Foto: Kees C. Keuch - 3

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Foto: Kees C. Keuch - 3"

Transcriptie

1 - 3

2 - 2 -nummer 3, januari 2005 O-nummer is een cliëntgestuurd project van de Jellinek Cliëntenraad. De cliëntenkrant is gemaakt voor en door (ex-) cliënten van de Jellinek. O-nummer 4 verschijnt in april 2005 c o l o f o n Met dank aan: Jellinek Cliëntenraad Jellinek Werk & Scholing Redactie: Ingrid van Alphen Manodj Brouwn Kees C. Keuch Bani da Lima Medewerkenden: Yolanda Bongers, Niels Höfelt, Tony Raedecker, Marc Torringa, Taalwerkplaats-Werk & Scholing Pre-press en druk: Grafisch Buro Haarlem Redactieadres: Redactie 0-nummer p/a Jellinek Werk & Scholing Gen. Vetterstraat BT Amsterdam E: i n h o u d 2 Van de redactie 3 Interview Peter Geerlings 6 Gedachten 7 Verhuizen naar Jellinekhuis 8 Ervaringsverhaal Yolanda 10 A - Ω, Jelly Quack 12 Jellinek Cliëntenraad 13 Arbeidstoeleiding 15 V.V.T. & T.T. 16 Gedicht van Marc Torringa Voor reacties en ingezonden brieven en voor toestemming voor het geheel of gedeeltelijk overnemen van berichten en/of artikelen uit het 0-nummer kunt u contact opnemen met de redactie via ons adres. van de redactie Het jaar 2004 zit er op. Een jaar waarin met het verschijnen van het 0-nummer weer eens is aangetoond dat een welwillende en stimulerende houding van zowel Cliëntenraad als directie tot een goed en enthousiasmerend cliëntgestuurd project kan leiden. En het werkt aanstekelijk. Zo hebben we een nieuw redactielid verwelkomd en zijn er medewerkers van de Jellinek die onmiddellijk reageerden op onze oproep om via het 0-nummer cliënten en ook hun omgeving te bereiken; de schrijfster van het ervaringsverhaal op de middenpagina s overweegt vaker wat voor het 0-nummer te doen en hebben we van een medewerkster van AIAR enkele nuttige tips gekregen voor mogelijke onderwerpen of thema s voor volgende 0-nummers is ook een jaar waarin de Jellinek en dus ook cliënten afscheid nemen van Peter Geerlings. In het openingsinterview vertelt hij wat hij bij de Jellinek heeft gedaan, over verleden en toekomst van de instelling waar hij zo n 25 jaar heeft gewerkt, en wat hij van zijn opvolger als eerste geneeskundige vindt. Het vertrek van Geerlings heeft ons aangespoord ook anderen te vragen wat afscheid voor hen betekent. En dan blijkt dat het vaak het begin van iets nieuws is. Voor sommigen zelfs van een nieuw leven. In de column Gedachten lezen we hoe een van de redacteuren herhaaldelijk afscheid heeft moeten nemen en even zovaak opnieuw is begonnen. Op de middenpagina s schrijft Yolanda dat afscheid nemen ook leuke kanten in zich heeft, hoewel het niet gemakkelijk is om bijvoorbeeld afscheid te nemen van je gebruikers -omgeving en vervolgens je adresboek aan te passen; maar ook dat een clean leven geen garantie is voor een zorgeloos leven. Dit geldt ook voor deelnemers aan de Drukkerij en de Taalwerkplaats van Werk & Scholing, die blijken te worstelen met vragen als: Waarom wil ik werken? Of wat belemmert mij juist? en Hoe kom ik aan een baan?. We lezen verder dat het ook gaat om zelfvertrouwen, het nemen van verantwoordelijkheden en om het creëren van mogelijkheden. De redactie van het 0-nummer hoopt dat na het lezen van dit nummer, 2005 een jaar voor u wordt waarin u afscheid neemt van de angst voor de onhaalbaarheid van uw dromen. Wij wensen u de energie en de vindingrijkheid toe om die dromen te verwezenlijken. (BdL) D e S t e l l i n g : Waar ik me zo afgrijselijk aan erger is het bizarre onbeschofte arrogante gedrag van fietsers. Zonder licht in het donker; in de ruimte brallend, één hand aan het stuur en in de andere hand een mobieltje, hardop in de ruimte brallend en liefst door het rode licht crossen. (KCK) Vanaf je 16e kun je wel voorspellen hoe het er op je 65e uit ziet. een interview van Bani da Lima Peter Geerlings begon met de behandeling van drugsverslaafden in een tijd dat weinig artsen geïnteresseerd waren in verslaving en er in de bibliotheek nauwelijks een boek te vinden was over drugs. Als ik me goed herinner, hooguit één boekje over LSD, zegt de man die in 1968 bij de Jellinek aan de Keizersgracht als arts kwam werken en in maart 2004 afscheid nam als eerste geneeskundige. Geerlings, die zo n 25 jaar bij de Jellinek heeft gewerkt, loopt voor ons uit de trap op die ons naar zijn kantoor aan de Vlaardingenlaan leidt. Ik heb ervoor gekozen om hier te zitten en niet aan de Overschiestraat, omdat ik dichter bij de patiënten wil zijn. Een keus die deze bevlogen man typeert. In interviews benadrukt u het belang van de erkenning van het vak verslavingszorg. Op dat gebied hebt u het een en ander bereikt. Ziet u dat bij uw afscheid als uw grootste succes? Moet je toch echt aan anderen vragen. Ooit ben ik bij de Jellinek weggegaan vanwege het ontbreken van een professionele benadering. In de zeventiger jaren was de tendens dat je er niet echt een vakman voor nodig had. Wel begrijpelijk toentertijd. Maar ik vond destijds al dat verslavingszorg een vak is dat je kunt en moet leren. Hoe hebt ú het vak eigenlijk geleerd? Ik was in 1967 als arts assistent in paviljoen 3 van het toenmalige Wilhelmina Gasthuis begonnen met de behandeling van drugsverslaafden. Zij vertelden me van alles. Over de effecten van drugs, over hoe je bijv. LSD maakte. Niemand wist er toen iets vanaf. Dan word je al gauw expert, hoor. Zo gemakkelijk ging dat? Ik ben uiteraard met meer mensen gaan praten. Ook met drugsverslaafden die ik thuis bezocht en die mij om medische hulp vroegen. Zij konden namelijk nergens terecht. Ook niet bij de GG&GD, waar ik destijds stage liep. Degenen die aan alcohol verslaafd waren konden bij de Jellinek overigens wel terecht. Zo kwam u ook in contact met de Jellinek? Krauweel, de toenmalige directeur van de Jellinek, was zeer geïnteresseerd in mijn verhaal. Zozeer zelfs, dat hij me vroeg om bij de Jellinek te komen werken. Ik moest maar meteen beginnen met de behandeling van drugsverslaafden. De Jellinek zat vooral met het probleem dat vanuit Reclassering mensen met drugsproblemen werden doorgestuurd waar men geen raad mee wist. Het begin van de behandeling aan de Keizersgracht. Nummer 674, ja. Op maandag om 5 uur, half 6 meen ik, en dat duurde wel eens tot 1 uur s nachts. Het liep eigenlijk wel een beetje uit de hand, want het werd een soort marktplaats waar men elkaar ontmoette. Als je iemand zocht dan ging je gewoon naar het spreekuur van Geerlings op maandag. Waarmee behandelde u destijds uw patiënten? In 1968 was ik al begonnen met methadon. Ik had erover gelezen, erover gehoord. En de mensen die methadon hadden uitgevonden heb ik bezocht. Heel voorzichtig begon ik de behandeling. Nou ja, voorzichtig. Al heel gauw ging dat nieuws als een lopend vuurtje door de stad. En niet alleen in Amsterdam. Ze kwamen uit heel Europa hier naartoe. Had u een bepaald doel voor ogen toen u bij de Jellinek kwam? Eigenlijk om het als een gewone medische behandeling in de gezondheidszorg te zien. Iedereen, en niet alleen maar dokters, iedereen die in de gezondheidszorg werkt moet daarvan op de hoogte zijn. Dat verslaving een normale aandoening is waar je je voor laat behandelen. Net zoals je naar je huisdokter of specialist gaat wanneer je ziek bent, ga je voor verslaving ook naar een huisarts en een specialist. Zagen uw patiënten dat ook zo? In het begin was men redelijk achterdochtig. Waarom? Omdat ze bang waren dat ze zouden worden opgepakt door de politie. Hoe stonden andere instellingen er tegenover? Zeer argwanend. Ik kreeg veel kritiek. Men vroeg zich af waar ik mee bezig was: verstrekken van methadon aan verslaafden? Ook binnen de Jellinek. 3

3 Maar de leiding stond echter altijd achter me. Ze steunden me altijd. Er werd zelfs voor gezorgd dat ik een beurs kreeg om naar Amerika te gaan. Daar bezocht ik allerlei instellingen en kon ik terugvallen op een internationaal netwerk. En op die manier breidde u uw kennis uit. Het was inderdaad vooral een kwestie van contacten leggen. Je kon langskomen of uitgenodigd worden voor congressen. De kennis die ik zo opdeed, kwam goed van pas toen ik hoofd van de polikliniek drugs aan de Keizersgracht 818 werd. U vertelde eerder dat u bij de Jellinek bent weggegaan vanwege het ontbreken van professionaliteit. (Aarzelend). Eind jaren zeventig waren er grote financiële problemen bij de Jellinek en met het management liep het destijds ook niet goed. Dat had invloed op de behandeling. Daar wilde ik niet bij zijn. Ik ben naar het AMC gegaan, waar ik me bezighield met het ontwikkelen van een nieuwe behandeling in de Dagkliniek. Wat heeft u ertoe gebracht terug te komen? Verslaving en de zorg voor verslaafden hebben me altijd beziggehouden. Het heeft me eigenlijk altijd achtervolgd. Letterlijk, zelfs. Zelfs vanuit buitenland kwamen ze bij mij terecht, ook al werkte ik niet bij de Jellinek. Dat nam overigens niet weg dat ik nadacht over een samenwerking tussen Jellinek en AMC om professionaliteit en onderzoek te koppelen aan behandeling. En toen in 1991 Jan Walburg mij vroeg om terug te keren, leek het me zeer de moeite waard. Even is op de Keizersgracht geprobeerd alcoholverslaafden en drugsverslaafden bij elkaar te zetten en die onder één dak te behandelen. Vervolgens is het uit elkaar gehaald en is naast de drugskliniek ook Warder in het leven geroepen. Warder was een therapeutische gemeenschap. Deze werd opgericht door mensen die trainingen hadden gevolgd voor het doen van psychosociale behandelingen. Het probleem was dat er steeds meer mensen kwamen met psychiatrische problemen. Dat was niet meer verantwoord. Je mocht niet teveel medisch-psychiatrische problemen hebben. Het beste werkte het voor adolescente verslaafden. Mensen die niet te ziek zijn. De hele situatie daar werd steeds complexer en het was uiteindelijk financieel niet meer verantwoord om het in stand te houden. Je mag blij zijn als je ergens nog een mens tegenkomt. Zou het Warder-model nu niet meer werken? Nee, ik denk het niet. Hersenen ontwikkelen zich tot iemand zo n 18 of 20 jaar is. En als je op je 12 e al begint met fors te drinken. Tien, twintig eenheden.. dat is helemaal niks voor de adolescenten van tegenwoordig. Dat drinken ze op een avond. En dan gaan ze ook nog eens cocaïne gebruiken. Dat levert forse beschadiging op. Terwijl je die tijd eigenlijk nodig hebt om allerlei sociale en intellectuele vaardigheden onder de knie te krijgen. Dat is heel bepalend. Je kunt eigenlijk wel vanaf je 16 e voorspellen hoe het er op je 65 e uitziet. Net als taal. Gedurende een bepaalde periode ben je er heel gevoelig voor en leer je ontzettend veel. En als je dat dán niet doet, dan krijg je te maken met een enorme achterstand. Dat haal je nooit meer in. Het probleem is de hersenbeschadiging. Welke andere problemen voorziet u zoal in de verslavingszorg? Bijvoorbeeld de stigmatisering van de drugsverslaafde. Het is wel meteen een gróót probleem. Hoe voorkom je dat? Te beginnen met ervoor te zorgen dat een verslavingszorginstelling goed gekwalificeerde mensen in dienst neemt. Dus, er moet goed onderwijs zijn. En, zoals ik al eerder zei, dat bereik je door behandeling te koppelen aan onderzoek. Maar ja, voordat je er de mensen voor hebt. De tijd moet er ook rijp voor zijn. Dat luistert heel nauw bij verslaving.heel belangrijk hierin is de samenwerking met AIAR, met het AMC. Daardoor is de Jellinek een soort werkplaats geworden waar ook onderwijs en onderzoek kan plaatsvinden. U vindt dat de Jellinek een goede koers vaart? Ik denk het wel. Van belang is nu de vraag of de Jellinek zich ontwikkelt in de richting van een mogelijke samenwerking met een grote psychiatrische instelling. Ik denk dat het niet anders kan. Kijk maar naar Parnassia in Den Haag en Delta in Rotterdam. De grote psychiatrische ziekenhuizen met 1200 bedden overleven, omdat zo n 600 bedden bezet worden door chronische patiënten. En daar hoef je nauwelijks iets aan te doen. Als je wilt vernieuwen, professionaliseren, kost het meer geld: artsen vragen voortdurend geld om onderzoeken te doen. Daar heeft de hele gezondheidszorg mee te maken. En volgens mij kun je dat alleen oplossen als je dat in een groter geheel doet. En u bent tevreden met de keus voor juist déze opvolger? Ja, want hij komt uit Duitsland en bovendien is hij vooral nog steeds gewoon een dokter. Iemand die zelf voor de oplossing zorgt. Hij houdt zich niet bezig met de vraag waar kan ik de patiënt kwijt? of naar wie kan ik deze patiënt doorsturen? Die mentaliteit en zijn niet-moraliserende instelling kom ik bovendien niet vaak tegen in de verslavingszorg. Laagdrempeligheid zit m in een persoonlijke benadering. Christian Krappel zegt ook: terugval hoort bij de chronische ziekte verslaving. Het is dus geen kwestie van karakterfout. Dat is een goede aanpak. Dat is ook de boodschap die ik doorgeef. Kijk, als je hoge bloeddruk hebt dan neem je pillen. Mensen die stoppen met die pillen krijgen opnieuw last van een te hoge bloeddruk. Een verslááfde die stopt met zijn behandeling zegt: kijk, het werkt niet, want ik ben teruggevallen toen ik ermee stopte. Daar ligt dan ook het misverstand. Misverstand? In de reguliere geneeskunde is het heel normaal dat je terugvalt als je stopt met een behandeling. In de verslavingszorg is men dan geneigd te zeggen: hé, de behandeling werkt niet. Kijk ook eens naar zelfhulp als de AA en NA Anonieme Verslaafden : zolang je blijft gaan, zal het dus goed werken. Stop je ermee, dan loop je onherroepelijk de kans dat je terugvalt. Iedere dag moet je beseffen dat je een probleem hebt. En dat zal steeds beter te doen zijn. Dus, het morele houdt het herstel tegen. Zonde van de tijd. En toch sluipt dat er in. Ook bij de nieuwe methodiek. Maar zodra er gemoraliseerd wordt, ben je fout bezig. Want voordat je het weet, praat je over zwakke wil en dat soort dingen. Verwijst u wel eens naar de AA of de NA-Anonieme Verslaafden? O ja zeker. Ik raad mensen wel eens aan om naar een bijeenkomst te gaan om te kijken of het iets is wat hen aanspreekt. Of ze er aankomen, is natuurlijk een tweede. Maar ik hoor wel eens wat. Dat het goed werkt, de Narcotics Anonymous bijvoorbeeld. Kijk, er is net een onderzoek geweest. Zestig jaar follow-up onderzoek van verslaafden. Wat is de beste prognose: iedere week gewoon doorgaan, naar de AA of NA. Niet vergeten dat je een probleem hebt. De zelfhulpgroepen zijn toegankelijk voor iedereen. Is de Jellinek dat ook? Tja, dat is een belangrijk aspect. Een verslaafde en zeker ook de omgeving van de verslaafde moet het gevoel hebben dat hij altijd bij je terecht kan of dat je weet hóe je ze kan helpen. De direct betrokkene, bijvoorbeeld. Als je die ontvangt en als je luistert naar het probleem waar ze mee zitten en hen daarin begeleidt, dan komt 70% van de betreffende verslaafden in behandeling. De laagdrempeligheid zit m in een persoonlijke benadering. En toch lijkt de Jellinek niet zo laagdrempelig als het misschien wel wil zijn, of dénkt te zijn. Die indruk is dan ook terecht. Ik vind ook dat die drempel veel lager moet. Een beetje het idee van walk-in clinics. Niet overal, hoor. Want je moet je toch ook op afspraak kunnen werken. Op vergaderingen van de Cliëntenraad, krijgen we te horen dat een cliënt van bepaalde hulpverleners en vaak zijn het dezelfde namen die je hoort de indruk krijgt een last te zijn. Dat is zeker niet goed. De hulpverlener moet de patiënt altijd het gevoel geven dat er naar hem wordt geluisterd en dat er aandacht wordt besteed aan zijn probleem. Als de hulpverlener dat niet kan, kun je je afvragen of hij wel het juiste vak heeft gekozen. Maar die afstandelijkheid is zo typisch voor onze samenleving, een tendens. Het ontbreken van laagdrempeligheid is een algemeen maatschappelijk verschijnsel, hoor. Kijk maar naar hoe openbare gebouwen worden gemaakt: je mag blij zijn als je ergens nog een mens tegenkomt. Bovendien is overal bewaking. Nergens heb je meer gewoon een balie. Vreselijk. En dat is hier ook zo. Echt vreselijk. Hoe wilt u herinnerd worden door cliënten? Als iemand die weet wat hij doet, waar hij over praat en die daarbij vooral ook respect toont voor de patiënt. En door uw collega s, uw medewerkers? Als iemand die weet wat het vak inhoudt. Overigens heb ik het meeste geleerd van mijn patiënten, die ik patiënten blijf noemen. Een patiënt is iemand die lijdt. En als je over cliënten praat, heb je het over marktmechanismen, marktwaarden. Vindt u dat geen goede ontwikkeling? Volgens mij werkt het niet zo. Je gaat een band, een bondgenootschap met een patiënt aan. Ook Christian Krappel spreekt over een alliantie. Opvallend. Het is dé manier voor een effectieve behandeling. Overigens, het moet wel van beide kanten komen. De patiënt heeft net zo goed de verantwoordelijkheid voor het bondgenootschap. Je hebt een gemeenschappelijk doel. Dat zal de patiënt ook helpen om verder te gaan met het leven. Hij kan overbrengen: ja, ik heb stoute dingen gedaan, maar ik heb de kracht heeft om eruit te komen. 4 5

4 Afscheid door Manodj Mijn eerste grote afscheid vond plaats toen ik nog geen drie was. Eigenlijk nog geen enkel flauw benul hebbend van wie, wat of waar ik was, werd besloten dat ik mijn geboorteland Suriname zou verlaten, ingescheept op een vrachtboot richting klein, koud en heel erg nat kikkerland. Dag tropenzon, vogelgekwetter en dierengekrioel. Vaarwel dampende hitte, kleurig land en rottende jungle. Zelfs voor een kind van nog geen drie verliep de overgang niet geheel vlekkeloos. Maar gelukkig, in mijn hart en ziel kon Suriname gewoon blijven leven. Nederland bleek best heel erg mee te vallen.ook hier leefde van alles en nog wat. Bomen, planten, rivieren, sloten, kikkers en mensen die niet helemaal zoals ik waren maar meer als mijn moeder. Behalve de shock die ik ervoer bij mijn eerste bezoek aan de kleuterschool, afscheid van een volledig vrij leven, kabbelde het leven gemoedelijk voort. Op m n tiende, elfde dronk ik voor het eerst een sneeuwwitje, bier verdund met 7-up. De met water aangelengde wijn die ik voorheen wel had gedronken, vond ik behalve wel spannend toch vooral erg zuur. Sneeuwwitje was anders. Het leek alsof een onzichtbare muur tussen mij en m n medemensen werd afgebroken. Daar wilde ik wel wat meer van... Op mijn dertiende, veertiende kon het aangebodene in mijn leven me niet echt meer boeien. School, huiswerk, goede cijfers halen: er moest toch meer zijn in het leven. Sporten kon me nog wel boeien. Muziek helemaal, dat deed iets met mijn hart en ziel. Daar lag mijn interesse, de zin van het leven, God, intense ervaringen en alles wat me daarbij kon helpen. In de materialistische wereld waarin ik opgroeide, is iemand met een dergelijke natuur natuurlijk rijp voor alle middelen die hem daar uit wegvoeren. Voor mij werden dat muziek, de natuur, hasj, drank en boeken die mijn verlangen naar meer en anders konden bevredigen. Nadat ik afscheid had genomen van mijn bestaan als student werd ik, na een aantal baantjes en een cursus, tennisleraar. Mijn ontspanning bestond uit zuipen (toch weer), blowen en eindeloos uitgaan en kicks najagen. Nog altijd was er de spirituele dorst en de liefde voor muziek. Na een verloren liefde leek het hele bestaan hier op planeet aarde mij vrij zinloos toe. Op dat moment deed Vrouwe Cocaina, weer, haar intrede in mijn leven. Ik was helemaal rijp om volledig in haar greep te geraken. Binnen de kortste tijd lag Ze, uitgekookt in ammonia, op glas of pijp, te wachten om verwoestend toe te slaan. Base, zeg dat wel; veel basaler en banaler kon leven toch niet zijn. De details zal ik u besparen, maar na nog wat getrek en gespartel was ik mijn huis en mijn baan kwijt. Ik had niet eens fatsoenlijk afscheid kunnen nemen. Bijna 28, geheel aan de grond. Op consult bij het CAD werd ik, erg gerustellend, de straat weer op gestuurd met de woorden iemand met jouw capaciteiten redt het zelf nog wel.. Welke capaciteiten vroeg ik mij af; om me te gronde te richten wellicht? Iets over een kliniek? had ik nog gesputterd. Aan de andere kant was mijn egootje toch ook wel gevleid. Ik lag keihard in de goot maar een psycholoog had, mede naar aanleiding van een 2 A4-tjes behelzende test, geconcludeerd dat ik het zelf nog wel zou redden. Nog vijf jaren van ellende, mislukking, wanhopige ouders, therapeuten, vrienden en andere weldoeners zou het duren.vijf jaar van ontkenning, vallen, weer opkrabbelen, geheid weer, nog harder en dieper vallen, In mijn herinnering bevind ik me in een uitgestrekt, verlaten, bewustzijnsveranderend moeras. Toen na het zoveelste debacle begon het me te dagen: dit kan ik niet alleen, ik heb serieuze, professionele hulp nodig. Ik meldde me aan voor een Verslavingskliniek in Arnhem. Ik was bereid om afscheid te nemen van een manier van leven. Een manier van leven die me alleen maar bij de dood bracht, al was het maar een ellendige en langzame. Een leven van ontkenning, misplaatste trots en haar bittere vruchten;eenzaamheid en helse zielepijn. Dit is nu bijna zes jaar geleden. Negen maanden klinische behandeling. Drie jaar nazorg bij de Jellinek. Ruim twee jaar lidmaatschap NA (Narcotics Anonymous). Ik heb opnieuw moeten leren leven. Vaak met veel plezier omdat dit nieuwe leven zoveel echte vreugde met zich meebracht. Vaak ook met pijn en moeite omdat het zo moeilijk bleek om van oude gewoonte, gedachte en gevoelens afscheid te nemen. Dit proces van persoonsverandering, heelwording of hoe je het ook wilt noemen is veel spannender dan welk drugsgebruik of andere kick dan ook. Langzaam maar zeker ben ik een tevredener, verdraagzamer, rustiger mens aan het worden. Jawel! Nog altijd met vallen en opstaan. Met al iets meer oog voor wat er werkelijk in en om mij heen gebeurt en voor de noden van een ander. Langzaam maar zeker afscheid nemend van het angstige, beperkte en zelfzuchtige leventje dat ik nu achter me laat. Met de hulp van iedereen die ik maar toelaat. Soms is afscheid nemen een mooi nieuw begin. Het verlaten van de Lohuizenlaan stemt mij zeker niet verdrietig. Integendeel, vrijwel alle medewerkers en cliënten kijken uit naar de terugkeer naar de Jacob Obrechtstraat. Dat pand zal eind dit jaar na een grondige renovatie helemaal toegesneden zijn op de eisen die cliënten en hulpverleners stellen aan moderne verslavingsbehandeling en verblijf. De Lohuizenlaan was een tijdelijke locatie, dus grote ingrepen om de boel op te knappen konden niet gedaan worden. Het was voorheen een verpleeghuis en ook na de intrek van Jellinek medewerkers en cliënten begin dit jaar bleef het die uitstraling houden. Hoe vaak ik bezoek van buiten niet verontschuldigend heb uitgelegd dat dit slechts een tijdelijk onderkomen was. Dat heeft vooral van de cliënten die hier maanden verbleven het nodige gevraagd. Zij hebben dagelijks de beperkingen van de Lohuizenlaan moeten ervaren. We nemen afscheid vauren, te weinig douches, en gedeelde slaapkamers met beperkte privacy. Geen tranen dus bij het afscheid van de Lohuizenlaan. We gaan met veel plezier naar het gerenoveerde pand aan de Jacob Obrechtstraat, het Jellinekhuis. Frisse kleuren, schone muren, eenpersoonskamers voor de cliënten mét eigen douche en toilet. Mmmmm.We zullen geen heimwee naar de Lohuizenlaan hebben. Wencke de Wildt Circuitmanager Zorg Circuit Intensieve Behandeling Tandartsenteam Centrum Bijzondere Tandheelkunde Afscheid nemen is vaak niet makkelijk. Herinneringen aan meer dan 25 jaar lief en leed dwarrelen op. Al die tijd op dezelfde plek in een karakteristiek Amsterdams pand met zicht op veel vroegere demonstraties. Een plek die alle patiënten direct konden vinden, een enkeling zelfs op onverklaarbare wijze via de achterdeur. Terwijl het uitzicht rond ons door de jaren werd aangepast aan het waanidee van die tijd, bleef Sarphatistraat 75 een vertrouwd gezicht op het Weesperplein. De rood-witte zonwering vrolijk wapperend in de wind. De uiterlijke rust was echter schijn. Het interieur werd een aantal malen gemoderniseerd of zelfs grondig veranderd. Natuurlijk nooit ten koste van de service. De acute nood moest geledigd al was het in een SRV-wagen voor de deur of tussen de stofwolken half verscholen onder het bouwplastic. Ondanks alle veranderingen, vaak zelfs verbeteringen, bleef het schipperen met de beperkte ruimte. Een bergkast blijft een bergkast of je hem nu omkleedruimte noemt of niet. De steile trap tussen receptie en de behandelkamer in het souterrain blijft een risico hoewel slechts een enkele collega de snelle weg naar beneden nam. Een wachtkamer die dubbelt als lunchruimte, koffiekamer en vergaderruimte houdt daar een blijvende identiteitscrisis aan over. De douche kunnen we reeds lang niet meer gebruiken en nu durft de schoonmaker hier zelfs zijn emmers niet te legen. Een bonte stoet aan personeelsleden passeert de revue. De een wat meer geliefd dan de ander, maar zo werd wel bewezen dat je makkelijk een straattegel over de muur, over de binnenplaats en precies door het open raam naar binnen kan gooien. De bokaal voor deze niet geringe prestatie wacht tussen haakjes nog steeds tot zijn winnaar hem komt claimen. De piano in de wachtkamer zal ook niet meer terugkeren. Met het huidige kabinetsbeleid mag je je handen al dichtknijpen als er zitplaatsen worden toegestaan. Het nieuwe centrum en locatie zijn echter meer dan veelbelovend. Er wordt getrappeld van ongeduld om de verhuisdozen te mogen vullen. Soms is afscheid nemen een mooi nieuw begin. 6 7

5 Op 1 oktober stond ik 18 jaar droog. Op die datum lees ik altijd mijn dagboek van destijds, om te zorgen dat ik niet vergeet hoe ik was voordat ik de kliniek inging. Dat beeld van mezelf in die tijd, is één van de redenen dat ik het zolang volgehouden heb en dat ik wil doorgaan met droog blijven. Tja afscheid nemen van iets dat ook leuke kanten in zich heeft, is toen niet makkelijk geweest. Slechts zo af en toe duikt het drankduiveltje weer op, wel logisch denk ik, het is ook zo lang mijn metgezel geweest. Zijn gedrag ken ik inmiddels donders goed, zodat ik denk dat ik nog maar weinig gevaar loop (?) Ik ben goed getraind in het herkennen van de tekens die voorafgaan aan dorst; het zielig voelen èn denken waarom ik, zal ik het toch weer eens proberen Misschien houd ik het deze keer wèl 8 Ik ben goed getraind in het herkennen van de tekens die vooraf gaan aan dorst. in de hand. Maar als ik dan weer tot mezelf kom moet ik gnuiven, alsof het drinken me ooit geholpen heeft om mijn leven in eigen hand te houden. Nee dus. Bovendien denk ik, heb ik alles al eens meegemaakt; en ik wil geen energie meer steken in iets waar ik ongelukkig van word. Want dat was ik in die tijd best wel. Ik kom nu toe aan dingen die ik veel belangrijker vind, namelijk mezelf. Met drank op leer je jezelf en de diepe dingen die je drijven, niet echt kennen. Dat is ook een van de redenen om zo door te gaan. In de droge jaren hiervoor heb ik mezelf echt goed leren kennen. Alles waar ik bang voor was om droog aan te pakken, blijkt in de praktijk heel erg mee te vallen. Ik kan nog steeds lachen en heb genoeg vrienden om me heen. De eenzaamheid die ik toen, al drinkend, voelde heeft plaatsgemaakt voor het gevoel dat ik er mag zijn, gewoon om wie ik ben. Ik hoef niet meer te voldoen aan wie ik dacht dat ik moest zijn, ik bèn, èn dat is genoeg. Droogdrinken Maar voordat je daar achter bent,moet je veel achterstallig onderhoud aan jezelf doen. Van jezelf leren Stoppen met gebruiken is geen garantie voor een zorgeloos leven. door Yolanda houden was één van de zwaarste lessen die ik doorgewerkt heb. Als je jezelf zolang geestelijk verwaarloost, moet je je hele zelfbeeld bijschaven. Dat is moeilijk want als alcoholist in ruste, heb je niet meteen alles op een rijtje. Feitelijk begint het dan pas. Weer gaan drinken komt pas aan het eind van de feitelijke terugval. In je hoofd ben je al aan het drinken, het zogenaamde droogdrinken, eraan denken. Dat is het begin voorafgaand aan het drinken; een terugval kun je zien aankomen, soms voel je het, alleen duurt het even voordat je dat door hebt. Ik denk dat wennen aan een leven waarin je 24uur per dag verantwoordelijk bent, het moeilijkst was èn is. Maar het went en ik vind het leven bezien vanaf de bovenkant veel boeiender en geloof me, de onderkant ken ik heel goed. De datum van droog staan vind ik eigenlijk belangrijker dan m n verjaardag, ik ben toen echt gaan leven. Ik ben de baas en dat geef ik nooit meer uit handen. Naast mijn drank en coke verslaving heb ik ook afscheid moeten nemen van veel andere dingen, zoals de contacten uit m n omgeving. Het adresboek moest worden aangepast. Niet meer bij iedereen voel ik me prettig en op m n gemak. Stoppen met gebruiken is geen garantie voor een zorgeloos leven. Zo heb ik (ooit) afscheid moeten nemen van mijn gezondheid. Ik ben chronisch ziek geworden. Maar de kracht die ik verworven heb met het stoppen, helpt me ook met het verdragen van het ziek zijn, het verlies van je lichaam is vreselijk. Maar een ieder moet spelen met de kaarten die het leven je geeft, en ik zorg ervoor dat ik niet bluf als het niet gaat. Voor mij is het van belang om niet te veel hooi op de vork te nemen, niet té veel tegelijk te willen. Ik merk dan dat ik het overzicht verlies, ga dingen afraffelen en dan weet ik dat ik met oud gedrag bezig ben. Mijn verslaving slaapt niet en wil gevoerd worden. Gelukkig heb ik dat door en op moeilijke dagen beschouw ik me gewoon als een beetje ziek. Ik ben dan aardig voor mezelf en doe alleen maar leuke dingen. Een mooie bos bloemen kopen, en dan heb ik het weer in de hand, heel simpel eigenlijk, maar ook zo lastig, lief zijn voor jezelf. Over het algemeen ben ik behoorlijk tevreden, en dat oude gedrag, ach het is een deel van mij en als ik maar niet aan het eerste glas begin, red ik het wel. Himalaya Mijn haperende lichaam heeft me wel geleerd geduld te hebben, en dat geeft vaak de rust die nodig is om het overzicht te blijven houden. Maar het maakt me soms ook woest, het voelt soms zo beperkt want sinds mijn droogstaan had ik woeste plannen. Ik wilde in de Himalaya gaan lopen, ik zou dingen gaan doen die ik tijdens mijn natte dagen misschien wel wilde maar niet deed, omdat ik zo afhankelijk was van het maar onder invloed zijn. Maar de MS* (multiple sclerose) kwam ertussen, die zorgt ervoor dat ik nu wankelend en zwalkend loop alsof ik hem flink geraakt heb, dus ik blij ben als ik de overkant van de staat haal. Toen ik nog dronk interesseerde het me weinig dat mijn lichaam niet deed wat ik wilde. Maar nu ik veroordeeld ben tot de dronkemansgang voor de rest van m n leven besef ik pas hoe ik mijzelf uitgewoond heb en hoe waardevol een Foto: Dick Kok gezond lichaam is. Stoppen met gebruiken betekent dat je plaats maakt voor nieuwe dingen. Herkenbaar gedrag Zo krijg ik binnenkort een heel speciale hond. Die gaat me helpen mijn leven leuker en gemakkelijker te maken. Zo n hond kan van alles. Deuren openen, licht aan en uit doen, boodschappen halen, je sokken uittrekken etc. noem maar op. Hij kent zo n tachtig commando s uit z n hoofd, en als sociaal smeermiddel is hij geweldig. Binnenkort ga ik 10 dagen op kamp, met m trainen en als dat allemaal goed loopt dan mag hij bij me komen wonen. Ik kijk er erg naar uit want het viel niet mee een tijd te moeten wachten. Het krijgen van een instant beloning lukt nu éénmaal niet altijd. Herkenbaar gedrag. Toch loop ik daar nog vaak tegen aan, en ik wil alles het liefst meteen. De ontdekkingsreis naar mezelf is nooit klaar, ik ontdek nog steeds nieuwe dingen, schrijf veel, dagboek, gedichten en gedachten enzo. Daar kan ik in zijn wie ik ben of wil zijn. Ik heb bijna altijd een dagboek bijgehouden. Schrijven helpt me als niets anders om mezelf te begrijpen en te weten wat me drijft. Een verslaving is een tijd opslokkende bezigheid. Toch heb ik er geen spijt van want behalve nare dingen heb ik natuurlijk ook lol beleefd. Maar de laatste jaren van mijn verslaving zijn afschuwelijk geweest. God, wat was ik een raar figuur, èn ik bleef maar drinken. Zelfbeeld Dorst, trek maar ook uit eenzaamheid. Niet willen zien dat je eerst van jezelf moet leren houden, alvorens anderen ook van je kunnen houden, nee denkend aan die laatste donkere drinkjaren, voel ik me nu sterk. Zo wil ik het nooit meer! Toch sta ik niet voor niets al 18 jaar droog. Die 18 jaar zijn de moeite waard, ik kan klaarblijkelijk toch nog wel iets.. en dat geeft me een goed gevoel. En aan drank denken doe ik nog maar weinig. Wanneer ik anderen hun indianenverhalen hoor vertellen doet het me denken aan een uitspraak van een echte Amsterdammer waar ik destijds mee in de kliniek zat en die zei: als jij nog zou motte drinken wat ik gemorst heb; die uitspraak van hem pik ik nog wel eens. Op een gegeven moment heb ik de knop gevonden en omgehaald. Iedereen heeft die knop, ook al zit deze nog zo verstopt. En die Himalya bergen, die moet ik maar in gedachten beklimmen en verzetten. * Multiple sclerose (MS) = chronische aandoening van het zenuwstelsel welke verlammings- verschijnselen kan veroorzaken. Voornamelijk met een alcoholprobleem verbleef Yolanda in 1986 voor een aantal maanden op Texel in de Jellinek boerderij de Skuul. Na een half jaar werd bij haar MS geconstateerd. 9

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Waarde-volle zorg is ook nog JONG!

Waarde-volle zorg is ook nog JONG! Waarde-volle zorg is ook nog JONG! LOC maakte een nieuwe visie op de zorg. Die heet Waarde-volle zorg. Allerlei mensen herkennen zich daar in. Dat komt doordat die gaat over dingen die voor ons allemaal

Nadere informatie

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep 10 goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep InTact Zelfhulp Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem, ongeacht welke verslaving en voor naasten

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken 10 goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken Intact Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem en hun naasten, ongeacht welke verslaving. De eerste stap

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Centrum voor Psychotherapie

Centrum voor Psychotherapie Centrum voor Psychotherapie Je zit al een langere tijd niet goed in je vel. Op steeds dezelfde punten in je leven loop je vast. Je hebt al geprobeerd te veranderen. Waarschijnlijk heb je ook al behandelingen

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Wonen in een behandelgroep

Wonen in een behandelgroep Wonen in een behandelgroep OPEN BEHANDELGROEP MET VERBLIJF Informatie voor jongeren Kom verder! www.ln5.nl We vragen ook hoe de groepsleiders je het beste kunnen helpen in de tijd dat je bij ons bent.

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

WONEN IN EEN BEHANDELGROEP

WONEN IN EEN BEHANDELGROEP WONEN IN EEN BEHANDELGROEP Open behandelgroep Informatie voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen Voor wie? In een open behandelgroep wonen kinderen en jongeren in de leeftijd

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR De Swaai is een samenwerking tussen GGZ Friesland en Talant en biedt volwassenen met zowel een verstandelijke beperking als

Nadere informatie

Van verslaving naar herstel!

Van verslaving naar herstel! Van verslaving naar herstel! Eerste druk, 2013 2013 Anita Van Besauw isbn: 9789048429356 nur: 340 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting:

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Mijn hersenletsel Ik heb moeite met het vasthouden of verdelen van mijn aandacht. Ik ben snel afgeleid. Ik heb moeite om alles bij te houden/de wereld gaat zo snel. Ik heb moeite met flexibiliteit en veranderingen.

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be

Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be campus Kortenberg Leuvensesteenweg 517 3070 Kortenberg T +32 2 758 05 11 campus Gasthuisberg Herestraat 49 3000 Leuven

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities

Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities De Twaalf Tradities zijn voor de groep wat de stappen zijn voor het individu. De tradities helpen om het programma van herstel levend en succesvol

Nadere informatie

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ?

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? Volgens psycholoog Gary Chapman zijn er vijf universele liefdestalen, waarin mensen liefde kunnen en ontvangen. Iedereen heeft een of twee liefdestalen waardoor hij of zij zich

Nadere informatie

Ervaringen van mensen met verstandelijke beperkingen of psychiatrische problemen met zelfstandig wonen en deelname aan de samenleving

Ervaringen van mensen met verstandelijke beperkingen of psychiatrische problemen met zelfstandig wonen en deelname aan de samenleving Een eigen huis.. Ervaringen van mensen met verstandelijke beperkingen of psychiatrische problemen met zelfstandig wonen en deelname aan de samenleving M.H. Kwekkeboom (red.) A.H. de Boer (SCP) C.van Campen

Nadere informatie

Lucid Control. ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen.

Lucid Control. ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen. Lucid Control ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen. Inhoud I. Disclaimer II. Inleiding III. Dromen Onthouden IV. Wakker Worden In Je Dromen V. Je Dromen Beheersen

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Slaapproblemen? Gezonde slaap

Slaapproblemen? Gezonde slaap Dit is een folder van www.orthoconsult.nl geschreven door dhr. drs. Ard Nieuwenbroek, trainer/ therapeut bij Ortho Consult. Deze folder is op een aantal punten aangepast en aangevuld door de stressbegeleiders

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS Huisartsenpraktijk Dalfsen ARGO BV 2014 Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van huisartsenpraktijk Dalfsen zijn de afgelopen 2 jaren tevredenheidsonderzoeken

Nadere informatie

-Nee, Willem. -Uiteraard. -Zeker. Hoezo? -Ja?

-Nee, Willem. -Uiteraard. -Zeker. Hoezo? -Ja? Proloog Het moet allemaal niet te zwaar worden, hè? -Nee, Willem. Niet dat mensen halverwege dat boek al gaan denken: ja hoor Wim, nu weten we het wel. Met je probleempjes. En je gevoelens, en zo. Er moet

Nadere informatie

on track again Opnieuw op weg na een zelfmoordpoging

on track again Opnieuw op weg na een zelfmoordpoging on track again Opnieuw op weg na een zelfmoordpoging Ben je alles even moe? Zag je geen uitweg meer? Dacht je aan zelfmoord als een oplossing voor je problemen? Dit boekje laat jou zien dat je een heleboel

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Is iemand in jouw omgeving verslaafd?

Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Verslaafd aan Jou ondersteunt en informeert de omgeving van verslaafden. Vaak gaat alle aandacht uit naar de verslaafde en daardoor wordt soms niet gezien dat familie

Nadere informatie

1 Handout Heimwee. Scouting Academy, trainingsteam t Gooi Handout Heimwee 2

1 Handout Heimwee. Scouting Academy, trainingsteam t Gooi Handout Heimwee 2 1 Handout Heimwee Je bent op kamp en opeens bekruipt het je: het verlangen om naar huis te gaan. Je mist je ouders, je broertjes, zusjes en de bank in de woonkamer. Je voelt je naar en ongelukkig. Als

Nadere informatie

tientallen miljoenen euro s per jaar. Ook een vrijwilliger heeft zo een economische waarde.

tientallen miljoenen euro s per jaar. Ook een vrijwilliger heeft zo een economische waarde. Mt.5:16 De Week van gebed voor de eenheid van alle kerken. Ieder jaar is dit gebed in dezelfde week in januari. Het zal puur toeval zijn, maar ieder jaar valt ook de actie Kerkbalans in deze periode. Met

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie