Rayonbijeenkomsten 2011 De nieuwe ster... Rosagold Onderweg met... Adrie Omtzigt Stammenteelt in Schotland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rayonbijeenkomsten 2011 De nieuwe ster... Rosagold Onderweg met... Adrie Omtzigt Stammenteelt in Schotland"

Transcriptie

1 Potato Rayonbijeenkomsten 2011 De nieuwe ster... Rosagold Onderweg met... Adrie Omtzigt Stammenteelt in Schotland Agrico Magazine nummer 2 maart 2011 Say potato, say

2 Inhouds 03 Column van de directie. 04 Van de voorzitter. 06 onderweg met... Adri Omtzigt productadviseur. 09 Personalia. Op de gevoelige plaat. 10 Status Pootaardappelen. 12 Jongerencollege. 13 In de schijnwerpers... Rosagold. 14 Bemesting van aardappelen, gevolgen van de mestwetgeving. opgave. 16 Status Tafelaardappelen. 18 De tien vragen aan... Bjorn Andringa. 20 Status Bioselect aardappelen burgemeesters op stand BioVak. 22 Vanuit de kweekvijver Stammenteelt in Schotland. 24 Status Aardappelen voor de verwerkende industrie. 26 Zaailingen- en rassenshow. 28 Rayonbijeenkomsten Wilt u meer informatie over een artikel of heeft u een opmerking/suggestie hiervoer, neem dan contact op met Mark Dieleman, tel of Column van de directie. Hectisch seizoen De afgelopen maanden was een zeer hectische periode voor ons. Het afstoten van de industrieafdeling gaf veel rumoer. Naast dit rumoer ging ook het gewone werk volop door. We zitten midden in een seizoen welke voor de aardappelteler een goed tot heel goed seizoen zou kunnen worden. Door zeer gemiddelde opbrengsten in veel delen van de wereld zijn er niet teveel aardappelen, en maken telers op veel plaatsen goed geld. Overal in de wereld wordt gesproken over export naar Rusland. Door de extreme droogte afgelopen zomer in Rusland is de oogst daar mislukt. Hierdoor is er veel vraag naar aardappelen voor Rusland. Ook in Noord-Amerika zijn er weinig aardappelen. Door de goede prijzen van consumptieaardappelen hebben telers overal in de wereld ook geld om pootaardappelen te kopen. Hierdoor is er een goede vraag naar pootaardappelen in veel landen. Door het late rooien, met veel grond en vocht, waren wij bang dat niet alle verladingen overzee op tijd uitgevoerd konden worden. Door goed organiseren, maar vooral door het vele werk wat u als teler hebt moeten verzetten om alle schepen en containers vol te krijgen, is het ons gelukt om bijna geen handel te verliezen. Onze complimenten hiervoor. Revolutie Terwijl we volop in de verladingen van pootgoed zitten wordt het opeens erg onrustig in o.a. een aantal landen in Noord-Afrika. In Tunesië, wat naar mijn mening altijd het meest stabiele land van Noord-Afrika was, blijkt opeens dat na een week protesteren de al 23 jaar zittende president weggejaagd wordt. Bij Agrico werden de laatste verladingen voor Tunesië gecanceld. In Algerije waren ook weer protesten, maar dit stelde niet zoveel voor als het broodoproer begin jaren 90. De regering besloot snel om de gestegen voedselprijzen ongedaan te maken door hogere subsidies te verlenen op voedsel. De bevolking is daardoor weer rustig, maar een structurele oplossing is dit niet. Algerije importeert heel veel voedsel. Melkproducten bijvoorbeeld worden niet of nauwelijks gemaakt in Algerije. De laatste twee weken is het erg onrustig in Egypte. Ik ben daar vaak geweest en opeens komt zoiets wel heel erg dichtbij. Ik probeerde om contact te krijgen met onze agent, maar die zat op het moment van het uitbreken van de onrust in de VS voor de trouwerij van een zoon van een oude bekende van ons, namelijk Sam Wolf. Onze agent wilde zo snel mogelijk terug om bij zijn familie in Cairo te zijn. Inmiddels is hij thuis. Zijn huis wordt beschermd door gewapende mannen. De politie is verdwenen, waardoor bewoners zelf moeten zorgen voor bescherming van hun spullen. Hij kon de afgelopen 10 dagen niet naar zijn boerderij in de woestijn, waar ook geen leiding meer is. De komende weken moet de wintercrop aardappelen geoogst, en klaar gemaakt worden voor export. Wij hebben bijvoorbeeld een programma afgesproken voor zowel biologische als conventionele tafelaardappelen. We hopen dat de rust zo snel mogelijk weer terugkeert, zodat de agent weer gewoon aan het werk kan. Zo zie je hoe onrust in de wereld Agrico ogenblikkelijk kan raken. Bijna altijd komen we daar weer uit met elkaar, maar iedere keer geeft het weer spanning, vragen en wijzigingen in beleid en benadering van markten. Dat houdt ons beroep zeer dynamisch en bewijst nogmaals de verantwoordelijkheid die wij hebben richting onze leden om risico s in onze handel zoveel mogelijk te beperken en op tijd in te schatten wat er op ons afkomt. De komende maanden blijven spannend, voor de markt voor onze consumptieaardappelen, maar ook voor onze agenten / klanten in het Midden-Oosten. Via de blog van de directie op het gesloten gedeelte van de site houd ik u graag op de hoogte. Jan van Hoogen 7 februari

3 Van de voorzitter. Daarnaast is het heel belangrijk om de strategische visie te actualiseren, mogelijk te herijken. Het bestuur bestuurt en daarnaast zorgen raad van beheer en ook de ledenraad mede voor bepaling van de koers van de meerjaren ontwikkeling. Waar willen we groeien en ontwikkelen, hoe gaan we het doen in Nederland en in welke landen gaan we accenten leggen. We betrekken de ledenraad zoals gebruikelijk bij het vernieuwen en ontwikkelen van onze strategische doelen. Er is onvoldoende duidelijk gemaakt, in een stadium dat keuzes op bedrijfsniveau er nog niet toe deden, dat fusie, overname of afstoten van activiteiten logische gevolgstappen zouden zijn, als je invulling geeft aan de vastgestelde visie. Lessen trekken naar de toekomst Communicatie Kansen Het jaar 2010 is voorbij, maar nog niet afgelopen. Een flink bestuurlijk proces ging vooraf aan het besluit om de handelsactiviteiten in fritesaardappelen over te dragen aan Aviko Potato B.V. Dat kwam hard aan bij de achterban en werd ook Het belangrijkste thema voor dit moment is communicatie. Achteraf blijkt het gemakkelijker te zien waar je tekort geschoten bent, dan op het moment waarop bestuurd en besloten wordt. Hoewel we toch al een aantal jaren zorg gedeeld hebben omtrent de rol en de toekomst van de industrieteelt binnen Agrico, moet achteraf geconstateerd worden dat bestuur en raad van beheer te bescheiden hebben gecommuniceerd met de achterban, met de leden, over de mogelijke consequenties die er zijn als je onvoldoende doorontwikkelt. Hiervoor trekken we lessen naar de toekomst. Er is ruim aandacht besteed in de ledenraad aan dit thema. De evaluatie is essentieel om in nieuw vertrouwen Agrico haar oude uitstraling terug te geven. Dat gaan we doen!! Het betekent zorgvuldiger en nauwkeuriger invulling geven aan transparantie. We kunnen en willen niet zomaar marktgevoelige informatie op straat gooien. De ledenraad zal wel eerder en diepgaander betrokken worden bij processen die de Coöperatie raken, die het bestuur/ de directie voorbereid en uitstippelt. Ik zie nieuwe kansen voor Agrico, die de moeite waard zijn. Een goede club mensen in de organisatie die weten hoe ze hun werk moeten doen, die gemotiveerd zijn. Een grote achterban met leden die zich inspannen om het beste product ter beschikking te stellen om meerjarig stabiel en concurrerend te vermarkten. Herman Vermeer voorzitter raad van beheer onvoldoende begrepen. Ik zie dat we het communicatietraject hierin slecht hebben gedaan. Ledenbetrokkenheid blijkt groot en het is dan ook terecht dat we als bestuursorganen ons tot het uiterste inspannen om de uitwerking en de gevolgen van het besluit goed te managen. Herman Vermeer voorzitter raad van beheer Ik zie dat het bestuur zich hiervoor inspant. Als raad van beheer konden en wilden we niet op de oude voet verder en we zijn dus diepgaand in gesprek gegaan met de ledenraad. Natuurlijk gaat het erom dat het bedrijf Agrico goede zaken doet. Onze producten passend in de markt wegzetten, leveren en betaald krijgen, zodat er geld in de lade terecht komt. Maar voor de Coöperatie is meer nodig. Conclusies We zijn begin februari met de ledenraad tot een aantal conclusies gekomen over de thema s en het plan van aanpak. Allereerst is het van groot belang dat we de juiste bestuurlijke inrichting krijgen van onze Coöperatie. Met het vertrek van mevrouw Mastenbroek is er een gat ontstaan. Vooral coöperatiezaken, financiën en buitenlandse dochters waren haar aandachtsgebieden, zoals de leden dat ook op de diverse vergaderingen hebben meegekregen. Het is voor de raad van beheer dan ook een belangrijke taak om samen met onze waarnemend algemeen directeur Jan van Hoogen te komen tot een goed Agrico-bestuur. Dit vraagt van ons een goede inhoudelijke voorbereiding om met de juiste inzichten tot besluitvorming te komen. Ik verwacht dat we ruim voor de zomer duidelijkheid hierover hebben. 4 5

4 Onderweg met... Adrie Omtzigt productadviseur. De presentatie voor Kroatische telers. met een opzet van de presentatie in Power- Om u een indruk te geven van de werkzaamheden van de Agrico-medewerkers introduceren we de nieuwe rubriek onderweg met. Elke editie beschrijft een medewerker van Agrico zijn/haar werkweek. Wat doet hij of zij zoal op een dag? De primeur is voor Adrie Omtzigt, onze product-adviseur. Maandag Maandag 31 januari. Als ik s ochtends de kinderen naar school wil brengen, vinden we onderweg zomaar een portemonnee op straat. Nadat ik de kinderen bij school heb afgezet, moet ik eerst dus maar even langs het politiebureau Eenmaal op kantoor maak ik de proefzendingsopdrachten klaar voor mijn Italiaanse collega Carla. Ondertussen praat ik met de collega s van de afdeling tafelaardappelen over de situatie in Egypte. Hoe zal zich dit ontwikkelen de komende dagen/weken? Wij hebben een importprogramma met tafelaardappelen gepland en als de situatie blijft zoals die nu is dan komen deze aardappelen zeker niet aan. Er wordt namelijk niet gewerkt in de havens en dit is noodzakelijk voor de export. Ik stuur daarom maar een naar onze contactpersoon aldaar, in de wetenschap dat het verkeer eruit ligt in Egypte. Er komen gegevens binnen van onze rassen die op het proefveld bij McCain hebben gestaan. Deze verwerker heeft altijd een uitgebreide beproeving met veel gegevens. Vervolgens maak ik een afspraak om met de desbetreffende contactpersoon deze gegevens door te spreken en af te tasten wat de wensen voor Voor woensdag staat er een reis richting Kroatië gepland. Ik ga daar donderdagmorgen een presentatie geven over chipsteelt en bewaring van Agrico-rassen. Uiteraard moet ik hier nog wat voorbereidingen voor treffen en ik stem met onze agent af wat wij aan middelen nodig hebben. Ik begin alvast Adrie Omtzigt (rechts) in overleg met het bestuur van de personeelsvereniging Point, maar moet hem nog verder afwerken en wat foto s toevoegen. Op dit moment komen er importaardappelen binnen vanuit Cyprus en deze moeten regelmatig getest worden op residuen van gewasbeschermingsmiddelen. Onze klant vraagt hierom en wij willen het zelf ook wel graag weten. Door middel van een schema houden wij bij welke aardappelen getest zijn en welke nog onderzocht moeten worden op residuen. Dinsdag Dinsdagmorgen ga ik eerst naar Leo de Kock in Purmerend om de eerder genoemde monsters te nemen. In de loods staat alles Ik ga donderdagmorgen een presentatie geven over chipsteelt en bewaring van Agrico-rassen klaar in kisten en wij verzamelen de monsters. vaccinaties geven en dat scheelt weer een Alle monsters gaan in gesloten plastic zakken afspraak en bezoek aan de GGD! Wij komen om kruisbesmetting te voorkomen. Tijd voor tot de conclusie dat er toch meer vaccinaties koffie hebben wij niet, want de monsters wenselijk zijn dan in eerste instantie gedacht. moeten zo snel mogelijk naar Emmeloord om Terug naar mijn bureau om nog een paar te worden verzonden. Van alles wat vandaag dingen te doen voor ik mijn computer sluit om meegaat per post, krijgen wij 24 uur later thuis mijn koffer op te halen. een uitslag. Agrico onderzoekt van elk land en leverancier monsters op residuen. Voor Het is niet druk onderweg naar Schiphol en supermarkten is dit een standaard leveringsvoorwaarde en wij voeren dit het liefst uit bij doe ik er langer over, maar nu zit het mee. daardoor kom ik mooi op tijd aan. Meestal een betrouwbaar laboratorium in Nederland. Via Frankfurt vlieg ik naar Zagreb, maar de Ik leg de laatste hand aan de presentatie voor eerste vlucht heeft alweer dik vertraging vanaf overmorgen. Amsterdam. Dat is balen, want ik heb maar één uur overstaptijd en daar gaat nu een heel Woensdag stuk vanaf. Na aankomst moet ik wéér door Woensdag eerst nog wat administratie wegwerken en dan snel naar de maandelijkse personeel denkt dat wij alle tijd hebben en de een securitycontrole voor de handbagage. Het vergadering van het bestuur van de personeelsvereniging de Toeter, waar ik deel van Alsof ze Amsterdam niet vertrouwen met de meeste koffers moeten opengemaakt worden. uitmaak. Wij overleggen deze keer over het controles. Uiteindelijk kom ik bij de gates programma voor ons jaarlijks personeelsuitje. en kan ik na even wachten (vliegtuig heeft Het valt niet mee om wat te beslissen vanwege vertraging wat nu wel uitkomt) door naar de de wisselende ideeën. s Middags ga ik eerst gereedstaande bus die ons naar het vliegtuig nog even langs onze bedrijfsarts, voordat brengt. Wat schetst mijn verbazing: het vliegtuig waarmee ik vertrek staat 100 meter van ik naar Schiphol vertrek. Wij praten over de noodzakelijke vaccinaties vanwege de reizen het vliegtuig waarmee ik kwam. Wij blijken het nieuwe seizoen zijn. die ik maak. Onze bedrijfsarts mag bijna alle nog niet te kunnen vertrekken en hebben nog 6 7

5 meer vertraging. De aankomst in Zagreb verloopt vlotjes en ik ga naar mijn overnachtingadres op 250 meter van de luchthaven. Daar aangekomen, word ik door de eigenaresse hartelijk ontvangen en uitgenodigd voor een glas wijn met andere gasten. Dit sla ik niet af en ik praat wat met het internationale gezelschap dat bestaat uit Kroaten, Zwitsers, Polen en een Nederlander. Donderdag Donderdagmorgen word ik door onze Kroatische agent en een medewerker opgehaald en vetrekken we naar de locatie waar ik de presentatie zal geven. Wij hebben 140 km te gaan voordat wij er zijn. Eerst rijden wij door een mooi vlak gebied wat Nederland zou kunnen zijn. De grond is bevroren en hier en daar ligt er ijs vanwege de vele regen afgelopen herfst. Opvallend is dat er nog veel ongeoogste maïs op het land staat. De zomer was erg droog en warm waardoor de maïs weinig kolven heeft gegeven waardoor het niet de moeite was om de kolven te oogsten. Langzaam komen wij in een heuvellandschap met deels geploegde percelen waar de wintertarwe er (vanuit de auto gezien) goed op staat. Na een lange reis komen wij aan bij de fabriek waar we eerst koffie drinken met de verantwoordelijke voor de grondstof van de fabriek. Ik krijg een rondleiding door de loodsen en langs de verwerkingslijn. In de kantine zit een groep telers aandachtig te luisteren naar een inleiding over gewasbescherming. De telers krijgen de gehele dag informatie over de teelt en bewaring van aardappelen. Alle aspecten worden belicht door diverse sprekers, waar ik er ook één van ben. Vanwege een griepgolf zijn een aantal telers en de bedrijfsleider van de fabriek niet aanwezig. Als de inleider klaar is, mag ik met mijn verhaal beginnen. 8 Aangezien mijn kennis van de Kroatische taal 0,0 is, vertaalt onze agent Bojana mijn verhaal. Tussendoor komen er voldoende vragen om een ieder op scherp te houden. In zijn totaliteit duurt de presentatie anderhalf uur. Na afloop komen er nog een paar telers naar me toe om specifieke vragen te stellen, die ze blijkbaar in de groep niet durfden te stellen. Het is leuk om deze mensen een antwoord te kunnen geven! Na een korte pauze krijgen wij een lunch aangeboden op kantoor en vertrekken we richting Zagreb. Onderweg zien we de eerste boeren die aan het ploegen zijn. De vorst is deels weg en ploegen gaat blijkbaar weer. Enig advieswerk over de afstelling van de ploeg zou hier welkom zijn. Tussendoor komen er voldoende vragen om een ieder op scherp te houden. Aangezien we genoeg tijd hebben, nemen we onder het genot van een bak koffie nog wat Agrico-rassen door met betrekking tot de teelt en bewaring. Mijn collega Peter Dijk belt met de vraag wanneer ik tijd heb om met een potentiële chipsaardappelklant rond te gaan om aardappelen te bekijken. Het liefst gisteren want de nood is blijkbaar hoog. Er is belangstelling voor Nederlandse aardappelen vanuit alle hoeken van de wereld. Ook deze klant woont niet naast de deur. In eerste instantie dinsdag maar aanhouden, zeg ik tegen Peter, vroeger lukt echt niet. Eenmaal op de luchthaven aangekomen, nemen wij afscheid van elkaar en ga ik richting de paspoortcontrole. Ik heb gelukkig nog even tijd om mijn s door te nemen. De residuuitslagen zijn binnen en zien er goed uit! Er zit zeer weinig tot niets in de monsters. Dit was te verwachten want aardappelen vormen een laag risico gewas, maar toch Via München ga ik naar Schiphol, waar de landing erg onstuimig verloopt vanwege het stormachtige weer. Om half één s nachts ben ik thuis en duik ik mijn bed in. Vrijdag Een kort nachtje. Vanmorgen heb ik een bespreking met Hans van der Heiden van CêlaVíta. Hans is een oud-collega en wij praten eerst even bij over Agrico. Wij nemen de jonge rassen door en maken een plan voor Al een aantal jaren delen wij een beproevingslocatie op zandgrond om de kosten te drukken. Vervolgens ga ik naar collega Jan Marinussen om verslag te doen van mijn bezoek aan Kroatië (Jan is exportmanager voor dit land). De ochtend vliegt voorbij en s middags neem ik vrij. We gaan een weekendje weg vanwege mijn 12½ huwelijk met Harriet! De week is voorbij gevlogen, zoals vele weken. De afwisseling is groot. Wat is het toch een prachtbedrijf om voor te werken! Adrie Omtzigt Bent u geïnteresseerd in de werkweek van een specifiek persoon binnen Agrico? Mail uw suggestie dan naar en wie weet leest u in de volgende editie het verhaal van zijn of haar werkweek. Personalia. In dienst... Vanaf half oktober is Rutger de Boer in dienst gekomen bij Agrico. Een mooi moment om Rutger zichzelf te laten voorstellen. Ik ben Rutger de Boer, 24 jaar, geboren en getogen in de Noordoostpolder en ben sinds half oktober werkzaam bij Agrico als medewerker afnemerslogistiek. Mijn ouders hebben een akkerbouwbedrijf in Luttelgeest en zijn gespecialiseerd in de pootgoedteelt. De teelt van aardappelen spreekt mij erg aan. Ik ben hier graag mee bezig en help daarom ook graag mee op het bedrijf. Na het afronden van de LAS en MAS in Emmeloord, ben ik Agrarische Bedrijfskunde gaan studeren in Leeuwarden. Afgelopen juli heb ik ook daar mijn diploma voor gehaald. Na kort bij een akkerbouwer te hebben gewerkt, waar ik eerder werkzaam was tijdens vakantieperioden, ben ik bij Agrico begonnen. In mijn functie als medewerker afnemerslogistiek ben ik verantwoordelijk voor het logistieke proces van aardappelen. Kortom: samen met mijn collega s zorgen wij ervoor dat de aardappelen van de teler naar de klant worden gebracht, met de daarbij behorende administratie. Ik heb het erg naar mijn zin bij Agrico. Het is een leuk bedrijf, vol uitdagingen! Agrico wenst Rutger veel succes in zijn nieuwe functie. Uit dienst... Als gevolg van de overdracht van de industrieaardappelactiviteiten naar Aviko Potato B.V. hebben wij afscheid genomen van onze collega s van deze afdeling. Vanaf 1 december 2010 zijn Astrid, Bas, Cor, Emma, Gerrit, Goffe, Jarco, Jeanet, Piet en Riekus werkzaam bij Aviko Potato B.V. in Dronten, alwaar zij oogstjaar 2010 nog namens Agrico zullen afhandelen. Helaas was er voor Dirk van de Water geen plek, hij is per 1 december uit dienst getreden. Hans Geerdink heeft inmiddels per 1 februari Aviko Potato B.V. verlaten. Agrico bedankt deze medewerkers voor hun jarenlange inzet en wenst hen allen het beste voor de toekomst. 9

6 Status Poot aardappelen. Eind september hadden we een verkoopstop omdat het een herhaling leek te worden van oogst Uiteindelijk is zo goed als al het pootgoed gerooid, mede door de verbeterde technologie ten opzichte van Van slechts een enkel ras is er een relatief groot deel van het areaal niet gerooid. Ondanks de moeizame start van het exportseizoen, veroorzaakt door de moeilijke het seizoen is daar maar moeizaam op gang negatieve zin valt Algerije op ( ton), rooiomstandigheden, vielen de exportcijfers gekomen maar in de maand januari is dat voor per 31 december 2010 mee. Opvallend in deze een groot deel weer gecompenseerd. Op deze cijfers is de export naar de landen die speculeren op grote consumptie-exporten in het gezorgd hebben dat, ondanks dat vaak twee plaats een woord van dank aan alle telers die voorjaar naar o.a. Rusland. Israël ( ton) keer sorteren noodzakelijk was en soms dag en en Egypte ( ton). Uiteraard neemt nacht gewerkt moest worden, uiteindelijk alle ook Rusland duidelijk meer pootgoed af dan boten en containers voor de overzee export het afgelopen jaar. Op 31 december liep de bijna allemaal vol en op tijd vertrokken zijn. export reeds ton voor op oogst In Een compliment! Verkoop loopt voorspoedig Zoals wij u reeds in de kleine groepsbijeenkomsten hebben verteld, verloopt de verkoop van het pootgoed zeer voorspoedig en is de verwachting dat wij grotendeels uitverkocht raken in het overgrote deel van onze rassen. De verkopen liepen eind januari ca. 15% voor op de verkopen van oogst Qua verladingen lopen we echter nog steeds achter met oogst Om al het verkochte pootgoed op tijd op de plaats van bestemming te krijgen, blijven grote inspanningen van ons expeditieapparaat, en uiteraard ook van u, van groot belang. Het aantal klachten valt op dit moment niet tegen. Toch is elke klacht er één te veel. In de haven zijn door Agrico slechts enkele partijen afgekeurd die absoluut niet aan de NAK-norm voldeden. Uit het buitenland hebben we nog niet veel klachten ontvangen en wij hopen dat dit voor de rest van het seizoen zo blijft. Bovenmaatse pootaardappelen Door de goede consumptiemarkt vinden veel bovenmaatse pootaardappelen hun afzet in de consumptie. Vandaar dat veruit het grootste deel bovenmaatse pootaardappelen nu als consumptie Op 6 en 7 december 2010 hebben we de Nagato Reefer geladen voor onze klant SMCI in Algerije. Totaal is er ton pootgoed van de rassen Amorosa, Kuroda, Arinda, Kondor, Spunta en Desiree aan boord gegaan. De overtocht wordt afgezet. Samenvattend: als we het pootgoed op tijd bij de klanten krijgen en we een scherp oog voor de kwaliteit blijven houden, is er een goede basis gelegd voor een behoorlijke uitbetalingsprijs. Tot slot hieronder de exportcijfers per 31 december naar Algerije duurt 5 a 6 dagen. Wieger van der Werff 4 februari 2011 Exportcijfers per 31/12/ /12/ /12/2009 Eindtotaal Oogst 2009 EU Rest Europa Amerika Azië Afrika Totaal

7 Jongeren college. Derck Hulshoff, aftredend lid van het statuten aftreden. Ik heb de tijd bij het jongerencollege jongerencollege als positief ervaren en dan met name het contact met de directie en de Als inmiddels afgetreden lid van het jongerencollege is het nu mijn beurt om een stukje te raad van beheer. Door deel uit te maken van schrijven in het Agrico Magazine Potato. Mijn naam is Derck Hulshoff, ik ben 35 jaar en woon in de buurtschap Zwolle bij Groenlo (in de Achterhoek). het college ben je van bepaalde zaken eerder op de hoogte. Het in discussie gaan met andere leden van het jongerencollege, directie en raad van beheer heb ik als waardevol ervaren, net als de contacten die je opdoet. Het is goed dat er een jongerencollege in het leven is geroepen en het is dan ook van belang dat het college blijft bestaan en onafhankelijk blijft. Het geven van gevraagd en ongevraagd advies aan de directie en raad van beheer is ontzettend belangrijk. De jongeren zijn de telers van de toekomst! Onderstaand een foto van de situatie op één van mijn percelen na de hevige regenval eind augustus Door deze regenval zijn er tussen de twee- en drieduizend ton aardappelen verloren gegaan. In de schijnwerpers Rosagold. Het is de bedoeling om in elk nummer van Agrico Magazine Potato een nieuw aardappelras voor het voetlicht te brengen. Aan het ras Rosagold de eer om de rij te openen. Nadat ik de HAS in Dronten heb afgerond, Ik wens iedereen een goed teeltseizoen toe. De naam ben ik in 1997 met mijn ouders in maatschap Het ras Rosagold is gekweekt voor de Neder- Aangezien de introductie van Rosagold van Het ras wordt verder in andere Europese gegaan. In 2008 is deze maatschap ontbonden, Derck Hulshoff landse roodschillige tafelmarkt en is afkom- groot belang werd geacht voor de tafel- landen met een roodschillig tafelsegment waardoor ik nu geheel zelfstandig ben. De stig uit een kruising tussen de rassen Laura en afdeling van Agrico, omdat op korte termijn geïntroduceerd. Dit staat echter nog in de hoofdtak van het bedrijf zijn de pootaardap- Miriam. Beide rassen zijn van Duitse origine. de Red Baron vervangen moest worden, werd kinderschoenen, aangezien er eerst op de pelen. Daarnaast teel ik nog consumptie- en waterschade augustus 2010 Het is dan ook niet verwonderlijk dat Rosa- voor een juiste naamgeving de hulp van een Nederlandse markt wordt gefocust. Er dienen zetmeelaardappelen. Naast aardappelen is er gold beschikt over een gele vleeskleur. Het ras heuse trendwatcher ingeroepen. Het door zich in ieder geval voldoende positieve aan- een vleesvarkenstak. Op het bedrijf zijn vier heeft bovendien een mooie gladde schil met Anneke Ammerlaan geopperde Rosagold kon knopingspunten aan om een succesvolle medewerkers in vaste dienst. een frisrode kleur. Deze laatste eigenschap bij de commerciële mensen van Agrico op toekomst voor Rosagold te kunnen heeft Rosagold van moeder Laura geërfd. Het voldoende steun rekenen. voorspellen! In het jongerencollege vertegenwoordigde ik kooktype is duidelijk vaster dan op grond van de afgelopen jaren het oosten van Nederland. de kruising verwacht werd. Toch is dit zeker Introductie Marien Winters Omdat ik 35 ben geworden, en daarmee te oud geen nadeel, aangezien de moderne consu- Het ras is het komende seizoen voor het eerst voor een jongerencollege, moest ik volgens de ment vastkokende aardappelen prefereert op wat grotere schaal in de supermarkt te Op de gevoelige plaat. boven de kruimige variëteiten. Kwaliteitsbeoordeling door Paul van Staveren Om een onafhankelijk oordeel over de culinaire kwaliteiten van het ras te verkrijgen werd, zoals bij veel nieuwe rassen gebeurt, een monster aan Paul van Staveren aangeboden. vinden. Mocht het ras bij de consument in de smaak vallen, dan is er inmiddels genoeg basispootgoed geproduceerd om een vlotte verdere introductie mogelijk te maken. Na het verschijnen van de eerste editie ontving Paul van Staveren beheert het restaurant de redactie een aantal leuke foto s om in dit Sonoy, gevestigd in de Poldertoren te onderdeel te kunnen plaatsen. Hiernaast een Emmeloord, waar hij zelf in de keuken de foto van studenten van de universiteit van scepter zwaait. Het restaurant is al een aan- Wageningen. Een dochter van één van onze tal jaren gewaardeerd met een Michelinster; telers nam haar vriendinnen mee naar de we kunnen dus spreken van een vakkundig boerderij. Daar kon een ware verkleedpartij oordeel op culinair gebied. Paul waardeerde met Agrico-zakken natuurlijk niet aan de smaak van Rosagold als goed en vond Jongerendag Heeft u ook een sprekende foto met iets een weinig zoete smaak wat Paul als positief ervaart (maar dat is persoonlijk). Het ras is voor ontbreken... vooral de structuur lekker romig. Het ras heeft 24 mei 2011 Schrijf het alvast in je agenda. van Agrico erop? Stuur hem dan in naar en wie weet wordt uw foto in de volgende editie getoond. diverse bereidingen (koken, stomen, roerbakken, verwerken in salades en gratineren) geschikt, zo concludeerde hij. Het ras is minder geschikt om te frituren of om puree van te Het ras Rosagold, hier nog onder nummer maken

8 Bemesting van aardappelen, gevolgen van de mestwetgeving. Om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen en te voorkomen dat u in overtreding bent, is het verstandig de adviezen van uw kunstmestleverancier nauwkeurig op te volgen. Ook de inzet van organische mest verdient een nauwe afstemming met de kunstmestleverancier. Fosfaat gebruiksnormen In de tabel wordt kort weergegeven hoe de stand van zaken nu is en wat de gevolgen kunnen zijn van de aangescherpte normen. Voor fosfaatarme gronden en fosfaatfixerende gronden mag nog 120 kg/ha worden bemest. Fosfaat gebruiksnormen landbouw voor PW-waarde Categorie <36 Laag 85 kg/ha 85 kg/ha 85 kg/ha Neutraal 75 kg/ha 70 kg/ha 65 kg/ha >55 Hoog 70 kg/ha 65 kg/ha 55 kg/ha De stikstofnormen voor de aardappelteelt zijn niet in een tabel overzichtelijk te maken. loopt uiteen van 10% voor compost tot 80% voor de dunne fractie van dierlijke mest. De gebruiksnormen hiervan zijn afhankelijk van de grondsoort, het teeltdoel en het gebruikte ras. In het algemeen kan worden gesteld dat de normen voor 2011 gelijk liggen aan die van Voor de jaren 2012 en 2013 is er nog een kleine aanscherping van de normen, behalve voor de teelt op veengrond. Mogelijke gevaren Er schuilen voor de teler twee gevaren in de complexiteit van deze mestwetgeving. Allereerst is er het risico dat het gebruik van organische mest geheel wordt ontweken, waardoor het organische stofgehalte van de grond gaat teruglopen. Dit heeft op de lange Organische mest Het wordt nog ingewikkelder bij het gebruik van organische mest. Het gehalte aan stikstof termijn grote gevolgen voor de productiviteit, draagkracht en het watersturend vermogen van de grond. en fosfaat is tussen de verschillende vormen van mest sterk verschillend en ook binnen een type mest kunnen nog grote verschillen optreden. Afhankelijk van de soort organische mest die wordt gebruikt, is de werkingscoëfficiënt sterk wisselend. Hierop is ook de grondsoort Daarnaast heeft, nog niet bevestigd, onderzoek aangetoond dat lage fosfaatgiften een negatieve invloed hebben op het organische stofgehalte van de bodem. Twee risico s dus die elkaar versterken. nog van invloed. Deze werkingscoëfficiënt Hierbij twee adviezen: 1) Laat u niet ontmoedigen door de regelgeving en blijf (of ga) maximaal gebruikmaken van organische mest. Probeer daarbij de organische mest zoveel mogelijk bovenin de bouwvoor te houden. Dit bevordert het bodemleven en verbetert het wateropnemend en waterleverend vermogen van de grond. 2) Zoals bij de aanvang van de nieuwe mestwet al geadviseerd is, blijf de maximaal toegestane hoeveelheid fosfaat toedienen en probeer via de jaarlijkse bodemmonsters goed inzicht te verkrijgen in de gevolgen voor uw akkers. Succes met het puzzelen voor de bemesting van uw gewassen voor Jacques Vergroesen Blijf uw aardappelen maximaal bemesten

9 Status Tafel aardappelen. Op het moment van verschijnen van de vorige Potato was er nog weinig bekend over de werkelijke opbrengsten. Na de proefrooiing werd dit duidelijk en bleken de opbrengsten goed te zijn. De cijfers kloppen ook met de netto opbrengsten van de tot op heden afgeleverde partijen. De opbrengst is gemiddeld iets lager dan vorig jaar, maar nog steeds goed. Sommige rassen hebben zelfs een hogere opbrengst. Meerdere partijen opwarmen De moeilijke rooiomstandigheden blijven ons achtervolgen. Het drogen van partijen is en blijft een probleem. Er is veel aandacht nodig om iedere week de juiste logistieke beslissingen te nemen. Meerdere partijen worden opgewarmd. Dit is nodig om bij een teleurstelling (niet droge partijen, of partijen met rot) te kunnen switchen naar een andere partij. De verladingen naar onze afnemers moeten gestroomlijnd verlopen. Er zijn nauwelijks partijen waar geen afzet voor gevonden kan Baron is hierop een uitzondering. Diverse partijen zijn blauwgevoelig, wat pas tot uiting komt na het sorteren en verpakken. Verkoopseizoen Het verkoopseizoen begon later dan andere jaren. Door het late rooien en het slecht droog kunnen krijgen van partijen kon er in het begin van het seizoen niet voldoende worden verkocht. Deze achterstand is pas de afgelopen weken ingelopen. Achteraf is wordt niet verwacht dat de markt erg ver zal terugzakken. Rusland zal de komende paar maanden aan de markt blijven en verschillende afnemers uit Oost-Europa zijn uitgewinkeld in Duitsland en zullen in Nederland gaan kopen. De Nederlandse markt kon het exportgeweld de afgelopen weken maar moeizaam volgen. Meestal is het zo dat er in de Nederlandse markt betere prijzen worden betaald en dat worden omdat ze niet goed genoeg zijn! dit, gezien de prijsontwikkeling, niet slecht de export daar iets onder zit, maar nu is het geweest voor de diverse pools. andersom. De afzet naar de retail is, ondanks De komende weken zullen wij alle partijen de hogere prijzen, goed. Wel staat het van de luchtkoeling gaan verladen. Dit is De aardappelprijs liet de afgelopen maanden volume iets onder druk omdat er minder noodzakelijk omdat de kwaliteit terugloopt. een constant stijgende lijn zien met een piek acties zijn gevoerd. De periode na de oogst is er gemiddeld veel vanaf half december tot begin deze week gedroogd en dit resulteert in de eerste druk- (week 5). De export naar Rusland zorgde Elk aardappeljaar is bijzonder. Oogst 2010 plekken en zilverschurft. Dankzij een warme voor een positieve markt. Volumes en prijzen zal de boeken ingaan als het Ruslandjaar. periode tijdens het groeiseizoen lijken de stegen iedere week, tot de afgelopen dagen. We hopen dat deze afzetmarkt de komende meeste partijen iets ouder dan vorig jaar en Sint Petersburg ligt vol met aardappelen uit maanden blijft vragen om aardappelen. Dat is begint een enkele partij te kiemen. De de verschillende Europese landen, terwijl er goed voor de stemming en emotie. Twee fac- uiterlijke kwaliteit laat hier en daar te wensen nog boten onderweg zijn vanuit Canada en toren die nodig zijn voor een goede prijs. over. Doordat de meeste partijen lang in de Pakistan. De verlading die voor de komende grond hebben gezeten, is de meeste kleur weken gepland stond, is hierdoor verlaat. Op Peter Dijk van de aardappelen verdwenen en komen er de termijnmarkt is te zien dat de verkoop- veel lenticellen voor. Wat betreft blauw en prijs hierdoor zal gaan zakken. Ook effec- rooibeschading zijn er weinig problemen. Red tief wordt er weinig handel gedaan. Toch 2 februari

10 De 10 vragen aan... Bjorn Andringa. Ook deze editie 10 vragen aan een afnemer van Agrico. Dit keer in de biologische hoek. Agrico reisde af naar Wolvega om daar te spreken met de commercieel directeur van FZ Organic Food B.V. Het bedrijf is vaste afnemer van biologische aardappelen om chips van te maken. Wie bent u en voor welk bedrijf werkt u? Wat is uw visie op de toekomst van de sector? Mijn naam is Bjorn Andringa en ik ben com- ik op de ijshockeybaan te vinden, waar ik mee- de internationale vakbeurs voor de biologische nog wel eens lastig. Het zou erg fijn zijn om Ik verwacht dat de biologische speciaalzaken mercieel directeur van FZ Organic Food. speel bij Sidewheels Heerenveen. Daarnaast sector. Bjorn: Vorig jaar had Biofach haar nog betere constante kwaliteit uitgeleverd te verder gaan uitbreiden. De supermarkten hou ik ervan om te sleutelen aan boten en 20-jarig jubileum en wij met hen. Samen met krijgen, om zo een constante kwaliteit chips zullen terug willen naar volume en dus basis- Hoe bent u op deze plek terecht gekomen? houden wij van varen. nog maar een paar andere bedrijven hebben te kunnen leveren. Dit biedt kansen, aldus producten. Wij hopen dat de speciaalzaken Nadat ik in 1991 de Highschool in Ohio (USA) wij er vanaf het begin ieder jaar een stand Bjorn. Gekscherend zegt hij: Misschien zou grotere winkels worden, waardoor ze een had gedaan, ben ik na de HAVO in Nederland Waarin onderscheidt zich uw bedrijf/instelling? bemand en daar zijn wij trots op. je wel een hoek in Nederland moeten creëren concurrerende prijs kunnen realiseren ten te hebben afgerond, naar de Hanzehogeschool Aangezien wij in de biologische branche waar geen buren met aardappelen zijn, om zo opzicht van de supermarkten. Ik denk dat de in Groningen gegaan. Daar heb ik Voeding en actief zijn, die relatief kleinschalig opereert, Waarom bent u partner van Agrico? minder last te hebben van Phytophthora. markt doorgroeit, aangezien de biologische Marketing gestudeerd. Toen ik daar in 1998 zijn wij genoodzaakt om aan het buitenland Agrico was al partner van FZ Organic Food sector nog steeds stijgt ondanks de econo- klaar mee was, heb ik eerst driekwart jaar door Australië gereisd, voordat ik als junior inkoper bij de Hema ben begonnen, aldus Bjorn. Na anderhalf jaar heeft hij vervolgens bewust de stap gemaakt om aan de andere kant van de tafel plaats te nemen. Met een mooi pak en een echte leasewagen, werd hij zonder klantenbestand op pad gestuurd. Bjorn: Gedurende dat eerste jaar heb ik op nage- het na de 5 goede punten. Bjorn: Vervolgens belde Folmer om mij te vragen in het bedrijf te komen. De keuze was duidelijk: doorgaan! Wat is uw privé situatie en wat doet u in uw vrije tijd? te verkopen. Ons voordeel zit in het feit dat wij onze eigen merken produceren. In totaal hebben wij vier handelsmerken: Yakso, Tra fo, BioNova en Fryslaner. Daarnaast zijn wij extreem flexibel als bedrijf, iets dat erg belangrijk is in deze branche. Wat speelt er op dit moment in relatie tot uw bedrijf? Wat is actueel? voordat wij in 2006 de chipsfabriek hebben gebouwd. Wij kochten toen de aardappelen bij Agrico in, om ze vervolgens te laten verwerken tot chipsproducten. Daarnaast waardeer ik de goede communicatie met Agrico en het meedenken over de kwaliteit. Hoe kan deze relatie zich nog verder ontwikkelen? Ik verwacht dat de biologische speciaalzaken verder gaan uitbreiden mische crisis. Consumenten zijn steeds bewuster met eten bezig. Hoe eet u uw aardappelen het liefst? In ieder geval altijd biologisch. Ik hou van variëteit, dus van verschillende rassen. Het liefst eet ik glazig gekookte aardappelen. Een aardappel die ik niet snel zal vergeten is de Lekkerlander, één van de eerste biologische noeg iedere beurs in Duitsland gestaan om Ik ben getrouwd en heb drie prachtige doch- Bjorn vertelt vol trots: Op dit moment is Binnen de productie van biologische chips aardappelen. chocolade te verkopen. In 2003 werd Bjorn ters in de leeftijd variërend van 11 weken tot er een container onderweg met light chips, zijn het acrylamidegehalte en de onderwa- Welke boodschap heeft u voor onze telers? door zijn broer gebeld. FZ Organic Food had 4 jaar. In mijn vrije tijd besteed ik aandacht gemaakt van rijst. Daar zijn we erg trots op en tergewichten erg belangrijk. Doordat nog In de productie hebben wij nogal eens last Mark Dieleman een bieder, echter toen zijn broer Folmer aan onze woning. Wij hebben namelijk een het geeft aan dat wij constant bezig zijn met veel biologische rassen erg gevoelig zijn voor van rooischade en bruine plekken in de aard- van de potentiële koper 5 goede en 5 slechte oude stolpboerderij gekocht, die we komende vernieuwing. Daarnaast is het bedrijf druk Phytophthora is een constante kwaliteit en appelen. Het zou fijn zijn om een nog gaver punten van het bedrijf moest noemen, stopte zomer gaan opknappen. Op vrijdagavond ben bezig met de voorbereidingen voor de Biofach, goed onderwatergewicht door de jaren heen product uitgeleverd te krijgen

11 Status Bioselect aardappelen. 26 burgemeesters op stand BioVak. De BioVak 2011 is net achter de rug. Het was een inspirerende beurs voor de biologische wereld, wij het areaal tafelaardappelen wederom iets Met inmiddels bezoekers, is de BioVak maar zeker ook voor mensen die tot op heden weinig of niets met deze volwaardige markt had- uitbreiden, vooral van het ras Ditta. Naast uitgegroeid tot dé biologische vakbeurs voor den. Ieder jaar is de beursvloer groter en zijn er meer standhouders. Agrico/Biolselect had ook Agria, Ditta en Santé gaan we op kleine schaal ondernemers uit de biologische land- en dit jaar weer een stand. De aardappelwereld was sowieso uitstekend vertegenwoordigd, en de ook wat meer exclusieve rassen telen. Het ras tuinbouw. Ook op de vierde editie van de meeste handelshuizen waren aanwezig. Het is een positieve ontwikkeling dat er zoveel aan- Gourmandine is hier een voorbeeld van. BioVak was Agrico vertegenwoordigd met dacht is voor de biologische aardappel. Toch zou het de moeite lonen om na te denken over de Binnen verschillende markten bestaat duidelijk een stand. Agrico informeert op deze beurs optie van een tweejaarlijkse cyclus voor het organiseren van de beurs. Voor standhouders is het behoefte aan onderscheidende, specialiteiten- telers, afnemers en andere geïnteresseerden niet eenvoudig om ieder jaar noviteiten te brengen. rassen. Deze rassen zullen slechts in bepaalde over haar biologische aardappelen en wat periodes in het schap te vinden zijn. Speciali- Agrico op dit vlak voor hen kan betekenen. Consumptieaardappelen teitenrassen maken het biologische aardappel- Ondermeer 26 burgemeesters en de Ambas- Sinds de telersvergadering van december zijn Kwalitatief gaat het redelijk tot goed. De rotte schap frisser en geven ook meer uitstraling sadeur van Algerije brachten een bezoek aan er weinig veranderingen te melden. De afzet knollen, die in de meeste partijen voorkomen aan de bulk biorassen. Vernieuwing binnen de stand van Agrico. verloopt naar wens en de prijzen zijn goed. (als gevolg van de slechte en late oogst- het aardappelschap is nodig om de aandacht Het volume binnenlandse afzet beweegt zich omstandigheden), zijn goed onder controle te van de consument te blijven trekken. En het is rond hetzelfde niveau als het afgelopen jaar houden. De uiterlijke kwaliteit baart wel enige onze taak ook de consument te verrassen met en gezien het hogere prijsniveau is dit bijzon- zorg. Veel partijen beginnen last te krijgen van een aantrekkelijke en smaakvolle biologische der. Dit komt door de hoge prijzen van gang- zilverschurft. aardappel. bare aardappelen waardoor het prijsverschil in de supermarkt, tussen biologische- en gang- Contracten oogst 2011 Peter Dijk bare aardappelen, kleiner is dan vorig jaar. Naast het verladen van oogst 2010 zijn wij bezig met de planning en het contracteren Biologisch ondernemen De export naar Duitsland verloopt goed. voor oogst Het komende seizoen zullen 2 februari 2011 Ook in de stand van Biologisch Ondernemen Duitsland wordt een steeds belangrijkere waren medewerkers van Agrico betrokken. afzetmarkt voor onze biologische aardappe- In deze stand konden potentieel geïnteresseer- len. Normaliter schakelt Duitsland eind maart den zich laten informeren over omschakeling over naar importaardappelen vanuit Egypte. Grootste biologische stamppot naar Biologisch ondernemen in ondermeer Gezien de onlusten van de afgelopen week in Agrico mag zich op de BioVak altijd op veel Met het mandje in de hand werden de burge- akkerbouw en vollegronds groenten. Naast dit land is het afwachten of er over een paar belangstelling verheugen. Na de ontvangst meesters en de Ambassadeur uitgedaagd om Agrico-medewerkers werden op de stand van weken kan worden gerooid en of de havens van prinses Margriet in 2008 en de minister alvast een voorschot te nemen op de bereiding Biologisch Ondernemen ook medewerkers open zijn. Mocht de situatie niet veranderen van landbouw in 2009, konden we dit jaar 26 van de grootste biologische stamppot van van Ardo, Naturelle en Agrifirm ingezet. dan kan dit van invloed zijn op het prijsniveau. burgemeesters en de Ambassadeur van Algerije Nederland op 26 januari op het Museumplein Ook wij hebben onze programma s vanuit op de Agrico-stand begroeten. Ze werden geïn- in Amsterdam. Dit evenement stond in het teken Hoewel de beurs in zijn geheel goed werd Egypte, maar deze zijn voor een latere periode formeerd over de Coöperatie Agrico en over de van de viering van het tweejarig bestaan van het bezocht, mochten we dit jaar iets minder gepland. activiteiten onder de Bioselect-vlag in het bij- Pieperpad; het enige echte aardappelfietspad, Bioselect-telers begroeten in de stand. zonder. Ook ontvingen ze een mandje met een dat van het Friese Lauwersmeer tot het Zeeuwse modern stamppotrecept, een pureestamper en Heikant langs aardappeltelers, restaurants, mooie Jacques Vergroesen Versgebakken biologische chips van het ras Agria. een zakje kruimige Bioselect-aardappelen. natuurgebieden en gezellige Bed&Breakfasts leidt

12 Vanuit de kweek vijver Stammenteelt in Schotland. Teeltechnieken in relatie tot Erwinia Onder stammentelers is de problematiek van bacterieziekten vrijwel afwezig. Van oudsher traden problemen op door Erwinia atroseptica (thans Pectobacterium atroseptica). De in Nederland als Erwinia chrysanthemi (thans Dickeya) bekend staande tweede belangrijke veroorzaker van bacterieziek heeft Schotland altijd buiten de deur weten te houden door strikt fytosanitair beleid. Dat wil zeggen geen import van pootgoed in Schotland. Er is veel vrees voor de nieuwe Dickeya solani die in Nederland de oudere Erwinia-soorten vrijwel heeft verdrongen. Bij voortzetting van het effectieve Schotse beleid is er in mijn ogen eigenlijk weinig reden voor die vrees. Op de valbreker wordt Imazalil toegepast. De poters worden in kisten gerooid, die snel en stevig worden droog geblazen en vervolgens in de mechanische koeling bewaard worden. Mijn analyse is dat de bacterieproblemen in Schotland beheersbaar blijven, omdat de bedrijven kennelijk vrij zijn van besmetting en gevrijwaard blijven van binnenkomst van het pathogeen door de systematische aankoop van uitsluitend miniknollen en er nauwelijks tot geen overdracht van partijen plaatsvindt tussen bedrijven. Verder: strikte beperking van het aantal veldgeneraties tot drie, hooguit vier en weinig loonwerk en daardoor weinig Stammenteelt besmettingsgevaar via vreemde machines. De klassen stammen die worden geteeld, Laat we eens op een rijtje zetten wat de Schotse Daarnaast is het aantal gewashandelingen ook worden aangetuid met de codes PB1, PB2, PB3 stammentelers zoal doen en laten tijdens de beperkter: niet omstorten of afkiemen maar Schotland als pootgoedland Schotland is niet een exporterende pootgoednatie zoals Nederland. Er wordt wel veel geëxporteerd, maar vooral naar Engeland wat vanaf deze kant van het kanaal nog altijd een onderdeel is van het Verenigd Koninkrijk. Het figuur laat zien dat de export naar landen buiten het VK zeer beperkt is in vergelijking met de export vanuit Nederland. De pootgoedteelt op de ha in Schotland betreft dan ook voornamelijk rassen voor de Britse markt: Maris Piper (de Britse Bintje), Hermes (chips), Desirée (o.a. export), Maris Peer (vers) en Lady Rosetta (chips) als grootste monopolieras. Er zijn in totaal 288 Schotse pootgoedtelers waarvan 40 stammentelers. Het gemiddelde pootgoedareaal per bedrijf is 40 ha en de opbrengsten variëren van 25 tot 30 ton netto per ha. In aansluiting op een wetenschappelijke bijeenkomst in september 2010 in de Schotse stad Dundee was ik in de gelegenheid om een dag op stap te gaan met Archie Gibson, de directeur van Agrico UK. We bezochten een aantal stammentelers in de omgeving van Inverness, in het noorden van Schotland, die onder andere voor Agrico telen. s Ochtends raakte ik door een artikel in de regionale krant al extra geprikkeld om vooral ook eens te vragen naar de wijze waarop Schotse telers het Erwiniaprobleem proberen te beheersen. Vaak heb ik horen beweren dat Schotland vroeger en gedurende een lange periode veel problemen had met het optreden van bacterieziekten in de pootgoedteelt en dat dit door kortere rotaties en massale inzet van miniknollen goeddeels voorbij zou zijn. en eventueel PB4 wat staat voor Pre Basic 1e veldgeneratie tot en met Pre Basic 4e veldgeneratie. Er is geen traditionele stamselectie. Alle stammenteelt vindt plaats op basis van miniknollen en de oogst hieruit heet PB1. Stammentelers zijn vrijwel allemaal gelokaliseerd in het gebied bij Inverness. Latere generaties (S en SE) worden in een meer zuidelijk gebied geproduceerd, ruwweg tussen Perth en St. Andrews. Aldaar vermengt zich pas de teelt van pootgoed met die van consumptieaardappelen, vooral voor de tafelmarkt. Deze geografische scheiding van de hoogste en lagere klassen pootgoed is natuurlijk vanuit hygiënisch perspectief een flink pluspunt voor de Schotse telers. Een andere plus is de ruime rotatie van 1 op 7, die kan worden aangehouden met enkel tarwe of gerst als tussengewassen. Wat veel andere aspecten betreft, zijn de collega s aldaar niet te benijden. Zo ligt er nergens een perceel vlak. De grond is zanderig of hoogstens licht kleiig en barst van de stenen. De foto rechts geeft een duidelijk beeld. Voor het poten worden de stenen eerst in banen gelegd, die later in het seizoen als rijpaden fungeren. De percelen zijn slecht bereikbaar door afstanden, tot 50 km van de boerderij, en slechte infrastructuur. Mechanisatie en brandstof is kostbaar, maar arbeid goedkoper en voor de huur van land betaalt men tussen de 500 en euro/ha/jaar. Overigens doen ook in Schotland de mede-europeanen uit Polen het productiewerk. De grootste ziekteproblemen waarmee de stammentelers kampen zijn Phytophthora, gewone schurft en poederschurft. Tegen poederschurft is er in Schotland een toelating van het middel Shirlan dat als rijenbehandeling wordt toegepast. teelt. Pootgoed wordt niet voorgekiemd maar rechtstreeks uit de mechanische koeling en zonder kiem gepoot. Het is verplicht om tussen twee rassen twee rijen open te houden. Selectie is weinig intensief door heel lage virusdruk en nauwelijks bacterieziek. Selectiekarren worden dan ook niet ingezet. Het loof wordt volvelds doodgespoten. Voorheen met zwavelzuur maar Heuvelachtige percelen met bergen stenen sinds oogst 2010, door regelgeving gedwongen, voor het eerst met geregistreerde middelen. Loofklappers worden niet ingezet omdat die eenvoudig te kostbaar zijn. Er wordt een flinke periode tussen loofdoding en rooi aangehouden om te voorkomen dat oude moederknollen worden meegerooid. De rooi, inclusief die van de PB1-generatie uit miniknollen vindt geheel machinaal plaats. Machines hebben uiteraard geen axiaalsets (stenen) en de laatste stengelresten, moederknollen en keien worden handmatig uitgelezen. koud poten, weinig intensieve selectie in het veld, niet loofklappen, rechtstreeks in kisten rooien en dus geen inschuurlijn en hooguit kleinschalig sorteren. Rottende moederknollen werden gemeden door lange perioden tussen loof-doding en oogst aan te houden. Ook vonden de telers waarmee ik sprak het snelle drogen na de oogst belangrijk. Wat ook bleef hangen, was het gevoel dat de Schotse stammentelers weliswaar ook een goed rendement van de teelt nastreven maar niet voor de laatste kilo s met behulp van zware bemesting en een zeer late loofdoding. Collectief wordt kennelijk aangevoeld dat er een goede naam valt hoog te houden en dat continuïteit van de teelt net zo belangrijk is als het geldelijke gewin binnen één seizoen. Sjefke Allefs 22 23

13 Status Aardappelen voor deverwerkende industrie. De oogstperiode van de industrieaardappelen duurde ongeveer even lang als het groeiseizoen zelf. Oorzaak: een herfst die gepaard ging met langdurige natte periodes en weinig rooibare dagen. Zowel in Nederland als in het buitenland konden niet alle aardappelen worden gerooid. Door het slechte weer kwam er in een aantal percelen Phytophthora voor. Dit gaf extra zorg bij de eerste weken van het drogen en is nog steeds een probleem. Doordat er veel grond meegerooid is, zijn de meeste partijen moeilijk droog te krijgen. Als er dan ook nog rot in de bewaring voorkomt, is het behoorlijk lastig om een verwerkbaar product te verladen. Door het vele drogen, zijn er partijen die slijtage beginnen te tonen. Slappe knollen en drukplekken komen al enkele weken voor. Door glaspunten gaan de bakcijfers van partijen achteruit. De kilogramopbrengsten oogst 2010 zijn verwerkt door de industrie. Export kan deze De verwachting is niet dat de markt de door Egypte. Door de onlusten in dit land is duidelijk lager dan het voorgaande seizoen, markt wel ondersteunen, maar het volume is komende twee maanden in een vrije val die situatie erg onzeker. Wat ook speelt, maar volgens de CBS-cijfers van 1 februari veel kleiner dan het volume van de industrie- terecht zal komen. De rendementen in de is de plantdatum van de eerste vroege niet zoveel minder als verwacht. Ook het aardappelen. Op het moment dat de export fabrieken zijn duidelijk lager, dus er zal meer industrieaardappelen in Duitsland. Dit wordt groftepercentage is lager. Natuurlijk zijn er even rustiger wordt, heeft dat dit seizoen een vraag naar grondstof zijn. De opbrengsten het richtpunt van de markt. De industrie kan verschillen per ras. Vooral het ras Bintje scoort direct effect op de prijs van industrieaardap- zijn lager. De export naar Rusland zal de dan berekenen hoeveel ze nog werkelijk erg negatief op grofte. pelen. Tegelijkertijd worden de CBS-cijfers komende tijd doorgaan, maar mogelijk op nodig heeft en dat zal de prijs bepalen voor bekend, en wordt de Duitse oogstraming naar een iets lager prijsniveau en er zal een grotere de laatste periode van het seizoen. De marktprijzen zijn de afgelopen maan- boven bijgesteld. vraag ontstaan uit Oost-Europa. den gestegen. De eerdergenoemde lagere Er komt meer aanbod van kwalitatief min- Peter Dijk opbrengsten zijn hier de reden van, onder- dere partijen. Wanneer het aanbod groter Agrico zet de industrieaardappelen in de steund door de export naar Rusland. De wordt dan de vraag zakken de prijzen. Ook volle breedte af, doorgaans naar de frites- stemming die hierdoor in de markt ontstond, telers met vrije partijen spelen een rol in deze industrieën in Nederland, Duitsland, België, 2 februari 2011 ondersteunde het oplopende prijsniveau van dalende markt. De ervaring leert dat zolang Engeland en Zwitserland. Maar dit jaar ook de industrieaardappelen. De termijnmarkt marktprijzen stijgen er niet veel wordt aan- direct of indirect naar Rusland, Polen en raakte zelfs in januari even de 34,00 maar geboden, maar zodra de markt zakt, komt er andere Oost-Europese landen. De langere sloot vandaag (4 februari) op 25,60. Een extra aanbod op de markt. Deze factoren ver- termijn is moeilijker in te schatten. Van terugloop die niet helemaal onverwacht is. sterken de prijsschommelingen en zorgen in invloed is ondermeer of de export naar Het grootste volume aardappelen wordt de markt van vandaag voor een prijsterugval. Rusland al dan niet wordt overgenomen 24 25

14 Zaailingen- en rassenshow. Op 9 en 10 november werd Agrico Research aangekleed in Franse sferen. Arsenal is een nieuw veelbelovend chipsras en is gekweekt door Agrico Research. Door de combinatie van zijn uitstekende verwerkingskwaliteit en betrouwbare productiviteit, heeft dit ras de belangstelling gewekt van s werelds grootste chipsfabrikant. Voor de teler herbergt het ras een aantal resistenties, waaronder die tegen Globodera pallida. De Rosagold komt eveneens uit de koker van het eigen kweekbedrijf. Elders in dit blad leest u meer over dit moderne roodschillige ras. Kweker Mansholt is verantwoordelijk voor het ras Mariska. Deze aardappel wordt in Duitsland als een Riessen Salat geïntroduceerd. Ook het door Agrico Research gekweekte ras Arizona is opgenomen op de rassenlijst. Het ras is ontwikkeld voor de Zuid- en Oost- Europese markt. Telers in deze markt kunnen met dit ras zonder veel technische achtergrond en begeleiding een betrouwbare hoge opbrengst genereren. De Excellent komt ook van het eigen kweekbedrijf en moet worden aangemerkt als multipurpose-ras. Dit betekent dat het ras zich leent voor diverse bereidingen. Zelfgemaakte frites, ovenschotels, puree of gewoon gekookt; deze aardappel maakt het allemaal mogelijk dankzij een excellente kwaliteit. Het laatste ras, Saviola, is gekweekt door Agrico s van oorspong Zweedse kweekpartner SW Seed. Dit betreft een ras met langgevormde grove knollen en is zeer geschikt voor de Noord-Afrikaanse markt. Dit ras met hoge opbrengsten, moet daar gaan concurreren met rassen als Spunta en Mondial. Na de officiële opening werden de kwekers van de zeven nieuwe Agrico-rassen in het zonnetje gezet. Vervolgens maakte Jan van Hoogen met de genodigde journalisten een rondgang over de rassen- en zaailingenpresentatie. Na afloop werd de aanwezige pers geprikkeld om thuis culinair aan de slag te gaan met het monster Cerise, dat deel uitmaakte van de persmap. In de loop van donderdag, maar ook op vrijdag volgden nog een paar honderd geïnteresseerde bezoekers. Zowel commercie als Agrico Research kijken terug op een geslaagd evenement. Rink Landman Franse aardappelmarkt toonaangevend Hoewel de Fransen in vergelijking met andere Europese landen pas laat de aardappel omarmden, is de Franse aardappelmarkt momenteel toonaangevend. Niet alleen hebben aardappelen een aanzienlijk maagaandeel verworven, ook zijn de Fransen een belangrijke producent van pootgoed en de grootste exporteur van consumptieaardappelen. Tezamen met dochterbedrijf S.A. Desmazières heeft Agrico een stevige positie in Frankrijk weten op te bouwen. Tel daarbij op het gegeven dat het kweekprogramma in Frankrijk vruchten begint af te werpen en het thema van deze editie van de Agrico rassen- en zaailingenpresentatie is verklaard. Belangstellenden uit meer dan 50 landen Kwekers, telers, wederverkopers, verwerkers en belangstellenden uit meer dan vijftig landen kwamen in november naar Bant om de meest recente kweekresultaten te beoordelen van Agrico Research en haar aangesloten kwekers. Centraal stonden maar liefst zeven nieuwe Agrico-rassen, welke zijn opgenomen op de rassenlijst, inclusief de culinaire, roodschillige Cerisa uit Frankrijk. Met de opname van dit roodschillige specialiteitenras in de rassenlijst beginnen we nu daadwerkelijk de vruchten te plukken van de investering in ons Franse kweekprogramma. Stelt u zich eens voor, zittend op een terras onder het genot van een mooie rode Vin du Mont Baudille wijn een heerlijk stukje Camembert, kijkend naar een stel fanatieke jeu de boules spelers. Op de achtergrond klettert een fonteintje en enkele platanen bieden op het dorpsplein bescherming tegen de felle Franse zon Het betreft geen passage uit een gelikte vakantiebrochure, maar het was in november de Franse entourage waarin Agrico een internationaal pluimage aan bezoekers begroette op de rassen- en zaailingenpresentatie te Bant. Jan van Hoogen leidt de pers rond langs de rassen, onderverdeeld in segmenten

15 Rayonbijeenkomsten De studieclub luistert aandachtig naar de reisleidster die de groep door de stad Sevilla rondleidt. Van 10 t/m 21 januari hield Agrico de rayonbijeenkomsten 2011 voor pootgoedtelers. In 16 bijeenkomsten van Roodeschool (Groningen) tot aan Axel (Zeeland) ging Agrico in gesprek met haar telers. Een nuttige reis door Nederland, met goede input. We begonnen de rayonbijeenkomsten dit jaar op maandag 10 januari in Tollebeek. Het was een plezierige inhoudelijke vergadering, net als de andere 15. We merken dat de eerste vragen vaak bepalend zijn voor de middag of avond. Er zijn telers die een specifieke vraag hebben, maar ook telers die het verhaal van ties van de nieuwe aanwinsten. Schurft- en Erwinia-gevoeligheid blijken in veel gebieden belangrijk. Een vast item binnen de rayonbijeenkomsten is de status van de markt, waarbij de vraag wat de pootgoedprijs wordt uiteraard niet kon ontbreken bij de meeste bijeenkomsten. Agrico aan komen horen. Bewaarvergoeding Na 16 bijeenkomsten kunnen we stellen dat er goed vergaderd is. Af en toe was het kritisch, maar nooit vervelend. Tijdens de bijeenkomsten is veel gesproken over bedrijfshygiëne. Het valt op dat telers dit erg belangrijk vinden, met name als het gaat om uitgangsmateriaal. Ook blijkt uit diverse bijeenkomsten dat vrachtwagens Over de bewaarvergoeding lijken de meeste telers tevreden. Telers zien het als een vergoeding, die in hun ogen kostendekkend moet zijn. In diverse bijeenkomsten is er wel gesproken over de vroege en late leveringen. Agrico heeft aangegeven hier nog een keer kritisch naar te kijken. die losgestort pootgoed komen halen, niet altijd zo schoon zijn als de teler hoopt. Agrico is hierover in gesprek met de afnemers. Erwinia-regeling Agrico Ook is er in veel vergaderingen uitvoerig gesproken over de nieuwe Erwinia-regeling van Nieuwe rassen en de markt De toekomst van nieuwe rassen was dit jaar één van de onderwerpen. Telers vonden dit een interessant onderwerp, al werd er in veel bijeenkomsten wel gevraagd naar de resisten- Agrico. Op een enkele bijeenkomst na, lijken telers tevreden over het bestaan van een regeling. Wel hebben veel telers de behoefte de proef nog een jaar voort te zetten, aangezien dit jaar de consumptiemarkt goede prijzen 21 juni Biologische telers Warmonderhof 1 juli Tafeltelers Bant 4 juli Industrie- en pootgoedtelers Swifterbant 5 juli Pootgoed- en industrietelers Espel 6 juli Pootgoed- en industrietelers Kollumerwaard 7 juli Pootgoed- en industrietelers Wieringerwerf 11 juli Pootgoed- en industrietelers Kruisland betaalt. Een aanvulling die in diverse vergaderingen naar voren kwam, is om bij aanschaf van het pootgoed telers al te laten kiezen of ze meedoen aan de regeling of niet. Zo voorkom je de invloed van de consumptieprijs op de keuze om wel of niet gebruik te maken van de regeling. Agrico neemt dit in overweging. ICT van Agrico De website en het nieuwe informatiesysteem van Agrico vormden een gewild onderwerp op de diverse bijeenkomsten. Telers kijken uit naar een koppeling tussen de website en het informatiesysteem. Daarnaast hebben ze behoefte aan meer informatie op het besloten portaal van Agrico. Telers zijn geïnteresseerd in Agrico en lezen graag over de activiteiten van Agrico. Al met al nuttige input. Telers maken een tevreden indruk. Voor Agrico zit het er weer op. Wij ervaren de bijeenkomsten als zeer zinvol. Het zorgt voor een goed contact en communicatie tussen de leden en de organisatie Agrico. Met binnenkort een rapportage naar de raad van beheer, sluit Agrico de rayonbijeenkomsten 2011 af. We hebben huiswerk meegekregen om mee aan de slag te gaan. Volgend jaar zullen de bijeenkomsten waarschijnlijk in week 4 en 5 zijn. We hebben gemerkt dat begin januari wellicht te druk is voor sommige telers en Agrico. De laatste sheet van de bijeenkomsten bevatte de data van de juli-vergaderingen. Voor het gemak staan ze hiernaast nogmaals afgebeeld. Noteert u de datum alvast in uw agenda? Mark Dieleman 28 29

16 Agrico Postbus 70, 8300 AB Emmeloord Duit 15, 8305 BB Emmeloord T +31 (0) / E I Say potato, say

Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman

Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman Inleiding In opdracht van VBU (Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal) werd in

Nadere informatie

STICHTING VELDLEEUWERIK

STICHTING VELDLEEUWERIK TEGEARRE DJOERSAAM STICHTING VELDLEEUWERIK Stichting Veldleeuwerik is een uniek samenwerkingsverband tussen telers en verwerkende bedrijven om actief duurzame akkerbouw en -productie te stimuleren. Niet

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

POOTGOEDTEELT IN SCHOTLAND

POOTGOEDTEELT IN SCHOTLAND POOTGOEDTEELT IN SCHOTLAND Ter gelegenheid van het World Potato Congress dat plaats vond van 28 tot 30 mei in Edinburg (Schotland), vond een excursie plaats met als thema de pootgoedteelt in Schotland.

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

Het Erwinia Team heet u van harte welkom!

Het Erwinia Team heet u van harte welkom! Het Erwinia Team heet u van harte welkom! Doretta Boomsma Kees Kristelijn Tom van Tent Becking Henk Velvis Opening Het spoorboekje 20:00 Opening 20:05 Het Deltaplan 20:10 Detectie & Epidemiologie 20:20

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Rusland en de consument. Nummer 8, augustus 2014. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Rusland en de consument. Nummer 8, augustus 2014. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Rusland en de consument 1 Colourfultaste staat achter Samen sterk 2 Marktcijfers Rusland 2 Persreis Engelse journalisten succesvol 4 Kookdemonstraties oranje paprika s

Nadere informatie

pca Bewaarproblemen oogst 2014

pca Bewaarproblemen oogst 2014 pca Bewaarproblemen oogst 2014 Seizoen 2014 Prachtig voorjaar Zomer: groeizaam weer (plaag ) Natte augustus Hoge temperaturen bij oogst Hoge temperaturen eerste weken bewaring Grote productie Grove knollen,

Nadere informatie

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs...

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 10 6 1 Inleiding Na gras is snijmaïs het belangrijkste gewas voor de melkveehouderij.

Nadere informatie

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN De omstandigheden in Nederland, zoals klimaat en grondsoort, zijn zeer geschikt voor het telen van pootaardappelen. Daarnaast is het vakmanschap van de Nederlandse telers

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: De komende 50 jaar 1 Donderdag 12 december 2013: Bijeenkomst 50 jaar paprika in Nederland 2 P8 aanwezig tijdens Fruit Attraction in Madrid 3 Nationaal Voedingsdebat voor

Nadere informatie

Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014

Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014 Informatieblad van openbare basisschool De Wissel - vrijdag 6 februari 2014 De Hoop 3 1911 KX Uitgeest 0251-880707 info@dewisseluitgeest.nl www.dewisseluitgeest.nl Agenda 10 februari Wisselmiddag techniek

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede beurt. Nummer 8, september 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede beurt. Nummer 8, september 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Goede beurt 1 Winkeldemonstraties in UK een succes! 2 P8 aanwezig tijdens Retail congres DOGK - Düsseldorf 4 P8 aanwezig bij ledenbijeenkomsten 4 49 jaar paprika in Nederland:

Nadere informatie

Aardappel. Inleiding. Bewaren. Hoe de aardappel in Europa kwam. Voor arm en rijk

Aardappel. Inleiding. Bewaren. Hoe de aardappel in Europa kwam. Voor arm en rijk Aardappel Inleiding In Nederland worden veel aardappels gegeten. We eten ze gekookt,gebakken,als puree of als friet. Het is makkelijk voedsel, niet duur en het past overal bij. Aardappels zijn ook gezond,

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

In dit magazine. informatiemagazine over biologische frites

In dit magazine. informatiemagazine over biologische frites informatiemagazine over biologische frites In dit magazine De biologische wereld van McCain Biologisch verantwoord genieten Knoop gelooft in biologische toekomst Speciaal aardappelras biologische frites

Nadere informatie

NOORWEGEN. Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden 09-05-2012 13-05-2012

NOORWEGEN. Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden 09-05-2012 13-05-2012 NOORWEGEN 09-05-2012 13-05-2012 Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden door onze ouders naar Schiphol gebracht. Ik zat bij Ilonka in de auto. Op Schiphol gaf meester Hendrie

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN / RHIZOCTONIA SOLANI DE SMAAK

Nadere informatie

Dag 3 - Lief en leed en???

Dag 3 - Lief en leed en??? Dag 3 - Lief en leed en??? Beste mede reisgenoten, Sorry dat het gisteren niet goed ging met de mail. Ik zal de foto's voortaan verdelen over een aantal mails want Romica heeft geen programma om ze te

Nadere informatie

Interview met de Nederlandse studenten in de werkgroepen.

Interview met de Nederlandse studenten in de werkgroepen. Wie zijn wij: Daag! Mijn naam is Jorrit en ik ben 23 jaar jong. Ik ben geboren en getogen in Leeuwarden. Ik zit nu in het 2e jaar van de lerarenopleiding Economie. Bij deze wil ik jullie veel plezier en

Nadere informatie

Boerenexperiment No 4 aanvulling

Boerenexperiment No 4 aanvulling Boerenexperiment No 4 aanvulling Aardappels op zware grond, aanvulling op rapport Aanvulling en Resultaten en ervaringen van de groenbemestervelden op zware klei, najaar 2012 Achtergrond De toepassing

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

economie CSE GL en TL COMPEX

economie CSE GL en TL COMPEX Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 donderdag 27 mei 272010 mei totale examentijd 2 uur economie CSE GL en TL COMPEX Vragen 1 tot en met 22 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Inleiding Thijs Jasperse 1 Het is tijd voor paprika! 2 Volgende P8 bestuursvergadering op woensdag 26 augustus a.s. 5

Inleiding Thijs Jasperse 1 Het is tijd voor paprika! 2 Volgende P8 bestuursvergadering op woensdag 26 augustus a.s. 5 Inhoud Inleiding Thijs Jasperse 1 Het is tijd voor paprika! 2 Volgende P8 bestuursvergadering op woensdag 26 augustus a.s. 5 Gaat het de goede kant op? Nu halverwege de maand juli kunnen we vaststellen

Nadere informatie

DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE GELE UIEN (2012-1)

DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE GELE UIEN (2012-1) SPECIFICATIE BIOLOGISCHE GELE UIEN (2012-1) Aanlevering van biologische producten Om te voldoen aan de richtlijnen van de Nederlandse biologische certificeringsinstantie Skal, dienen de volgende punten

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent.

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent Zo! Goedemorgen of goedemiddag, wat is t? Ik moet zo de koeien weer melken, dus... Excuus, dat ik wat stink. Ik heb het zo

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Eén zwaluw maakt nog geen zomer. Nummer 5, mei - juni 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Eén zwaluw maakt nog geen zomer. Nummer 5, mei - juni 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Ook deze keer hebben we weer een nieuwsbrief boordevol met nieuws. Zo kijken we terug op de paprikabijlage die vorige week bij het NRC verscheen. Daar hebben we veel leuke reacties op gehad! Verder

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

Het Koppelproject Noord Nederland

Het Koppelproject Noord Nederland Het Koppelproject Noord Nederland http://www.ringadvies.nl/koppel.html Mededelingen Agenda Markt Deelnemers Technische informatie Een koud medium voor warme contacten Het Koppelproject Noord Nederland

Nadere informatie

Dit kleine boekje informeert u over onze nieuwe, oude koningin van de groenten. Waarom juist deze majesteit de Superior Queen is van alle asperges.

Dit kleine boekje informeert u over onze nieuwe, oude koningin van de groenten. Waarom juist deze majesteit de Superior Queen is van alle asperges. Superieure asperges telen is een prachtig, oud ambacht. Het vraagt veel kennis, gevoel en hartstocht. Onze familie beheerst dit vak al generaties lang. Omdat de huidige productiemethoden steeds meer worden

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 KOSTPRIJZEN AARDAPPELEN. www.dlvplant.nl

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 KOSTPRIJZEN AARDAPPELEN. www.dlvplant.nl KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons

Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons Dag allemaal, Helaas moeten wij even afwijken van het schema. Vanavond hebben wij de bbq bij Light into Europe en kunnen dan geen verslag

Nadere informatie

een lekker kerstverhaal.

een lekker kerstverhaal. een lekker kerstverhaal. Kerstmenu vegetarisch Voorgerecht: Paddenstoelenragout met wilde verse paddenstoelen en peterselie Hoofdgerecht: Rotolo met ricotta, verschillende gegrilde groenten en farrotto

Nadere informatie

PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN POOTGOEDTELER

PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN POOTGOEDTELER Pagina 1 van 10 PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN POOTGOEDTELER Deze code is opgesteld door de Pootaardappel Contact Commissie (PCC = samenwerkingsverband LTO-NAO). Hoewel deze code met de grootst

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Nieuwsbrief 18 december 2015

Nieuwsbrief 18 december 2015 Nieuwsbrief 18 december 2015 De Waalse school ontmoet burgemeester Aboutaleb! Woensdagmiddag is door burgemeester Aboutaleb in de Centrale Bibliotheek de tentoonstelling 'Samen leven' geopend. In deze

Nadere informatie

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven:

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: 26-02-2011 ZLTO AGENDA 1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: Is er voor de supermarkt een belang

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Deze dag waren de aardperen aan de beurt om geoogst te worden én het nieuwe keukenblok is in gebruik genomen.

Deze dag waren de aardperen aan de beurt om geoogst te worden én het nieuwe keukenblok is in gebruik genomen. Akkernieuws 2014 12 november 2014 - Kruidenbuurt Deze dag waren de aardperen aan de beurt om geoogst te worden én het nieuwe keukenblok is in gebruik genomen. oktober - Annelies Steehouder nieuwe coordinator

Nadere informatie

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Siemen van Berkum en Gerben Jukema, LEI Wageningen UR, 17 december 2014 Deze notitie geeft een beknopt overzicht

Nadere informatie

MundoRado reis naar Maleme, Kreta.

MundoRado reis naar Maleme, Kreta. MundoRado reis naar Maleme, Kreta. Op maandag 9 juni was het zover. We gingen op vakantie naar het mooie eiland Kreta en om precies te zijn, naar Maleme. Om 12.00 uur moesten wij ons verzamelen op Schiphol

Nadere informatie

TEELT- EN AFZETCONTRACT AF LAND UIEN-POOL

TEELT- EN AFZETCONTRACT AF LAND UIEN-POOL TEELT- EN AFZETCONTRACT AF LAND UIEN-POOL 2015 1 voorwaarden TEELT- EN AFZETCONTRACT AF LAND UIEN-POOL oogstjaar 2015 Apeldoorn, 10 april 2015 2 Inleiding Agrifirm Plant BV heeft samen met uientelers en

Nadere informatie

Kringgesprek. september gestart met 14 deelnemers voor koken en streetdance.

Kringgesprek. september gestart met 14 deelnemers voor koken en streetdance. Kringgesprek Geachte ouders, 2013 2013--2014 De maand november komt alweer tot zijn einde. Sinds het begin van dit schooljaar verzorgt Buurtwerk Prins Alexander activiteiten op school op woensdagmiddag.

Nadere informatie

Ouderinfo donderdag 3 december 2015

Ouderinfo donderdag 3 december 2015 Ouderinfo donderdag 3 december 2015 Geplande evenementen 4-12-2015 Sinterklaasviering www.antoniusbest.nl 0499-371250 Beste ouders, verzorgers, 1. Pepernoten bakken Afgelopen maandag begon de Sinterklaasweek

Nadere informatie

DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE RODE UIEN (2012-1)

DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE RODE UIEN (2012-1) DANIELS OFP B.V. SPECIFICATIE BIOLOGISCHE RODE UIEN (2012-1) Aanlevering van biologische producten Om te voldoen aan de richtlijnen van de Nederlandse biologische certificeringsinstantie Skal, dienen de

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Groeien Afrikaanse aardappelen aan de bomen Het basisvoedsel in het Zuiden

Groeien Afrikaanse aardappelen aan de bomen Het basisvoedsel in het Zuiden L E E S T E K S T Cassave of maniok De dikke knollen van de maniokplant kunnen tot meer dan 20 cm lang worden, en wel tot 10 cm dik. Wat de vorm betreft lijken ze op dikke wortels, maar dan met een bruine

Nadere informatie

De aardappel, van alle markten thuis

De aardappel, van alle markten thuis De aardappel, van alle markten thuis OPDRACHTEN De antwoorden staan op de laatste pagina. OPDRACHT 1 Voedingsstoffen In de tabel hieronder worden de voedingsstoffen van een aardappel vergeleken met de

Nadere informatie

Geheel verzorgde week met excursies en koken

Geheel verzorgde week met excursies en koken Toe aan vakantie? Bijtanken in Salzburgerland! Herfstweek: zaterdag 18-25 oktober (in overleg kunnen we voor een groep de data verschuiven) Geheel verzorgde week met excursies en koken Excursies en koken:

Nadere informatie

DESKUNDIGEN. - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen

DESKUNDIGEN. - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen DESKUNDIGEN - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen Maria van Boxtel Graag werk ik samen met boeren en boerinnen aan directe verkoop van hun producten.

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Tussen hoop en vrees. Nummer 2, maart 2015. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Tussen hoop en vrees. Nummer 2, maart 2015. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse 1 Testbedrijven gezocht voor e-learning module P8 2 Rapportage Spanje Paprika - Nummer 1 2 Marktinformatie Israël 3 Kom in de Kas 4 Colourfultaste op nieuwe shirts voetbalteam

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Ing. D. Bos en Dr. Ir. A. Veerman Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector AGV PPO 5154708 2003 Wageningen,

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

RAPPORT. Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel

RAPPORT. Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel RAPPORT Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel rapport 711 project 9071 december 2010 RAPPORT titel Gevoeligheid van aardappelrassen voor

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten?

4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten? 4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten? Deze zomer was ik op familiebezoek in Honduras. Geheel onverwacht liep ik er twee oude bekenden tegen het lijf. Ze stonden pardoes voor mijn neus. Ik

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

Ons vakantieverblijf in De Lutte.

Ons vakantieverblijf in De Lutte. Ons vakantieverblijf in De Lutte. Louwra Herman Arwin Els Barry Will Frans Marjolein Willie VRIJDAG 21-06-2013 Vandaag begint onze vakantie. Arwin en Herman stappen in de bus in Veenendaal en de andere

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij Nederlandse Landbouw en Visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

VAB-Nieuwsbrief (juni 2009)

VAB-Nieuwsbrief (juni 2009) VAB-Nieuwsbrief (juni 2009) Regiobijeenkomst op zaterdag 13 juni 2009 Bij Biologische wijngaard de S-akker bij Dodewaard dhr. Chris Maan (links) en dhr. T. Geluk (rechts) Bovenaanzicht wijngaard/wijnmakerij

Nadere informatie

Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt

Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt Hervorming Gemeenschappelijk Europees Landbouwbeleid Toeslagrechten 2014 Betalingsrechten 2015 Nationale invulling

Nadere informatie

Geachte gasten, beste collega s

Geachte gasten, beste collega s Geachte gasten, beste collega s Ik heet u allen van harte welkom bij de officiële ingebruikname van de volledig nieuwe voorzuivering voor ons Productiebedrijf Andijk. In het bijzonder wil ik verwelkomen,

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Start van 2014. Nummer 1, janari 2014. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Start van 2014. Nummer 1, janari 2014. Ondernemend Paprika Nummer 1, janari 2014 Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Start van 2014 1-2 Bureaus presenteren hun ideeën voor Colourfultaste campagne 2014-2017 3 Kom in de Kas 3 Afrikaanse Fruitmot 4 Belangrijkste resultaten

Nadere informatie

Beste ouders, Agenda. Nummer 5 december 2015

Beste ouders, Agenda. Nummer 5 december 2015 Nummer 5 december 2015 Agenda Wo 2 dec Inloopochtend 8:15-8:30 uur Vrij 4 dec Sinterklaasviering, alle leerlingen om 12:00 uur vrij Do 17 dec Kinderen vrij om 12:00 uur i.v.m. kerstdiner 17:00-18:30 uur

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 10 23 januari 2015

Nieuwsbrief nr. 10 23 januari 2015 Nieuwsbrief nr. 10 23 januari 2015 Agenda 26 januari Centrale aanmelddag nieuwe leerlingen (15.30-17.00 uur en 19.00-20.30 uur) 20.00 uur vergadering Schoolcommissie 27 januari Workshop groep 5 t/m 8 Waar

Nadere informatie

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients.

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients. 27/11/2015 Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020 Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients 26 November 2015 1 Introductie Tom Wiegmans Internationale Agrarische handel gestudeerd

Nadere informatie

Streekproducten en eten uit de buurt

Streekproducten en eten uit de buurt Spreekbeurt of werkstuk Streekproducten en eten uit de buurt Inhoud Stap 1. Ga zelf op onderzoek uit Stap 2. Streekproducten of gewoon producten uit de buurt Stap 3. Waarom zijn streekproducten zo bijzonder?

Nadere informatie

Verslag Comenius uitwisseling mavo Turkije 31 mei t/m 6 juni 2014

Verslag Comenius uitwisseling mavo Turkije 31 mei t/m 6 juni 2014 Verslag Comenius uitwisseling mavo Turkije 31 mei t/m 6 juni 2014 Zaterdag, 31 mei Na een aangename vlucht kwamen wij in Istanbul St. Gokcan aan en werden na een lange wachttijd bij de pascontrole van

Nadere informatie

NT 2 2003/2004 LUISTEREN EXAMEN I. Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 70 minuten. Opgavenboekje. Examennummer kandidaat: Aanwijzingen

NT 2 2003/2004 LUISTEREN EXAMEN I. Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 70 minuten. Opgavenboekje. Examennummer kandidaat: Aanwijzingen LUISTEREN Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 70 minuten EXMEN I 2003/2004 Opgavenboekje Examennummer kandidaat: anwijzingen U gaat een luistertoets maken. Deze toets bestaat uit drie delen:, en. In onderdeel

Nadere informatie

Nieuwsbrief de Horizon

Nieuwsbrief de Horizon P a g i n a 1 Nieuwsbrief de Horizon Agenda 5 januari: luizencontrole 6 januari: oud papier 7 januari: inloopmiddag 11 januari: kleuters en onderbouw vrij 21 januari: studie dag leerlingen vrij 22 januari:

Nadere informatie

ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS

ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS kok boer vader ondernemer IK BEN VADER, KOK, BOER EN ONDERNEMER. Het verhaal dat ik vandaag ga vertellen: Ik ben, kok, boer en ondernemer. JEUGD KEUZES, KEUZES, KEUZES. ACHTERGROND:

Nadere informatie

Interactie consument en producent Op weg naar gezonde groei, duurzame oogst. Ronald Hiel 11 juni 2015

Interactie consument en producent Op weg naar gezonde groei, duurzame oogst. Ronald Hiel 11 juni 2015 Interactie consument en producent Op weg naar gezonde groei, duurzame oogst Ronald Hiel 11 juni 2015 Wat u te wachten staat: Even voorstellen Waar staan we nu: resultaten en uitdagingen Hoe ziet het speelveld

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen Inhoudsopgave Terugblik op seizoen Terugblik op seizoen 3 Seizoen in cijfers 4 Verwachtingen najaar 2013 7 Van Oers Agro op bezoek bij... 8 Van Oers Agro Hofdreef

Nadere informatie

Even. Ons. Kwijt. 2015-2016 nr??

Even. Ons. Kwijt. 2015-2016 nr?? Even Ons Ei Kwijt 2015-2016 nr?? Van de directie we ons eerste college van professor Henriette von Kessel. Special We hebben de afgelopen weken het project Raar maar Waar in de school gehad. Ter ere van

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

1. Discussie loopt vast: partijen wijzen naar elkaar, de argumenten naar zichzelf

1. Discussie loopt vast: partijen wijzen naar elkaar, de argumenten naar zichzelf Hoe trek je een discussie vlot? van zorgen naar veranderbare situaties in de Phytophthora case Wat doe je als partijen met elkaar in gesprek proberen te komen maar het lukt niet echt, of er komt niets

Nadere informatie

Tussenverslag 2013. Mobiele aardappel schonings sorteerlijn. September 2013

Tussenverslag 2013. Mobiele aardappel schonings sorteerlijn. September 2013 Tussenverslag 2013. Mobiele aardappel schonings sorteerlijn. September 2013 In opdracht van: Franzen landbouw CV Oudelandsedijk 4 3247 LJ Dirksland Tel: 0187 650 004 Mob nr: 06 28 677 968 Kenmerk: 2013

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2015 tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-16.30 uur wiskunde A Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Achter dit examen is een erratum opgenomen. Dit examen bestaat uit 22 vragen. Voor dit examen

Nadere informatie

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga Vraag In de laatste zes maanden was er steeds zoveel slecht nieuws over de economische groei, dat dit de consumptiegroei deed stagneren. In de

Nadere informatie

Voedselcollectief Emmeloord

Voedselcollectief Emmeloord Voedselcollectief Emmeloord Boer en consument vinden elkaar De themagroep Voedsel van Stichting Pioniers van de Toekomst heeft de wens om een voedselcollectief te starten in Emmeloord. Een voedselcollectief

Nadere informatie

Het restaurant in Otterlo.

Het restaurant in Otterlo. Het verslag van mijn spontane actie/uitdaging handbikend van Enschede naar Scherpenzeel en terug. Een totale afstand van 259,92 km en heb hier zowel de zaterdag als de zondag 12 uur over gedaan (inclusief

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Uit de folder van de bank: leningtabel persoonlijke lening

Uit de folder van de bank: leningtabel persoonlijke lening Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Zorgen om de rente Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1. Hans van Opta

Nadere informatie

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein Oefening 5 Persoon 1: Annet Kok (moeder) Talent: Prestatiegericht Betrouwbaar Humoristisch Optimistisch Vasthoudend Concreet voorbeeld: Tijdens de hockeywedstrijden Dat ze klaarstaat voor haar vrienden

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Facts and figures naar aanleiding van sluiting zwembad. Communicatie Verenigingen/ zwemklanten m.b.t. sluiting zwembad

Facts and figures naar aanleiding van sluiting zwembad. Communicatie Verenigingen/ zwemklanten m.b.t. sluiting zwembad Facts and figures naar aanleiding van sluiting zwembad Doelgroep Gennep Boxmeer Gestopt Zwemles 108 20 43 (waarvan 17 afzwemmers ) Doelgroepen 1 groep MBVH 3 groepen MBVO 1 Aqua rug in behandeling Aantal

Nadere informatie

Summerschool houdt leerlingen ISK op niveau

Summerschool houdt leerlingen ISK op niveau Summerschool houdt leerlingen ISK op niveau Tijdens de zomervakantie kunnen leerlingen van de ISK Drachten op hun school terecht voor een Summerschool. Midden in de vakantie is een team van vier medewerkers

Nadere informatie