Aansprakelijkheid van werkgevers: belemmerende factor voor de doorgroei van ondernemingen?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aansprakelijkheid van werkgevers: belemmerende factor voor de doorgroei van ondernemingen?"

Transcriptie

1 Aansprakelijkheid van werkgevers: belemmerende factor voor de doorgroei van ondernemingen? J.M. Gaarthuis R. Knegt Rapport Uitgebracht aan het ministerie van Economische Zaken, Directie Ondernemen HUGO SINZHEIMER INSTITUUT UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM Amsterdam, 26 februari 2010

2 HUGO SINZHEIMER INSTITUUT UVA Inhoudsopgave 1 Inleiding Inleiding Doelstelling van het onderzoek Onderzoeksvragen Opbouw van dit tussentijdse rapport 3 2 Ontwikkelingen in de aansprakelijkheid van werkgevers Zorgplicht Instructieplicht en zeggenschap Machines en gevaarlijke stoffen Opzet en bewuste roekeloosheid Aansprakelijkheid en goed werkgeverschap Aansprakelijkheid voor ongevallen van derden en ambtenaren Samenvatting 12 3 Verzekeringsmogelijkheden Werkgeversaansprakelijkheid en verzekering Geen of in mindere mate dekking Premiekosten 16 4 Resultaten van de enquête onder kleine ondernemingen Opzet en verloop van de enquête Personeel als optie Overwegingen tegen het aannemen van personeel Kennis en perceptie van aansprakelijkheidsrisico s Omgaan met aansprakelijkheidsrisico s Conclusies enquête ondernemingen 31 5 Samenvatting 33 6 Bijlagen Vragenlijst enquête kleine ondernemingen Steekproeftrekking en responsverantwoording 40 2

3 1 Inleiding 1.1 INLEIDING In het kader van overheidsbeleid dat de doorgroei van (kleine) ondernemingen wil bevorderen is de vraag aan de orde gekomen in hoeverre de regeling van werkgeversaansprakelijkheid voor deze doorgroei een belemmering zou kunnen vormen. De gedachte daarbij is dat het besef van een ondernemer van het risico dat hij eventueel aansprakelijk kan worden gesteld voor handelingen van een werknemer, hem ervan zou kunnen weerhouden (meer) werknemers in dienst te nemen. Dit zou des te meer kunnen gelden als zou blijken dat die aansprakelijkheid is uitgebreid buiten het gebied dat door de gebruikelijke verzekeringspolissen voor werkgevers (AVB-polissen) wordt gedekt. Het aan de Tweede Kamer gemelde voornemen deze relatie nader te onderzoeken, heeft geleid tot een opdracht van het Ministerie van Economische Zaken aan het Hugo Sinzheimer Instituut. Het onderhavige rapport is een eerste verslag van de resultaten van dit onderzoek. 1.2 DOELSTELLING VAN HET ONDERZOEK Bij inventarisaties van de problemen die ondernemers noemen, wanneer hun wordt gevraagd welke belemmeringen zij ervaren voor het aannemen van personeel, komt onder meer het argument naar voren dat zij als werkgevers aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de gevolgen van wat werknemers doen. Het risico dat gedrag van een werknemer resulteert in een (schadevergoedings)vordering ten opzichte van de ondernemer als werkgever kan dus voor de ondernemer een overweging zijn geen of niet méér personeel aan te nemen. Het nagaan van deze mogelijke belemmering voor de doorgroei van (kleine) ondernemingen brengt een aantal vragen mee. Hoe is het gesteld met die werkgeversaansprakelijkheid en in welke zin is deze onder invloed van de rechtspraak sinds 1997 (het jaar van invoering van boek 7 van het nieuw BW) veranderd? In hoeverre sluiten de door verzekeringsmaatschappijen geboden mogelijkheden zich tegen werkgeversrisico s te verzekeren bij deze ontwikkelingen aan? In hoeverre zijn ondernemers die overwegen personeel aan te nemen zich bewust van deze risico s, mede in verhouding tot de mogelijkheden deze te verzekeren, en in hoeverre laten ze risico s en verzekeringsmogelijkheden meewegen in hun beslissing al dan niet (meer) personeel aan te nemen? En als ze besluiten dat doen, in hoeverre verzekeren zij zich dan tegen deze risico s?

4 Daarmee heeft dit onderzoek een vierledige doelstelling, namelijk duidelijkheid te scheppen over: (1) ontwikkelingen in de juridische aansprakelijkheid van werkgevers (welke kant zijn ontwikkelingen in de rechtspraak over aansprakelijkheid uitgegaan?); (2) ontwikkelingen in het aanbod van verzekeringsmogelijkheden (is de dekking van AVB-polissen met deze ontwikkelingen meegegaan?); (3) de informatievoorziening van ondernemers ten aanzien van de risico s van dergelijke aansprakelijkheid en van de verzekeringsmogelijkheden (kennen ondernemers de risico s en maken ze gebruik van de verzekeringen?); (4) de invloed die de werkgeversaansprakelijkheid heeft op de besluitvorming van ondernemers omtrent het al dan niet aannemen van (meer) personeel (is de aansprakelijkheid een (belangrijke) reden om dat niet te doen?). In paragraaf 1.3 wordt deze doelstelling uitgewerkt in onderzoeksvragen. 1.3 ONDERZOEKSVRAGEN Een en ander resulteert in een reeks onderzoeksvragen die in drie clusters kunnen worden samengenomen: A A1 A2 B B1 B2 B3 C C1 C2 C3 Ontwikkelingen in de juridische aansprakelijkheid van werkgevers Op welke wijze heeft de rechtspraak sinds 1997 verandering gebracht in de aansprakelijkheid van werkgevers voor de gevolgen van handelen van personeel? Op welke punten en in welke mate is sprake van veranderingen die de last van deze aansprakelijkheid voor werkgevers vergroten of verkleinen? Verzekeringsmogelijkheden In welke mate sluit de dekking van in de markt verkrijgbare verzekeringspolissen aan bij de risico s van de werkgeversaansprakelijkheid volgens de huidige, op de rechtspraak gebaseerde, heersende opvattingen? Voor zover dit niet het geval is, wat zijn dan de vormen van aansprakelijkheid waarvoor niet of in mindere mate dekking kan worden verkregen? Welke premiekosten brengt het afsluiten van verzekeringen voor werkgeversaansprakelijkheid mee? Kennis en perceptie van risico s en verzekeringsmogelijkheden en de consequenties voor het aannamebeleid van personeel In hoeverre zijn startende en kleine ondernemers bekend met de risico s van aansprakelijkheid voor handelingen van werknemers? Uit welke bron komt de informatie over aansprakelijkheid die deze ondernemers bereikt en in hoeverre is die informatie voor hen toegankelijk? Hoe beoordelen startende en kleine ondernemers deze risico s en in hoeverre vormen zij een overweging om geen (of niet meer) personeel aan te nemen? Hugo Sinzheimer Instituut 2

5 C4 C5 In hoeverre zijn deze ondernemers op de hoogte van mogelijkheden zich tegen deze risico s te verzekeren? In hoeverre maken zij daadwerkelijk gebruik van deze verzekeringsmogelijkheden? 1.4 OPBOUW VAN DEZE RAPPORTAGE Dit rapport bestaat uit de volgende onderdelen. In hoofdstuk 2 worden de ontwikkelingen in de jurisprudentie met betrekking tot werkgeversaansprakelijkheid nagegaan. Hoofdstuk 3 gaat in op de resultaten van het onderzoek naar verzekeringsmogelijkheden en polisvoorwaarden. Hoofdstuk 4 bevat de resultaten van de enquête onder kleine ondernemingen. Hugo Sinzheimer Instituut 3

6 2 Ontwikkelingen in de aansprakelijkheid van werkgevers Een werkgever krijgt in het arbeidsovereenkomstenrecht bijzondere verplichtingen opgelegd. Op grond van art. 7:658 BW is een werkgever verantwoordelijk voor het creëren en onderhouden van een veilige werkplek. Op de werkgever rust een zorgplicht, die moet voorkomen dat werknemers schade lijden in de uitoefening van hun werkzaamheden. Wordt deze zorgplicht geschonden, dan is de werkgever, behoudens enkele uitzonderingen, aansprakelijk en gehouden de schade te vergoeden. Voorganger van het huidige artikel 7:658 BW is artikel 7A:1638x BW. 1 Ten opzichte van dit oude artikel is vooral de regeling van de bewijslast gewijzigd. Waar in de oude regeling de bewijslast rustte op de werknemer, is in de nieuwe regeling de werkgever aansprakelijk als de werknemer schade lijdt in de uitoefening van zijn werkzaamheden, tenzij hij aantoont dat hij aan zijn zorgverplichtingen heeft voldaan. De verschuiving van de bewijslast in de richting van de werkgever kan als codificatie van de jurisprudentie worden beschouwd. In de jaren voorafgaand aan de invoering van art. 7:658 BW werd in de rechtspraak in toenemende mate aangenomen dat de werkgever diende te bewijzen dat hij aan zijn zorgplicht had voldaan. 2 De werknemer hoeft in de huidige regeling slechts te stellen en aannemelijk te maken dat hij schade heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Om aansprakelijkheid van de werkgever te kunnen aannemen is echter niet altijd voldoende dat de werknemer aan bepaalde gevaren is blootgesteld. De werknemer dient tevens aannemelijk te maken dat er causaal verband bestaat tussen zijn aandoening en de blootstelling ZORGPLICHT De werkgever dient volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad in het kader van zijn zorgplicht die maatregelen te nemen die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt. 4 Bij de beoordeling welke maatregelen gevergd kunnen worden van de werkgever dient rekening gehouden te worden met het ervaringsfeit dat het dagelijks verkeren in een bepaalde werksituatie tot een vermindering van de ter voorkoming van ongevallen 1 Artikel 7:658 BW werd ingevoerd in 1997, bij vaststellingswet van titel 10 Boek 7, Stb. 1996, Arbeidsovereenkomst, art. 658, aant. 1, bewerkt door D. Christe, Deventer: losbladig. 3 HR 23 juni 2006, NJ 2006, 354 (Havermans/Luyckx); Ktr. Emmen 7 maart 2007, LJN BA HR 11 november 2005, NJ 2008, 460, m.nt. Heerma van Voss (Bayar/Wijnen). Hugo Sinzheimer Instituut 4

7 raadzame voorzichtigheid leidt. 5 Hierbij geldt als leidraad dat de zorgplicht van de werkgever ruim moet worden uitgelegd zodat van de werkgever een hoge mate van zorg wordt gevergd, ook voor onoplettendheid van de werknemer. 6 Artikel 7:658 BW beoogt echter niet een absolute waarborg te scheppen voor bescherming tegen het gevaar dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt INSTRUCTIEPLICHT EN ZEGGENSCHAP De zorgplicht van de werkgever reikt verder dan de veiligheid met betrekking tot de eigenlijke werkzaamheden en werkplek. De Hoge Raad 8 oordeelde, dat de aan de werkgever opgelegde wettelijke zorgverplichting voor veiligheid van zijn werknemers in beginsel mede betrekking heeft op het gehele bouwterrein, ook voor zover daarop door anderen werkzaamheden worden verricht. Daaraan doet volgens de Hoge Raad niet af dat de werkgever bij gebrek aan zeggenschap over het bouwterrein de zorg voor de veiligheid voor zijn werknemers aan derden moet overlaten. Deze anderen kunnen in zo een situatie worden aangemerkt als hulppersonen van de werkgever, waarvan hij gebruik maakt bij het nakomen van zijn verplichting om voor de veiligheid van zijn werknemers te zorgen. Dit brengt mee dat de werkgever voor het tekortschieten door een hulppersoon in die zorg op gelijke wijze aansprakelijk is als voor zijn eigen tekortschieten. De zorgplicht van de werkgever hangt nauw samen met de zeggenschap over de werkplek en de te verrichten werkzaamheden. De werkgever dient de bevoegdheid te hebben om de werknemer aanwijzingen te geven met betrekking tot de wijze waarop de werkzaamheden worden uitgeoefend. Wanneer het gaat om een privé-situatie van de werknemer ontbreken de zeggenschap en aanwijzingsbevoegdheid. Hierdoor worden ongevallen die werknemers in een privé-situatie overkomen, ook al hangen deze samen met de werkzaamheden, niet beheerst door art. 7:658 BW. 9 Wellicht dat de werkgever op een andere grondslag aansprakelijk zou kunnen zijn, bijvoorbeeld artikel 7:611 BW. Artikel 7:658 BW is een nadere specificering van het goed werkgeverschap van art. 7:611 BW. Uit de jurisprudentie blijkt dat de Hoge Raad in bepaalde situaties werkgeversaansprakelijkheid op grond van art. 7:611 BW aanneemt. 10 Niet alleen situaties waarbij het ging om mishandeling van de werknemer 5 HR 19 oktober 2001, NJ 2001, 663 (PTT Post/Baas); HR 2 maart 2007, JAR 2007, 91 (Perez/Casa Grande); Ktr. Utrecht 12 december 2007, JA 2008, 35 (X/Van der Lee). 6 D.E. Alink, Werkgeversaansprakelijkheid ex artikel 7:658 BW. De eigen verantwoordelijkheid van de werknemer, Maandblad voor Vermogensrecht , p HR 9 november 2001, NJ 2002, 80 m.nt. Stein (Meuffels/Ca-La); HR 4 oktober 2002, NJ 2004, 175 m.nt. Heerma van Voss (Laudy/Fairplay); HR 16 mei 2003, NJ 2004, 176 m.nt. Heerma van Voss (Dusarduyn/Du Puy); HR 12 september 2003, NJ 2004, 177 m.nt. Heerma van Voss (Koffievlek); HR 9 juli 2004, JAR 2004, 190 (Oost/Brands Bouwgroep); HR 27 april 2007, JAR 2007, 128 (Kalai/Antoine Petit); HR 8 februari 2008, JAR 2008, 73 (Lagraauw/van Schie); HR 12 december 2008, JAR 2009, 15 (Stichting Maatzorg/ van der Graaf); HR 9 januari 2009, JAR 2009, HR 1 juli 1993, NJ 1993, 687 m.nt. Stein en Maeijer (Power/Ardross). 9 HR 22 januari 1999, NJ 1999, 534 m.nt. Stein (Stichting Reclassering/Van Swieten.); Hof Leeuwarden 27 augustus 2003, JAR 2003, 241 (X/Noorderlijke Beveiligingsorganisatie). 10 HR 12 januari 2001, NJ 2001, 253 (Vonk/Van der Hoeven); HR 18 maart 2005, JAR 2005, 100 (KLM/De Kuijer); Hof Amsterdam 24 augustus 2006, JAR 2006, 238 (Dhoen/KLM); HR 1 Hugo Sinzheimer Instituut 5

8 buiten werktijd, maar ook verkeersongevallen tijdens werktijd of woon-werk-verkeer en ongevallen tijdens personeelsuitjes worden niet beheerst door art. 7:658 BW. Voor de hierdoor getroffen werknemers staat slechts de weg van art. 7:611 BW open. Volgens de Hoge Raad is aansprakelijkheid van de werkgever op deze grond slechts mogelijk onder bijzondere omstandigheden, waarbij gedacht moet worden aan een voor de werkgever bekend, specifiek en ernstig gevaar. 11 Over aansprakelijkheid buiten artikel 7:658 BW later meer. 2.3 MACHINES EN GEVAARLIJKE STOFFEN Het nemen van de benodigde veiligheidsmaatregelen door de werkgever is niet voldoende. Hij dient daarnaast toezicht te houden op de behoorlijke naleving van de gegeven instructies en het behoorlijk onderhoud van de werkplek en materialen. Daarnaast werd door de Hoge Raad geoordeeld dat, wanneer voorafgaand aan het ongeval andere (betere) maatregelen ter voorkoming van het ongeval genomen hadden kunnen worden, de werkgever dit had moeten doen. 12 Een werkgever dient zorg te dragen voor preventieve maatregelen, tenzij dit niet mogelijk blijkt te zijn. Alleen als het zorgen voor preventieve maatregelen, zoals het plaatsen van een beschermkap of noodstop, niet mogelijk is, mag de werkgever zich beperken tot het geven van waarschuwingen. 13 Van doorslaggevende aard voor de vraag of een waarschuwing als voldoende maatregel tegen een bepaald gevaar kan worden beschouwd is of de waarschuwingen daadwerkelijk zullen leiden tot een handelen of nalaten waardoor het gevaar wordt vermeden. 14 Hoever de waarschuwingsplicht van de werkgever reikt, is afhankelijk van de kennis en ervaring van de werknemer. Verder is van belang hoe gevaarlijk de werkzaamheden zijn. Als de te verrichten werkzaamheden van eenvoudige aard zijn, hoeft de werkgever ervaren werknemers die in staat moeten worden geacht zelfstandig een inschatting te maken van de risico s die aan de werkzaamheden verbonden zijn, niet expliciet te waarschuwen en op de hoogte te brengen van de mogelijke risico s. 15 Wanneer de werkgever zou moeten twijfelen aan de deskundigheid van de werknemer, wordt juist extra toezicht en begeleiding van de werkgever verwacht. 16 Voor gevaren die kunnen worden aangeduid als huis-tuin-enkeuken-risico s geldt dat de werkgever niet hoeft te waarschuwen. Zo overwoog de Hoge Raad dat van algemene bekendheid is dat een mes scherp is en dat de gebruiker het risico loopt zich daaraan te snijden, maar dat dit niet mee brengt dat de werkgever februari 2008, JAR 2008, 56 (Maasman/Akzo Nobel); HR 19 december 2008, JAR 2009, 18 (Autoster Bergen/ Hendriks). 11 W.C.L. van der Grinten, Arbeidsrovereenkomstenrecht, bewerkt door W.H.A.C.M. Bouwens en R.A.A. Duk, Deventer: Kluwer 2008, p HR 11 april 2008, JA 2008, 78 (X/Vendrig). 13 W.C.L. van der Grinten, Arbeidsrovereenkomstenrecht, bewerkt door W.H.A.C.M. Bouwens en R.A.A. Duk, Deventer: Kluwer 2008, p HR 28 mei 2004, NJ 2005, 105 m.nt. Brunner (Jetblast); Hof s-hertogenbosch 14 maart 2006, JA 2006, HR 16 mei 2003, NJ 2004, 176 m.nt. Heerma van Voss (Dusarduyn/Du Puy); Hof Amsterdam 19 juli 2007, JA 2008, 14. Anders: HR 20 januari 2006, NJ 2008, 461 m.nt. Heerma van Voss (Hooge Huys/ Visser); HR 9 februari 2007, JAR 2007, 71 (Feenstra q.q./haije). 16 HR 10 juni 1983, NJ 1984, 20 m.nt. Stein (Berisa/Raymakers); HR 9 december 2005, JAR 2006, 16. Anders: HR 25 mei 2007, JAR 2007, 161. Hugo Sinzheimer Instituut 6

9 de werknemer hiervoor hoeft te waarschuwen. 17 Deze uitspraken brengen echter niet mee dat de werkgever nooit aansprakelijk is voor zogenaamde huis-tuin-en-keukenrisico s. Wanneer sprake is van een gevaarlijke situatie, zal van de werkgever verlangd worden dat hij voldoende waarschuwt of andere preventieve maatregelen neemt. 18 Blootstelling aan gevaarlijke stoffen, zoals asbest of oplosmiddelen, kan tot gevolg hebben dat de blootgestelde persoon een beroepsziekte, zoals asbestose, longkanker, mesothelioom of OPS (Organisch Psychosyndroom) oploopt. Het vaststellen van het causaal verband tussen de ziekte en de werkzaamheden is lastig. Ook werknemers die hun werkgever aanspreken voor schade die zij lijden als gevolg van de beroepsziekte, dienen te stellen en aannemelijk te maken dat zij de ziekte hebben opgelopen in de uitoefening van hun werkzaamheden. In beginsel komt het vaststellen van het causaal verband voor risico van de werknemer. 19 De Hoge Raad 20 oordeelde echter dat, wanneer de werkgever weet of behoort te weten dat een stof gevaarlijk is en hij geen adequate veiligheidmaatregelen heeft getroffen met het oog op de bekende gevaren, zoals asbestose en longkanker, hij in beginsel ook aansprakelijk is als daardoor de kans op gezondheidsschade met betrekking tot een bij de werkgever onbekend gevaar, zoals mesothelioom, aanmerkelijk wordt vergroot. Alleen wanneer de werkgever aannemelijk maakt dat het nemen van de destijds vereiste veiligheidsmaatregelen de verwezenlijking van het gevaar van mesothelioom waarschijnlijk niet had kunnen voorkomen, is dit anders. De werkgever is niet aansprakelijk voor schade opgelopen door blootstelling aan een stof, zolang in de wetenschap niet bekend is dat een bepaalde stof gevaarlijk is. Het hangt van de omstandigheden af, vanaf welk tijdstip de werkgever veiligheidsmaatregelen moet nemen nadat in de wetenschap het gevaar van de stof is gebleken. De werkgever is tevens niet aansprakelijk als onzeker is of blootstelling van de werknemer is geschied in een periode waarin de werkgever veiligheidsmaatregelen had moeten nemen en hij aantoont dat de werknemer ziek is geworden tijdens een periode waarin hij geen veiligheidsmaatregelen had hoeven nemen. De Hoge Raad 21 heeft herhaald dat wanneer een werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden is blootgesteld aan gevaarlijke stoffen, het door de werknemer te bewijzen causaal verband moet worden aangenomen, als de werkgever heeft nagelaten (de redelijkerwijs noodzakelijke) veiligheidsmaatregelen te treffen, zodat de werkgever dient te bewijzen dat hij voldoende maatregelen heeft getroffen en welke maatregelen dit zijn. De werknemer dient echter niet alleen te stellen en, zo nodig, te bewijzen dat hij in de uitoefening van zijn werkzaamheden is blootgesteld aan gevaarlijke stoffen, maar ook te stellen en zo nodig aannemelijk maken dat hij lijdt aan een ziekte welke door die blootstelling zou kunnen zijn veroorzaakt HR 4 oktober 2002, NJ 2004, 175 m.nt. Heerma van Voss (Laudy/Fairplay). Vergelijk ook: HR 12 september 2003, NJ 2004, 177 m.nt. Heerma van Voss (Koffievlek). 18 W.C.L. van der Grinten, Arbeidsrovereenkomstenrecht, bewerkt door W.H.A.C.M. Bouwens en R.A.A. Duk, Deventer: Kluwer 2008, p A.E. Krispijn en P. Oskam, Werkgeversaansprakelijkheid. Brengt de recente rechtspraak ons een stap verder?, Tijdschrift voor Vergoeding Personenschade, , p HR 25 juni 1993, NJ 1993, 686 m.nt. Stein (Cijsouw/De Schelde I). 21 HR 17 november 2000, NJ 2001, 596 m.nt. Asser (Unilever/ Dikmans). 22 HR 23 juni 2006, NJ 2006, 354 (Havermans/ Luyckx). Hugo Sinzheimer Instituut 7

10 De Hoge Raad nam in twee arresten 23 proportionele aansprakelijkheid van de werkgever aan. Daarbij werd er van uitgegaan dat bij multicausale ziekten, zoals mesothelioom zonder voorafgaande asbestose, de werkgever slechts aansprakelijk is voor het gedeelte van de ziekte waarvan de werknemer kan aantonen dat hij dat deel van de ziekte heeft opgelopen in de uitoefening van zijn werkzaamheden. 2.4 OPZET EN BEWUSTE ROEKELOOSHEID Bij de bepaling van de aansprakelijkheid van de werkgever speelt de eigen schuld van de werknemer nauwelijks een rol van betekenis. Het is niet van belang of de werknemer mede schuld heeft aan het ontstaan van het ongeval. Als de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden is hij volledig aansprakelijk, maar als sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer dan is de werkgever niet aansprakelijk. Wanneer de werkgever aantoont dat de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer is de werkgever niet aansprakelijk voor de schade die de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt. Opzet is door de Hoge Raad nog nooit aangenomen. 24 De Hoge Raad neemt ook bewuste roekeloosheid niet snel aan, maar dit begrip wordt door de Hoge Raad wel uitvoerig besproken. Van bewust roekeloos handelen door de werknemer zou pas sprake zijn, wanneer deze werknemer zich tijdens het verrichten van zijn onmiddellijk aan het ongeval voorafgaande gedraging, van het roekeloos karakter van die gedraging daadwerkelijk bewust zou zijn geweest. 25 De bewijslast hiervan ligt bij de werkgever, wat in de praktijk een onmogelijk opgave blijkt. Of dit criterium enigszins geobjectiveerd zou kunnen worden is de vraag. In lagere rechtspraak werd bewuste roekeloosheid aangenomen. 26 De kantonrechter hanteerde in dit vonnis een objectieve maatstaf door te overwegen dat het een feit van algemene bekendheid is dat het vastgrijpen van een takel die wordt opgehaald grote risico s met zich meebrengt en daardoor een roekeloze gedraging oplevert. Het is volgens de rechter niet vol te houden dat de werknemer zich op het moment van vastgrijpen van de takel niet bewust was van het roekeloze karakter van zijn handelen. De Hoge Raad 27 overwoog in een andere procedure dat het criterium niet geobjectiveerd dient te worden. De Hoge Raad hanteert een subjectieve benadering door te oordelen dat een taxichauffeur niet zonder meer bewust roekeloos handelde toen hij een inrijverbod negeerde en daardoor de auto zwaar beschadigde. 28 De opzet of bewuste roekeloosheid moet in belangrijke mate de oorzaak van de schade zijn. Als daarvan sprake is, is de werkgever niet aansprakelijk voor de door de werknemer geleden schade. De Hoge Raad leidt uit het vereiste in belangrijke mate af dat de gedragingen van de werknemer in zodanige mate tot de schade (het ongeval of de beroepsziekte) moeten hebben bijgedragen, dat het tekortschieten van de 23 HR 31 maart 2006, JAR 2006, 100 (Nefalit/ Karamus); HR 31 maart 2006, JAR 2006, 101 (Eternit/ Krooshoop). 24 Arbeidsovereenkomst art. 658, aant. 13, bewerkt door D. Christe, Deventer: losbladig. 25 HR 20 september 1996, NJ 1997, 198 m.nt. Stein (Pollemans/ Hoondert). 26 Ktr. Dordrecht 27 oktober 2005, JAR 2005, 256, JIN 2005, 456 m.nt. Houweling. 27 HR 14 oktober 2005, JAR 2005, 271 (City Tax/ De Boer). 28 Ktr. Dordrecht 27 oktober 2005, JIN 2005, 456 m.nt. Houweling. Hugo Sinzheimer Instituut 8

11 werkgever daarbij in het niet valt. 29 Daarnaast strekt artikel 7:658 BW ertoe de werknemer te beschermen door rekening te houden met het ervaringsfeit dat het dagelijks verkeren in bepaalde werksituaties tot gevolg kan hebben dat de werknemer minder voorzichtigheid betracht dan wenselijk is. 30 De Hoge Raad overweegt dat een eventuele fout van de werknemer niet snel als bewuste roekeloosheid dient te worden aangemerkt. 31 Hoe ver de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer reikt, is echter de vraag. Door verschillende auteurs is kritisch gereageerd op de vraag hoever de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer dient te reiken. 32 Een beroep van de werkgever op bewuste roekeloosheid van de werknemer heeft in de praktijk nauwelijks kans van slagen, de werkgever moet immers bewijzen dat de werknemer zich direct voorafgaand aan zijn handeling bewust was van zijn roekeloze handelen. Hartlief vraagt zich af of de werknemersbescherming die art. 7:658 BW beoogt te bieden zich ook dient uit te strekken tot de situatie waarin werknemers regelmatig handelen in strijd met gegeven instructies. 33 Waarschijnlijk kan bewuste roekeloosheid, in het geval van negeren van instructies alleen aangenomen worden als de werknemer direct voorafgaand aan het ongeval gewaarschuwd of aangesproken is op het negeren van de instructies. 2.5 AANSPRAKELIJKHEID EN GOED WERKGEVERSCHAP Zoals eerder aangegeven is het voor de werknemer mogelijk om buiten artikel 7:658 BW de werkgever aansprakelijk te stellen. Voor het aanspreken van de werkgever voor de door de werknemer geleden schade op grond van artikel 7:658 BW is van belang dat de schade moet zijn geleden in de werkomgeving of op de werkplek. Verder moet de schade zijn geleden in de uitoefening van de werkzaamheden. Als aan één of beide criteria niet is voldaan, dan valt de schade buiten het bereik van artikel 7:658 BW. De werknemer kan dan nog slechts schadevergoeding vorderen op grond van artikel 7:611 BW. Een beroep op artikel 7:611 BW is met een vordering op grond van artikel 7:658 BW niet uitgesloten. 34 Met de in 2008 door de Hoge Raad gewezen arresten is het aansprakelijkheidsregime op grond van artikel 7:611 BW uitgebreid. Volgens de Hoge Raad is de werkgever uit hoofde van zijn verplichting zich als goed werkgever te gedragen, gehouden zorg te dragen voor een behoorlijke verzekering van werknemers van wie de werkzaamheden ertoe kunnen leiden dat zij als bestuurder van een 29 HR 20 september 1996, NJ 1997, 198 m.nt. Stein (Pollemans/ Hoondert). 30 HR 19 oktober 2001, NJ 2001, 663 (PTT Post/Baas); HR 2 maart 2007, JAR 2007, 91 (Perez/Casa Grande); Ktr. Utrecht 12 december 2007, JA 2008, 35 (X/Van der Lee). 31 HR 1 juli 1993, NJ 1993, 687 (Power/Ardross); HR 11 september 1998, NJ 1998, 870 (Van der Wiel/ Philips Lighting); HR 18 september 1998, NJ 1999, 45 (Van Doorn/ NBM). 32 T. Hartlief, Van art. 7A:1638x naar art. 7:658 BW, in: S.C.J.J. Kortmann (red.), Onderneming en 5 jaar nieuw Burgerlijk Recht, Serie Onderneming en Recht deel 7, Deventer: W.E.J. Tjeenk Willink 1997; C.J. Loonstra en W.A. Zondag, De bewust roekeloos handelende werknemer. Beschouwingen over het begrip bewuste roekeloosheid in titel 7.10 BW, Arbeidsrechtelijke Annotaties, T. Hartlief, Van art. 7A:1638x naar art. 7:658 BW, in: S.C.J.J. Kortmann (red.), Onderneming en 5 jaar nieuw Burgerlijk Recht, Serie Onderneming en Recht deel 7, Deventer: W.E.J. Tjeenk Willink 1997, p HR 22 januari 1999, NJ 1999, 534 m.nt. Stein (Stichting Reclassering/ Van Swieten). Hugo Sinzheimer Instituut 9

12 motorvoertuig betrokken raken bij een verkeersongeval. 35 Hetzelfde geldt voor schade die werknemers lijden als gevolg van een ongeval dat hen overkomt wanneer zij als fietser of voetganger in de uitoefening van hun werkzaamheden aan het verkeer deelnemen. 36 Een nog verdere uitbreiding neemt de Hoge Raad aan in de arresten van 19 december 2008, waarbij wordt overwogen dat de verzekeringsplicht tevens geldt voor vervoer dat op één lijn te stellen is met vervoer dat plaatsvindt krachtens de verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst en in het kader van de voor de werkgever uit te voeren werkzaamheden, zoals vervoer in verband met het verplaatsen tussen verschillende arbeidsplaatsen/ vestigingen van dezelfde werkgever en woon-werkverkeer waarbij een autoambulancebestuurder die opgeroepen werd voor een nooddienst vanaf huis vertrok. 37 Voor situaties anders dan verkeersongevallen waarin schade wordt geleden is een volgende stap in de werkgeversaansprakelijkheid op grond van artikel 7:611 BW inmiddels gezet. Met betrekking tot een ongeval dat de werkneemster overkomt terwijl zij deelneemt aan een rolschaatsworkshop als personeelsactiviteit overweegt de Hoge Raad 38 dat het ongeval dat de werkneemster is overkomen, niet kan leiden tot aansprakelijkheid van de werkgever op grond van artikel 7:658 BW, aangezien het ongeval zich niet heeft voorgedaan in de uitoefening van de werkzaamheden. De Hoge Raad overweegt voorts dat de werkgever evenwel aansprakelijk kan zijn voor de schadelijke gevolgen van die activiteit indien, de werkgever zich niet overeenkomstig artikel 7:611 BW als een goed werkgever heeft gedragen. Een werkgever die voor zijn personeel een activiteit organiseert of laat organiseren waaraan een bijzonder risico op schade voor de deelnemende werknemers is verbonden, is uit hoofde van de eisen van goed werkgeverschap gehouden de ter voorkoming van die schade redelijkerwijs van hem te verlangen zorg te betrachten. De Hoge Raad achtte de werkgever aansprakelijk op grond van artikel 7:611 BW in verbinding met artikel 6:74 BW, nu ten aanzien van de personeelsactiviteit voor de werkgever een op eisen van goed werkgeverschap gebaseerde zorg- en preventieplicht bestond die niet is nagekomen. 2.6 AANSPRAKELIJKHEID VOOR ONGEVALLEN VAN DERDEN EN AMBTENAREN Sinds 1 januari 1999 is lid 4 aan artikel 7:658 BW toegevoegd. Dit lid ziet op de aansprakelijkheid voor ingeleend personeel. De ingeleende arbeidskracht/ uitzendkracht kan op grond van dit artikel zowel de formele werkgever (uitlener) als de materiële werkgever (inlener) aansprakelijk stellen, voor schade die hij heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Dit heeft tot gevolg dat de inlener zijn zorgverplichtingen zowel dient na te komen jegens zijn eigen werknemers als jegens het ingeleende personeel. Of degene die een bedrijf uitoefent kiest voor eigen werknemers of ingeleende arbeidskrachten mag geen verschil maken met betrekking 35 HR 1 februari 2008, JAR 2008, 56 (Maasman/ Akzo Nobel); HR 1 februari 2008, JAR 2008, 57 (Kooiker/ Taxicentral Nijverdal). 36 HR 12 december 2008, JAR 2009, 15 (Maatzorg de Werven/ Van der Graaf). 37 HR 19 december 2008, JAR 2009, 17 (Gündogdu/Mulder Fastfood); HR 19 december 2008, JAR 2009, 18 (Autoster Bergen/ Hendriks). 38 HR 17 april 2009, LJN BH1996. Hugo Sinzheimer Instituut 10

13 tot het naleven van de in artikel 7:658 BW vereiste zorgverplichting. 39 Met name voor arbeidskrachten die werken op basis van een uitzend-, uitleen- of aanneemovereenkomst is artikel 7:658 lid 4 BW van belang, aangezien in de verhouding tussen de inlener en de arbeidskracht geen overeenkomst bestaat. Vereist is echter wel dat de ingeleende arbeidskracht arbeid verricht in de uitoefening van het bedrijf van de inlener. De kantonrechter Utrecht 40 oordeelde dat ook met betrekking tot een zzp-er artikel 7:658 lid 4 BW van toepassing kan zijn. Degene die arbeid laat verrichten door een persoon met wie hij geen arbeidsovereenkomst heeft, kan aansprakelijkheid niet ontlopen jegens die persoon, door hem die arbeid niet rechtstreeks maar via tussenschakels, zoals onderaannemers, te laten verrichten. Nu de betreffende zzp-er werkzaamheden verrichtte die aangemerkt konden worden als behorend tot de normale werkzaamheden van de inlener, werden de hoofdaannemer en alle onderaannemers aansprakelijk geacht voor de door de zzp-er geleden schade. Artikel 7:658 lid 4 ziet tevens op vrijwilligerswerk. Volgens het Hof Arnhem 41 valt niet in te zien waarom jegens onbetaalde personen een andere zorgplicht in acht genomen zou moeten worden dan jegens betaalde werknemers. Daarnaast is een werkgever ook verantwoordelijk voor de veiligheid van vrijwilligers op grond van de Arbeidsomstandighedenwet, als die vrijwilliger onder zijn gezag werkzaamheden verricht. Ook in geval van een stageovereenkomst kan aansprakelijkheid worden aangenomen op grond van artikel 7:658 lid 4 BW. 42 Dit is overigens anders wanneer sprake is van meelopen in de zin van gedurende korte tijd op vrijblijvende wijze kennis maken met een uit te voeren functie. Wanneer immers niet eenduidig sprake is van zeggenschap over en een verplichting tot het verrichten van werkzaamheden, is artikel 7:658 BW niet van toepassing. 43 Door de Centrale Raad van Beroep 44 is aangenomen dat de uit artikel 7:658 BW voortvloeiende normen voortaan ook moeten worden toegepast op de rechtspositie van de ambtenaar. De CRvB formuleert een nieuwe norm, waarbij artikel 7:658 BW niet letterlijk wordt overgenomen, maar waarin wel aansluiting gezocht wordt bij de civielrechtelijke bepaling. 39P.F. van der Heijden (red.), Tekst & Commentaar Arbeidsrecht, art. 7:658 BW aant. 6, Deventer: Kluwer. 40 Kantonrechter Utrecht 4 februari 2009, JA 2009, Hof Arnhem 11 januari 2005, JAR 2005, Ktr. Amsterdam 20 juli 2001, JAR 2001, Rb. Leeuwarden 5 maart 2003, JAR 2003, CRvB 22 juni 2002, TAR 2000, 112. Hugo Sinzheimer Instituut 11

14 2.7 SAMENVATTING Kort samengevat rusten op de werkgever de volgende lasten ten aanzien van de werkgeversaansprakelijkheid: Op de werkgever rust de bewijslast met betrekking tot het naleven van de zorgplicht (artikel 7:658 BW). Behoorlijk onderhouden van werkplek en materialen. Zorgen voor preventieve maatregelen, tenzij dit onmogelijk is. Toezicht houden op behoorlijke naleving gegeven instructies Ruime instructieplicht, niet slechts beperkt tot eigenlijke werkzaamheden en werkplek. Bij ontbreken van zeggenschap/ instructie- of aanwijzingsbevoegdheid is artikel 7:658 BW niet van toepassing, maar mogelijk wel aansprakelijk op grond van artikel 7:611 BW (goed werkgeverschap). Waarschuwingsplicht voor mogelijke gevaren/ risico s. Minimale aansprakelijkheid voor huis-tuin-en-keuken-ongevallen, maar aansprakelijkheid is niet uitgesloten. Met betrekking tot gevaarlijke stoffen moeten adequate veiligheidsmaatregelen getroffen worden, als dit namelijk niet is gebeurd wordt al snel causaal verband aangenomen. Opzet of bewuste roekeloosheid aan de zijde van de werknemer wordt zelden of nooit aangenomen, daarnaast rust hieromtrent de bewijslast op de werkgever. Op grond van art. 7:611 BW wordt aansprakelijkheid aangenomen Met betrekking tot schending van een zorgplicht voor de veiligheid van werknemers in gevallen die (net) buiten artikel 7:658 BW vallen. Met betrekking tot het niet treffen van een adequate financiële voorziening dan wel het sluiten van een behoorlijke verzekering. De belangrijkste wijziging die zich ten aanzien van de werkgeversaansprakelijkheid sinds 1997 heeft voorgedaan, is de verdere uitbreiding van de werkgeversaansprakelijkheid, waarbij artikel 7:658 BW niet langer de enige grond is voor aansprakelijkheid, maar ook artikel 7:611 BW steeds vaker een succesvolle grond blijkt te zijn in aansprakelijkheidsprocedures. Hugo Sinzheimer Instituut 12

15 3 Verzekeringsmogelijkheden 3.1 WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID EN VERZEKERING In de jurisprudentie wordt dus in veel (verschillende) situaties aansprakelijkheid van de werkgever aangenomen. Voor een werkgever is het belangrijk dit risico zo goed mogelijk af te dekken door middel van een toereikende verzekering. Binnen de verzekeringsmarkt worden verschillende (op elkaar aansluitende) verzekeringen aangeboden. In het kader van de werkgeversaansprakelijkheid zijn de volgende verzekeringen van belang: Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven en beroepen (AVB); Werkgeversaansprakelijkheidsverzekering bestuurders van motorrijtuigen (WEGAM/ WEGAS); (Collectieve) ongevallenverzekering AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERING VOOR BEDRIJVEN EN BEROEPEN (AVB) De aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven en beroepen (AVB) biedt in beginsel dekking voor elke uit de wet of een overeenkomst voortvloeiende verplichting tot het vergoeden van schade 45, zoals de gevolgen van ongevallen en beroepsziekten die de werknemer overkomen in de uitoefening van de werkzaamheden. Daarnaast ziet de AVB-polis tevens op dekking van de schade die werknemers toebrengen aan derden, de zogenoemde bedrijfsaansprakelijkheid. De AVB-polis dekt uitsluitend de aansprakelijkheid voor schade aan personen en zaken, zuivere vermogensschade valt niet onder de dekking van de AVB-polis. Zuivere vermogensschade komt met name in bepaalde beroepsgroepen voor, zoals advocaten, notarissen, accountants, belastingadviseurs etc. Voor deze groepen is dekking van de (veroorzaakte) vermogensschade juist van groot belang. De risico s die in deze beroepsgroepen worden gelopen, kunnen worden verzekerd door middel van een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. 46 Uit het in het vorige hoofdstuk gegeven overzicht van de ontwikkelingen die zich voordoen in de jurisprudentie met betrekking tot werkgeversaansprakelijkheid blijkt dat naast de werkgeversaansprakelijkheid ex artikel 7:658 BW aansprakelijkheid op grond van goed werkgeverschap ex artikel 7:611 BW steeds vaker wordt aangenomen. Een werkgever kan niet alleen aansprakelijk gesteld worden voor arbeidsongevallen en beroepsziekten, maar ook wanneer er niet is gezorgd voor een behoorlijke schadeverzekering voor werknemers tegen de risico s van deelname aan het verkeer in het 45 J.H. Wansink, De algemene aansprakelijkheidsverzekering, Deventer: Kluwer 2006, p J.H. Wansink, De algemene aansprakelijkheidsverzekering, Deventer: Kluwer 2006, p. 28. Hugo Sinzheimer Instituut 13

16 kader van de uitoefening van de werkzaamheden. De AVB-polis verleent voor deze grondslag van aansprakelijkheid geen dekking nu zowel de vorm van aansprakelijkheid als de schade waarvoor dekking wordt gevraagd niet onder de werking van deze verzekering kan worden geschaard. De AVB-polis biedt in beginsel dekking voor aansprakelijkheid van de werkgever jegens haar ondergeschikten. Ook in het geval de werkgever wordt aangesproken vanwege het niet naleven van de plicht voor een behoorlijke verzekering te zorgen, betreft dit aansprakelijkheid jegens de werknemer uit hoofde van het goed werkgeverschap. In die zin zou de AVB-polis dan ook van toepassing zijn, maar omdat het gaat om een verantwoordelijkheid voor schade die wordt veroorzaakt doordat er geen behoorlijke verzekering is afgesloten, kan de aansprakelijkheid op grond van artikel 7:611 BW niet worden geschaard onder het civiele aansprakelijkheidsrecht, nu er geen sprake is van schade aan personen of zaken. 47 Bovendien dient voor de toepasselijkheid van de AVB-polis naar de schade te worden gekeken waarvoor dekking wordt gevraagd. Het betreft de schade die de werkgever lijdt doordat aansprakelijkheid wordt aangenomen vanwege schending van de verzekeringsplicht. Het gaat hier dus niet om schade aan personen of zaken, maar slechts om de financiële schade van de werkgever nu hij niet heeft voldaan aan de verzekeringsplicht. Er wordt van de werkgever immers niet verwacht dat hij de ongevalschade vergoedt, maar enkel de schade die de werknemer heeft geleden doordat er voor hem geen adequate voorziening (in de zin van een behoorlijke verzekering) was getroffen door de werkgever. Daarnaast biedt de AVB-polis enkel dekking voor door derden geleden schade aam zaken of personen. Schade van de verzekerde, de werkgever, valt niet onder de dekking van een AVB-polis WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERING BESTUURDERS MOTORRIJTUIGEN (WEGAM/ WEGAS) Nu de aansprakelijkheid van de werkgever (met name voor verkeersclaims) ex artikel 7:611 BW is uitgebreid en - zoals hiervoor uiteengezet - niet onder de dekking van een AVB-polis valt, wordt door veel verschillende verzekeringsmaatschappijen een aparte polis aangeboden. De WEGAM/WEGAS dekt civiele aansprakelijkheid van werkgevers voor niet door een verzekering gedekte schade die zijn werknemers lijden in de uitoefening van hun werkzaamheden als bestuurder van een motorvoertuig. Deze verzekering kan gezien worden als een aanvullende verzekering op de AVBpolis, die vaak als basisverzekering wordt afgesloten (COLLECTIEVE) ONGEVALLENVERZEKERING De werkgever kan een collectieve ongevallenverzekering afsluiten, zodat een werknemer een uitkering krijgt als hij door een ongeval overlijdt of voorgoed invalide blijft. Vooraf wordt door de verzekeraar bepaald, welk bedrag de werknemer krijgt. Er zijn twee soorten ongevallenverzekeringen af te sluiten, namelijk: 47 W.H. van Boom, G.N. van Kooten en P.L.M. Schneider, Compensatie van verkeersletsel van werknemers: wat is een behoorlijke verzekering?, ArA 2008/2, p J.H. Wansink, De algemene aansprakelijkheidsverzekering, Deventer: Kluwer 2006, p. 26. Hugo Sinzheimer Instituut 14

17 Verzekering van ongevallen die op het werk gebeuren en tijdens woonwerkverkeer Verzekering van alle ongevallen die een werknemer kunnen overkomen Als de werknemer overlijdt als gevolg van een ongeval wordt een van te voren afgesproken bedrag uitgekeerd. Als de werknemer door een ongeval voor altijd invalide blijft, betaalt de verzekeraar een percentage van het verzekerde bedrag. 3.2 GEEN OF IN MINDERE MATE DEKKING AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERING VOOR BEDRIJVEN EN BEROEPEN (AVB) Uit onderzoek naar de polisvoorwaarden van verschillende AVB-verzekeraars blijkt het volgende. In één of meer van de onderzochte polisvoorwaarden worden de volgende arborisico s, beroepsziekten of ongevallen uitgesloten van dekking onder de AVB-verzekering. De dekking geldt niet voor schade die het gevolg is van of samenhangt met: Asbest of asbesthoudende zaken Seksuele gedragingen RSI TSE Opzet aan de zijde van de werknemer Bewuste roekeloosheid aan de zijde van de werknemer Het houden, (laten) gebruiken of besturen van motorrijtuigen, luchtvaartuigen, gemotoriseerde vaartuigen; niet uitgesloten zijn ondergeschikten en niet-ondergeschikten die schade oplopen met motorvoertuigen die geen eigendom zijn van de werknemer. Daarnaast worden ook bepaalde groepen werknemers en bedrijven uitgesloten, zoals piloten, klinieken en ziekenhuizen (COLLECTIEVE) ONGEVALLENVERZEKERING Uit de productwijzer collectieve Ongevallenverzekering voor werknemers van het Verbond van Verzekeraars blijkt dat de volgende risico s niet zijn verzekerd. Niet verzekerd zijn de gevolgen van een ongeval dat is gebeurd door: de eigen schuld van de werknemer, of met opzet een misdaad te plegen zelfmoord of poging tot zelfmoord auto te rijden nadat de werknemer alcohol heeft gedronken drugs te gebruiken een medische behandeling, die niet nodig was een oorlog of een demonstratie met geweld een atoomkernreactie Hugo Sinzheimer Instituut 15

18 Daarnaast zij meestal ook de volgende situaties van dekking uitgesloten: ziektes als spit, hernia, peesschede-ontsteking, spierverrekkingen, zweepslag, tennisarm of golfersarm ongeval met een vliegtuig, behalve als de werknemer een passagier was gevaarlijke sporten, zoals bungeejumpen, bergbeklimmen, motorraces ongeval met een motor van meer dan 50 cc, terwijl de bestuurder jonger was dan 23 jaar werken met machines waarmee hout wordt bewerkt. 3.3 PREMIEKOSTEN Hieronder wordt per type verzekering informatie gegeven over de premiekosten. De premiekosten van AVB-polissen zijn niet rechtstreeks te achterhalen bij de verschillende verzekeringsmaatschappijen; in de praktijk is dat doorgaans alleen mogelijk door een concreet offerteverzoek in te dienen. Daarom is ter verzameling van informatie over deze premiekosten de volgende werkwijze gehanteerd. Verspreid over het land zijn 25 tussenpersonen aangeschreven met het verzoek informatie te verschaffen over de premiehoogte in een door ons omschreven geval, gebaseerd op de modale onderneming die in de enquête was aangetroffen (een ondernemer met drie werknemers, sinds twee en een half jaar actief, omzet 3 ton), gedifferentieerd naar sector van bedrijvigheid. Naast de tussenpersonen zijn daartoe vijf grote verzekeraars aangeschreven. Deze respondenten zijn telefonisch benaderd; de informatieverzameling is voortgezet tot het moment van redundantie: het moment dat nieuwe gesprekken niets meer bleken toe te voegen aan de al bekende informatie. Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven en beroepen (AVB) De hoogte van de premie voor een AVB-polis is afhankelijk van diverse factoren. Naast het aantal werknemers (jaarloon) is bij de berekening van de hoogte van de AVB-premie van belang de hoedanigheid van de onderneming. De sector waarin de onderneming werkzaam is, is daarbij van belang, maar daarnaast kunnen verschillende andere factoren een premieverhogende rol spelen, zoals specifieke risico s van grondstoffen waarmee de onderneming werkt. Verder is bepalend de hoogte van de jaaromzet, de hoogte van het verzekerd bedrag per aanspraak en het dekkingsgebied. Uit het onderzoek dat gehouden is onder AVB-verzekeraars en tussenpersonen blijkt dat het lastig is om een indicatie te geven van de hoogte van de jaarpremie voor een AVB-verzekering. Aangezien de hoogte van de premie afhankelijk is van de hierboven genoemde factoren is het slechts mogelijk een gemiddelde te geven, waarvan in de praktijk afgeweken kan worden als de bedoelde factoren in het geding zijn. Voor de hier bedoelde modale kleine onderneming kan de gemiddelde premie voor een AVB-verzekering gesteld worden op ongeveer 350,- per jaar. In de dienstensector en de (eenvoudige) handel ligt de premie gemiddeld tussen 100,- en 250,- per jaar. In de (zware)bouwsector ligt de premie gemiddeld rond 1.000,- per jaar. Naast deze cijfers voor kleine ondernemingen kan ter vergelijking een overzicht worden gegeven van uit andere bron beschikbare gegevens over aansprakelijkheidsverzekeringen voor alle bedrijven, ongeacht grootte: Hugo Sinzheimer Instituut 16

19 Tabel 3.1: Ontwikkeling in enkele gemiddelde gegevens omtrent AVB-verzekeringen, alle verzekerde bedrijven (ongeacht grootte), : bruto premie per verzekerde ( ): aantal polissen (x 1000): schadebedrag per claim ( ): claimfrequentie (per 100 verz.n) 9,1 8,9 8,3 8,0 9,2 Bron: Verzekerd van cijfers 2009, uitgave van Verbond van Verzekeraars, 2009, p. 62 en 92. Werkgeversaansprakelijkheidsverzekering bestuurders motorrijtuigen (WEGAM/WEGAS) Met betrekking tot de hoogte van de premie voor een WEGAM/WEGAS-polis wordt onderscheid gemaakt naar de dekkingsvragen. De basisdekking omvat de aansprakelijkheid voor schade van werknemers als bestuurder of inzittende van een motorvoertuig. Uitbreidingen zijn: - verkeersdeelname met het openbaar vervoer, met de fiets of als voetganger - verkeersdeelname tijdens woon-werk-verkeer - of: beide gezamenlijk. Basisdekking: aansprakelijkheid voor schade van werknemers als bestuurder of inzittende van een motorrijtuig. Bedrijfsauto 25,00 Vrachtauto 50,00 Werkmateriaal (WAM-plichtig) 25,00 Wn zonder bedrijfsauto (>5.000 zakelijke km) 25,00 Overige werknemers 4,00 p.wn Bij 1 t/m 50 wn Vrijwilligers 1,75 p.vw Bij 1 t/m 50 vw Verkeersdeelname met het openbaar vervoer, fiets of voetganger (Hiervoor geldt een franchise van 750,-). Bedrijfsauto 28,75 Vrachtauto 57,50 Werkmateriaal (WAM-plichtig) 28,75 Wn zonder bedrijfsauto (>5.000 zakelijke km) 28,75 Overige werknemers 4,60 p.w Bij 1 t/m 50 wn Vrijwilligers 2,00 p.vw Bij 1 t/m 50 vw Woon-werkverkeer Bedrijfsauto 28,75 Vrachtauto 57,50 Werkmateriaal (WAM-plichtig) 28,75 Wn zonder bedrijfsauto (>5.000 zakelijke km) 28,75 Overige werknemers 4,60 p.wn Bij 1 t/m 50 wn Vrijwilligers 2,00 p.vw Bij 1 t/m 50 vw Hugo Sinzheimer Instituut 17

20 Verkeersdeelname met het openbaar vervoer, fiets of voetganger (Hiervoor geldt een franchise van 750,-) en woon-werkverkeer Bedrijfsauto 30,00 Vrachtauto 60,00 Werkmateriaal (WAM-plichtig) 30,00 Wn zonder bedrijfsauto (>5.000 zakelijke km) 30,00 Overige werknemers 4,80 p.wn Bij 1 t/m 50 wn Vrijwilligers 2,10 p.vw Bij 1 t/m 50 vw (Collectieve) ongevallenverzekering De hoogte van de premies voor een ongevallenverzekering is afhankelijk van het soort bedrijf, de beroepen van de werknemers en de hoogte van de verzekerde bedragen. Doordat deze factoren zeer verschillend kunnen zijn, is het niet mogelijk zonder direct contact met de verzekeringsmaatschappijen een overzicht te geven van de hoogte van de premie(s). Hugo Sinzheimer Instituut 18

De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid

De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid drs V.G.J. (Vincent) Zwijnenberg 8 april 2010 Onderwerpen 1. De behoorlijke verzekering volgens de Hoge Raad 2. De behoorlijke verzekering

Nadere informatie

Werkgeversaansprakelijkheid op grond van artikel 7:685 en 7:611 BW: een overzicht van de stand van zaken (deel 2) P.W.H.M. Willems en K.

Werkgeversaansprakelijkheid op grond van artikel 7:685 en 7:611 BW: een overzicht van de stand van zaken (deel 2) P.W.H.M. Willems en K. Werkgeversaansprakelijkheid op grond van artikel 7:685 en 7:611 BW: een overzicht van de stand van zaken (deel 2) P.W.H.M. Willems en K. Teuben 1 Inleiding In het eerste deel van deze bijdrage is ingegaan

Nadere informatie

NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS

NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS De heeft in december 2008 wederom drie interessante arresten gewezen inzake werkgeversaansprakelijkheid voor verkeersletsel

Nadere informatie

Amerikaanse toestanden? mr. Mirjam Snel-de Kroon Deventer, 25 april 2012

Amerikaanse toestanden? mr. Mirjam Snel-de Kroon Deventer, 25 april 2012 Amerikaanse toestanden? mr. Mirjam Snel-de Kroon Deventer, 25 april 2012 Amerikaanse toestanden? Claimcultuur, het maar raak claimen? Ook in Nederland toenemend claimbewustzijn bij burgers en bedrijven.

Nadere informatie

Productwijzer collectieve Ongevallen- verzekering voor werknemers

Productwijzer collectieve Ongevallen- verzekering voor werknemers collectieve Ongevallenverzekering voor werknemers Productwijzer collectieve Ongevallenverzekering voor werknemers Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over

Nadere informatie

Productwijzer collectieve Ongevallenverzekering voor werknemers

Productwijzer collectieve Ongevallenverzekering voor werknemers Productwijzer collectieve Ongevallenverzekering voor werknemers Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de collectieve Ongevallenverzekering voor werknemers.

Nadere informatie

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID door Mariken Peters sectie aansprakelijkheid, verzekeringen en (letsel)schade STELLING 1 Als de werknemer een arbeidsongeval op de werkplek overkomt, is de werkgever altijd

Nadere informatie

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Auteur: Mr. T.L.C.W. Noordoven[1] Hoge Raad 23 maart 2012, JAR 2012/110 1.Inleiding Maakt het vanuit het oogpunt

Nadere informatie

AANSPRAKELIJKHEID & BEDRIJFSUITJES

AANSPRAKELIJKHEID & BEDRIJFSUITJES AANSPRAKELIJKHEID & BEDRIJFSUITJES 28 maart 2014 Margot van Beurden S filmpje Grondslagen voor aansprakelijkheid Art 7:658 BW : zorgplicht werkgever Art 7:611 BW : goed werkgeverschap Art. 7:658 BW Zorgplicht

Nadere informatie

De werkgeveraansprakelijkheid ex artikel 7:611 BW

De werkgeveraansprakelijkheid ex artikel 7:611 BW De werkgeveraansprakelijkheid ex artikel 7:611 BW Demi Al Studentnummer: 10309179 Scriptiebegeleider: de heer A.V.T. de Bie 2013-2014 Nieuwe Zijds Burgwal 34C 1141 TE Monnickendam t 06-285 329 50 e-mail

Nadere informatie

LWV Voorprogramma. Het nieuwe werken. Rob Brouwer, 8 mei 2012. Voor de inhoud van deze presentatie, wordt geen aansprakelijkheid aanvaard

LWV Voorprogramma. Het nieuwe werken. Rob Brouwer, 8 mei 2012. Voor de inhoud van deze presentatie, wordt geen aansprakelijkheid aanvaard LWV Voorprogramma Het nieuwe werken Rob Brouwer, 8 mei 2012 1 Het nieuwe werken Ontwikkelingen > Hoger opgeleid > Deeltijd > Thuiswerken > Work/life balance > Andere eisen aan het werk 2 Het nieuwe werken

Nadere informatie

Schadeverzekering voor Werknemers

Schadeverzekering voor Werknemers Schadeverzekering voor Werknemers Werkgevers worden steeds vaker met succes verplicht de schade te vergoeden die ontstaat doordat een werknemer een ongeval overkomt tijdens werkzaamheden, maar bijvoorbeeld

Nadere informatie

Werkgeversaansprakelijkheid FiDiZ

Werkgeversaansprakelijkheid FiDiZ 27 januari 2010 Werkgeversaansprakelijkheid FiDiZ Chris van Dijk Werkgeversaansprakelijkheid: algemeen Artikel 7:658 BW Art. 7:658 lid 1: inhoud zorgplicht werkgever: lokalen, werktuigen en gereedschappen

Nadere informatie

a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers

a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers Waarom hebt u een a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers nodig? Een belangrijke uitsluiting op de aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven

Nadere informatie

www.avansplus.nl Welkom

www.avansplus.nl Welkom Welkom Tot 1 oktober 2006 kon werknemer niet instemmen met einde dienstverband zonder verlies WW-rechten. Heeft geleid tot pro-forma praktijk. Vanaf 1 oktober 2006 is deze mogelijkheid er wel. Voorwaarde

Nadere informatie

Zorgplicht over de landsgrenzen voor uw internationaal opererende werknemers: een juridisch perspectief

Zorgplicht over de landsgrenzen voor uw internationaal opererende werknemers: een juridisch perspectief Zorgplicht over de landsgrenzen voor uw internationaal opererende werknemers: een juridisch perspectief 1. Inleiding Steeds vaker breiden bedrijven uit naar nieuwe markten in alle delen van de wereld zelfs

Nadere informatie

INVULLING GOED WERKGEVERSCHAP EX ART. 7:611 BW

INVULLING GOED WERKGEVERSCHAP EX ART. 7:611 BW INVULLING GOED WERKGEVERSCHAP EX ART. 7:611 BW Op 1 februari 2008 heeft de Hoge Raad twee interessante arresten gewezen over goed werkgeverschap (art. 7:611 BW). Hoge Raad 1 februari 2008, LJN BB4767 Feiten

Nadere informatie

13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten

13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten Monografieën Privaatrecht 13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten S.D. Lindenbergh Tweede druk ï Kluwer a Wolters Kluwer business Kluwer- Deventer - 2009 INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 Inleiding /1 1 Het thema

Nadere informatie

Jan Hamburger, manager Markt en Product, Turien & Co. Werkgeversaansprakelijkheid, goed werkgeverschap. Jurisprudentie en ontwikkelingen.

Jan Hamburger, manager Markt en Product, Turien & Co. Werkgeversaansprakelijkheid, goed werkgeverschap. Jurisprudentie en ontwikkelingen. Agenda Turien & Co. Assuradeuren Jan Hamburger, manager Markt en Product, Turien & Co. Werkgeversaansprakelijkheid, goed werkgeverschap. Jurisprudentie en ontwikkelingen. Paul de Jong, jurist Onrechtmatige

Nadere informatie

JAR 2012/33 27-12-2011, 200.065.076/01, LJN BU9564

JAR 2012/33 27-12-2011, 200.065.076/01, LJN BU9564 Informatie 2012 afl. 2 Gerechtshof Amsterdam 27 december 2011 200.065.076/01 LJN BU9564 mr. Kingma mr. Smit mr. Van der Kwaak Appellant te (...), appellant, advocaat: mr. W.A. van Veen te Utrecht, tegen

Nadere informatie

Juridische aspecten van de behandeling van beroepsziektezaken. mr Veneta Oskam en Derk-Jan van der Kolk NIS, 16 mei 2013

Juridische aspecten van de behandeling van beroepsziektezaken. mr Veneta Oskam en Derk-Jan van der Kolk NIS, 16 mei 2013 Juridische aspecten van de behandeling van beroepsziektezaken mr Veneta Oskam en Derk-Jan van der Kolk NIS, 16 mei 2013 Agenda Inleiding Bewijs Causaliteit Praktische aanpak Deskundigen Zorgplicht werkgever

Nadere informatie

Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden

Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden Aansprakelijkheidsverzekeringen voor bedrijven (AVB) Voor bedrijven speelt het risico van contractuele aansprakelijkheid een grote rol. Bedrijven hebben

Nadere informatie

Aansprakelijkheid bij Arbeidsongevallen

Aansprakelijkheid bij Arbeidsongevallen Congres Veiligheid & Toezicht 10 november 2014 Aansprakelijkheid bij Arbeidsongevallen Mr. E.H. de Joode Inleiding Veiligheid & Toezicht Op de werkvloer Ondergeschiktheid werknemer Zorgplicht werkgever

Nadere informatie

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen prof dr mr A.J. Akkermans Beroepsziekten en bedrijfsongevallen vanuit juridisch perspectief Werkgeversaansprakelijkheid Bron: W.E. Eshuis e.a. (2011), Werkgeverskosten

Nadere informatie

Arbeidsomstandigheden. Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes

Arbeidsomstandigheden. Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes Arbeidsomstandigheden Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes De afvalbranche Wijzigingen per 1 juli 2015 > 60 miljoen ton afval per jaar +/- 15.000 werknemers Relatief hoog aantal

Nadere informatie

NIS-bijeenkomst 17 januari 2013. Herstelcoach Actualiteiten. Arlette Schijns

NIS-bijeenkomst 17 januari 2013. Herstelcoach Actualiteiten. Arlette Schijns NIS-bijeenkomst 17 januari 2013 Herstelcoach Actualiteiten Arlette Schijns Wat ga ik met jullie bespreken? Herstelcoach: de juridische inbedding Actualiteiten - Verkeersongevallenjurisprudentie: 7:611

Nadere informatie

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183 Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Auteurs: mr. M. Verheijden en mr. L. Stevens Samenvatting In maart 2009 vindt een

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Verkeersschadeverzekering voor werknemers

Verkeersschadeverzekering voor werknemers Verkeersschadeverzekering voor werknemers Verkeersschadeverzekering voor werknemers Een belangrijke uitsluiting op de Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven is het gebruik van motorrijtuigen. Een

Nadere informatie

Scriptie van Lineke Vlendré

Scriptie van Lineke Vlendré Scriptie van Lineke Vlendré Een ongeluk zit in een klein hoekje. Van zorgplicht naar verzekeringsplicht? Onderzoek naar de ontwikkelingen op het gebied van werkgeversaansprakelijkheid en de ( on) verzekerbaarheid

Nadere informatie

De goede werkgever. G.J.J. Heerma van Voss Leiden Vereniging voor arbeidsrecht - 26 mei 2011. Leiden University. The university to discover.

De goede werkgever. G.J.J. Heerma van Voss Leiden Vereniging voor arbeidsrecht - 26 mei 2011. Leiden University. The university to discover. Programma 13.30 uur ontvangst 14.00 uur opening prof. mr. W. (Willem) Bouwens 14.05 uur prof. mr. E. (Evert) Verhulp 14.15 uur prof. mr. G. (Guus) Heerma van Voss 15.00 uur stellingen 15.30 uur pauze 16.00

Nadere informatie

Hoge Raad, 12 januari 2001

Hoge Raad, 12 januari 2001 Hoge Raad, 12 januari 2001 Samenvatting Vier bouwvakkers rijden in een busje van de werkgever van Didam naar Amsterdam om werkzaamheden te verrichten aan de Amsterdam Arena. Het busje wordt bij toerbeurt

Nadere informatie

Casus 8 Even Apeldoorn bellen

Casus 8 Even Apeldoorn bellen 2010, Noordhoff Uitgevers bv Casus 8 Even Apeldoorn bellen Helaas komt het maar al te regelmatig voor dat werknemers betrokken raken bij een bedrijfsongeval. Langdurige uitval, hoge rekeningen, veel pijn

Nadere informatie

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST 1) Omschrijving van de arbeidsovereenkomst Artikel 3 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten

Nadere informatie

2. [NAAM BEDRIJF/ ORGANISATIE] gevestigd te [PLAATSNAAM], hierna te. noemen: de uitlener, vertegenwoordigd door de heer/mevrouw [NAAM

2. [NAAM BEDRIJF/ ORGANISATIE] gevestigd te [PLAATSNAAM], hierna te. noemen: de uitlener, vertegenwoordigd door de heer/mevrouw [NAAM MODEL Detacheringovereenkomst Dit model kunt u ook vinden op www.uwv.nl. 1. [NAAM BEDRIJF/ ORGANISATIE] gevestigd te [PLAATSNAAM], hierna te noemen: de uitlener, vertegenwoordigd door de heer/mevrouw [NAAM

Nadere informatie

Zorgplicht over de landsgrenzen voor uw internationaal opererende werknemers: een juridisch perspectief

Zorgplicht over de landsgrenzen voor uw internationaal opererende werknemers: een juridisch perspectief 570000899/8338 000899/8338484. Zorgplicht over de landsgrenzen voor uw internationaal opererende werknemers: een juridisch perspectief 1. Inleiding Steeds vaker breiden bedrijven uit naar nieuwe markten

Nadere informatie

13-05- 14. Programma van vandaag. Aansprakelijkheid van (brede) scholen

13-05- 14. Programma van vandaag. Aansprakelijkheid van (brede) scholen 13 mei 2014 Netwerk sport bewegen en gezonde leefstijl Brechtje Paijmans Doelen Advocatuur & Universiteit Utrecht paijmans@doelenadvocatuur.nl Programma van vandaag ongevallen Aspecten van verzekering

Nadere informatie

Aansprakelijkheid bij stages

Aansprakelijkheid bij stages Aansprakelijkheid bij stages Algemeen Artikel 6:170 BW bepaalt dat een werkgever aansprakelijk is voor een ondergeschikte. Door expliciet te spreken over een ondergeschikte heeft de wetgever beoogd dat

Nadere informatie

Maandag 18 mei 2015 Supernova Jaarbeurs Utrecht. Herengracht 584 Telefoon: +31 (0)20 521 06 90

Maandag 18 mei 2015 Supernova Jaarbeurs Utrecht. Herengracht 584 Telefoon: +31 (0)20 521 06 90 Maandag 18 mei 2015 Supernova Jaarbeurs Utrecht 1 De nieuwe zorgplicht Flexibele arbeidskrachten en aansprakelijkheid opdrachtgever 2 Werkgeversaansprakelijkheid is een soep van rechtspraak. Ruim honderd

Nadere informatie

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Mr. Bert Kabel (1) Inleiding In het hedendaagse verkeer komt het regelmatig voor dat verkeersdeelnemers elkaar geen voorrang verlenen. Gelukkig

Nadere informatie

Even voorstellen. Speciaal voor leden van de VMO

Even voorstellen. Speciaal voor leden van de VMO Even voorstellen. Speciaal voor leden van de VMO 1 Inhoud Even voorstellen. 3 Even voorstellen. Speciaal voor leden van de VMO. 4 Even de extra voordelen op een rij. 5 Brand- en Bedrijfsschadeverzekering.

Nadere informatie

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo 1. Tendens: de aansprakelijke verzekeraar draagt meer en meer zelf de kosten. 2. Geschiedenis:

Nadere informatie

In deze rapportage bespreken wij al uw lopende verzekeringen. Dat zijn:

In deze rapportage bespreken wij al uw lopende verzekeringen. Dat zijn: In deze rapportage bespreken wij al uw lopende verzekeringen. Dat zijn: Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering WEGAM/WEGASverzekering Opstalverzekering Inventaris/goederenverzekering Bedrijfsschadeverzekering

Nadere informatie

De Bont sprak daarop zijn werkgever aan. De rechtbank wees de vordering af omdat het vervoer als woon-werkverkeer gezien werd.

De Bont sprak daarop zijn werkgever aan. De rechtbank wees de vordering af omdat het vervoer als woon-werkverkeer gezien werd. Hoge Raad, 9 augustus 2002 Samenvatting Een bouwvakker, De Bont, reed in zijn eigen auto van huis in Oosterhout, naar de werkplek in Deventer. Een paar collega s reden mee. Door een fout van De Bont sloeg

Nadere informatie

Stelplicht en bewijslast bij werkgeversaansprakelijkheid

Stelplicht en bewijslast bij werkgeversaansprakelijkheid partij die volgens de hoofdregel de bewijslast zou hebben gehad. Een andere bewijslastverdeling kan voorts voortvloeien uit de eisen van redelijkheid en billijkheid. 2 In een concreet geval kan de redelijkheid

Nadere informatie

Nedasco Wegam-verzekering

Nedasco Wegam-verzekering Aanvraagformulier Nedasco Wegam-verzekering Vraag nu een Nedasco Wegam-verzekering aan! Het aanvraagformulier kunt u ingevuld sturen naar: of faxen naar 033-46 47 741 of e-mailen naar acc.bedrijven@nedasco.nl

Nadere informatie

Als u de verzekering afsluit, spreekt u af welk bedrag de verzekeraar uitkeert als u overlijdt.

Als u de verzekering afsluit, spreekt u af welk bedrag de verzekeraar uitkeert als u overlijdt. Productwijzer iq Life zzp ers Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u belangrijke algemene informatie over deze verzekering. U leest wat dit voor soort verzekering is. Bij elke

Nadere informatie

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen?

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Feiten In 2007 vindt een ongeval plaats tussen twee auto s. De ene wordt

Nadere informatie

Datum 24 april 2013 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Dijkgraaf (SGP) over de column dat Deutsche Bank in strijd handelt met de zorgplicht

Datum 24 april 2013 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Dijkgraaf (SGP) over de column dat Deutsche Bank in strijd handelt met de zorgplicht > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Verzekeren kan anders. Collectieve verzekeringen van Interpolis voor hockeyverenigingen.

Verzekeren kan anders. Collectieve verzekeringen van Interpolis voor hockeyverenigingen. Verzekeren kan anders. Collectieve verzekeringen van Interpolis voor hockeyverenigingen. 1 1 Visie van Interpolis op verzekeren 2 Collectieve aansprakelijkheidsverzekering Sporten is gezond. En hockey

Nadere informatie

Voorwoord. Voorwoord

Voorwoord. Voorwoord Voorwoord Voorwoord Het zit er op. Naar ongeveer vierenhalf jaar studeren sluit ik met deze scriptie mijn studie Nederlands Recht aan de Radboud Universiteit af. Een studie die mij elk collegejaar maar

Nadere informatie

Verkeersverzekering SVI Plus

Verkeersverzekering SVI Plus Verkeersverzekering SVI Plus Geruststellende extra zekerheid voor al uw reizende medewerkers Citaat Je staat er niet vaak bij stil, maar elke dag zijn vaak tientallen medewerkers en vrijwilligers voor

Nadere informatie

Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)

Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) productwijzers inkomensverzekeringen, Algemene Ledenvergadering d.d. 18 juni 2008 Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) In deze productwijzer vindt u belangrijke algemene informatie

Nadere informatie

Compensatie van verkeersletsel van werknemers: wat is een behoorlijke verzekering?

Compensatie van verkeersletsel van werknemers: wat is een behoorlijke verzekering? Compensatie van verkeersletsel van werknemers: wat is een behoorlijke verzekering? W.H. van Boom, G.N. van Kooten en P.L.M. Schneider* Zoals bekend vallen verkeersongevallen in de regel buiten het bereik

Nadere informatie

Compensatie van verkeersletsel van werknemers: wat is een behoorlijke verzekering?

Compensatie van verkeersletsel van werknemers: wat is een behoorlijke verzekering? Compensatie van verkeersletsel van werknemers: wat is een behoorlijke verzekering? W.H. van Boom, G.N. van Kooten en P.L.M. Schneider* Zoals bekend vallen verkeersongevallen in de regel buiten het bereik

Nadere informatie

AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700. Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt:

AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700. Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt: AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700 Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven en beroepen Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt: VERZEKERINGNEMER

Nadere informatie

Aansprakelijkheid & Verzekeringen

Aansprakelijkheid & Verzekeringen VO-Signaal Geen voorzijde Aansprakelijkheid wel & Verzekeringen VO op VO-Signaal pagina 1 3 Aansprakelijkheid & Verzekeringen Met VO-Signaal wil Arbo-VO scholen ondersteunen bij de invulling van goed werkgeverschap.

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2005.0156 (004.05) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Aanvullende voorwaarden Garageverzekering 2007 Rubriek A

Aanvullende voorwaarden Garageverzekering 2007 Rubriek A Inhoudsopgave Aanvullende begripsomschrijvingen 1.1. Verzekerde Artikel 1 1.2. Derden 1.3. Schade Biezenvijver 1.4. 7 Aanspraak Artikel 2 Artikel 3 1.5. Omstandigheid 1.6. Handelen of nalaten 1.7. Milieuaantasting

Nadere informatie

Pagina 19 Smartengeld... Hof Amsterdam en Hof Arnhem 4 november 2008

Pagina 19 Smartengeld... Hof Amsterdam en Hof Arnhem 4 november 2008 piv Bulletin 4 Inhoud Pagina 1 Voordeelsverrekening ex art. 6:100 AOV Pagina 5 Aansprakelijkheid wegens goed werkgeverschap Pagina 10 Aansprakelijkheid wegens schending zorgplicht Pagina 15 Collaborative

Nadere informatie

De eigen verantwoordelijkheid van de werknemer

De eigen verantwoordelijkheid van de werknemer De eigen verantwoordelijkheid van de werknemer Wetsvoorstel met voorzorgsmaatregelen voor de werknemer om bedrijfsongevallen en beroepsziekten te voorkomen Door Angelique Roshanali Master Rechtsgeleerdheid,

Nadere informatie

Werkgeversaansprakelijkheid op grond van art. 7:658 en 7:611BW: een overzicht van de stand van zaken P.W.H.M. Willems en K.

Werkgeversaansprakelijkheid op grond van art. 7:658 en 7:611BW: een overzicht van de stand van zaken P.W.H.M. Willems en K. Werkgeversaansprakelijkheid op grond van art. 7:658 en 7:611BW: een overzicht van de stand van zaken P.W.H.M. Willems en K. Teuben 1 Inleiding Wanneer een werknemer schade lijdt in de uitoefening van zijn

Nadere informatie

Werknemers schade verzekering. Specialist in bedrijfsmatig verzekeren

Werknemers schade verzekering. Specialist in bedrijfsmatig verzekeren Werknemers schade verzekering Specialist in bedrijfsmatig verzekeren Maat werk verzekerd Werknemersschadeverzekering De werkgever draait steeds vaker op voor kosten als gevolg van ongelukken van werknemers

Nadere informatie

Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering

Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie

Nadere informatie

VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN GEEN VERPLICHTING TOT PERSOONLIJKE ARBEID Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-05 19 10 2015

VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN GEEN VERPLICHTING TOT PERSOONLIJKE ARBEID Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-05 19 10 2015 VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN GEEN VERPLICHTING TOT PERSOONLIJKE ARBEID Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-05 19 10 2015 Beoordeling overeenkomst Algemeen / geen verplichting tot persoonlijke

Nadere informatie

De toepasselijkheid van de omkeringsregel bij RSI en burn-out

De toepasselijkheid van de omkeringsregel bij RSI en burn-out De toepasselijkheid van de omkeringsregel bij RSI en burn-out M.E.A. Vaessen 6 juni 2011 De toepasselijkheid van de omkeringsregel bij RSI en burn-out M.E.A. Vaessen 6 juni 2011 Scriptiebegeleiding door

Nadere informatie

W.H. van Boom, Annotatie bij HR 14 oktober 2005, C04/200HR, NJ 2005, 539 (City Tax BV / De Boer)

W.H. van Boom, Annotatie bij HR 14 oktober 2005, C04/200HR, NJ 2005, 539 (City Tax BV / De Boer) W.H. van Boom, Annotatie bij HR 14 oktober 2005, C04/200HR, NJ 2005, 539 (City Tax BV / De Boer) eerder gepubliceerd in Jurisprudentie Aansprakelijkheid 2006//1, nr. 10, p. 103-106 Negeren inrijverbod

Nadere informatie

Productwijzer. Carrière Stop Polis

Productwijzer. Carrière Stop Polis Carrière Stop Polis Productwijzer Carrière Stop Polis Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de Carrière Stop polis. Welke risico s dekt deze verzekering?

Nadere informatie

Werkgeversaansprakelijkheid voor ongevallen en de functie van 7:611 BW

Werkgeversaansprakelijkheid voor ongevallen en de functie van 7:611 BW Werkgeversaansprakelijkheid voor ongevallen en de functie van 7:611 BW Foto: Gelrenieuws.nl Open Universiteit Master Rechtsgeleerdheid Simon van Well Studentnummer 839133805 Datum: 23 juni 2013 Hoofdstuk

Nadere informatie

Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering

Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering

Nadere informatie

Goed Werkgeverschapverzekering. Een verzekering die aansluit bij de uitgebreide zorgplicht van werkgevers richting medewerkers

Goed Werkgeverschapverzekering. Een verzekering die aansluit bij de uitgebreide zorgplicht van werkgevers richting medewerkers Goed Werkgeverschapverzekering. Een verzekering die aansluit bij de uitgebreide zorgplicht van werkgevers richting medewerkers Inhoud Aangescherpte aansprakelijkheid richting medewerkers. 3 Goed werkgeverschap...

Nadere informatie

Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen

Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen mr. Harold de Boer mr. Stephan de Vries 12 januari 2015 Sport Fryslân De Haan Advocaten & Notarissen PROGRAMMA 1. Inleiding 2. Bestuur en Taak - interne aansprakelijkheid

Nadere informatie

Actualiteiten beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Pieter Leerink 6 november 2015 ACIS-symposium

Actualiteiten beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Pieter Leerink 6 november 2015 ACIS-symposium Actualiteiten beroepsaansprakelijkheidsverzekering Pieter Leerink 6 november 2015 ACIS-symposium Persoonlijke aansprakelijkheid advocaat ECLI:NL:HR:2015:2745 Client vraagt advies (risico s afdekken) over

Nadere informatie

4. Aansprakelijkheid goed

4. Aansprakelijkheid goed 4. Aansprakelijkheid goed afgedekt 4. Aansprakelijkheid goed afgedekt 4.1. WAAR GEHAKT WORDT, VALLEN SPAANDERS De aansprakelijkheidsverzekering is waarschijnlijk een van de meest belangrijke verzekeringen

Nadere informatie

De privaatrechtelijke zorgplicht van de verzekeringstussenpersoon

De privaatrechtelijke zorgplicht van de verzekeringstussenpersoon De privaatrechtelijke zorgplicht van de verzekeringstussenpersoon ACIS-Symposium, 16 maart 2012 mr. dr. Cees de Jong Wat komt er aan de orde? Wat doet een verzekeringstussenpersoon? Te beschermen belangen

Nadere informatie

NATIONALE VAN 1903. Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief

NATIONALE VAN 1903. Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief NATIONALE VAN 1903 Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief Nationale van 1903 Coöperatieve U.A., en haar rechtsvoorgangers, biedt

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers

Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers 1/5 Deze Bijzondere voorwaarden horen bij uw Verkeerschadeverzekering voor Werknemers. Ook de Algemene voorwaarden Bedrijfsverzekeringen

Nadere informatie

Deze algemene voorwaarden zijn opgesteld in de Nederlandse en de Engelse taal. De Nederlandse tekst is bindend.

Deze algemene voorwaarden zijn opgesteld in de Nederlandse en de Engelse taal. De Nederlandse tekst is bindend. ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR FINANCIËLE DIENSTVERLENERS Deze algemene voorwaarden worden gehanteerd door Geertsma assurantiën bv, gevestigd te Balk aan Eigen Haard 33 8561 EX, hierna te noemen: Geertsma,

Nadere informatie

Toelichting Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven

Toelichting Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Toelichting Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Deze toelichting maakt onderdeel uit van uw polis. Bewaar deze toelichting dan ook bij uw verzekeringspapieren. De Algemene

Nadere informatie

Een terugblik en een bespreking van de uitspraak van de Hoge Raad van 23 maart 2012 (Davelaar/Allspan)

Een terugblik en een bespreking van de uitspraak van de Hoge Raad van 23 maart 2012 (Davelaar/Allspan) aanknopingspunten voor de vraag of het instellen van de deelgeschillenregeling al dan niet zinvol is. Tot slot oordelen rechters verschillend over de omvang van de kosten. Dat leidt tot zeer grote verschillen

Nadere informatie

Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)

Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) Productwijzer individuele Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) In deze productwijzer vindt u belangrijke algemene informatie over de Individuele arbeidsongeschiktheidsverzekering. U leest wat dit voor

Nadere informatie

Werkgeversaansprakelijkheidsverzekering. voor medewerker-verkeersdeelnemer

Werkgeversaansprakelijkheidsverzekering. voor medewerker-verkeersdeelnemer Klaverblad Verzekeringen Werkgeversaansprakelijkheidsverzekering voor medewerker-verkeersdeelnemer Polisvoorwaarden nr. WA 14 sinds 1850 Afrikaweg 2 Postbus 3012, 2700 KV Zoetermeer Bedankt voor uw keuze

Nadere informatie

Bewonersondernemingen

Bewonersondernemingen Bewonersondernemingen Rechtspersoon: stichting, vereniging, coöperatie, b.v. Soorten (basis) verzekeringen voor de vennootschap - Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven - Bestuurdersaansprakelijkheid

Nadere informatie

KWADE TROUW VAN DE BELASTINGADVISEUR IN DE ZIN VAN ARTIKEL 16 AWR

KWADE TROUW VAN DE BELASTINGADVISEUR IN DE ZIN VAN ARTIKEL 16 AWR KWADE TROUW VAN DE BELASTINGADVISEUR IN DE ZIN VAN ARTIKEL 16 AWR Inleiding In artikel 16 AWR is bepaald dat een feit dat de inspecteur bekend was of redelijke wijs bekend had kunnen zijn geen grond voor

Nadere informatie

Handleiding Modelopgaaf werkingssfeer CAO voor Uitzendkrachten

Handleiding Modelopgaaf werkingssfeer CAO voor Uitzendkrachten Gebruik handleiding De is opgesteld teneinde een oordeel te kunnen v ormen over de verplichte toepassing van de CAO voor Uitzendkrachten door de onderneming. Deze handleiding is bedoeld ten behoeve van

Nadere informatie

WVA-0116. Bijzondere voorwaarden bij uw WERKGEVERSAANSPRAKE- LIJKHEIDSVERZEKERING MOTORRIJTUIGEN AGRARISCH BEDRIJF

WVA-0116. Bijzondere voorwaarden bij uw WERKGEVERSAANSPRAKE- LIJKHEIDSVERZEKERING MOTORRIJTUIGEN AGRARISCH BEDRIJF WVA-0116 Bijzondere voorwaarden bij uw WERKGEVERSAANSPRAKE- LIJKHEIDSVERZEKERING MOTORRIJTUIGEN AGRARISCH BEDRIJF 1 INHOUDSOPGAVE WAAROM DEZE VOORWAARDEN BELANGRIJK VOOR U ZIJN 3 MIJN VERZEKERING 1. Wat

Nadere informatie

Van der Linden Assuradeuren

Van der Linden Assuradeuren Bijzondere Voorwaarden Schadeverzekering voor Opzittenden VSVOVIB141 Naast de algemene voorwaarden Van der Linden Volop in Bedrijf-pakket zijn voor de Schadeverzekering voor Opzittenden tevens onderstaande

Nadere informatie

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Biercontract.nl Graaf Wichmanlaan 62 1405 HC Bussum Handelsregisternummer: 57084033 BTW nummer 167606657B02 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

Kronieken Kroniek van werkgeversaansprakelijkheid over de periode 2009 en 2010

Kronieken Kroniek van werkgeversaansprakelijkheid over de periode 2009 en 2010 Mr. M. van den Steenhoven' Kronieken Kroniek van werkgeversaansprakelijkheid over de periode 2009 en 2010 14 2. Art. 7:658 en 7:611 BW In de afgelopen twee jaar is op het terrein van werkgeversaansprakelijkheid

Nadere informatie

Risico s en aansprakelijkheid

Risico s en aansprakelijkheid Risico s en aansprakelijkheid voor een flexibele onderneming in de Grafische sector Mirelle van Gemert, segmentmanager HI&D Mark Hoogeveen, accountmanager HI&D Inhoud Introductie Risico s in bedrijfsvoering

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 263 Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 en van enige andere wetten (Flexibiliteit en zekerheid)

Nadere informatie

Is het BYOD concept wenselijk voor werkgever en werknemer?

Is het BYOD concept wenselijk voor werkgever en werknemer? Universiteit Utrecht Paper voor het vak informatietechnologie & recht Is het BYOD concept wenselijk voor werkgever en werknemer? Auteur: Nick Verboom Docenten: Tina van de Linde Studentnummer: 3844870

Nadere informatie