PROGRAMMABOEKJE SYMPOSIUM GROENE ICT EN DUURZAAMHEID #SGI2015 SUSTAINABUL EXPERIENCE #SUSTAINABUL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PROGRAMMABOEKJE SYMPOSIUM GROENE ICT EN DUURZAAMHEID #SGI2015 SUSTAINABUL EXPERIENCE #SUSTAINABUL"

Transcriptie

1 PROGRAMMABOEKJE SYMPOSIUM GROENE ICT EN DUURZAAMHEID #SGI2015 SUSTAINABUL EXPERIENCE #SUSTAINABUL

2 Symposium Groene ICT en Duurzaamheid (SGI 2015) SustainaBul Experience PROGRAMMA Gemeenschappelijk Welkom bij het grootste duurzaamheidsevenement in het hoger onderwijs: de lustrumeditie van het symposium Groene ICT en Duurzaamheid (SGI 2015) in combinatie met de SustainaBul Experience op één dag en locatie. In dit boekje vindt u een overzicht van alle programmaonderdelen. Wij wensen u veel nieuwe inzichten en fundamenten voor duurzame samenwerking. Met elkaar kunnen we grenzen verleggen en werken aan groene groei. Tijd Onderdeel blz 09:00 10:00 Ontvangst 10:00 11:00 Opening door Anwar Osseyran & keynotes Dennis Kerssens en Bob Stemmerik - Symposium Groene ICT en Duurzaamheid (plenair) 4 Symposium #SGI2015 SGI 2015 is hét podium voor de laatste ontwikkelingen op het gebied van groene ICT en duurzaamheid in hoger onderwijs en onderzoek in Nederland. Het symposium bestaat uit zo n 25 sessies (workshops & presentaties) die zijn ingedeeld in zes thema s: ICT en duurzaamheid in Topsectoren Living Labs Green ICT skills Smart Learning Smart Sharing 11:00-11:30 Parallelsessies (ronde 1) 5 11:35-12:05 Parallelsessies (ronde 2) 8 12:10-12:40 Parallelsessies (ronde 3) 11 12:00-13:30 Lunch/ markt 14 13:30-14:00 Keynote Jan Peter Balkenende - Sustaina- 14 Bul Experience (plenair) 14:05-14:35 Parallelsessies (ronde 4) 15 SustainaBul Experience De SustainaBul is dé duurzaamheidsranking van het Nederlandse Hoger Onderwijs en wordt sinds 2012 door studentennetwerk Morgen jaarlijks bekend gemaakt tijdens de SustainaBul Experience. Dit jaar wordt de SustainaBul uitgebreid met de prijs voor het Meest Iconisch Project: het meest inspirerende duurzaamheidsinitiatief. Daarnaast worden er workshops georganiseerd met de volgende 5 thema s: 14:05-15:10 Featured sessie Symposium Groene ICT en 17 Dubbelsessies Duurzaamheid & langere sessies Sustaina- Bul Experience 14:40-15:10 Parallelsessies (ronde 5) 19 15:15-15:30 Afsluiting Symposium door Anwar Osseyran (plenair) Challenges en Best Practices onderwijsinstellingen Ambitie, Carrière en Onderzoek Recht en Psychologie als aanjager van duurzaamheid The Green Office Movement Koelestudenten 15:30-15:45 Theepauze/ markt 15:45-17:00 Presentatie en uitreiking SustainaBul door Harm Edens (plenair) 17:00-18:00 Netwerkborrel

3 OPENING RONDE Welkom en keynote-presentaties De wereld kent een nieuwe realiteit, met veranderende menselijke behoeften. Met name de toegankelijkheid tot Cloud, Apps en self service diensten neemt een ongekende vlucht. Waarom is dat? Hier zijn voornamelijk twee redenen voor, ten eerste, wil men minder afhankelijk zijn van derden (self-service) en de behoefte om informatie onmiddellijk voor handen te hebben. Daarnaast speelt de behoefte om dit apparaat onafhankelijk aan te bieden in een 24-uurs economie. De technologie speelt meer en meer in op deze behoefte van mensen. Hierdoor zouden bedrijven en overheden zich vooral bezig moeten houden naar de menselijke behoefte en hoe dat in de nabije toekomst eruit komt te zien om te overleven en relevant te blijven. De explosieve vraag naar nieuwe manieren van informatie verkrijgen, werken, leren, kopen en andere zaken regelen zal alleen maar toenemen. Dit heeft grote invloed op IT, data en dingen (Internet of Things) en de groeiende zorg om IT flexibel en duurzaam te kunnen houden zonder dat het onbetaalbaar wordt.. s Anwar Osseyran (directeur SURFsara), Dennis Kerssens (programmamanager RijksCloud) & Bob Stemmerik (directeur datacenterarchitectuur Cisco) Auditorium (G0.038) (begane grond) Duurzaam duurt het langst bij Hogeschool Leiden Deze lezing geeft weer op welke wijze de afdeling ICT van Hogeschool Leiden bijdraagt aan duurzaamheid. De duurzaamheid op 4 verschillende terreinen wordt toegelicht: 1) in het dagelijks werk, 2) in relatie tot de bedrijfsvoering, 3) in samenwerking met andere hogescholen, 4) het onderwijs. Vergroening van de Cloud: Meten is Weten Hoeveel energie verbruikt de cloud? Kunnen cloudproviders zuinige keuzes maken? En kunnen cloudapplicatie-ontwikkelaars zuiniger programmeren? Deze vragen staan centraal in het project Greening the Cloud, waar de HvA trekker van is in samenwerking met meer dan 10 bedrijven en 2 kennisinstellingen. De eerste resultaten van experimenten naar zuiniger clouds worden gepresenteerd. ICT in topsectoren Ad Saers (Hogeschool Leiden) G2.124 Living labs Robert van den Hoed (Hogeschool van Amsterdam) G

4 RONDE RONDE SURF Green ICT Maturity Model 2.0 Europese initiatieven green ICT skills Green ICT skills Een nieuwe versie van het SURF Green ICT Maturity Model, een self-assessment tool die hogeronderwijsinstellingen op een eenvoudige manier inzicht biedt in de rol die ICT heeft en kan hebben bij verduurzaming. Het is in veel opzichten verbeterd zoals complete level-beschrijvingen, een domein over Groene ICT in het Hoger Onderwijs en een beschrijving van best practices ter ondersteuning van het model. In deze sessie wordt het model toegelicht Albert Hankel (SURFnet) G Esther van Bergen en Anda Counotte zullen berichten over twee initiatieven op het terrein van Green ICT-skills en ingaan op de vragen zoals wat is het, wat voor toekomstplannen zijn er, wat betekent het voor de toehoorders op het symposium?, met daarbij Green ICT skills als invalshoek. s Esther van Bergen (Green IT Amsterdam) & Anda Counotte (Open Universiteit) en kunt u vragen stellen over het gebruik ervan. G SURF E-waste beleid. Goed voorbeeld doet volgen! ICT maakt uitvoering van Hoger Onderwijs duurzamer Smart learning De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft aanbevelingen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen opgesteld, de zogenaamde OESO-richtlijnen. Deze richtlijnen maken duidelijk wat overheden op dit vlak van bedrijven verwachten en zijn als uitgangspunt gebruikt bij het opstellen van het SURF E- waste beleid. SURF vindt het in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen belangrijk Wim Reijm (SURFnet) G Deze presentatie laat de uitkomsten zien van een verkennend onderzoek naar de duurzaamheidsaspecten van digitalisering van onderwijsprocessen. Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van SURFsara. Het richt zich op vier thema s: mobiliteit van studenten, materiaalgebruik, gebouwen- en IT-beheer. Wat kunnen HO-instellingen doen en welke rol heeft SURF in dit kader? Marieke Versteijlen (Avans Hogeschool) G om oude apparatuur op een verantwoorde manier af te voeren. Hiermee wil SURF onder andere voorkomen dat apparatuur op stortplaatsen belandt en ook dat informatie via oude informatiedragers naar buiten komt. 6 7

5 RONDE RONDE Smart is as Smart Does Maturity model, en dan? ICT in topsectoren De energiesector is de laatste grote sector die wordt gedigitaliseerd met alle implicaties van dien. Tegelijkertijd wordt de milieuproblematiek steeds urgenter en Otto Bernsen (RVO) De service-unit ICT van de HAN heeft het maturity model 2.0 ingevuld. Wat zijn onze bevindingen, wat is de ervaring van de deelnemers en wat gaan we vervolgens doen? Rudolph Staal is een overschakeling naar duurzame energiebronnen noodzakelijk. Een deel daarvan bestaat uit decentrale opwekking. Deze combinatie en het gegeven dat de sterk gereguleerde energievoorziening een centrale rol speelt G Met deze presentatie delen we onze ervaring met het model, wat het ons oplevert en hoe wij denken verder te gaan met het volwassener maken van onze ICT organisatie op het gebied van duurzaamheid. (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) in elke samenleving zorgt voor een complex veld waarin G de overheid opereert en die soms voor het gemak de energietransitie wordt genoemd. Deze transitie kan ook gezien worden als een leercurve waarin ICT een belangrijke rol speelt op verschillende niveaus maar nog te weinig wordt ingezet als instrument om dit leerproces te bespoe- Super(efficient)computing: energie meten en visualiseren in HPC digen. Het land dat het snelst door deze leercurve heen loopt is spekkoper. Fieldlabs als ontdekkingsplek voor de toekomst Fieldlabs zijn plaatsen waar bedrijven uit allerlei sectoren, kennisinstituten en overheden samenwerken met als ultiem doel om nieuwe verdienkracht te ontwikkelen. De Living labs Jos van Erp Bij SURFsara staan de nationale supercomputer Cartesius en het nationale rekencluster LISA. Deze high-performance computing (HPC) systemen hebben duizenden processors en verbruiken honderden kilowatts. Met behulp van geavanceerde sensoren en visualisatietechnieken kunnen we het energieverbruik in detail volgen, zodat we software kunnen optimaliseren om energie te besparen. Op deze manier kunnen we de supercomputer ook superefficiënt maken. Cedric Nugteren (SURFsara) G ontwikkelingen die we samenvatten onder het paraplube- (High Tech NL)) grip Smart Industry zijn hierin richtinggevend. Techniek in de meest brede zin van het woord ICT en (de kracht van) mensen komen hier samen. Nieuwe verdienkracht, G nieuwe bedrijven. Dat gaat niet vanzelf. Tijdens de lezing en discussie gaan we op zoek naar een antwoord op de vraag: what s new? 8 9

6 RONDE RONDE Community Duurzaam ICT-onderwijs en -onderzoek In januari 2012 en voorjaar 2014 zijn in opdracht van SURF quickscans gemaakt naar Duurzaamheid in ICT-onderwijs en -onderzoek. Daarin zijn de initiatieven voor zover bekend, gebundeld. In april 2015 hebben kernleden van de special interest group Groene ICT en duurzaamheid een workshop georganiseerd en zijn met de deelnemers een community begonnen, met als doelstellingen: 1) het uitwerken van een set aan Groene IT gerelateerde leerdoelen voor zowel bachelor- als masterprogramma s en 2) uitwisseling van kennis, ervaringen en opleidingsmaterialen. In deze bijdrage wordt daarover bericht en is er gelegenheid om uzelf aan te sluiten bij de community. Green ICT skills s René Visser (Pink Elephant & Rotterdam Academy) & Anda Counotte (Open Universiteit) G Topsectoren, de rol van big data en kansen vanuit het ruimtevaartonderzoek: hoe satellietdata bijdragen aan duurzaamheid Er komt de komende jaren steeds meer gratis satellietdata beschikbaar (zoals van het Europese aardobservatie satellietprogramma Copernicus). Die data bevat een schat aan informatie over de (fysische) omgeving op aarde (land, water, bodem, atmosfeer). Het inzetten van op satellietdata gebaseerde applicaties in beleids-, bestuurs- en bedrijfsprocessen kan leiden tot efficiency, kostenbesparing, besparing van resources, en ondersteunt daarmee een duurzamer en veiliger beheer en gebruik van onze leefomgeving en van de daaruit voortkomende hulpbronnen. ICT in topsectoren Dr. Radboud Koop (Netherlands Space Office) G voorstellen voor de verduurzaming van het onderwijsproces: de prijswinnende studenten en hun ideeën In deze sessie zullen de 150 resultaten van de Battle of Concepts, een prijsvraag onder studenten om duurzaamheid in hun onderwijsproces te vergroten met behulp van ICT, samenvattend worden gepresenteerd. Een aantal prijswinnaars zal tevens een podium krijgen om hun ideeen nader toe te lichten. De ingestuurde voorstellen waren zeer uiteenlopend qua onderwerp: van betere en slimmere roostersystemen, stimuleren van digitaal toetsen en een integrale e-learning omgeving tot een app om de beschikbaarheid van studieplekken inzichtelijk te maken respec- Smart learning Gerard van Westrienen (SURF) en winnaars BoC G The Green Lab: Experimentation in Software Energy Efficiency The energy consumption of ICT is continuously increasing and the impact of software is often underestimated. For this reason, we need to perform experimentation to discover how to improve the energy efficiency of software applications. At the VU University Amsterdam, we recently launched a master course, the Green Lab, where students learn how to design and conduct experiments on software energy efficiency. In this presentation, we show the initial results and lessons learned from our experience. Living labs Giusseppe Procaccianti (VU University Amsterdam) G tievelijk energiebeheer op notebooks en tablets. Genoeg ideeën om duurzaamheid een stevige boost te geven!

7 RONDE RONDE EURECA: blootleggen van kansen voor datacenter-gerelateerde energiebesparingen bij overheden in Europa Duurzaamheid in het onderwijs van peuter tot postdoc Green ICT skills Het EURECA-project is een initiatief, gefinancierd vanuit Brussel en uitgevoerd door de datacenter-industrie, dat als doelstelling heeft om op maat gemaakte oplossingen te leveren om kansen te identificeren voor kostenbesparing en tegelijkertijd ecologische gevolgen bloot te leggen van keuzes bij het opstellen en uitvoeren van het inkoopbeleid. Tijdens deze presentatie krijgt u meer informatie over dit project en over de stappen die de industrie en Jaak Vlasveld (Green IT Amsterdam) G Een groene generatie vraagt om een duurzame educatie. De jongerenorganisaties hebben een duidelijke boodschap aan de overheid: leid ons op voor de samenleving van de toekomst door duurzaamheid in het onderwijs te integreren. Alle huidige initiatieven worden in kaart gebracht en verder zal er advies worden gegeven hoe er vanuit de nationale overheid ondersteuning geboden kan worden aan deze initiatieven. s Mart Lubben (Studenten voor Morgen) & Ties Mouwen (jongerenvertegenwoordiger duurzaamheid VN) G public sector- organisaties samen kunnen nemen om bij te dragen aan ontwikkeling en adoptie van energieefficiente IT en datacenterservices door publieke organisaties in heel Europa. Jongeren zetten jongeren aan tot duurzamer IT gebruik! Smart learning Kennisnetwerk Groene Software 10 best practices voor een groen IT systeem Een organisatie heeft vele IT systemen, waarbij het vaak moeilijk te zeggen is welke wel en welke niet energiezuinig zijn gebouwd en ingericht. Het #KNGS (Kennisnetwerk Groene Software) van de Niels van der Zwan (Software Improvement Group) Het Use IT Smartly project maakt jongeren bewuster van de duurzaamheidsaspecten die met IT gebruik samenhangen. De aanpak is er een waarbij studenten fysiek ervaren hoe duurzaam ons huidige IT gebruik is, waarna ze zelf manieren bedenken om hun leeftijdsgenoten hier ook wat bewuster van te maken (peer to peer als een manier van Smarter Learning). De insteek is niet de technologie, maar de rol die IT speelt in het dagelijks leven, kennis over Dr. Sylvia Breukers (DuneWorks) G RvO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) heeft een lijst met 10 best practices opgesteld waarmee op een snelle manier een indruk kan worden gekregen over de G duurzaamheidsaspecten (energie, materiaal-en grondstof efficiëntie, sociale aspecten) en gedragsalternatieven. energie-efficiency van verschillende IT systemen. Vanuit de basis van de best practices kan worden besloten om bijvoorbeeld een erergievoetafdruk van een applicatie te bepalen om zodoende een beter beeld te krijgen

8 LUNCH/MARKT RONDE Op de markt staan de volgende organisaties: * WakaWaka * SustainableMotion * FairClimateFund * agreen Story * STORM Eindhoven: de Elektrische Motor * The Green Office Movement: rootability & The Dutch Green Offices * Hogeschool Leiden * VanBeek * WoesteLand: Duurzame vakanties * Duurzame Horeca Leiden * Morgen Lid organisaties: Act Aware, Students 4 Sustainability & SHIFT * VVM Netwerk van Milieuprofessionals * Society For International Development (SID) * GreenIT Amsterdam * SURF: Resultaten Battle of Concept * SURF: De Special Interest Groups (SIG s) * Studenten voor Morgen & Duurzame Student KEYNOTE JAN PETER BALKENENDE Gymzaal G0.002 Is it easy to be green in bioinformatics? ICT geeft ons computerkracht om combinaties van data te analyseren, en daarmee om te zetten in biologische kennis. Maar hoe groen zijn onze methoden? We presenteren een voorbeeld waarbij we alle mogelijke eiwitstructuren berekenen terwijl de computer een huis verwarmt, en we brengen ter discussie wat groen is aan het computer-leesbaar maken van biomedische data. Duurzame en goedkope cloud computing power? Het kan wel! Nerdalize heats houses with computing power, making high-performance cloud computing up to 55% more affordable. What started as a crazy idea is now being put into practice together with Eneco, one of the largest energy suppliers in the Netherlands. One of the use-cases being highlighted are protein computations for medical research together with the Leiden University Medical Center (LUMC). ICT in topsectoren s Marco Roos (LUMC), Erik Schultes (LIACS) G Living labs Florian Schneider (Nerdalize) G Voormailg premier Jan Peter Balkenende is naast zijn werkzaamheden bij EY nu voorzitter van de Dutch Sustainable Growth Coalition (DSGC). De DSGC bestaat uit acht Nederlandse multinationals: AkzoNobel, DSM, FrieslandCampina, Heineken, KLM, Philips, Shell en Unilever. Deze bedrijven bevorderen en promoten actief bedrijfsmodellen voor duurzame groei. Balkenende zal het hebben over de rol van het Hoger Onderwijs en studenten voor de duurzaanheidstransities. Auditorium G

9 RONDE RONDE 4&5 DUBBELSESSIES Good Practices Hogeschool Leiden Challenges & Best Smart sharing van ICT-infrastructuur kan het duurzamer? (featured sessie) Smart sharing Als host van de uitreiking van de SustainaBul 2015 presenteert Hogeschool Leiden een aantal good practices Practices Hoger Onderwijs Instellingen Het fundament van de Rijkscloud staat er, in de vorm s die ze uitvoert om haar onderwijs en bedrijfsvoering te verduurzamen. Denk hierbij aan het verkleinen van de CO2 van vier overheidsdatacenters met daarop de eerste clouddiensten. Doel is een veilig, betrouwbaar en duur- Dennis Kerssens (programmamanager voetafdruk van de hogeschool, maar ook aan het inte- G zaam ICT-landschap te leveren dat bovendien een flinke RijksCloud) & Bob greren van duurzaamheidscompetenties in de curricula besparing voor het Rijk oplevert. Waar zitten de trade-offs Stemmerik (directeur van haar opleidingen. Daarnaast is er in de bijeenkomst en hoe zijn we daar mee omgegaan? Wat zijn de lessons datacenterarchitectuur aandacht voor de ontwikkeling van programmaonderde- learned voor de HO-sector? Hoe zit het met de cloud-stra- Cisco). Pitches van len op duurzaamheidsgebied, zoals de minoren Duurzaam tegie van de HO-sector? Hoe wordt duurzaamheid mee- Tjeerd Willem Hobma Ondernemen en Sociaal Ondernemen. genomen in Kubus, het IAAS-samenwerkingsproject van 6 (managing director CIT hogescholen? Na een korte introductie door de sprekers RUG); Cees Plug (direc- wordt een open debat gevoerd met de zaal over: teur ICT Inholland en Carrière Wat kan jij doen/wat heb je nodig om een succesvolle carrière op het gebied van duurzaamheid te krijgen? Denk daarbij aan CV tips, sollicitatietips, de skills die je nodig hebt, hoe het is om als ZZP er aan de slag te gaan, vacaturebanken en andere mogelijkheden, werkvelden en dilemma s. Sustainable Motion zal in deze workshop antwoord geven op al deze vragen. Ambitie, Carrière & Onderzoek s Cees Dekker & Vincent van Velzen (SustainableMotion) G de overeenkomsten en verschillen tussen het Rijk, bedrijfsleven en hoger onderwijs; - de mogelijkheden om de duurzaamheid verder te betrekken bij het delen van ICT-infrastructuur. Onder voorzitterschap van Anwar Osseyran (directeur SURFsara). Hoe maak je een online duurzaamheidstool succesvol? voorzitter stuurgroep Kubus); Axel Berg (hoofd data- en cloudservices SURFsara). Auditorium G Koelestudenten Koelestudenten is dé inspiratiebron voor studenten die slimmer met energie om willen gaan. Ze geven tips Lawrence Cheuk over hoe je op creatieve wijze energie bespaart, hoe jij (Jongeren Milieu je woningcorporatie kan overtuigen op groene stroom Actief) over te stappen, maar ook hoe jij een zonnepaneel op je dak kan krijgen. Tijdens de workshop vandaag willen wordt de Koelnessmeter besproken, een online tool om G energie mee te besparen. Ze geven jullie de insides voor een succesvolle tool, en daarnaast is jullie input op onze Koelnessmeter van harte welkom! 16 17

10 RONDE 4&5 DUBBELSESSIES RONDE The Green Office Movement De eerste Green Office is in 2010 opgericht op de Universiteit Maastricht. Vandaag bestaan er al 10 Green Offices aan universiteiten in Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië. Zes van deze Green Offices bestaan al op Nederlandse universiteiten, en op het moment zijn er tientallen studenten en medewerkers bezig om op meerdere universiteiten en hogescholen Green Offices op te starten. Maar wat precies is de essentie van een Green Office? Hoe werkt het? Heeft het echt impact? En wat moeten jullie doen om de Green Office Model op jullie universiteit, hogeschool of MBO toe te passen? In deze workshop gaan jullie een fishbowl discussie aan met enkele vertegenwoordigers van Green Offices en rootability. The Green Office Movement Felix Spira (rootability) B0.015 Smart Economy: digitalisering verandert de economie De economie verandert in hoog tempo door de nog steeds versnellende digitalisering. We zien nieuwe digitale businessmodellen ontstaan. Veel informatie is via de smart phone toegankelijke en via app s worden diensten aangeboden. Digitalisering verandert ook steeds sneller de traditionele sectoren. Bekende voorbeelden zijn de reiswereld, de detailhandel. Maar de komende jaren zullen steeds meer producten slim worden en soms als dienst worden aangeboden (kopen van een lamp of inkopen van licht). Als voorbeeld wordt uitgewerkt hoe de industrie zich actief aanpast: Smart Industry (zie ICT in topsectoren Paul Tops (Ministerie van Economische Zaken) G Recht & Psychologie als Aanjager van Duurzaamheid Recht, Psychologie & Duurzaamheid Van een Flintstone bedrijventerrein naar een Jetsons bedrijventerrein, een interessante reis Living labs Niet alleen klimaat- en milieustudies hebben een belangrijke rol in de transitie naar een meer duurzame samenleving. Juist ook traditionele studies zoals Rechten en Psychologie kunnen een grote impact hebben. Voorbeelden ten over: het aanklagen van de staat voor het niet halen van klimaatdoelstellingen, het aanpassen van wetgeving voor een snellere transitie naar een circulaire economie, het begrijpen van ons niet-duurzame gedrag en omgaan met weerstand van mensen die geen verandering willen. Het zijn allemaal belangrijke thema s waar niet de klimaat- s Dennis van Berkel (Urgenda) & Nienke Koperberg (Emile) G OMALA NV. is de gebiedsontwikkelaar die het bedrijventerrein naast luchthaven Amsterdam-Lelystad ontwikkelt. Bij het ontwikkelen staan innovatie en duurzaamheid op een bijzondere manier centraal. Als een soort van start-up company ontwikkelt OMALA in een rap tempo samen met het bedrijfsleven en kennisinstellingen nieuwe diensten en nieuwe producten. Waaronder een Urban Lab, een testcentrum voor zelfrijdende auto s, een hybride elektriciteitsnet en een smart city. Serge Hollander (OMALA) G wetenschapper maar juist de advocaat of de psycholoog een belangrijke rol kan spelen. Centraal bij deze workshop staat de discussie: Welke rol kunnen de vakgebieden Recht en Psychologie spelen bij de transities naar een duurzame samenleving?

11 RONDE AFSLUITING SYMPOSIUM Duurzaamheid, van visie naar zichtbaar resultaat In deze workshop worden de kernelementen behandeld van een succesvol Duurzaamheidsprogramma. Deze elementen worden vervolgens onderbouwd met diverse praktijkvoorbeelden vanuit diverse sectoren. Hiermee trachten we het proces van verduurzaming op zowel op strategisch, tactisch en operationeel niveau voor u inzichtelijk te maken en u te helpen om uw ambitie te realiseren! Duurzaam onderzoek Hoe kan jij je verder specialiseren in onderzoek op het gebied van duurzaamheid? Het Groene Brein vertelt je daar graag meer over. Over welke competenties en skills moet je beschikken om een succesvolle carrière in onderzoek over duurzaamheid te krijgen? Wat zijn actuele onderzoeksthema s binnen duurzaamheid? Ook bespreken we voorbeelden en krijg je tips. Meer informatie over het programma van morgen Challenges & Best Practices Hoger Onderwijs Instellingen Pieter Metz (Van Beek Ingenieurs) G Ambitie, Carrière & Onderzoek s Mark Beumer (het Groene Brein) G PRESENTATIE EN UITREIKING SUSTAINABUL De SustainaBul is de duurzaamheidsranglijst van Nederlandse universiteiten en hogescholen en wordt sinds 2012 door Studenten voor Morgen bekend gemaakt. Onderwijsinstellingen worden beoordeeld op de integratie van duurzaamheid in hun onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. De ranglijst richt zich niet alleen op duurzaamheid, maar ook op transparantie en communicatie hierover: instellingen moeten aan Studenten voor Morgen bewijzen hoe duurzaam ze bezig zijn. Het unieke aan de SustainaBul is dat de ranglijst wordt opgesteld door studenten in plaats van door een professionele organisatie. Ieder jaar worden nieuwe inzichten gebruikt om onderwijsinstellingen scherp te houden en weer een stapje verder te brengen. Dit jaar wordt bovendien een extra prijs uitgereikt voor het meest inspirerende duurzaamheidsinitiatief uit het Hoger Onderwijs: het Meest Iconische Project. Hiermee wil Morgen meer inzicht creëren in alle fantastische initiatieven die er al zijn. Anwar Osseyran Auditorium G0.038 sustainabul Harm Edens Auditorium G

12 BLOKKENSCHEMA Symposium Groene ICT en Duurzaamheid (SGI 2015) SustainaBul Experience Gemeenschappelijk Opening door Anwar Osseyran & keynotes Dennis Kerssens en Bob Stemmerik - Symposium Groene ICT en Duurzaamheid Auditorium G Duurzaam duurt het langst bij Hogeschool Leiden G2.124 Vergroening van de Cloud: Meten is Weten G2.123 SURF Green ICT Maturity Model 2.0 G2.053 SURF E-waste beleid. Goed voorbeeld doet volgen G2.126 Europese initiatieven green ICT skills G2.021 ICT maakt uitvoering van Hoger Onderwijs duurzamer G Smart is as Smart Does G2.124 Fieldlabs als ontdekkingsplek voor de toekomst G2.123 Maturity model, en dan? G2.053 Super(efficient)computing: energie meten en visualiseren in HPC G2.126 Community Duurzaam ICT-onderwijs en -onderzoek G voorstellen voor de verduurzaming van het onderwijsproces G Topsectoren, de rol van big data en kansen vanuit het ruimtevaartonderzoek G2.124 The Green Lab: Experimentation in Software Energy Efficiency G2.123 EURECA G2.053 Kennisnetwerk Groene Software G2.126 Duurzaamheid in het onderwijs van peuter tot postdoc G2.021 Jongeren zetten jongeren aan tot duurzamer IT gebruik! G Lunch/Markt Gymzaal G0.002/ Lobby G Keynote Jan Peter Balkenende - SustainaBul Experience Intro/voorzitter Harm Edens Auditorium G

13 BLOKKENSCHEMA Symposium Groene ICT en Duurzaamheid (SGI 2015) SustainaBul Experience Gemeenschappelijk Is it easy to be green in bioinformatics? G2.124 Duurzame en goedkope cloud computing power? Het kan wel! G2.123 Good Practices Hogeschool Leiden G2.110 Carrière G Dubbelsessies Smart sharing van ICT- infrastructuur kan het duurzamer? Auditorium G0.038 Hoe maak je een online duurzaamheidstool succesvol? G2.126 The Green Office Movement B0.015 Recht & Psychologie als Aanjager van Duurzaamheid G Smart Economy: digitalisering verandert de economie G2.124 Van een Flintstone bedrijventerrein naar een Jetsons bedrijventerrein, een interessante reis G2.123 Duurzaamheid, van visie naar zichtbaar resultaat G2.110 Duurzaam onderzoek G Afsluiting Symposium door Anwar Osseyran Auditorium G Presentatie en uitreiking SustainaBul door Harm Edens Auditorium G Netwerkborrel Lobby G

14 PLATTEGROND BEGANE GROND 1 Ontvangst 2 Garderobe 3 Lobby 4 Auditorium (G0.038) 5 Sustainable Markt 6 GYMzaal (G0.002) 7 The green office movement (B0.015)

15 PLATTEGROND TWEEDE ETAGE 1 ICT in Topsectoren (G2.124) 2 Living Labs (G2.123) 3 Ambitie, Carrière & onderzoek (G2.053) 4 Green ICT Skills Recht, Psychologie & Duurzaamheid (G2.021) 5 Smart Learning Challenges & Best practices Hoger Onderwijs Instellingen (G2.110) 6 Koelestudenten (G2.126)

16

17

Expert: Antoine Heideveld het Groene Brein a.heideveld@hetgroenebrein.nl

Expert: Antoine Heideveld het Groene Brein a.heideveld@hetgroenebrein.nl Samenwerken op onderzoek is essentieel Expert: Antoine Heideveld het Groene Brein a.heideveld@hetgroenebrein.nl Het Groene Brein is het wetenschapsnetwerk in Nederland voor duurzaamheid en business. Doel

Nadere informatie

SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB

SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB Bo Merkus (CleanTech onderzoeker) Eric Hoekstra (E-tech docent / CleanTech onderzoeker) Robert van den Hoed (Lector Energie & Innovatie) 15 mei 2012 1 HVA FACTS Totaal HvA:

Nadere informatie

Startbijeenkomst Special Interest Group (SIG) Groene ICT. 4 februari 2011 Gerard van Westrienen, SURFfoundation Platform ICT & Bedrijfsvoering

Startbijeenkomst Special Interest Group (SIG) Groene ICT. 4 februari 2011 Gerard van Westrienen, SURFfoundation Platform ICT & Bedrijfsvoering Startbijeenkomst Special Interest Group (SIG) Groene ICT 4 februari 2011 Gerard van Westrienen, SURFfoundation Platform ICT & Bedrijfsvoering Agenda 10.00 10.05 Welkom 10.05 10.20 Ontwikkelingen Groene

Nadere informatie

To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014

To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014 To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014 Programma e-cf Korte introductie e-cf Nut en noodzaak Stand van zaken in Europa In Nederland e-cf in de praktijk Ronde tafel discussie Het

Nadere informatie

SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB

SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB SOFTWARE ENERGY FOOTPRINT LAB Ir. Bo Merkus Onderzoeker CleanTech T: +31 (0) 621156138 E: b.merkus@hva.nl W: www.hva.nl/cleantech Hogeschool van Amsterdam 14 mei 2013 1 CLEANTECH ONDERZOEKSTHEMA S Groene

Nadere informatie

Smart Education. Marieke Versteijlen

Smart Education. Marieke Versteijlen Smart Education Marieke Versteijlen Is dit de toekomst van onderwijs met ICT? Draadloze analyse van hersengolven Duurzaam, maar. Uitvoering verkennende studie In samenwerking met: Marleen Janssen Groesbeek

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid IT is deel van het CO2 probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA en Vancis Waarom Green IT? 50% meer energie

Nadere informatie

ICT en Hoger Onderwijs: samen slimmer en duurzamer

ICT en Hoger Onderwijs: samen slimmer en duurzamer ICT en Hoger Onderwijs: samen slimmer en duurzamer Bestuurlijk Beraad Hoger Onderwijs-sector en ICT-sector 11 juni 2014 Huize Heyendael Nijmegen PROGRAMMA Welkom Anwar Osseyran (directeur SURFsara en bestuurslid

Nadere informatie

Energiezorg management systeem. Symposium Groene ICT

Energiezorg management systeem. Symposium Groene ICT Energiezorg management systeem Symposium Groene ICT Voorstellen Marco Kappe Directeur Service Delivery Vancis 2 fysieke datacenters Housing van de (nationale supercomputer) Leveren van Co locatie Leveren

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Verbinden en versterken

Verbinden en versterken Verbinden en versterken Programma Morgen 2014-2016 Bestuur Morgen mei 2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Wat is Morgen?... 4 Doelstellingen... 4 Organisatie... 4 Context... 5 Beleidsthema s... 5 Doelstellingen...

Nadere informatie

SURF INNOVATIEREGELING 2013. Inzet SEFLab in ICT opleidingen. Bo Merkus Hogeschool van Amsterdam CleanTech onderzoeksprogramma

SURF INNOVATIEREGELING 2013. Inzet SEFLab in ICT opleidingen. Bo Merkus Hogeschool van Amsterdam CleanTech onderzoeksprogramma SURF INNOVATIEREGELING 2013 Inzet SEFLab in ICT opleidingen Bo Merkus Hogeschool van Amsterdam CleanTech onderzoeksprogramma HET SEFLAB Onderzoek naar de invloed van software op het energieverbruik van

Nadere informatie

Duurzaamheid en ICT-opleidingen een quick scan en een pilot

Duurzaamheid en ICT-opleidingen een quick scan en een pilot Duurzaamheid en ICT-opleidingen een quick scan en een pilot Henk Plessius Hogeschool Utrecht 1 Waarom: energie- en materiaalgebruik ICT-sector toenemend energiegebruik: Energiemonitor 2008: Het elektriciteitsverbruik

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst?

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? on behalf of Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? Symposium Groene ICT en Duurzaamheid in het hoger onderwijs 30-01-2014 Ger Fischer Woord vooraf Nieuwe start cartoon? 2 Onderwerpen

Nadere informatie

#doorbraakmetmkb #doorbraakmetbigdata. High Performance Computing, Data Science & Data Storage solutions

#doorbraakmetmkb #doorbraakmetbigdata. High Performance Computing, Data Science & Data Storage solutions #doorbraakmetmkb #doorbraakmetbigdata High Performance Computing, Data Science & Data Storage solutions Overzicht Introductie - SURFsara en het bedrijfsleven - Type vraagstukken - SURFsara ICT Infractructuur

Nadere informatie

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Beroepen van de toekomst

Beroepen van de toekomst Beroepen van de toekomst Ruud Smeulders, BrilliantBrains Renée Prins, HBO-i 3 oktober 2013 1 wat denk je dat een trendwatcher doet? 2 en wat doet een futurist? 3 trendwatcher? futurist? niet een waarzegger

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Te T rugk e oppeling rugk it u d e i sess es

Te T rugk e oppeling rugk it u d e i sess es Terugkoppeling uit de sessies Levendige inspirerende discussie Meten is weten Ranking zou motiverend kunnen werken Informatie slimmer opslaan Meten is Weten Data capaciteit is gerelateerd aan stroomverbruik,

Nadere informatie

The green team. Imtech ICT CS. Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids

The green team. Imtech ICT CS. Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids The green team Imtech ICT CS Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids Agenda presentatie 1. Corporate Social Responsibility drijfveer voor Smart X: Wat betekent CSR voor organisaties?

Nadere informatie

SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht

SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht Vraag 1 Aanbod cursussen & minoren Biedt de onderwijsinstelling minoren en/of cursussen aan gericht op duurzaamheid, die inzichtelijk en toegankelijk zijn voor

Nadere informatie

Factsheet Enterprise Mobility

Factsheet Enterprise Mobility Factsheet Enterprise Mobility www.vxcompany.com Informatie willen we overal, altijd en op elk device beschikbaar hebben. Privé, maar zeker ook zakelijk. Met het gebruik van mobile devices zoals smartphones

Nadere informatie

Word jij bestuurslid bij Morgen in 2013-2014?

Word jij bestuurslid bij Morgen in 2013-2014? Word jij bestuurslid bij Morgen in 2013-2014? INHOUDSOPGAVE 1. Huidig Morgen bestuur 3 2. Wie is Morgen? 3 3. Wat doet Morgen? 6 4. Vacature Bestuur 2013-2014 8 5. Waarom een bestuursjaar bij Morgen? 10

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Samen op weg naar een Smart City

Samen op weg naar een Smart City Samen op weg naar een Smart City Amsterdam Smart City (ASC) is een uniek samenwerkingsverband tussen bedrijven, overheden, kennisinstellingen én de Amsterdammer. ASC loopt voorop in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

Constructief over Duurzaamheid 2.0

Constructief over Duurzaamheid 2.0 Maandag 9 mei 2016 van 15.30 tot 20.30 uur Royal HaskoningDHV te Amersfoort onmisbaar vervolg op college Constructief 2014 de nieuwste ontwikkelingen afgelopen anderhalf jaar zowel bij staal- als betonconstructies

Nadere informatie

Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN

Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Léon Sigo Directeur ComputerPlan ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Onze organisatie Sinds 1982 32 jaar ICT ervaring 50 medewerkers Meer

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST 18 april 2016 Welkom en inleiding Wat is een SIG? Special interest groups (SIG's) van SURF zijn kennisgemeenschappen (communities) rondom specifieke

Nadere informatie

JONGEREN ZETTEN JONGEREN AAN TOT DUURZAMER IT GEBRUIK!

JONGEREN ZETTEN JONGEREN AAN TOT DUURZAMER IT GEBRUIK! JONGEREN ZETTEN JONGEREN AAN TOT DUURZAMER IT GEBRUIK! Sylvia Breukers Jennifer Dahmen, Els Rommes, Timmy de Vos, Ron Broeders useitsmartly: Environmental peer-to-peer education for youths with focus on

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

MASTERCLASS MOBILE DEVICE SECURITY CLOUD COMPUTING, SMARTPHONES, EN SECURITY

MASTERCLASS MOBILE DEVICE SECURITY CLOUD COMPUTING, SMARTPHONES, EN SECURITY MASTERCLASS MOBILE DEVICE SECURITY CLOUD COMPUTING, SMARTPHONES, EN SECURITY Hans Breukhoven BlinkLane Consulting 18 September 2012 2 Wie ben ik? Partner bij BlinkLane Consulting Interim IT-manager & adviseur

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie CIBER Nederland BV Agenda SURF 1. Introductie CIBER 2. Visie Cloud Services 3. Visiei Position Paper Beliefs 4. Hoe kan CIBER hepen 2 Titel van de presentatie 1. Introductie CIBER Nederland? Feiten en

Nadere informatie

Is internet een klimaatkiller?

Is internet een klimaatkiller? Is internet een klimaatkiller? IT is deel van het probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA Reken en Netwerkdiensten Meer dan 1.5 miljard mensen zijn online vandaag!

Nadere informatie

Brochure Green IT Citizen

Brochure Green IT Citizen Brochure Green IT Citizen Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Het Jaar van de Ruimte

Het Jaar van de Ruimte meets Het Jaar van de Ruimte Het Vastgoedsymposium Informatiebrochure Vrijdag 4 december 2015 Utrecht, Nederland Voorwoord Stichting Hèt Vastgoedsymposium is een samenwerkingsverband tussen de drie academische

Nadere informatie

Duurzame campus. Wat maakt Wageningen Campus duurzaam? NDDHO 20 mei 2016, Erna Maters & Joke Luttik

Duurzame campus. Wat maakt Wageningen Campus duurzaam? NDDHO 20 mei 2016, Erna Maters & Joke Luttik Duurzame campus Wat maakt Wageningen Campus duurzaam? Tips and tricks voor het verduurzamen van een universiteitsterrein NDDHO 20 mei 2016, Erna Maters & Joke Luttik Inhoud Wat maakt de campus duurzaam?

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Dutch Sports Infrastructure. Nationaal Export Event. Ruben Dubelaar

Dutch Sports Infrastructure. Nationaal Export Event. Ruben Dubelaar Nationaal Export Event Ruben Dubelaar I 1 Wat doet FME met voetbal? I 2 Clusters FME Agro & Food Betaalbaar en gezond voedsel voor iedereen met technologie uit NL door slimmere samenwerking in de keten.

Nadere informatie

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015 HPC CLOUD INTRODUCTIE Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015 Iets over jullie Doel van vandaag Introductie van het nieuwe HPC Cloud Kweken van een gezamelijk vocabulaire [S4R] Gelegenheid tot netwerken De hands-on

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Colofon Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Contactpersoon: NBSO Chengdu Chief Representative : Bertrille Snoeijer

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Energie Transitie: traagheid en versnelling

Energie Transitie: traagheid en versnelling twitter.com/janrotmans Energie Transitie: traagheid en versnelling Den Haag, 26 Juni 2014 In welke fase zit energietransitie? Transitie naar Duurzame Energie Pre-development stage Through development stage

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders Ervaringen met een Pilot 1 Even voorstellen Henk Plessius Hogeschool Utrecht o Onderzoeker o Docent o Projectleider Aandachtsgebieden:

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD. Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014

RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD. Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014 RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014 Ontwikkeling en groei van binnenuit We leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van

Nadere informatie

I would rather design a poster than a website. Aldje van Meer, oktober 2012

I would rather design a poster than a website. Aldje van Meer, oktober 2012 I would rather design a poster than a website Aldje van Meer, oktober 2012 Deze uitgave is een samenvatting van de lezing 'I would rather design a poster than a website tijdens het Nationaal Symposium

Nadere informatie

Green Deal van Amsterdam International Fashion Week met de Rijksoverheid

Green Deal van Amsterdam International Fashion Week met de Rijksoverheid Green Deal van Amsterdam International Fashion Week met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Werksessie DLWO 25 juni 2013 Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Ontwikkelingen rondom cloud Kansen voor samenwerking kennisinstellingen Behoeften

Nadere informatie

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan$Bot,$SURFsara$ 15$oktober$2015$

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan$Bot,$SURFsara$ 15$oktober$2015$ HPC CLOUD INTRODUCTIE Jan$Bot,$SURFsara$ 15$oktober$2015$ Iets over jullie Doel van vandaag Introductie van het nieuwe HPC Cloud Kweken van een gezamelijk vocabulaire [S4R] Gelegenheid tot netwerken De

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

DUURZAME INITIATIEVEN

DUURZAME INITIATIEVEN DUURZAME INITIATIEVEN Onder duurzame initiatieven verstaat Arcadis technische innovaties die direct of indirect leiden tot energiebesparende oplossingen. Daarnaast initiatieven die de maatschappelijke

Nadere informatie

ICT-ontwikkelingen. Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city

ICT-ontwikkelingen. Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city ICT-ontwikkelingen Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city Wouter van de Kasteele, Hoofd van de sector I&B en Johannes van Veen, Strategisch adviseur, CIO office, sector Strategie

Nadere informatie

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc Leer ze omgaan met onzekerheid Nils de Witte - StudentsInc Programma en introductie Leer ze omgaan met onzekerheid verkennende discussie en ideeën nils de witte wat bedoel ik met onzekerheid waarom is

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Controlling Document. Programma: Duurzaam. Indiener: SURFsara

Controlling Document. Programma: Duurzaam. Indiener: SURFsara Controlling Document Programma: Duurzaam Indiener: SURFsara Versie 1.02 12-11-2014 Inhoudsopgave Management Samenvatting 3 1. Inleiding 4 2. Programmabeschrijving op hoofdlijnen 5 2.1. Ambitie 5 2.2. Doelen

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Proeftuin 2 INHOUD 1. Proeftuin 3 1.1 Doelen 3 2. Werkwijze

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert

Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert Wat is Cloud computing Voorbeelden Cloud Soorten Cloud SaaS (Software as a Service) Software die als een dienst wordt aangeboden, bijv. google calendar,

Nadere informatie

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Deutsche Telekom Laboratories: T- Labs One of the largest university-industry research centers London Technology Network LTN helps a company define

Nadere informatie

Onze missie: onderwijs, onderzoek en bouwketen verbinden en kennis over lean voor de bouw verbreden, verdiepen en verhelderen.

Onze missie: onderwijs, onderzoek en bouwketen verbinden en kennis over lean voor de bouw verbreden, verdiepen en verhelderen. Lean Construction Netwerk Nederland LCN-NL Om de lean filosofie in de bouw verder te verspreiden en te blijven ontwikkelen is in 1997 een non-profit onderzoeksorganisatie opgericht, het Lean Construction

Nadere informatie

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY EXECUTIVE EDUCATION AND ORGANISATIONAL DEVELOPMENT SAVE THE DATE 5 JUNI 14:00-17:30 RSM Open Programmes UITNODIGING 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Challenge 4 : Faciliteren Energietransitie Game

Challenge 4 : Faciliteren Energietransitie Game Challenge 4 : Faciliteren Energietransitie Game : Enexis In een straat (wijk/buurt/community) werken een aantal bewoners samen en delen hun actuele huis energie productie en consumptie gegevens via hun

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Ready Business. Vodafone Power to you

Ready Business. Vodafone Power to you Ready Business Vodafone Power to you 1 Klaar voor verandering De wereld verandert in een steeds hoger tempo. Dat biedt kansen, maar ook uitdagingen. Alle bedrijven - groot en klein - moeten hierop voorbereid

Nadere informatie

Criteria voor een goede ICT-Architectuur

Criteria voor een goede ICT-Architectuur Criteria voor een goede ICT-Architectuur Studiedag NGI Afdeling Architectuur Wat is een goede architectuur volgens NK ICT-Architectuur? A guided tour by Jan Turk through the website of the NK ICT Architectuur

Nadere informatie

Bedrijven in transitie. Dr. Derk Loorbach 13-06-2013

Bedrijven in transitie. Dr. Derk Loorbach 13-06-2013 Bedrijven in transitie Dr. Derk Loorbach 13-06-2013 Kernboodschappen 1. De wereld is in transitie en dat vraagt om radicale koerswijziging 2. Bedrijven zijn in toenemende mate leidend in transities 3.

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan.

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan. Gemeente t.a.v. het College van Burgemeester en wethouders Datum: 24-2-2015 verkiezing@smartdatacity.org Aankondiging Slimste Binnenstad van Nederland Bijlage: Toelichting Geacht college, Met genoegen

Nadere informatie

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI = sociale duurzaamheid, van A naar anders. Anders denken, nieuwe wegen bewandelen en nieuwe, niet voor de hand liggende samenwerking tot stand brengen

Nadere informatie

Smart Cities Hoe technologie onze steden leefbaar houdt en slimmer maakt

Smart Cities Hoe technologie onze steden leefbaar houdt en slimmer maakt Smart Cities Hoe technologie onze steden leefbaar houdt en slimmer maakt Pieter Ballon Directeur Living Labs, iminds & Professor, Vrije Universiteit Brussel 1 I. De slimme stad als 2 Smart cities are places

Nadere informatie

Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners

Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners dr. Geert de Haan 1 drs. Wim Smit 2 dr. Jan Dirk Schagen

Nadere informatie

Vraagstelling: wanneer en hoe

Vraagstelling: wanneer en hoe Vraagstelling: wanneer en hoe In opdracht van AgentschapNL heeft TNO het volgende onderzocht: 1. Wanneer is een cloud oplossing groen?! Wat is een groene cloud?! Welke factoren zijn hierbij van belang?

Nadere informatie

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Vooruit kijken Vooruit kijken Door een andere bril Markten veranderen Mensen veranderen Werken veranderd Bart Ensink Kenniscentrum voor cloud computing

Nadere informatie

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez Gevraagd: Duurzaam commitment Klimaattop Amstelveen Donderdag 14 oktober 2010 Ambitie: Duurzaam in Amstelveen Tijdens de klimaattop staan inspiratie, matchmaking en commitment centraal. Amstelveense voorlopers

Nadere informatie

Projektaanpak Grote Bedrijven. 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten

Projektaanpak Grote Bedrijven. 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten Projektaanpak Grote Bedrijven 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten Agenda Kort voorstellen deelnemers Wat is de beste projektaanpak? Case studies vanuit vooronderzoek Gemeenschappelijke bevindigen

Nadere informatie

Domeinbeschrijving Bachelor of ICT. Duurzaam & ICT 30 januari 2014. Jan Dirk Schagen Bestuurslid HBO-I

Domeinbeschrijving Bachelor of ICT. Duurzaam & ICT 30 januari 2014. Jan Dirk Schagen Bestuurslid HBO-I Domeinbeschrijving Bachelor of ICT Duurzaam & ICT 30 januari 2014 Jan Dirk Schagen Bestuurslid HBO-I Sneak Preview: domeinbeschrijving Bachelor of ICT 3.0 Jan Dirk Schagen is bestuurslid van de HBO-I stichting,

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

Business. De Student van de Toekomst

Business. De Student van de Toekomst Business. De Student van de Toekomst Uitkomsten Smart Debat De student van de toekomst Whitepaper 2 3 Tijd, ruimte en plaats worden steeds minder belangrijk voor de student De wereld ligt met een klik

Nadere informatie