeekerdiep 9.80 9.70. Denk mee, schets mee 9.60 9.50 9.40 9.30 9.20 9.10 9.00

10.1 10.0. Naar een nieuw 9.90. Schoonebeekerdiep 9.80 9.70. Denk mee, schets mee 9.60 9.50 9.40 9.30 9.20 9.10 9.00 Naar een nieuw Schoonebeekerdiep Denk mee, schets mee Waterschap Velt en Vecht wil graag een natuurlijker Schoonebeekerdiep dat meer water kan opvangen. Langs de beek blijft landbouw de belangrijkste bestemming.

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

Speech van Minister Henk Kamp van VROM op de manifestatie Heilige Huisjes in Rotterdam op zaterdag 5 oktober 2002.

Speech van Minister Henk Kamp van VROM op de manifestatie Heilige Huisjes in Rotterdam op zaterdag 5 oktober 2002. Speech van Minister Henk Kamp van VROM op de manifestatie Heilige Huisjes in Rotterdam op zaterdag 5 oktober 2002. Dames en heren, Veel mensen dromen ervan om zelf een huis te ontwerpen en te bouwen. Wie

Nadere informatie

Onderwerp Gezamenlijk besluit tot wijziging van het Reglement van Waterschap Vallei en Veluwe

Onderwerp Gezamenlijk besluit tot wijziging van het Reglement van Waterschap Vallei en Veluwe Wijziging Reglement Waterschap Vallei en Veluwe Datum GS-kenmerk Inlichtingen bij 30 juni 2015 2015/0161612 mw. CL. Brunell, telefoon 038 499 78 03 e-mail CL.Brunell@overijssel.nl Aan Provinciale Staten

Nadere informatie

Aanvullende informatie Nota van Uitgangspunten bestemmingsplan Buitengebied

Aanvullende informatie Nota van Uitgangspunten bestemmingsplan Buitengebied Memo AAN VAN Raadsleden M. Bonouvrié ONDERWERP Aanvullende informatie Nota van Uitgangspunten bestemmingsplan Buitengebied DATUM 11 september 2012 REGISTRATIENUMMER 1101280/4283 Geachte raadsleden, Naar

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

DB-vergadering 07-06-2011 Agendapunt 7

DB-vergadering 07-06-2011 Agendapunt 7 DB-vergadering 07-06-2011 Agendapunt 7 Onderwerp Intentieovereenkomst Gebiedsontwikkeling Middelsgraaf e.o. Portefeuillehouder(s) J.H.J. van der Linden Afdeling Beleid, Onderzoek en Advies Bestuursprogramma

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

Provinciaal blad 2012, 44

Provinciaal blad 2012, 44 ISSN 0920-105X Provinciaal blad 2012, 44 Besluit van gedeputeerde staten van Utrecht van 28 augustus 2012, nr. 80B5BE58, tot instelling van de AVP-gebiedscommissie Vallei en Heuvelrug (Instellingsbesluit

Nadere informatie

29 juni 2005 -aanvang 9.30 uur

29 juni 2005 -aanvang 9.30 uur 29 juni 2005 -aanvang 9.30 uur Agenda voor de vergadering van Provinciale Staten van Groningen op 29 juni 2005 Nummer Volgnummer Onderwerp: agenda voordracht 1 Notulen van de vergaderingen van 25 mei 2005

Nadere informatie

Presentatie Provincie Zeelan. Presentatie Regierol Bodemsanering. Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid

Presentatie Provincie Zeelan. Presentatie Regierol Bodemsanering. Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid Presentatie Regierol Bodemsanering Walter Jonkers Medewerker Regie Bodembeleid Opbouw inleiding Beleidsmatige opzet Spelersveld Invulling Normblad SIKB 8001 Knelpunten Vragen en discussie Beleidsmatige

Nadere informatie

Aanvraag om afgifte van een ontheffing op grond van artikel 2.5 (Ruimtelijke Verordening Gelderland)

Aanvraag om afgifte van een ontheffing op grond van artikel 2.5 (Ruimtelijke Verordening Gelderland) Aanvraag om afgifte van een ontheffing op grond van artikel 2.5 (Ruimtelijke Verordening Gelderland) De gemeente Berkelland vraagt voor het nieuwe bestemmingsplan Buitengebied, Kieftendijk Haaksbergseweg

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Kaders voor burgerparticipatie

Kaders voor burgerparticipatie voor burgerparticipatie 1 Inhoud Pagina Hoofdstuk 3 1. Inleiding 1.1 Doel van deze notitie 1.2 Opbouw van deze notitie 4 2. Algemeen 2.1 Twee niveaus: uitvoering en meedenken over beleid 2.2 Tweerichtingsverkeer

Nadere informatie

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Verordening vastgesteld: 26-06-2003 In werking getreden: 15-09-2003 COMPENSATIEVERPLICHTING Artikel 1 Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan

Nadere informatie

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht)

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Bijlage: Projecten in de provincie Utrecht (hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Inleiding In de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028 en de Verordening

Nadere informatie

Mensen en Natuur PLANNEN MET NATUUR! Inleiding

Mensen en Natuur PLANNEN MET NATUUR! Inleiding alterra lei landbouw, natuur en voedselkwaliteit PLANNEN MET NATUUR! Groene wet- en regelgeving en decentrale overheden Inleiding De veranderende natuurwetgeving heeft grote gevolgen voor gemeenten en

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Visienota bestemmingsplan Buitengebied. Leefomgeving Ontwerp Vaststelling Visienota bestemmingsplan Buitengebied Oostzaan

Raadsvoorstel. Visienota bestemmingsplan Buitengebied. Leefomgeving Ontwerp Vaststelling Visienota bestemmingsplan Buitengebied Oostzaan Titel Visienota bestemmingsplan Buitengebied Nummer 11 38 Datum 29 juni 2011 Programma Fase Onderwerp Leefomgeving Ontwerp Vaststelling Visienota bestemmingsplan Buitengebied Oostzaan Gemeentehuis Bezoekadres

Nadere informatie

STATENCOMMISSIE OMGEVINGSBELEID

STATENCOMMISSIE OMGEVINGSBELEID Aan: de leden van de Statencommissie Omgevingsbeleid (i.a.a. de overige statenleden) Assen, 2 november 2015 Behandeld door mevrouw R. Veenstra (0592) 36 51 89 Onderwerp: Vergadering woensdag 25 november

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Overeenkomst kwaliteitsverbetering landelijk gebied Limburg. Partijen:

Overeenkomst kwaliteitsverbetering landelijk gebied Limburg. Partijen: Overeenkomst kwaliteitsverbetering landelijk gebied Limburg Partijen: 1. De gemeente Roermond, ten dezen vertegenwoordigd door haar burgemeester de heer H.M.J.M. van Beers, de gemeente Roermond ingevolge

Nadere informatie

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Datum: 22 mei 2013 Plaats: Emmen 1. Inleiding Wakker Emmen vindt het belangrijk dat de mening van de burger wordt gehoord. Er is al een geruime tijd discussie binnen

Nadere informatie

Groningen Meerstad >>>

Groningen Meerstad >>> Groningen Meerstad >>> Groningen Meerstad Opgenomen in jaarboek landschapsarchitectuur en stedenbouw 01 / 03 project Masterplan Groningen Meerstad locatie Groningen ontwerpers Remco Rolvink, Hilke Floris,

Nadere informatie

IJsseldelta- Zuid. Nota Ruimte budget 22,4 miljoen euro. Planoppervlak 650 hectare

IJsseldelta- Zuid. Nota Ruimte budget 22,4 miljoen euro. Planoppervlak 650 hectare IJsseldelta- Zuid Nota Ruimte budget 22,4 miljoen euro Planoppervlak 650 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Aanleg Hanzelijn met linksonder viaducten

Nadere informatie

Begroting 2005. Regiovisie Groningen-Assen 2030

Begroting 2005. Regiovisie Groningen-Assen 2030 Begroting 2005 Regiovisie Groningen-Assen 2030 Groningen, maart 2004 Inleiding Geachte lezer, Voor u ligt de begroting van Regiovisie Groningen-Assen 2030 voor het boekjaar 2005. Voor het opstellen van

Nadere informatie

Zienswijzennota bestemmingsplan Feerwerd

Zienswijzennota bestemmingsplan Feerwerd Zienswijzennota bestemmingsplan Feerwerd Zienswijzennota bestemmingsplan Feerwerd Inhoud Rapport 2 juli 2013 Projectnummer 275.00.01.11.05 I n h o u d s o p g a v e 1 Z i e n s w i j z e n 5 1.1 Inleiding

Nadere informatie

WAAROM 50PLUS IN ALLE PROVINCIALE STATEN.

WAAROM 50PLUS IN ALLE PROVINCIALE STATEN. WAAROM 50PLUS IN ALLE PROVINCIALE STATEN. De 50PLUS-partij doet voor de tweede keer in haar bestaan mee aan de verkiezingen voor Provinciale Staten. Daarbij wil de partij in alle provincies haar aanwezigheid

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

UITKOMSTEN*PROVINCIALE*NAWIJZER:*DE*STELLINGEN*

UITKOMSTEN*PROVINCIALE*NAWIJZER:*DE*STELLINGEN* UITKOMSTENPROVINCIALENAWIJZER:DESTELLINGEN De provincie moet de komst van nieuwe bedrijventerreinen tegengaan en stimuleren dat bestaande terreinenbeterbenutofherbestemdworden. Drachtenalsillustratiefvoorbeeld.Veelvandezeterreinenstaanleeg.Deverwachtingisnietdatzeooit

Nadere informatie

Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering

Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering Notitie gevolgen inrichting natuur en landschap voor agrarische bedrijfsvoering Pina Dekker Gemeente Ooststellingwerf, beleidsmedewerker en ondersteunend lid van de werkgroep Es van Tronde. Deze notitie

Nadere informatie

Duinkampen 23 te Paterswolde

Duinkampen 23 te Paterswolde Duinkampen 23 te Paterswolde Projectgebied. Duinkampen 23 Paterswolde 1. Inleiding Deze ruimtelijke onderbouwing is opgesteld voor het bouwen van een bijgebouw, het plaatsen van een schutting en twee kunstwerken

Nadere informatie

Werken en Leven in een Groene Hoeksche Waard. Verkiezingsprogramma GroenLinks Hoeksche Waard 2014-2018. "Alles van waarde is weerloos"

Werken en Leven in een Groene Hoeksche Waard. Verkiezingsprogramma GroenLinks Hoeksche Waard 2014-2018. Alles van waarde is weerloos Verkiezingsprogramma GroenLinks Hoeksche Waard 2014-2018 Werken en Leven in een Groene Hoeksche Waard "Alles van waarde is weerloos" Lucebert Dat moet dus beschermd worden 1 December 2013 Inhoud 1. Maatschappelijke

Nadere informatie

Enquête Nieuwe Dorpsvisie Bantega

Enquête Nieuwe Dorpsvisie Bantega Enquête Nieuwe Dorpsvisie Bantega In het najaar van 2014 heeft het bestuur van Plaatselijk Belang Bantega een werkgroep samengesteld die de opdracht heeft gekregen om een nieuwe Dorpsvisie op te stellen.

Nadere informatie

2 2 JULI 2011 2011-33.240/29/A.41, RP 334842 Horst W.A. ter (050)316 4385 w.a.ter.horst@provinciegroningen.nl

2 2 JULI 2011 2011-33.240/29/A.41, RP 334842 Horst W.A. ter (050)316 4385 w.a.ter.horst@provinciegroningen.nl bezoekadres: fjj,. provincie ItrM m groningen Martinikerkhof i 2 Aan Provinciale Staten postadres: algemeen telefoonnr: Postbus 610 9700 AP Groningen 050 316 49 II algemeen faxnr.: www.provinciegroningen.nl

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma CDA Meppel 2014-2018. Meppel verdient Beter!

Verkiezingsprogramma CDA Meppel 2014-2018. Meppel verdient Beter! Verkiezingsprogramma CDA Meppel 2014-2018 Meppel verdient Beter! Vastgesteld op de ledenvergadering van 25 november 2013 Voorwoord Voor u ligt het verkiezingsprogramma van het CDA voor de gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s In vogelvlucht Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s watersysteem De afvalwaterketen Wij beschouwen de afvalwaterketen als één geheel,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA

1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA BEOORDELINGSKADER REGIONALE EN INNOVATIEVE PROJECTEN 1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA De regionale samenwerking Groningen-Assen is ontstaan om economische kansen te benutten

Nadere informatie

JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011

JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011 JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011 Inleiding Sinds 1 januari 2007 is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) van kracht. Het doel van de wet is dat iedereen kan meedoen in de maatschappij,

Nadere informatie

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies SPELREGELS EHS Spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in de EHS Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies Ministeries van LNV en VROM en de provincies 2 De Ecologische Hoofdstructuur, ook

Nadere informatie

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid Project ZON Hoofdvraag huidige droogte situatie (2010) gevolgen van de klimaatverandering (2050) zinvolle maatregelen Uitvoering gebied Regio-Oost aansturing vanuit RBO projectgroep Regionale afstemming

Nadere informatie

Projectnummer 111769 Bedrijventerrein Smilde aspect Water"

Projectnummer 111769 Bedrijventerrein Smilde aspect Water Memo Ter attentie van Gemeente Midden-Drenthe Datum 4 december 2012 Opgesteld door Maarten van Vierssen Projectnummer 111769 Onderwerp Bedrijventerrein Smilde aspect Water" In deze memo zijn de watertoetsen

Nadere informatie

Beslisdocument en plan van aanpak

Beslisdocument en plan van aanpak Beslisdocument en plan van aanpak TIENDEVEEN Inleiding In oktober 2006 heeft de gemeenteraad ingestemd met het plan van aanpak Woningbouw dorpen. Het project bestaat uit drie fasen. Deze fasen worden telkens

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer meer ruimte voor haven verbetering kwaliteit leefomgeving 2 Projecten voor haven en leefomgeving procedures voor de uitvoering Het Project Mainportontwikkeling

Nadere informatie