SPECIAL DOKTERSTARIEVEN EENZAAMHEID BIJ JONGEREN ENQUÊTE HOE SOLIDAIR. HELp! mijn slaan DOE MEE! een uitgave van CM mechelen-turnhout editie 6

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SPECIAL DOKTERSTARIEVEN EENZAAMHEID BIJ JONGEREN ENQUÊTE HOE SOLIDAIR. HELp! mijn slaan DOE MEE! een uitgave van CM mechelen-turnhout editie 6"

Transcriptie

1 Het magazine dat deugd doet WINTER SPECIAL DOKTERSTARIEVEN EENZAAMHEID BIJ JONGEREN v + ENQUÊTE HOE SOLIDAIR BEN jij? DOE MEE! HELp! mijn hormonen slaan op hol AN NELISSEN OVER DE MENOPAUZE een uitgave van CM mechelen-turnhout editie 6

2 Voor elke snoet de juiste bril! Profiteer van onze fantastische acties! Kortingen Volksoptiek Terugbetalingen CM - 40 op brilglazen op multifocale glazen - 40 op brilmontuur 50 terug op glazen, montuur of lenzen. 40 terug op glazen, montuur of lenzen. Niet cummuleerbaar met andere acties. Enkel op optische glazen (geen zonnebrillen). Actie geldig tot 31/12/ bon per aankoop. Bij aankoop glazen + montuur kunnen de 2 bonnen gebruikt worden. Enkel voor leden CM. Voor CM leden regio Kempen, tot 18jaar. Voor CM leden regio Kempen, vanaf 19jaar. Turnhout Westerlo Geel Mol Patersstraat Turnhout tel.: 014/ openingsuren: ma-vr 9-13u en 13u30-17u30 za 9u-13u Sint-Lambertusstraat 33D 2260 Westerlo tel.: 014/ Openingsuren: di-vr 9-13u en 13u30-17u30 za 9u-13u Stationsstraat Geel tel.: 014/ Openingsuren: di-vr 9-13u en 13u30-17u30 za 9u-13u Corbiestraat Mol tel.: 014/ Openingsuren: di-vr 9-13u en 13u30-17u30 za 9u-13u

3 EDITO Vier seizoenen in een maand Het stormde, ergens in oktober, toen we uitpakten met het onderzoek naar de tarieven van artsen. En het regende hevige reacties daarop. Zonder in te gaan op de talloze positieve reacties wil ik vooral stilstaan bij de reacties van de artsenvereniging zelf. Zij voelden zich per slot van rekening aangevallen door onze stelling dat zowat een kwart te veel aanrekent. Het waren kille reacties waarbij het leek alsof onze relatie met de artsen tot onder het vriespunt gedaald was. We zouden alleen maar reclame voor onszelf hebben willen maken, klonk het. En daar hebben ze gelijk in: CM wil opkomen voor haar leden, de patiënten. Die hebben dat recht, daar betalen ze ook voor. En dat mistoestanden al decennia lang bestaan, wil toch niet zeggen dat we er niet over mogen praten? Dat we geen duidelijkheid mogen scheppen? Patiënten leggen soms letterlijk hun lot in handen van artsen. Ik wil even duidelijk zijn: als er één beroepsgroep is die je mag vertrouwen zijn het wel onze artsen. Ze staan vaak dag en nacht voor ons klaar, helpen mensen in nood zonder onderscheid van ras, religie of afkomst. Daar mogen we ook wel eens bij stilstaan. Het mag dan wel eind november zijn, wat mij betreft mag het beginnen dooien. jim jansen, BLADMANAGER Inhoud 04,27,45 GESPOT Cijfers & weetjes 05 Hallo! CM-medewerker in de kijker 06 MENOPAUZE Help, mijn hormonen slaan op hol! 12 special Dokterstarieven 21 vraag aan de straat Wanneer heb jij voor het laatst gehuild? 22 verhaal Grootouder of babysit? 28 say cheese Verborgen schatten op de rommelmarkt 32 maatschappij Eenzaamheid bij jongeren 37 zeg eens aaa Kerstmenu: indigestie 39 STELLING Vrijheid bij kiezen van een naam? 40 huilen Welkom in het tranendal 44 mijn gedacht Stany Crets 46 juf kimberly Gejaagd door de klok 50 cm-deals Korting voor CM-leden & çava-lezers! 52 RESULTATEN SOCIAL MEDIA ENQUÊTE Worden we ongelukkig van social media? 58 cm-agenda Plan je activiteiten! + Enquête blz. 57 Hoe SOLIDAIR BEN JIJ? Benieuwd naar de making of van onze covershoot met An Nelissen? Ga dan snel naar Verantwoordelijke uitgever Tonnie Steeman, Korte Begijnenstraat 22, 2300 Turnhout Bladmanagement Jim Jansen Redactie Peter Lambert, Jeroen Bruggeman, Katelijne Duerinck, Paul Van Roy, Annelies Vervoort, Dirk Ceulemans, Het Salon Concept, fotografie en vormgeving Het Salon Advertenties Publicarto , Contact CM regio Mechelen- Turnhout, Korte Begijnenstraat 22, 2300 Turnhout, , çava? is een uitgave van CM regio Mechelen-Turnhout en verschijnt in een oplage van ex. huis aan huis in de arrondissementen Mechelen en Turnhout. De CM-diensten en -voordelen die in çava? vermeld worden zijn informatief. Bij twijfel of betwisting gelden enkel de statuten en de huishoudelijke reglementen. CM Mechelen-Turnhout is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de çava?-advertenties.

4 4 G E S P O T archeologie vondsten vertellen dieet appetijtelijke kleuren Al tien jaar is de Archeologische dienst Antwerpse Kempen (ADAK) actief in onze regio. In die periode verrichtten zijn medewerkers heel wat boeiend onderzoek. Maar archeologisch speurwerk in de Kempen gebeurde natuurlijk al veel langer en leverde de afgelopen twee eeuwen nieuwe inzichten op. De tentoonstelling Vondsten vertellen is een dynamische voorstelling die enkele topvondsten uit de Kempen aan het woord laat. Wil jij deze expositie niet missen? Mail dan naar De eerste 5 personen maken kans op een duoticket. De tentoonstelling is te bezoeken van 9 november 2013 tot 2 maart Taxandria-museum, Begijnenstraat 28, 2300 Turnhout. Meer info op Er zijn heel wat trucjes om minder te eten, maar deze ietwat absurde tip willen we toch met je delen. De Amerikaanse yogainstructrice Tamal Dodge is er van overtuigd dat de kleur van je bord je appetijt bepaalt. Rood en geel scherpen de eetlust terwijl blauw ervoor zorgt dat je minder eet. Al zijn er onderzoeken die dat tegenspreken. Het misschien gewoon bij wit servies houden? 1CIJFER Wat gebeurt er precies op één minuut in de wereld van het World Wide Web? Google krijgt op 60 seconden te maken met 2 miljoen zoekopdrachten. Er worden zo n 204 miljoen s verstuurd, 1,8 miljoen likes uitgedeeld op Facebook en 1,4 miljoen minuten geskypet. Op YouTube wordt 72 uur aan videomateriaal geüpload. çava?-wandeling schot in de roos De eerste çava? themawandeling was een succes. Tussen vier- en vijfduizend mensen maakten deze wandeling door het historisch centrum van Gent. Ze gingen op zoek hoe angst doorheen de geschiedenis een spoor trekt in een stad als Gent. Maar er waren onderweg ook tekenen van hoop en vertrouwen. De rebus voor de kinderen met als oplossing Ik ben niet bang voor de boze wolf, leverde volgende winnaars op: Gezinsticket voor Plopsaland: Alexandros Buyle uit Evergem. Gezinsticket voor Plopsa Coo: Nele Molenberghs uit Vosselaar. De zoektocht naar de twee wolven was iets moeilijker. De affiches waren te vinden in het Patershol en op de Vrijdagmarkt. Winnaars: Een tweedaagse citytrip: Sophie de Koninck- Bracke uit Wondelgem. Een nachtje pittoresk logeren : Lydia Seghers uit Hemiksem en Carolien Maes uit Beveren-Waas. Een ontbijt met bubbels: Boudewijn De Somviele uit Sint-Amandsberg, Ronny Dhont uit Sint- Kruis-Brugge, Sabine Vanderplaetse uit Drongen, Frieda De Clercq uit Elverdinge- Ieper en Ilse De Dier uit Denderhoutem.

5 Hallo! WIE? Marjolijn Dua, CM-medewerkster Antwerpen. WAAR? Fotostudio Antwerpen, maandag 21 oktober, 20u15. WAT? Vrijwilligerswerk bij De Cocoon in Antwerpen, een kinderclub voor dove en slechthorende kinderen en voor horende kinderen met dove ouders. WAAROM? Ik vind het fantastisch om kinderen een leuke middag te bezorgen. 5 We zorgen ervoor dat de kinderen met een blij gezicht naar huis gaan Jelle Vermeersch Benieuwd naar het volledige verhaal van MARJOLIJN? Ga dan naar facebook.com/magazinecava

6 6 MENOPAUZE Help, mijn hormonen slaan op hol! De fase waar elke vrouw ooit in belandt: de een heeft de hele dag door vapeurs, de ander merkt het nauwelijks. Toch blijft de menopauze een taboeonderwerp. Onzin, vindt actrice An Nelissen (58). Ik lach mij er door. Tekst: Anneleen De Leyn, fotografie: Filip Naudts F*** you, de menopauzemonoloog is de titel van de theatermonoloog die An Nelissen 7 jaar geleden opvoerde. Want je moet fuck you zeggen tegen de menopauze. Je wordt ouder, je staat er voor en je moet er gewoon door. En dan kan je er maar beter mee lachen dan te zitten zeuren en klagen. Hiermee wil ik het taboe slopen, want dat leeft nog altijd. Heel veel vrouwen durven niet te zeggen hoe zij hun menopauze ervaren. Toen ik het stuk speelde, kreeg ik veel reacties van vrouwen én mannen. Mannen lieten mij weten: Dank u, nu weet ik wat er met mijn vrouw is. Vrouwen bleken soms zelfs niet te beseffen dat ze middenin de menopauze zaten. Vapeurkes Of zij dan geen klachten ondervindt? Tuurlijk wel. Enorme opvliegers, ik heb er soms 25 op een dag. Als je met een opvlieger

7 7 AN NELISSEN: Je moet fuck you zeggen tegen de menopauze. Je wordt ouder, je staat er voor en je moet er gewoon door.

8 8 MENOPAUZE zit en het water loopt van je gezicht, dan kan je maar beter gewoon zeggen Amai, k heb ne vapeur van hier tot in Tokio en dan lach je sowieso al omdat je het zegt. Ook als ik een vapeur krijg op scène, dan haal ik gewoon mijn zakdoek boven. Gegarandeerd gelach in de zaal. En niets is zo grappig als twee vrouwen die samen vapeurs hebben! Na drie jaar opvliegers raakt ze nu wat minder te pas en te onpas in vuur en vlam. Helaas is dat niet bij alle vrouwen zo. Ik neem elke dag een multivitaminecomplex voor de botten en het geheugen, andere nevenverschijnselen van de menopauze. Voor een hormonenbehandeling heb ik bewust niet gekozen omdat ik af wilde van die maandelijkse menstruatie. Vierkant lichaam Een ander nadeel is het verdwijnen van je taille. Op een jaar tijd kan je er helemaal anders uitzien. Je wordt rond of zelfs gewoon vierkant (lacht). Dat zorgt voor paniek bij heel veel vrouwen. Kijk maar naar het aantal vrouwen dat naar anorexia neigt in de menopauze. Die vrouwen eten niet meer uit angst om aan te komen. Laat je als vrouw toch niet doen door die druk van de maatschappij om er eeuwig jong uit te zien! Een mooie oudere vrouw, van wie de handen en gezicht tonen dat ze geleefd heeft, dat is toch een van de schoonste dingen die er is? Tut u op An at en eet altijd gezond. Maar tegen het verdwijnen van je taille kan je niet op. Ik zorg wel dat ik voldoende beweeg. Als ik een paar kilo bijkom, sta ik even op de rem. Maar maatje 36 of 38, dat is niet meer voor mij. Daar heb ik me ondertussen bij neergelegd. 52 De gemiddelde leeftijd waarop een vrouw in menopauze gaat. Wat niet wil zeggen dat je je niet meer hoeft te verzorgen, integendeel. Tut u op, trek de stad in, drink een goeie cava en geniet van elk moment. Ouder worden = keiplezant Het enige wat ik niet leuk vind aan ouder worden, is dat je mensen uit je omgeving verliest. Voor de rest is ouder worden keiplezant omdat je slimmer wordt. Je kijkt door de dingen en mensen heen. De menopauze valt dikwijls ook samen met de periode dat je kinderen het ouderlijke nest verlaten. Leuk, want zo heb je weer tijd voor jezelf én je opvliegers (lacht). Eindelijk de kans én tijd om eens zotte dingen te doen. Koop toch maar dat nieuwe paar schoenen of doe een citytrip met je vriendinnen. Alles kan, onder het motto mijn ongemakken maken het mij niet gemakkelijk. En dat marcheert. Wat is menopauze Een vrouw gaat? in menopauze wanneer de maandstonden 1 jaar zijn uitgebleven. De hormonenproductie valt stil en dat geeft vaak klachten. Een vrouw is gemiddeld 52 jaar wanneer ze de menopauze bereikt. Klachten warmteopwellingen of de zogenaamde opvliegers of vapeurs, zweetaanvallen; hoofdpijn; hartkloppingen; prikkelbaarheid, stemmingswisselingen, gevoelens van depressie; vermoeidheid of slaapstoornissen; vaginale droogheid; opwindingsstoornissen; urineverlies. Gezondheidsrisico s Verhoogde bloeddruk en overgewicht: risico op hart- en vaatziekten en diabetes. Osteoporose of botontkalking: risico op botfracturen. Mogelijke behandelingen Hormonen: een lage dosis natuurlijke oestrogeen- en progesteronhormonen. Vitaminen of voedingssupplementen: voor het verzachten van de klachten. Hun werking is nog niet bewezen. En bij de mannen? Ook mannen blijven niet gespaard van hormonale veranderingen. Hoewel de peno- of andropauze geen invloed heeft op de vruchtbaarheid zoals bij vrouwen, zorgt het wel voor een aantal overgangsklachten. Er treedt een vermindering van het mannelijke hormoon testosteron op en spieren maken daardoor plaats voor wat meer vet. Ook borstontwikkeling kan een gevolg zijn van deze hormoonverandering. Je kan de penopauze niet voorkomen, maar door gezond te eten, voldoende te bewegen, stress te vermijden, minder alcohol te drinken en niet te roken help je jezelf al een heel eind vooruit. En wanneer deze middeltjes niet helpen is er voor mannen ook een hormoonbehandeling mogelijk.

9 9 Machine kapot Het is wel zo dat je vanaf je 50 ste begint te beseffen dat je al over de helft van je leven zit. Je kan niet meer dromen van wat je binnen 20 jaar nog wil doen. Maar dat geldt evengoed voor mannen natuurlijk. Ik ken veel verhalen van vrouwen die een depressie krijgen in de menopauze. Ze denken: Menopauze, gedaan met m n leven. Nu ben ik alleen nog moeke. Ik zeg dus: Geniet ervan nu het nog kan, samen met je man of partner. Ook seks wordt met de jaren beter, dus waarom zou je t in de menopauze laten liggen? En nog een voordeel hierbij: je kan vrijen zonder anticonceptie want je machine is kapot. En wie klachten heeft over een droge vagina, daar bestaan tegenwoordig goede middeltjes tegen. Sociale handicap Professor Herman Depypere is gynaecoloog aan het UZ Gent. Hij is gespecialiseerd in de menopauze en in het optimaliseren van de levenskwaliteit in die periode. Hij doet ook veel onderzoek naar het vroegtijdig opsporen en voorkomen van borstkanker. Gemiddeld gaan vrouwen rond hun 52 ste in menopauze. De eierstokken verouderen en produceren steeds minder hormonen. Dat gaat samen met heel wat fysieke en psychische veranderingen, vaak gepaard met klachten zoals de zogenaamde opvliegers of vapeurs, hartkloppingen en vaginale droogheid. Soms zijn de klachten zo fel dat ze een sociale handicap worden. Een vrouw staat bijvoorbeeld voor de klas en heeft soms heel erge Herman Depypere: Berichten als Van hormonen krijgen vrouwen 30 % meer kans op borstkanker geven een vertekend beeld. Die kans is echt niet veel groter wanneer je een lage dosis natuurlijke hormonen neemt. Wij verhogen uw comfort! Terug makkelijk de trap op en af. Dankzij m n traplift van ThyssenKrupp Encasa. Onbezorgd blijven genieten van het comfort en de privacy van uw eigen huis? Daar staat geen leeftijd meer op. Een traplift van ThyssenKrupp Encasa brengt iedereen veilig en comfortabel naar boven. Over verschillende verdiepingen. Zelfs al is uw trap erg smal, steil of hebt u een wenteltrap. En dat allemaal dankzij onze unieke monorail. Die is niet alleen veilig en elegant, maar past ook in ieder interieur. Kortom, met een traplift van ThyssenKrupp Encasa blijft alles bij het oude. Behalve natuurlijk het gemak waarmee u voortaan de trap op en af gaat! Comfortabel, veilig en gebruiksvriendelijk! Huisliften Plateauliften VrijBLijVeNde offerte / BezoeK Bel gratis : Vraag vrijblijvend een offerte op maat. Bel gratis Ontvang nu uw gratis documentatiepakket! SERVICE 24u/24u - 7d/7d NV Coopman Liften Heirweg 123 B-8520 Kuurne Voor meer info kan u terecht in één van de onderstaande Thuiszorgwinkels: 2200 HERENTALS Hofkwartier 5 Tel HEIST-O-D-BERG Boudewijnlaan 39 Tel WESTERLO St.-Lambertusstr. 33D Tel TURNHOUT Patersstraat 85 Tel HOOGSTRATEN Vrijheid 168 Tel MOL Corbiestraat 3 Tel GEEL Stationsstraat 162 Tel Trapliften 2470 RETIE Peperstraat 2 Tel LIER Mechelsesteenweg 215 Tel MECHELEN Antwerpsesteenweg 259 Tel BORNEM Stationsstraat 36 Tel _Cava_180x125_Midden-VL+Mechelen-Turnhout.indd 1 30/01/13 10:16

10 10 MENOPAUZE An Nelissen: Niets zo grappig als twee vrouwen die samen vapeurs hebben. De grootste fabels Van een hormonenbehandeling heb je veel meer kans op borstkanker. De kans verhoogt met 30 % op de kans die je al hebt op borstkanker. In absolute cijfers is de kans niet zo veel hoger dan wanneer je geen hormonen neemt. Met natuurlijke hormonen is de kans op borstkanker niet of nauwelijks groter. Bovendien hebben hormonen een gunstige invloed op hart- en vaatziekten. Menopauze is tijdelijk, na een paar jaar is het weer over. Menopauze is een levensfase waarin je als vrouw terechtkomt vanaf je vijftigste. Wanneer je maandstonden 1 jaar uitblijven ben je officieel in de menopauze. Maar dan blijf je erin voor de rest van je leven. zweetaanvallen. Haar leerlingen maken er opmerkingen over, haar zelfvertrouwen neemt af en de vrouw geeft niet graag meer les. Hormonenbehandeling: een risico? In België brengt de gemiddelde vrouw meer dan een derde van haar leven door in de menopauze. Het is dus belangrijk dat ook die levensfase zo kwalitatief mogelijk is. Daarom schrijven wij vrouwen met klachten een lichte dosis natuurlijke hormonen voor. Uit onderzoek blijkt dat 80 % van de vrouwen geen behandeling volgt tegen kwaaltjes. Van diegenen die dat wel doen, zegt 8 op 10 daarover tevreden te zijn. Veel mensen hebben schrik als ze het woord hormonen horen. De media verspreiden berichten als Vrouwelijke hormonen verhogen de kans op borstkanker met 30 %. Maar wanneer we dit in absolute aantallen bekijken, geven zo n uitspraken een vertekend beeld. De kans op borstkan- ker verhoogt evenveel als je elke dag 1 tot 2 glazen alcohol drinkt of als je 5 kilogram verzwaart. De kans is dus helemaal niet zo veel groter dan wanneer je geen hormonen neemt. Bovendien bestaat die 30 % verhoogde kans alleen als het om synthetische hormonen gaat, niet om natuurlijke hormonen. Niets dan voordelen? Bovendien heeft een lichte dosis hormonen een gunstige invloed op hart- en vaatziekten, wat nog altijd de grootste doodsoorzaak is bij vrouwen. 60 % van de vrouwen sterft aan een hart- of vaatziekte, terwijl maar 3 % effectief sterft aan borstkanker. Ook beschermen hormonen je beter tegen botontkalking. En doen ze klachten zoals vapeurs direct verdwijnen. An Nelissen gaat met de voorstelling Moedermonoloog op tournee. De voorstelling is ook op dvd te koop, met bijhorend gezelschapsspel. Meer info op

11 CM betaalt Mee voor MIjn nieuwe bril. nu 1 x per jaar TOT 40 euro* TeGeMOeTKOMInG bij aankoop van een bril OF lenzen. (*TOT 50 euro voor WIe nog Geen 19 jaar OuD IS) - ZOeK brillen

12 12 SPECIAL DOKTERSTARIEVEN Wie A zegt mag geen B vragen Elk jaar of om de twee jaar zitten de ziekenfondsen samen met de artsen om af te spreken hoeveel ze mogen vragen aan hun patiënten. Artsen die zich aan de afspraken houden worden geconventioneerd genoemd. Maar blijkbaar houdt niet elke arts zich aan die vastgelegde prijzen. CM wil duidelijkheid scheppen en opkomen voor de rechten van de patiënt. Want die is uiteraard de dupe als er te veel wordt aangerekend. Tekst: Femke Coopmans & Willem-Jan van Ekert illustratie: Pieter Van Eenoge

13 13

14 14 SPECIAL DOKTERSTARIEVEN Een dokter die geconventioneerd is, moet zich houden aan de vastgelegde tarieven, bijvoorbeeld voor een consultatie. Niet-geconventioneerde artsen mogen voor diezelfde consultatie een hoger bedrag aanrekenen. Om het helemaal ingewikkeld te maken: er zijn ook artsen die gedeeltelijk geconventioneerd zijn. Zij combineren dus beide systemen, maar zijn dan wel verplicht om duidelijk aan te geven wanneer ze welk tarief hanteren. Bent u nog mee? CM en de makers van het VRTprogramma VOLT namen de proef op de som. Voor alle duidelijkheid: het merendeel van de artsen houdt zich wel degelijk aan de afspraken. Toch waren de artsenverenigingen niet te spreken over de resultaten van het CM-onderzoek. Hebben ze iets te verbergen? Het doktersbriefje Misschien is het je wel eens opgevallen wanneer je het bekende groene of witte briefje bekijkt dat je krijgt na elk bezoek bij de dokter. Soms vult die onderaan het bedrag in dat je moet betalen. En dat doe je dan ook. Maar zijn we niet te nonchalant of geloven we niet te snel het zal wel zo zijn. Misschien hebben we wel andere zorgen dan wat het kosten zal. Controleer jij je getuigschrift wel eens? En waarom staat er soms gewoon Ja of Ok ingevuld in de plaats van het bedrag? Weet jij of je arts geconventioneerd is? En zo ja, dat hij zich dan aan de afgesproken tarieven moet houden? Op > applicaties > terugbetaling berekenen kan je dit gemakkelijk controleren. Is hij niet geconventioneerd, dan kan hij meer vragen. Maar vraag je dan ook waar je je kunt aan verwachten? Doen! De conventie Een arts die zich conventioneert wordt door de overheid Het onderzoek CM krijgt regelmatig klachten binnen van hun leden die vinden dat ze te veel betalen na een bezoek aan de specialist. Tijd om dat te onderzoeken. CM bevroeg tussen eind september 2012 en eind juni 2013 patiënten die naar de specialist waren geweest. Een dag nadat ze een terugbetaling ontvingen van CM, kregen ze een waarin gevraagd werd welk bedrag ze werkelijk betaald hadden. Het officiële, met de ziekenfondsen afgesproken tarief was vooraf ingevuld op het formulier. Daarnaast vroeg de enquête of de arts geconventioneerd was op het moment van de raadpleging of niet. Waarom specialisten en geen huisartsen onderzocht? Op basis van de resultaten van eerdere onderzoeken en de signalen van haar leden, weet CM dat het probleem van hoge supplementen voor patiënten eerder voorkomt bij specialisten dan bij huisartsen. 23% CM stuurde s uit, CM-leden deden mee aan het tariefonderzoek. Uit de studie blijkt dat bij 23 procent van de consultaties bij volledig geconventioneerde specialisten meer aangerekend wordt dan het afgesproken tarief (een afrondingsmarge tot op een halve euro niet meegerekend). Vooral bij de geconventioneerde gynaecologen (49 procent van de consultaties), de cardiologen (35 procent) en de neus-, keel- en oorartsen (32 procent) loopt de patiënt het risico meer te moeten betalen. Het gaat over artsen-specialisten die consultaties uitvoeren bij niet-gehospitaliseerde Bij 23 % van de consultaties bij volledig geconventioneerde specialisten wordt meer aangerekend dan het afgesproken tarief patiënten. Voor prestaties tijdens een ziekenhuisopname bestaat er immers wel al een gereglementeerde factuur. Voorzitter Marc Justaert: De geconventioneerde specialisten hebben zich geëngageerd om enkel de afgesproken tarieven aan te rekenen. Ze ontvangen daar ook sociale voordelen voor. Wij verwachten dus niet meer of minder dan dat ze zich hier aan houden. CM wijst er met nadruk op dat de grote meerderheid van de geconventioneerde specialisten zich aan de afgesproken tarieven houdt.

15 15 beloond met een jaarlijks bedrag dat hij kan investeren in een verzekering voor pensioen, overlijden en invaliditeit. Voor 2013 bedraagt deze som euro. Het spreekt voor zich dat de overheid verwacht dat de arts in kwestie de correcte tarieven toepast. Het kan niet de bedoeling zijn dat hij/zij van twee walletjes eet. Van wat je aan de arts betaalt, krijg je gemiddeld 75 % terug van het ziekenfonds en is 25 % voor jouw rekening. Het komt ook voor dat artsen gedeeltelijk geconventioneerd zijn, bijvoorbeeld bij een specialist die in het ziekenhuis aan conventietarieven werkt en in zijn privépraktijk niet. Ann De Kerpel, domeinverantwoordelijke Gezondheidszorg bij CM Midden-Vlaanderen: Het kan dat je in het ziekenhuis een gynaecoloog bezoekt die nog een extra onderzoek wil en je volgende week uitnodigt in de privépraktijk, maar daar gelden misschien andere tarieven en dat zeggen ze er niet altijd bij. Al is het ook weer niet zo dat je per definitie minder betaalt in het ziekenhuis dan in de privépraktijk. Het is in elk geval belangrijk om dit na Voor alle duidelijkheid: het merendeel van de artsen houdt zich wel degelijk aan de afspraken. te vragen. De conventie biedt tariefzekerheid aan de patiënten en die kunnen dan zelf nog altijd kiezen welke arts ze raadplegen. Niet akkoord Het totaal aantal geconventioneerde artsen blijft al jaren min of meer stabiel, maar de verschillen tussen de DE CONCLUSIE Bij geconventioneerde specialisten die supplementen vragen, betaalt een patiënt gemiddeld 9 euro meer dan het afgesproken tarief. En voor een vierde van deze doktersbezoeken is het supplement zelfs hoger dan 11,3 euro. Niet-geconventioneerde specialisten moeten zich niet aan de afgesproken tarieven houden. In 44 procent van de consultaties vragen zij toch geen supplementen. Wanneer ze wel een supplement vragen, bedraagt dat gemiddeld 13,5 euro, met ook hier verschillen tussen de specialismen. REACTIES Ivo Mechels van TestAankoop op Twitter: #CM groot gelijk ivm eis vr meer transparantie statuut geconventioneerde specialisten #testaankoop steunt CM & eist meer controles en boetes. De Belgische artsenvereniging: Het is opmerkelijk dat bijna de helft van de niet-geconventioneerde artsen toch de tarieven van dit akkoord respecteren. Er zijn ook veel artsen die hun praktijk niet financieel draaiende kunnen houden met de karige terugbetalingstarieven. Huur, personeel, afschrijvingen, informatica en andere infrastructuur, alles moet vanuit die beperkte honoraria worden betaald. Echte substantiële bijkomende honoraria vragen als een arts zich verbonden heeft om de tarieven te respecteren kan niet voor de BVAS. Daar zeggen we hetzelfde als de CM. Uit twee ruiven eten kan niet de bedoeling zijn van het akkoordensysteem: én genieten van de sociale tegemoetkoming door het RIZIV ( 4.444,05 in 2013) die het systeem voorziet voor de artsen die zich houden aan de afgesproken tarieven én bovendien ook substantiële supplementen aanrekenen, dat is voor de BVAS onaanvaardbaar. De BVAS heeft in het akkoordensysteem immers voorzien dat artsen kunnen kiezen tussen twee mogelijkheden: onderhandelde afgesproken tarieven met een sociaal statuut of vrije tarieven zonder sociaal statuut.

16 16 SPECIAL DOKTERSTARIEVEN Veel mensen kiezen voor een NIET-geconventioneerde arts. Soms zonder het te weten, soms speciaal voor zijn reputatie. specialiteiten zijn enorm. Om er één voorbeeld uit te pikken: bij de dermatologen is de meerderheid niet geconventioneerd. Dokter Johan Snauwaert heeft daar een uitleg voor: De honoraria of erelonen zijn destijds vastgelegd met het oog op mensen die zonder afspraak op consultatie komen. Twee derde van ons inkomen hangt af van de consultatie-erelonen en net die zijn aan de lage kant. Als je er bovendien rekening mee houdt dat de kosten van praktijk voeren kabinet, locatie, verbruikskosten, eventueel nog iemand aan het secretariaat de laatste jaren flink de pan uit swingen, dan is het niet zo vreemd dat we voor deconventie kiezen. Of het conventietarief voor hem dan helemaal niet haalbaar is? Als ik geconventioneerd zou werken, dan denk ik dat ik de deuren moet sluiten. Tenzij ik mijn geneeskunde op een andere manier beoefen en net zoals in Nederland zeg dat je per keer maximum 1 probleem mag bespreken en na 7 minuten gegarandeerd weer buiten bent. Maar dat wil ik niet. Ik wil de mensen kunnen bekijken, hen ondervragen en onderzoeken om tot de juiste diagnose te komen. Ik heb ook de indruk dat patiënten eerder voor kwaliteit gaan dan voor waar ben ik het goedkoopst gesteld. Daarmee zeg ik niet dat geconventioneerde artsen minder goed werken, maar ik zou het niet op die manier kunnen. Het blijft een moeilijke kwestie. Wat kost dat... Veel mensen kiezen voor een niet-geconventioneerde arts. Soms zonder het te weten, soms speciaal voor zijn repu-

17 17 tatie. Dan is het toch een aanrader om op voorhand zicht proberen te krijgen op hoeveel het gaat kosten? Ann De Kerpel: Je mag dat zeker en vast vragen. De kans is reëel dat de specialist antwoordt dat hij dat moeilijk kan bepalen, want hij weet nog niet wat hij allemaal gaat moeten doen. En voor een deel is dat ook zo. Maar dring dan toch aan, zeker als het om een langere behandeling gaat: Hoeveel supplement rekent u? Hoeveel is uw honorarium? Hoeveel vraagt u extra? In principe zou je zelfs tarieven kunnen gaan vergelijken, maar dat gebeurt zelden. Ik denk dat patiënten op dat moment in een te afhankelijke situatie zitten. Mensen maken die vergelijking bijvoorbeeld wel bij orthodontisten. Dan gaat het niet meteen om een medisch moeilijke situatie, een behandeling moet niet van vandaag op morgen en het gaat toch om iets dat vrij duur is. Als er kanker vastgesteld wordt, zijn mensen zodanig overdonderd door het nieuws dat ze nog vooral aan genezen denken. De financiële reflex komt vaak pas later.... officieel? Er zijn ook behandelingen waarbij al een deel op voorhand gevraagd wordt, zeker als er persoonlijke zaken zoals een beugel aangemaakt moeten worden. Dat mag, maar vraag ook dan een betaalbewijs. Je hebt daar als patiënt recht op. En als de dokter daar niet om staat te springen? Dan wil dat wellicht zeggen dat hij niet alles wil aangeven. Vergelijk het met de garagist of de cafébaas. Als er een bewijs van is, dan is het ook officieel geregistreerd. Staat er op het getuigschrift 200 euro, dan noteren wij hier bij de verwerking ook 200 euro in, ook al krijg jij nog altijd maar 75 terug. Die 200 euro is dan officieel gekend bij het Riziv, bij de belastingen. Noteert je dokter 100 euro, maar vraagt hij er 200, dan geeft hij 100 euro niet aan. In het ziekenhuis Veel specialisten voeren een deel van hun praktijk in een ziekenhuis. Zo n ziekenhuis vindt het belangrijk om zicht te hebben op de bedragen die de artsen aanrekenen. John Buyckx is gedelegeerd bestuurder van het Gentse Sint-Lucas: Wij kunnen dat voor 70 à 80 % goed inschatten omdat wij veel centraal innen. Alleen de zuivere consultatiebedragen betalen patiënten rechtstreeks aan de arts. Wij gaan er wel van uit dat geconventioneerde artsen ook het conventietarief toepassen. Bovendien zijn wij een, wat wij noemen, sociaal ziekenhuis. Wij willen voor iedereen bereikbaar zijn en de drempel zo laag mogelijk houden, onder meer door aan zo goedkoop mogelijke tarieven te werken. Daaruit volgt ook dat wij graag hebben dat meer artsen geconventioneerd zouden werken, maar we kunnen en willen hen daar niet toe dwingen. Dure vogels In de praktijk blijken nogal wat specialisten dure vogels, en dan hebben we het niet meer zozeer over het Sint- Lucasziekenhuis. Maar één van de discussies gaat wel over de financiering van ziekenhuizen in het algemeen. Om rond te komen zouden zij extra bijdragen vragen aan hun specialisten die op hun beurt en via supplementen de rekening presenteren aan hun patiënten. Volgens John Buyckx is de concurrentiestrijd, zeker in een stad met verschillende ziekenhuizen dicht bij elkaar, geen geheim: Elk ziekenhuis probeert zich te profileren als het beste van de regio om zo voldoende patiënten aan te trekken. Dat is tegelijk logisch en onlogisch, want als je moet investeren in zware medische apparatuur, dan lijkt het mij mooier als één ziekenhuis kon kiezen voor een bepaald type, een ander ziekenhuis voor een ander type apparatuur en dat ze patiënten naar elkaar zouden doorverwijzen. Anderzijds hoor je mij ook niet zeggen dat er te snel of ondoordacht geïnvesteerd wordt. Elk ziekenhuis probeert zijn aanbod volledig te houden en wil een patiënt van begin tot einde kunnen helpen. Maar dat we dat zouden verhalen op onze specialisten, vind ik een krom verhaal. Het is inderdaad zo dat artsen een bijdrage leveren om allerlei kosten te Welke sociale voordelen ontvangt een geconventioneerde arts? Een arts die zich (deels) conventioneert, ontvangt jaarlijks een bedrag om te investeren in een verzekering voor pensioen, overlijden en invaliditeit. Voor 2013 bedraagt deze som euro voor volledig geconventioneerde artsen en euro voor gedeeltelijk geconventioneerde artsen.

18 18 SPECIAL DOKTERSTARIEVEN Het zou kunnen dat het derdebetalerssysteem, en ik wik mijn woorden, een consumptieverhogend en zelfs fraudeverhogend effect in de hand werkt. Tom Joos, nationaal secretaris CM REACTIE Het derdebetalerssysteem is noodzakelijk voor een bepaalde doelgroep, maar daarom moeten we het niet veralgemenen voor wie het niet nodig heeft Jean-Paul Corin, algemeen directeur CM Midden-Vlaanderen Door het systeem van betaling per prestatie heeft een arts geen belang bij gezondheid, alleen bij ziekte. Jan De Maeseneer, Prof. Dr. UGent REACTIE De nadruk ligt inderdaad te sterk op het curatieve en het gevaar bestaat dat de gezondheid van de patiënt vertaald wordt in terugbetaalbare prestaties. Tonnie Steeman, algemeen directeur CM Mechelen-Turnhout Als je als ziekenhuis moet investeren in zware medische apparatuur, dan lijkt het mij mooier als één ziekenhuis kon kiezen voor een bepaald type en een ander ziekenhuis voor een ander type apparatuur en dat ze patiënten naar elkaar zouden doorverwijzen. John Buyckx, gedelegeerd bestuurder Sint-Lucasziekenhuis Gent REACTIE Ziekenhuizen zouden wat minder eerzuchtig moeten zijn, dan zouden we al heel wat verder (kunnen) staan. Jos Muyshondt, algemeen directeur CM Antwerpen dekken. Maar ik kan niet bevestigen dat dat onmiddellijk doorgerekend wordt. Het is wel waar dat alle ziekenhuizen ondergefinancierd zijn. De bijdrage van de overheid is onvoldoende om de werkingskosten te dragen, dus hebben we andere inkomsten nodig: onze specialisten, maar ook de apotheek. Tom Joos vult aan: De ziekenhuizen krijgen een verpleegdagprijs per dag dat een patiënt in het ziekenhuis verblijft, maar ze halen inderdaad ook een deel uit de honoraria van geneesheren. En dat is niet abnormaal, want die artsen opereren in een infrastructuur die niet van hen is. Opname Het blijft een discussie en voor de patiënt telt eigenlijk maar één ding: het kan vlug oplopen eens je in het ziekenhuis terechtkomt. Dat weet ook Ann De Kerpel: Als je kiest voor een éénpersoonskamer, dan mogen ook geconventioneerde zorgverstrekkers extra vragen. Alles op een rijtje: het ziekenhuis rekent supplementen voor die kamer, de gynaecoloog die je bij de bevalling geholpen heeft doet hetzelfde, maar ook de anesthesist of degene die een bloedonderzoek gedaan heeft en die je nauwelijks gezien hebt. Als je de factuur binnen de perken wil houden, kies je dus best voor een tweepersoonskamer. Tenzij je natuurlijk een privéverzekering hebt die ook supplementen betaalt. Daarom deze tip: vraag aan je arts wat je operatie zal kosten op basis van een tweepersoonskamer. Je kan op ook de ziekenhuistarieven vergelijken. Dit geeft je een beeld van wat de operatie gemiddeld zou mogen kosten, en wat andere ziekenhuizen uit jouw regio voor dezelfde operatie vragen.

19 19 Medische huizen Alle onduidelijkheden rond conventies, tarieven en getuigschriften roepen natuurlijk vragen op. Niet zo bij de medische huizen en wijkgezondheidscentra. Je schrijft je bij zo n centrum in, gaat er zonder te betalen langs wanneer het nodig is en zij krijgen per patiënt elke maand een vast bedrag. Voortrekker Jan De Maeseneer: Het grootste nadeel van een betaling per prestatie is dat het artsen niet stimuleert om aan preventie te werken. Een arts heeft op die manier geen belang bij gezondheid, alleen bij ziekte. Een verpleegkundige die een diabetespatiënt leert om zelf voor de inspuitingen te zorgen, ziet een inkomen verloren gaan. De wijkgezondheidscentra krijgen sinds dit jaar een maandelijks bedrag voor de gemiddelde zorgnood van een patiënt in dat centrum. Dokter De Maeseneer is overtuigd: Het is rechtvaardig en krachtig. Onderzoek heeft trouwens uitgewezen dat wijkgezondheidscentra helemaal niet duurder zijn, onder meer doordat patiënten minder consumeren bij specialisten. Derde betaler Wij zijn het in België zo gewoon dat we zelf voor onze zorg betalen en nadien een briefje indienen bij het ziekenfonds. Maar er bestaat ook een andere mogelijkheid: de derdebetalersregeling. De patiënt betaalt dan enkel het remgeld en eventuele supplementen en het ziekenfonds betaalt de wettelijk voorziene tussenkomst rechtstreeks aan de zorgverstrekker. Dit is van toepassing bij de ziekenhuisfactuur. Tom Joos: Een huisarts kan hier ook van gebruik maken voor patiënten die het financieel moeilijk hebben. Af en toe gaan er stemmen op voor een veralgemening van het systeem, maar voor CM hoeft dat niet echt. Tom Joos: In de toekomst wordt de derdebetalersregeling sowieso ingevoerd voor bepaalde sociaal zwakkere groepen. Maar als je je doktersbezoek zelf kunt betalen, dan is het niet slecht om dat ook echt te doen. Zo beseffen mensen hoeveel geld zorg kost. Bovendien zou het kunnen dat derdebetaler ik wik mijn woorden een consumptieverhogend en misschien zelfs fraudeverhogend effect in de hand werkt. ENkele richtlijnen Dit moet je zeker doen! Zorg dat je een bewijs hebt van wat je betaalt: het getuigschrift, het briefje van bancontact... Als je achteraf twijfelt, heb je tenminste een bewijs in handen voor het ziekenfonds. Vraag niet alleen hoeveel de operatie gaat kosten, maar ook hoeveel je terugkrijgt van het ziekenfonds. Informeer bij je arts en ga nadien eventueel ook even je licht opsteken bij CM. Ziekenhuizen verschillen onderling wel een beetje, maar je weet toch ongeveer waar je op moet rekenen. Laat je ziekenhuisfactuur controleren. De consulent van je CM-kantoor kijkt met plezier na of de aangeboden factuur correct is. In de meerderheid van de gevallen is dat wel zo, maar het kan soms dat er bedragen op staan die niet voor rekening van de patiënt zijn. Als je vragen of twijfels hebt, dan kan CM je zeggen wat wel of niet mag. Welke arts houdt zich aan de tarieven? Door de ziekenfondsen worden tweejaarlijks afspraken gemaakt met de artsen over de tarieven die zij mogen aanrekenen. Dat geldt trouwens ook voor andere zorgverleners: verpleegkundigen, kinesisten, logopedisten Zij hebben de mogelijkheid om al dan niet - geheel of gedeeltelijk - die afspraken (conventie) te volgen. Als ze dat niet doen, bepalen ze vrij hun honorarium. Als je dus niet voor onaangename financiële verrassingen wil komen te staan, kan je best op voorhand eens nagaan of je dokter, kinesist, tandarts geconventioneerd is, d.w.z. de afgesproken tarieven toepast. Op de CM-website (www.cm.be) kan je opzoeken welke tarieven op dit moment gelden. Typ conventie in het zoekvenster rechtsboven, en je krijgt een aantal interessante linken. Je kan ook opzoeken welke zorgverstrekkers in je buurt geconventioneerd zijn, of je kan van je dokter, specialist, podoloog op naam opzoeken of hij/zij zich aan het conventietarief houdt. Klik in de grijze balk onderaan bij Applicaties op Zorgverleners opzoeken. Een groen sterretje naast de naam geeft aan dat de zorgverstrekker in kwestie volledig geconventioneerd is.

20 In 2014 is uw glimlach verzekerd Ontdek onze uitgebreide voordelen rond tandzorg. Surf naar of vraag de brochure CM 2014 op het CM-kantoor. Al onze voordelen en diensten zijn afhankelijk van de goedkeuring door de Controledienst voor de Ziekenfondsen.

Tariefonderzoek: wat betaalt u bij de specialist? Vragen en antwoorden

Tariefonderzoek: wat betaalt u bij de specialist? Vragen en antwoorden 1. Het onderzoek Tariefonderzoek: wat betaalt u bij de specialist? Vragen en antwoorden 1.1 Waarom heeft CM dit onderzoek uitgevoerd? Elke twee jaar sluiten de ziekenfondsen en artsenvertegenwoordigers

Nadere informatie

HELP! MIJN HORMONEN SLAAN OP HOL

HELP! MIJN HORMONEN SLAAN OP HOL HET MAGAZINE DAT DEUGD DOET WINTER 2013 WWW.FACEBOOK.COM/MAGAZINECAVA SPECIAL PRIJSAFSPRAKEN BIJ ARTSEN EENZAAMHEID BIJ JONGEREN v + ÊTE ENQU HOE IR DA SOLI JIJ? N E B E MEE! DO HELP! MIJN HORMONEN SLAAN

Nadere informatie

HELp! mijn slaan SPECIAL DOKTERSTARIEVEN EENZAAMHEID BIJ JONGEREN ENQUÊTE HOE SOLIDAIR. cm23_mv_sturen.indd 1 04/11/13 14:32 DOE MEE!

HELp! mijn slaan SPECIAL DOKTERSTARIEVEN EENZAAMHEID BIJ JONGEREN ENQUÊTE HOE SOLIDAIR. cm23_mv_sturen.indd 1 04/11/13 14:32 DOE MEE! Het magazine dat deugd doet WINTER 2013 www.facebook.com/magazinecava SPECIAL DOKTERSTARIEVEN EENZAAMHEID BIJ JONGEREN v + ENQUÊTE HOE SOLIDAIR BEN jij? DOE MEE! HELp! mijn hormonen slaan op hol AN NELISSEN

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Gezond omgaan met de menopauze. 20 vragen, 20 antwoorden over hormoongebruik

Gezond omgaan met de menopauze. 20 vragen, 20 antwoorden over hormoongebruik Gezond omgaan met de menopauze 20 vragen, 20 antwoorden over hormoongebruik In deze brochure leest u antwoorden op de meest gestelde vragen over hormoongebruik tijdens de menopauze. Als voorbereiding op

Nadere informatie

Persbijlage. Tariefonderzoek: Wat betaalt u bij de specialist?

Persbijlage. Tariefonderzoek: Wat betaalt u bij de specialist? Persbijlage Tariefonderzoek: Wat betaalt u bij de specialist? Contents Inleiding... 3 Gegevensverzameling... 4 Het enquêteformulier... 4 Respons... 5 Analyse... 5 1. Respecteren van conventietarieven...

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

Informatie over uw ziekenhuisfactuur

Informatie over uw ziekenhuisfactuur Infobrochure Informatie over uw ziekenhuisfactuur mensen zorgen voor mensen 2 Beste mevrouw, meneer, Na uw ziekenhuisopname krijgt u een ziekenhuisfactuur. Ervaring leert dat dit geen eenvoudig document

Nadere informatie

Opname in het ziekenhuis

Opname in het ziekenhuis Opname in het ziekenhuis Wat je moet weten www.cm.be Uitgave 2014 Inhoud Inhoud... 2 Voorwoord... 3 Keuze van het ziekenhuis en van je kamer... 3 Aangifte van je arbeidsongeschiktheid... 4 Je ziekenhuisrekening...

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

Samen op weg naar een gezond leven! Dieet. www.lm.be

Samen op weg naar een gezond leven! Dieet. www.lm.be Samen op weg naar een gezond leven! Dieet www.lm.be 2 Bij LM ontvang je een terugbetaling voor: dieetadvies geneesmiddelen tegen overgewicht vakanties voor jongeren met obesitas 3 Dieetadvies Een maatje

Nadere informatie

Hospitalisatie- VERZEKERING Plus. Opname in een ziekenhuis

Hospitalisatie- VERZEKERING Plus. Opname in een ziekenhuis Hospitalisatie- VERZEKERING Plus Opname in een ziekenhuis Waarom zo'n verzekering Omdat een opname in het ziekenhuis ook financieel een pijnlijke zaak is Elk jaar krijgt één gezin op drie te maken met

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

wegwijs in de eerstelijns gezondheids zorg

wegwijs in de eerstelijns gezondheids zorg wegwijs in de eerstelijns gezondheids zorg huisarts huisarts Heb je vragen over je gezondheid? Voel je je niet goed? Ga dan naar de huisarts. Dat kan een solopraktijk zijn, een groepspraktijk of een wijkgezondheidscentrum.

Nadere informatie

Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis

Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis Dalstraat 84 9100 Sint-Niklaas Tel. 03 776 00 41 Info: www.hieronymus.be Inhoudstafel Inleiding 4 Onderdelen van uw factuur bij opname

Nadere informatie

Wanneer orthodontie? Kun je orthodontie voorkomen?

Wanneer orthodontie? Kun je orthodontie voorkomen? Orthodontie Wellicht ken je in je onmiddellijke omgeving jongeren die een beugel dragen. Of misschien sprak je al met de tandarts over een beugel voor je zoon of dochter. Deze folder vertelt je het hoe

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Vragen over de overgang?

Vragen over de overgang? Vragen over de overgang? Kom naar het menopauzespreekuur Gynaecologie Bezoek het menopauzespreekuur Veel vrouwen tussen de 40 en 60 jaar hebben klachten tijdens de overgang (menopauze). In het BovenIJ

Nadere informatie

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld meer liefde 39 Oefen je met de buitenwereld meer evenwicht

Nadere informatie

Bijlage 5 TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING:

Bijlage 5 TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: Psychiatrisch Ziekenhuis Sint-Franciscus Penitentenlaan 7 9620 Zottegem Bijlage 5 TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: kamerkeuze & financiële voorwaarden voor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Nadere informatie

FINANCIELE INFORMATIEBROCHURE

FINANCIELE INFORMATIEBROCHURE FINANCIELE INFORMATIEBROCHURE centrum voor psychotherapie ELIM Jagersdreef 1 B-295 KAPELLEN T 3 317 11 administratie.elim@emmaus.be www.elim.be Binnen en buiten met aandacht verbonden Deze voorziening

Nadere informatie

TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: kamerkeuze & financiële voorwaarden voor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis

TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: kamerkeuze & financiële voorwaarden voor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis Nakuurhome Papiermoleken Oudebaan 293 3000 Leuven TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: kamerkeuze & financiële voorwaarden voor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis Inleiding Met dit document willen

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis

Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis Dalstraat 84 9100 Sint-Niklaas Tel. 03 776 00 41 Info: www.hieronymus.be Inhoudstafel Inleiding 4 Onderdelen van uw factuur bij opname

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring

Toelichting bij de opnameverklaring Toelichting bij de opnameverklaring U kunt als patiënt een aantal keuzes maken die een belangrijke invloed hebben op de uiteindelijke kostprijs van uw ziekenhuisopname. Deze keuzes maakt u aan de hand

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Oefening 1: Je beeld van tijd. Waaraan denk je bij het woord TIJD?

Oefening 1: Je beeld van tijd. Waaraan denk je bij het woord TIJD? Oefening 1: Je beeld van tijd Waaraan denk je bij het woord TIJD? Oefening 2: Je tijd nu en in de toekomst Soort activiteit Gemiddeld aantal uur per werkdag/schooldag huidige situatie Aantal uur per week

Nadere informatie

TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING:

TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: UMC Sint-Pieter Hoogstraat 322 1000 Brussel RIZIV num. : 7/10076/61 TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: kamerkeuze & financiële voorwaarden voor een klassieke opname of een opname in dagziekenhuis Inleiding

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring

Toelichting bij de opnameverklaring A.Z. Vesalius - campus Tongeren A.Z. Vesalius - campus Tongeren Hazelereik 51 3700 TONGEREN Toelichting bij de opnameverklaring U kan als patiënt een aantal keuzes maken die een belangrijke invloed hebben

Nadere informatie

MAXIMUMFACTUUR. staat voor 'Maximumfactuur', een socialezekerheidssysteem dat uw uitgaven voor medische verzorging binnen de perken moet houden.

MAXIMUMFACTUUR. staat voor 'Maximumfactuur', een socialezekerheidssysteem dat uw uitgaven voor medische verzorging binnen de perken moet houden. Wegwijs in de MAF MAXIMUMFACTUUR MAF staat voor 'Maximumfactuur', een socialezekerheidssysteem dat uw uitgaven voor medische verzorging binnen de perken moet houden. Omdat het een vrij complexe materie

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Omnio en RVV onder de loep!

Omnio en RVV onder de loep! PRAKTISCH Omnio en RVV onder de loep! Een uitgave van de Onafhankelijke Ziekenfondsen Sint-Huibrechtsstraat 19-1150 Brussel T 02 778 92 11 - F 02 778 94 04 commu@mloz.be Foto s > Reporters www.mloz.be

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring

Toelichting bij de opnameverklaring HHZH/OPN/040.14(0509) h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03 491 23 45 fax 03 491 23 46 www.hhzhlier.be Toelichting bij de opnameverklaring U kan als patiënt een aantal keuzes maken

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Arbeidsongevallen. Tussenkomst Medex bij medische kosten en verplaatsingskosten

Arbeidsongevallen. Tussenkomst Medex bij medische kosten en verplaatsingskosten Arbeidsongevallen Tussenkomst Medex bij medische kosten en verplaatsingskosten 1. Hoe moet u kosten en bijlagen indienen bij Medex? 2. Wanneer dient u uw kosten in bij Medex? 3. Wat betaalt Medex? 4. Wat

Nadere informatie

Avantages - Voordelen. Détails - Details Tegemoetkoming van 10 euro per behandeling tot maximaal 50 euro per jaar. Organisation - Organisatie

Avantages - Voordelen. Détails - Details Tegemoetkoming van 10 euro per behandeling tot maximaal 50 euro per jaar. Organisation - Organisatie Organisation - Organisatie Acupunctuur Avantages - Voordelen Détails - Details Tegemoetkoming van 10 euro per behandeling tot maximaal 50 euro per jaar. De Voorzorg Socialistische Mutualiteit van Limburg

Nadere informatie

Samen op weg naar een gezond leven! Dieet. www.lm.be

Samen op weg naar een gezond leven! Dieet. www.lm.be Samen op weg naar een gezond leven! Dieet www.lm.be 2 Bij LM ontvang je een terugbetaling voor: dieetadvies geneesmiddelen tegen overgewicht vakanties voor jongeren met obesitas 3 Dieetadvies Een maatje

Nadere informatie

Ziekteverzekering in België. Wat u moet weten

Ziekteverzekering in België. Wat u moet weten Ziekteverzekering in België Wat u moet weten Inhoud Voorwoord 3 Uw inschrijving bij CM Antwerpen 4 Inwoner van de Europese Economische ruimte met EZVK 5 Inwoner van de Europese Economische ruimte zonder

Nadere informatie

Gezondheidszorg in België

Gezondheidszorg in België Gezondheidszorg in België Inhoud 4 Hoe gebruik ik deze map? 5 De vaste huisdokter 13 Het Globaal Medisch Dossier (GMD) 17 De regeling sociale derdebetaler 21 Het systeem van forfaitaire betaling 25 De

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis Versie 2016 01-01 Alexianen zorggroep Tienen Psychiatrische kliniek Liefdestraat 10, 3300 Tienen alexianentienen@fracarita.org www.alexianentienen.be RIZIV: 72094754 Toelichting bij het document opnameverklaring

Nadere informatie

Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. www.s-p-a.be. tijdenveranderen.be. PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA.

Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. www.s-p-a.be. tijdenveranderen.be. PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA. Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. tijdenveranderen.be www.s-p-a.be PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA.indd 1 24/02/14 11 NA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Wie doet orthodontie? Wanneer orthodontie? Wat doet de tandarts of orthodontist? Kun je orthodontie voorkomen? Welke apparaten?

Wie doet orthodontie? Wanneer orthodontie? Wat doet de tandarts of orthodontist? Kun je orthodontie voorkomen? Welke apparaten? Orthodontie Misschien sprak je al met de tandarts over een beugel voor je kind(eren)? Hier vind je het hoe en waarom van orthodontie. Welke kosten krijg je terugbetaald? Naast de wettelijke ziekteverzekering

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Uw factuur van het OLV Ziekenhuis - Voorbeeld van een Ambulante factuur

Uw factuur van het OLV Ziekenhuis - Voorbeeld van een Ambulante factuur Uw factuur van het OLV Ziekenhuis - Voorbeeld van een Ambulante factuur Uw factuur bestaat uit 2 of méér pagina s Soms vindt u in de enveloppe ook nog een groenkleurig getuigschrift voor verstrekte hulp.

Nadere informatie

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten!

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten! 2 portfolio Lisa Van Damme Lisa Van Damme begon, geïnspireerd door sociaal geëngageerde fotografen, op 17-jarige leeftijd aan een studie fotografie. Voor haar is fotografie meer dan een doel; het is eerst

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

De overgang. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

De overgang. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! De overgang In deze folder vindt u informatie over de overgang. Wat is de overgang precies? Welke klachten kunnen optreden en wat is eraan te doen? Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

B. Wie werkt op de medische dienst "het Heelal"

B. Wie werkt op de medische dienst het Heelal 1/6 Beoordeeld: Goedgekeurd: Geldig vanaf:2009 Alle ouders ontvangen deze brochure. A. Inleiding U vindt in deze brochure - wie op de medische dienst werkt en wanneer U hen best kan bereiken - wat u kan

Nadere informatie

Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan?

Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan? Kindergeneeskunde Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Een plan voor jouw behandeling... 3 Je kinderarts... 3 De zaalarts... 4 De psycholoog... 4 Diëtist... 5 De

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

De beste zorg vinden? Zorg of ondersteuning nodig? CZ helpt! 2013/2014. Uw verzekering snel en digitaal regelen?

De beste zorg vinden? Zorg of ondersteuning nodig? CZ helpt! 2013/2014. Uw verzekering snel en digitaal regelen? zorgwijzer 2013/2014 Zorg of ondersteuning nodig? CZ helpt! De beste zorg vinden? Uw verzekering snel en digitaal regelen? Medische vraag? Stel hem aan onze deskundigen Inhoudsopgave 4 Regel uw verzekering

Nadere informatie

Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie

Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie 00 Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie Inleiding Vrouwen met Premenstrueel syndroom (PMS) hebben lichamelijke en/of psychische klachten die enkele dagen tot 2 weken voor de menstruatie beginnen.

Nadere informatie

Diabetes. jouw thuisverpleging. onze expertise.

Diabetes. jouw thuisverpleging. onze expertise. Diabetes jouw thuisverpleging. onze expertise. Diabetes... en nu? Diabetes is een chronische aandoening die hoe langer hoe meer Belgen treft. Een gezonde levensstijl is de beste preventie tegen uitbreiding

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

Je kan je energiebalans pas goed inschatten als je er even bij stilstaat (=opdracht 1).

Je kan je energiebalans pas goed inschatten als je er even bij stilstaat (=opdracht 1). EnergieBalans & Zelfsturing (BO) Opdracht 1.In kaart brengen van je energiebalans Om te weten te komen wat er best bijgestuurd wordt, of je beter in bepaalde richting verder evolueert, of waar je nu je

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

HELP MIJN DOCHTER HEEFT KANKER INGE VAN LIMBERGEN

HELP MIJN DOCHTER HEEFT KANKER INGE VAN LIMBERGEN HELP MIJN DOCHTER HEEFT KANKER INGE VAN LIMBERGEN 1 INGE VAN LIMBERGEN Eerste druk, juni 2014. Uitgegeven door Uitgeverij Het Punt www.uitgeverijhetpunt.be Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

apotheek ziekenhuis mutualiteit SIS-kaart dringende medische hulp handicap dokter van wacht medisch centrum gezinsplanning Gezondheid

apotheek ziekenhuis mutualiteit SIS-kaart dringende medische hulp handicap dokter van wacht medisch centrum gezinsplanning Gezondheid SIS-kaart dringende medische hulp handicap gezinsplanning mutualiteit medisch centrum apotheek ziekenhuis dokter van wacht Gezondheid Ik leef in België. Heb ik recht op gezondheidszorg? In België heeft

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Voorstelling LTD3. Infobrochure

Voorstelling LTD3. Infobrochure Infobrochure Voorstelling LTD3 Nationale tariferingdienst medische sector; Meer dan 25 jaar actief; Gelegen in Hasselt; Administratieve verwerking van zorgprestaties; Klanten: - huisartsen - zelfstandige

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Hospitalisatieafdeling Neurochirurgie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Hospitalisatieafdeling Neurochirurgie hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Hospitalisatieafdeling Neurochirurgie Inhoud 01 Welkom... 04 02 Voorstelling hospitalisatieafdeling... 05 03 Wat brengt u mee?... 06 04 Voorzieningen op

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring

Toelichting bij de opnameverklaring Campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24, 2610 Wilrijk Campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20, 2018 Antwerpen Campus Sint-Jozef Molenstraat 19, 2640 Mortsel Opnamedienst Sociale dienst Ombudsdienst

Nadere informatie

Voetverzorging. Verschillende specialisten Pedicure. Podoloog. Orthopedist

Voetverzorging. Verschillende specialisten Pedicure. Podoloog. Orthopedist Voetverzorging Verschillende specialisten Pedicure Een pedicure of voetverzorger zorgt voor een goede (basis)verzorging van de normale, niet pathologische/niet zieke voet. Het gaat hierbij om het knippen

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Wie is er bang voor de overgang?

Wie is er bang voor de overgang? Wie is er bang voor de overgang? Overgangsklachten De overgang is een levensfase die voor de meeste vrouwen niet ongemerkt voorbij gaat. Er treden lichamelijke en geestelijke veranderingen op. De effecten

Nadere informatie

ZOMERVAKANTIE 2015 ACTIVITEITEN JEUGD & SPORT

ZOMERVAKANTIE 2015 ACTIVITEITEN JEUGD & SPORT ZOMERVAKANTIE 2015 ACTIVITEITEN JEUGD & SPORT 1 Dries BOSMANS jeugddienst Dirk SMITS schepen van jeugd Ann SCHRIJVERS schepen van sport Gudrun NIJS sportdienst Wim GORISSEN jeugd- en sportdienst Zet je

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: voorbeeld 5 minuten. B. Spel: wat klopt wel, wat klopt niet? 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: voorbeeld 5 minuten. B. Spel: wat klopt wel, wat klopt niet? 15 minuten. Handleiding Groep 2 Les Thema Wat klopt wel en wat klopt niet? Weet wat je ziet Om mediabeelden goed op hun betrouwbaarheid te kunnen beoordelen is het belangrijk onderscheid te maken tussen feit en fictie.

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 1

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 1 Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 1 U kan als patiënt een aantal keuzes in verband met uw opname in het ziekenhuis maken die een belangrijke invloed

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend zijn.

Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend zijn. WELOVERWOGEN BESLISSEN OF U EEN SCREENINGSMAMMOGRAFIE LAAT NEMEN. DE INFORMATIE IN DEZE FOLDER HELPT U DAARBIJ. 1. WAT IS BORSTKANKER? Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Belg tevreden over arts Transparantie en kostprijs blijven pijnpunt

Belg tevreden over arts Transparantie en kostprijs blijven pijnpunt Belg tevreden over arts Transparantie en kostprijs blijven pijnpunt Bijlage Naar aanleiding van het vijftigjarig bestaan van de ziekte- en invaliditeitsverzekering heeft CM de tevredenheid van de Belgen

Nadere informatie

Gastles muziek groep 5/6

Gastles muziek groep 5/6 Openbare Dalton Basisschool De Wetelaar Zanderskamp 95 6983 CG, Doesburg tel: 0313 474292 www.wetelaar.nl e-mail: wetelaar@gmail.com Schooljaar 2014 2015 02 maart 2015 Inhoud: Pagina 1: Daltondag Aanmelden

Nadere informatie

Versie 02 Okt 2015. b. De intranetsite van DG BudFin onder het topic Medische onkosten : richtlijnen, alle mogelijke nodige documenten.

Versie 02 Okt 2015. b. De intranetsite van DG BudFin onder het topic Medische onkosten : richtlijnen, alle mogelijke nodige documenten. Versie 02 Okt 2015 1. Wie heeft recht op terugbetaling? Onderstaande regels zijn van toepassing op alle personeelsleden van Defensie in werkelijke dienst (militairen en burgers), alsook op de personeelsleden

Nadere informatie

gedragsregel in verhaal: doorzetten en de moed erin houden

gedragsregel in verhaal: doorzetten en de moed erin houden gedragsregel in verhaal: doorzetten en de moed erin houden We zitten al in de helft van het jaar en het zwemseizoen zit er bijna op. De zwemmers kijken allemaal al uit naar de twee weken durende stage

Nadere informatie

Moeder worden, moeder zijn

Moeder worden, moeder zijn Moeder worden, moeder zijn Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus 10208 1001 EE Amsterdam Telefoon: (020) 520 60 70 Fax: (020) 520 60 61 E-mail: info@eenvoudigcommuniceren.nl Website: www.eenvoudigcommuniceren.nl

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie